༨. ཨ་རི་ཊྛ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཏཾ་ཏཾ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ (སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ ༣.༤༡༧) ཝི་བ་ནྡྷ་ན་ཝ་སེ་ན ས་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ན་སྶ ཨ་ནྟ་རེ ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཨེ་ཏི ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨ་ནྟ་རཱ་ཡོ, དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀཱ་དི་ཨ་ན་ཏྠོ, ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་མ་ན་ཏྠེ་ན ཏ་སྨིཾ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡེ ནི་ཡུ་ཏྟཱ, ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཾ ཝཱ ཕ་ལཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟི, ཨ་ནྟ་རཱ་ཡ་སྶ ཝཱ ཀ་ར་ཎ་སཱི་ལཱ་ཏི ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་གྒ་མོ་ཀྑཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཾ ཀ་རོ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀཱ’’ཏི (མ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༢༣༤). ཏེ ཀ་མྨ་ཀི་ལེ་ས་ཝི་པཱ་ཀ་ཨུ་པ་ཝཱ་ད་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ཝ་སེ་ན པ་ཉྩ་ཝི་དྷཱཏི ཨེ་ཏྠ ཙ པ་ཉྩཱ་ན་ནྟ་རི་ཡ་ཀ་མྨཾ ཀ་མྨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀཾ ནཱ་མ, ཏ་ཐཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་དཱུ་ས་ཀ་ཀ་མྨཾ. ཏཾ པ་ན མོ་ཀྑ་སྶེ་ཝ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཾ ཀ་རོ་ཏི, ན ས་གྒ་སྶ. ནི་ཡ་ཏ་མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་དྷ་མྨཱ ཀི་ལེ་ས་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀཱ ནཱ་མ. པ་ཎྜ་ཀ་ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏ་ཨུ་བྷ་ཏོ་བྱ་ཉྫ་ན་ཀཱ་ནཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་དྷ་མྨཱ ཝི་པཱ་ཀ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀཱ ནཱ་མ. ཨ་རི་ཡཱུ་པ་ཝཱ་དཱ ཨུ་པ་ཝཱ་ད་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀཱ ནཱ་མ. ཏེ པ་ན ཡཱ་ཝ ཨ་རི་ཡེ ན ཁ་མཱ་པེ་ནྟི, ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ, ན ཏ་ཏོ པ་རཾ. ས་ཉྩི་ཙྩ ཨཱ་པ་ནྣཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ པ་ཉྙ་ཏྟི་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀཱ ནཱ་མ. ཏཱ་པི ཡཱ་ཝ བྷི་ཀྑུ་བྷཱ་ཝཾ ཝཱ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ན ཝུ་ཊྛཱ་ཏི ཝཱ ན དེ་སེ་ཏི ཝཱ, ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ, ན ཏ་ཏོ པ་རཾ.
ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ (མ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༢༣༤; པཱ་ཙི. ཨ་ཊྛ. ༤༡༧) ཨ་རི་ཊྛོ བྷི་ཀྑུ བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀོ སེ་ས་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀེ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཝི་ན་ཡེ པ་ན ཨ་ཀོ་ཝི་ད་ཏྟཱ པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀེ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཏ་སྨཱ ར་ཧོ་ག་ཏོ ཨེ་ཝཾ ཙི་ནྟེ་སི ‘‘ཨི་མེ ཨཱ་གཱ་རི་ཀཱ པ་ཉྩ ཀཱ་མ་གུ་ཎེ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟཱ སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ་པི ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ནོ་པི ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ནོ་པི ཧོ་ནྟི, བྷི་ཀྑཱུ་པི མ་ནཱ་པི་ཀཱ་ནི ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ་ནི རཱུ་པཱ་ནི པ་སྶ་ནྟི…པེ… ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻེ ཕོ་ཊྛ་བྦེ ཕུ་ས་ནྟི, མུ་དུ་ཀཱ་ནི ཨ་ཏྠ་ར་ཎ་པཱ་ཝུ་ར་ཎཱ་དཱི་ནི པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟི, ཨེ་ཏཾ ས་བྦཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ཨི་ཏྠི་རཱུ་པཱ…པེ… ཨི་ཏྠི་ཕོ་ཊྛ་བྦཱ ཨེ་ཝ ན ཝ་ཊྚ་ནྟི, ཨེ་ཏེ་པི ཝ་ཊྚ་ནྟཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ར་སེ་ན ར་སཾ སཾ་ས་ནྡི་ཏྭཱ ས་ཙྪ་ནྡ་རཱ་ག་པ་རི་བྷོ་ག་ཉྩ ནི་ཙྪ་ནྡ་རཱ་ག་པ་རི་བྷོ་ག་ཉྩ ཨེ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཐཱུ་ལ་ཝཱ་ཀེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨ་ཏི་སུ་ཁུ་མ་སུ་ཏྟཾ གྷ་ཊེ་ནྟོ ཝི་ཡ, སཱ་ས་པེ་ན ས་དྡྷིཾ སི་ནེ་རུཾ ཨུ་པ་སཾ་ཧ་ར་ནྟོ ཝི་ཡ ཙ པཱ་པ་ཀཾ དི་ཊྛི་ག་ཏཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡཾ བ་ནྡྷ་ནྟེ་ན ཝི་ཡ མ་ཧ་ཏཱ ཨུ་སྶཱ་ཧེ་ན པ་ཋ་མ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, ན་ཏྠི ཨེ་ཏྠ དོ་སོ’’ཏི ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎེ་ན ས་དྡྷིཾ པ་ཊི་ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟོ བྷ་བྦ་པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཨཱ་སཾ ཚི་ནྡ་ནྟོ ཛི་ན་སྶ ཨཱ་ཎཱ་ཙ་ཀྐེ པ་ཧཱ་ར་མ་དཱ་སི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏེ་སཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཏ་ཏྠ ཏེ་སཱུཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་སུ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡེ་སུ. ཨ་ཊྛི་ཀ་ངྐ་ལཱུ་པ་མཱ ཀཱ་མཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཊྛི་ཀ་ངྐ་ལཾ (སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ ༣.༤༡༧) ནཱ་མ ཨུ་ར་ཊྛི ཝཱ པི་ཊྛི་ཀ་ཎྚ་ཀཾ ཝཱ སཱི་ས་ཊྛི ཝཱ. ཏ་ཉྷི ནི་མྨཾ་ས་ཏྟཱ ‘‘ཀ་ངྐ་ལ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཝི་ག་ཏ་མཾ་སཱ་ཡ ཧི ཨ་ཊྛི་ས་ངྑ་ལི་ཀཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ཊྛི་མྷི ཝཱ ཀ་ངྐ་ལས་དྡོ ནི་རུ་ལ༹ྷོ, ཏཾ་ས་དི་སཱ ཀཱ་མཱ ཨ་པྤ་སྶཱ་ད་ཊྛེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨཱ་དིས་དྡེ་ན ‘‘མཾ་ས་པེ་སཱུ་པ་མཱ ཀཱ་མཱ, ཏི་ཎུ་ཀྐཱུ་པ་མཱ ཀཱ་མཱ, ཨ་ངྒཱ་ར་ཀཱ་སཱུ་པ་མཱ ཀཱ་མཱ, སུ་པི་ན་ཀཱུ་པ་མཱ ཀཱ་མཱ, ཡཱ་ཙི་ཏ་ཀཱུ་པ་མཱ ཀཱ་མཱ, རུ་ཀྑ་ཕ་ལཱུ་པ་མཱ ཀཱ་མཱ, ཨ་སི་སཱུ་ནཱུ་པ་མཱ ཀཱ་མཱ, ས་ཏྟི་སཱུ་ལཱུ་པ་མཱ ཀཱ་མཱ, ས་པྤ་སི་རཱུ་པ་མཱ ཀཱ་མཱ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༢༣༤, ༢༣༦; ༢.༤༣-༤༨; པཱ་ཙི. ༤༡༧; ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༦༥) ཨེ་ཏེ་སཾ ག་ཧ་ཎཾ.
ཏ་ཏྠ མཾ་ས་པེ་སཱུ་པ་མཱ ཀཱ་མཱ (པཱ་ཙི. ཨ་ཊྛ. ༤༡༧) བ་ཧུ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཊྛེ་ན. ཏི་ཎུ་ཀྐཱུ་པ་མཱ ཀཱ་མཱ ཨ་ནུ་ད་ཧ་ན་ཊྛེ་ན. ཨ་ངྒཱ་ར་ཀཱ་སཱུ་པ་མཱ ཀཱ་མཱ མ་ཧཱ་བྷི་ཏཱ་པ་ན་ཊྛེ་ན. སུ་པི་ན་ཀཱུ་པ་མཱ ཀཱ་མཱ ཨི་ཏྟ་ར་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཊྛེ་ན. ཡཱ་ཙི་ཏ་ཀཱུ་པ་མཱ ཀཱ་མཱ ཏཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཊྛེ་ན. རུ་ཀྑ་ཕ་ལཱུ་པ་མཱ ཀཱ་མཱ ས་བྦ་ངྒ་པ་ཙྩ་ངྒ་པ་ལི་བྷ་ཉྫ་ན་ཊྛེ་ན. ཨ་སི་སཱུ་ནཱུ་པ་མཱ ཨ་དྷི་ཀུ་ཊྚ་ན་ཊྛེ་ན. ས་ཏྟི་སཱུ་ལཱུ་པ་མཱ ཝི་ནི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཊྛེ་ན. ས་པྤ་སི་རཱུ་པ་མཱ སཱ་ས་ངྐ་ས་པྤ་ཊི་བྷ་ཡ་ཊྛེ་ན.
ཏ་ཐེ་ཝཱཏི ‘‘མཱ ཨཱ་ཡ་སྨཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི. ཨི་ཏ་རེ་སནྟི སོ ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷཾ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཏྭཱ ཡེ་ཧི ‘‘མཱ ཨཱ་ཡ་སྨཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟོ, ཏ་ཏྠ ཏེ་ཧི ཨ་ཉྙེ་སཾ སུ་ཏཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ. ཉ་ཏྟི་ཙ་ཏུ་ཏྠེ་ན ཀ་མྨེ་ནཱཏི ‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ, ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ པཱ་པ་ཀཾ དི་ཊྛི་ག་ཏཾ ཨུ་པྤ་ནྣ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ (པཱ་ཙི. ༤༢༠) པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནི་ཡཾ ཝུ་ཏྟེ་ན ཉ་ཏྟི་ཙ་ཏུ་ཏྠེ་ན ཀ་མྨེ་ན.
ཨ་རི་ཊྛ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.