༧. ས་པྤཱ་ཎ་ཀ་ཝ་གྒོ
༡. ས་ཉྩི་ཙྩ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡནྟི ཨ་ནྟ་མ་སོ མ་ཉྩ་པཱི་ཋཾ སོ་དྷེ་ནྟོ མ་ངྒུ་ལ་བཱི་ཛ་ཀེ་པི པཱ་ཎ་ས་ཉྙཱི ནི་ཀྐཱ་རུ་ཎི་ཀ་ཏཱ་ཡ ཏཾ བྷི་ནྡ་ནྟོ ཨ་པ་ནེ་ཏི (པཱ་ཙི. ཨ་ཊྛ. ༣༨༢), པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏཾ ཁུ་དྡ་ཀ་མྤཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨུ་པ་ཀྐ་མ་མ་ཧ་ནྟ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ མ་ཧ་ནྟཾ ཧོ་ཏཱིཏི བ་ཧུ་ཀྑ་ཏྟུཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཛ་ཝ་ནེ་ཧི ལ་དྡྷཱ་སེ་ཝ་ནཱ་ཡ ས་ནྣི་ཊྛཱ་པ་ཀ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ཝ་སེ་ན པ་ཡོ་ག་སྶ མ་ཧ་ནྟ་ཏྟཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ མ་ཧ་ནྟཾ ཧོ་ཏི, མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ས་ཉྩི་ཙྩ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. ས་པྤཱ་ཎ་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨེ་ཏྠ ཙ པ་ཊ་ངྒ་པཱ་ཎ་ཀཱ་ནཾ པ་ཏ་ནཾ ཉ་ཏྭཱ་པི སུ་དྡྷ་ཙི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ པ་དཱི་པུ་ཛྫ་ལ་ནེ ཝི་ཡ ས་པྤཱ་ཎ་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ་པི ཨུ་ད་ཀ་ས་ཉྙཱ་ཡ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ་ཏོ པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝ་ཛྫཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ས་པྤཱ་ཎ་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. ཨུ་ཀྐོ་ཊ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཏ་སྶ ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོཏི ཡེ་ན ཡེ་ན ཝཱུ་པ་ས་མི་ཏཾ, ཏ་སྶ ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ. ‘‘ཨ་ཀ་ཏཾ ཀ་མྨ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ད་ནྟོཏི ‘‘ཨ་ཀ་ཏཾ ཀ་མྨཾ, དུ་ཀྐ་ཊཾ ཀ་མྨཾ, པུ་ན ཀཱ་ཏ་བྦཾ ཀ་མྨཾ, ཨ་ནི་ཧ་ཏཾ དུ་ནྣི་ཧ་ཏཾ པུ་ན ནི་ཧ་ནི་ཏ་བྦ’’ནྟི (པཱ་ཙི. ༣༩༤) ཝ་ད་ནྟོ. ཡ་ཐཱ་ཋི་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏུཾ ན ད་དེ་ཡྻཱཏི ཏེ་སཾ པ་ཝ་ཏྟི ཨཱ་ཀཱ་ར་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཡཾ པ་ན དྷ་མྨེ་ན ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ནི་ཧ་ཏཾ, ཏཾ སུ་ནི་ཧ་ཏ་མེ་ཝཱ’’ཏི.
ཨུ་ཀྐོ་ཊ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤. དུ་ཊྛུ་ལླ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཙ་ཏྟཱ་རི པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་ནི ཨ་ཏྠུ་དྡྷཱ་ར་ཝ་སེ་ན པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནི་ཡཾ ད་སྶི་ཏཱ་ནཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘དུ་ཊྛུ་ལླ་ནྟི ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ’’ནྟི. ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཨུ་པཱ་ཡེ་ནཱཏི ‘‘སཱ་མཾ ཝཱ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་ཉྙེ ཝཱ ཏ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟི, སོ ཝཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏཱི’’ཏི (པཱ་ཙི. ༣༩༩) ཝུ་ཏྟེ་སུ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཨུ་པཱ་ཡེ་ན. པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ དྷུ་རཾ ནི་ཀྑི་ཏྟ་མ་ཏྟེ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ས་ཙེ པ་ཙྪཱ་པི ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏི, དྷུ་ར་ནི་ཀྑེ་པ་ནེ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ན མུ་ཙྩ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་ཙེ་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ས་མ་ཎ་ས་ཏ་མྤི ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི་ཡེ་ཝཱཏི ས་མ་ཎ་ས་ཏ་མྤི སུ་ཏྭཱ ཡ་དི ཚཱ་དེ་ཏི, པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡེ་ན་སྶ ཨཱ་རོ་ཙི་ཏནྟི ཡེ་ན དུ་ཏི་ཡེ་ན ཨ་སྶ ཏ་ཏི་ཡ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙི་ཏཾ. ཏ་སྶེ་ཝཱཏི ཏ་སྶ དུ་ཏི་ཡ་སྶེ་ཝ. ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏཱིཏི པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ན་ཏྠ་མེ་ཝ ‘‘མཱ ཀ་སྶ་ཙི ཨཱ་རོ་ཙེ་སཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི. ཀོ་ཊི་ཚི་ནྣཱ ཧོ་ཏཱིཏི (སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ ༣.༣༩༩) ཡ་སྨཱ པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ་ཝ དུ་ཏི་ཡེ་ན ཏ་ཏི་ཡ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙི་ཏཾ, ཏ་སྨཱ ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡཱ པུ་ན ཏེ་ན ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཀོ་ཊི ཚི་ནྣཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི.
ཨཱ་དི་པ་དེཏི དུ་ཊྛུ་ལླཱ་པ་ཏྟི་ས་ཉྙཱི, ཝེ་མ་ཏི་ཀོ, ཨ་དུ་ཊྛུ་ལླཱ་པ་ཏྟི་ས་ཉྙཱི་ཏི ཨི་མེ་སུ ཏཱི་སུ ‘‘དུ་ཊྛུ་ལླཱ་པ་ཏྟི་ས་ཉྙཱི པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏཱི’’ཏི (པཱ་ཙི. ༤༠༠) ཨི་མ་སྨིཾ པ་ཋ་མ་པ་དེ. ཨི་ཏ་རེ་སུ དྭཱི་སཱུཏི ‘‘ཝེ་མ་ཏི་ཀོ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏི, ཨ་དུ་ཊྛུ་ལླཱ་པ་ཏྟི་ས་ཉྙཱི པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མེ་སུ པ་དེ་སུ. ཨ་དུ་ཊྛུ་ལླཱ་ཡཱཏི ཨ་ཝ་སེ་ས་པ་ཉྩཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷེ. ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ དུ་ཊྛུ་ལླེ ཝཱ ཨ་དུ་ཊྛུ་ལླེ ཝཱ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙཱ་རེཏི ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ པུ་རི་མ་པ་ཉྩ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ས་ངྑཱ་ཏེ དུ་ཊྛུ་ལླེ ཝཱ ཨི་ཏ་ར་སྨིཾ ཨ་དུ་ཊྛུ་ལླེ ཝཱ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙཱ་རེ. ཡཾ པ་ན ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ་ཡཾ ‘‘ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ སུ་ཀྐ་ཝི་ས་ཊྛི ཙ ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒོ ཙཱ་ཏི ཨ་ཡཾ དུ་ཊྛུ་ལླ་ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙཱ་རོ ནཱ་མཱ’’ཏི (པཱ་ཙི. ཨ་ཊྛ. ༤༠༠) ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ དུ་ཊྛུ་ལླཱ་རོ་ཙ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ (པཱ་ཙི. ཨ་ཊྛ. ༧༨ ཨཱ་ད་ཡོ) ན ས་མེ་ཏི, ན ཙཱ་པི ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྟུཾ ཡུ་ཛྫ་ཏི ‘‘ཨཱ་རོ་ཙ་ནེ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ དུ་ཊྛུ་ལླཾ ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ, པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ནེ ཨ་ཉྙ་ཐཱ’’ཏི (སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ ༤༠༠) ཝི་སེ་ས་ཀཱ་ར་ཎ་སྶཱ་ནུ་པ་ལ་བྦྷ་ན་ཏོ, ཏ་སྨཱ ཏཾ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ.
དུ་ཊྛུ་ལླ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥. ཨཱུ་ན་ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ག་བྦྷ་ཝཱི་སོ་པི ཧི ‘‘པ་རི་པུ་ཎྞ་ཝཱི་སོ’’ ཏྭེ་ཝ ས་ངྑཾ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཊི་ས་ནྡྷི་གྒ་ཧ་ཎ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་གྒ་ཧ་ཎ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡཱཏི ཡཾ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་སྨིཾ པ་ཋ་མཾ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ པ་ཋ་མཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ པཱ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཾ, ཏཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ. སོཏི ཡོ པུ་གྒ་ལོ ཨཱུ་ན་ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶོ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དི་ཏོ, སོ པུ་གྒ་ལོ. ཨ་ཉྙཾ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏཱིཏི ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ ཝཱ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཙ་རི་ཡོ ཝཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཾ པུ་གྒ་ལཾ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏི. ཏནྟི ཨཱུ་ན་ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶཾ པུ་གྒ་ལཾ. སཱི་མཾ ཝཱ ས་མྨ་ནྣ་ཏཱིཏི ན་ཝཾ སཱི་མཾ བ་ནྡྷ་ཏི.
ཨཱུ་ན་ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༦. ཐེ་ཡྻ་ས་ཏྠ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
རཱ་ཛཱ་ནཾ ཝཱ ཝ་ཉྩེ་ཏྭཱཏི རཱ་ཛཱ་ནཾ ཐེ་ནེ་ཏྭཱ ར་ཉྙོ ས་ནྟ་ཀཾ ཀི་ཉྩི ག་ཧེ་ཏྭཱ, ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཏ་སྶ ན ད་སྶཱ་མཱ’’ཏི མ་གྒ་པྤ་ཊི་པ་ནྣཱ ཨ་ཀ་ཏ་ཀ་མྨཱ ཙེ་ཝ ཀ་ཏ་ཀ་མྨཱ ཙ ཙོ་རཱཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ས ན་ཡོ སུ་ངྐཾ པ་རི་ཧ་རི་ཏུ་ཀཱ་མཱཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི.
ཀཱ་ལ་ཝི་ས་ངྐེ་ཏེ་ནཱཏི ཀཱ་ལ་སྶ ཝི་ས་ངྐེ་ཏེ་ན, དི་ཝ་ས་ཝི་ས་ངྐེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. མ་གྒ་ཝི་ས་ངྐེ་ཏེ་ན, པ་ན ཨ་ཊ་ཝི་ཝི་ས་ངྐེ་ཏེ་ན ཝཱ ག་ཙྪ་ཏོ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝ.
ཐེ་ཡྻ་ས་ཏྠ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༧. སཾ་ཝི་དྷཱ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
མཱ་ཏུ་གཱ་མེ་ནཱཏི ཨི་ཏྠི་ཡཱ. ཨེ་ཀ་ཏོ་ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ, པ་ན སི་ཀྑ་མཱ་ནཱ, སཱ་མ་ཎེ་རཱི ཙཱ་ཏི ཨི་མཱ ཏི་སྶོ་པི ཨི་དྷ ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ནྟི. ཨི་མཱ་སཾ པ་ན ཏི་སྶ་ནྣཾ ས་མ་ཡོ ར་ཀྑ་ཏི. ཨ་ཡ་མེ་ཏཱ་སཾ, མཱ་ཏུ་གཱ་མ་སྶ ཙ ཝི་སེ་སོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
སཾ་ཝི་དྷཱ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༨. ཨ་རི་ཊྛ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཏཾ་ཏཾ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ (སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ ༣.༤༡༧) ཝི་བ་ནྡྷ་ན་ཝ་སེ་ན ས་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ན་སྶ ཨ་ནྟ་རེ ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཨེ་ཏི ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨ་ནྟ་རཱ་ཡོ, དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀཱ་དི་ཨ་ན་ཏྠོ, ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་མ་ན་ཏྠེ་ན ཏ་སྨིཾ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡེ ནི་ཡུ་ཏྟཱ, ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཾ ཝཱ ཕ་ལཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟི, ཨ་ནྟ་རཱ་ཡ་སྶ ཝཱ ཀ་ར་ཎ་སཱི་ལཱ་ཏི ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་གྒ་མོ་ཀྑཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཾ ཀ་རོ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀཱ’’ཏི (མ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༢༣༤). ཏེ ཀ་མྨ་ཀི་ལེ་ས་ཝི་པཱ་ཀ་ཨུ་པ་ཝཱ་ད་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ཝ་སེ་ན པ་ཉྩ་ཝི་དྷཱཏི ཨེ་ཏྠ ཙ པ་ཉྩཱ་ན་ནྟ་རི་ཡ་ཀ་མྨཾ ཀ་མྨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀཾ ནཱ་མ, ཏ་ཐཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་དཱུ་ས་ཀ་ཀ་མྨཾ. ཏཾ པ་ན མོ་ཀྑ་སྶེ་ཝ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཾ ཀ་རོ་ཏི, ན ས་གྒ་སྶ. ནི་ཡ་ཏ་མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་དྷ་མྨཱ ཀི་ལེ་ས་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀཱ ནཱ་མ. པ་ཎྜ་ཀ་ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏ་ཨུ་བྷ་ཏོ་བྱ་ཉྫ་ན་ཀཱ་ནཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་དྷ་མྨཱ ཝི་པཱ་ཀ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀཱ ནཱ་མ. ཨ་རི་ཡཱུ་པ་ཝཱ་དཱ ཨུ་པ་ཝཱ་ད་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀཱ ནཱ་མ. ཏེ པ་ན ཡཱ་ཝ ཨ་རི་ཡེ ན ཁ་མཱ་པེ་ནྟི, ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ, ན ཏ་ཏོ པ་རཾ. ས་ཉྩི་ཙྩ ཨཱ་པ་ནྣཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ པ་ཉྙ་ཏྟི་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀཱ ནཱ་མ. ཏཱ་པི ཡཱ་ཝ བྷི་ཀྑུ་བྷཱ་ཝཾ ཝཱ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ན ཝུ་ཊྛཱ་ཏི ཝཱ ན དེ་སེ་ཏི ཝཱ, ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ, ན ཏ་ཏོ པ་རཾ.
ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ (མ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༢༣༤; པཱ་ཙི. ཨ་ཊྛ. ༤༡༧) ཨ་རི་ཊྛོ བྷི་ཀྑུ བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀོ སེ་ས་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀེ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཝི་ན་ཡེ པ་ན ཨ་ཀོ་ཝི་ད་ཏྟཱ པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀེ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཏ་སྨཱ ར་ཧོ་ག་ཏོ ཨེ་ཝཾ ཙི་ནྟེ་སི ‘‘ཨི་མེ ཨཱ་གཱ་རི་ཀཱ པ་ཉྩ ཀཱ་མ་གུ་ཎེ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟཱ སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ་པི ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ནོ་པི ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ནོ་པི ཧོ་ནྟི, བྷི་ཀྑཱུ་པི མ་ནཱ་པི་ཀཱ་ནི ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ་ནི རཱུ་པཱ་ནི པ་སྶ་ནྟི…པེ… ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻེ ཕོ་ཊྛ་བྦེ ཕུ་ས་ནྟི, མུ་དུ་ཀཱ་ནི ཨ་ཏྠ་ར་ཎ་པཱ་ཝུ་ར་ཎཱ་དཱི་ནི པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟི, ཨེ་ཏཾ ས་བྦཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ཨི་ཏྠི་རཱུ་པཱ…པེ… ཨི་ཏྠི་ཕོ་ཊྛ་བྦཱ ཨེ་ཝ ན ཝ་ཊྚ་ནྟི, ཨེ་ཏེ་པི ཝ་ཊྚ་ནྟཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ར་སེ་ན ར་སཾ སཾ་ས་ནྡི་ཏྭཱ ས་ཙྪ་ནྡ་རཱ་ག་པ་རི་བྷོ་ག་ཉྩ ནི་ཙྪ་ནྡ་རཱ་ག་པ་རི་བྷོ་ག་ཉྩ ཨེ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཐཱུ་ལ་ཝཱ་ཀེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨ་ཏི་སུ་ཁུ་མ་སུ་ཏྟཾ གྷ་ཊེ་ནྟོ ཝི་ཡ, སཱ་ས་པེ་ན ས་དྡྷིཾ སི་ནེ་རུཾ ཨུ་པ་སཾ་ཧ་ར་ནྟོ ཝི་ཡ ཙ པཱ་པ་ཀཾ དི་ཊྛི་ག་ཏཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡཾ བ་ནྡྷ་ནྟེ་ན ཝི་ཡ མ་ཧ་ཏཱ ཨུ་སྶཱ་ཧེ་ན པ་ཋ་མ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, ན་ཏྠི ཨེ་ཏྠ དོ་སོ’’ཏི ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎེ་ན ས་དྡྷིཾ པ་ཊི་ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟོ བྷ་བྦ་པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཨཱ་སཾ ཚི་ནྡ་ནྟོ ཛི་ན་སྶ ཨཱ་ཎཱ་ཙ་ཀྐེ པ་ཧཱ་ར་མ་དཱ་སི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏེ་སཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཏ་ཏྠ ཏེ་སཱུཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་སུ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡེ་སུ. ཨ་ཊྛི་ཀ་ངྐ་ལཱུ་པ་མཱ ཀཱ་མཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཊྛི་ཀ་ངྐ་ལཾ (སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ ༣.༤༡༧) ནཱ་མ ཨུ་ར་ཊྛི ཝཱ པི་ཊྛི་ཀ་ཎྚ་ཀཾ ཝཱ སཱི་ས་ཊྛི ཝཱ. ཏ་ཉྷི ནི་མྨཾ་ས་ཏྟཱ ‘‘ཀ་ངྐ་ལ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཝི་ག་ཏ་མཾ་སཱ་ཡ ཧི ཨ་ཊྛི་ས་ངྑ་ལི་ཀཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ཊྛི་མྷི ཝཱ ཀ་ངྐ་ལས་དྡོ ནི་རུ་ལ༹ྷོ, ཏཾ་ས་དི་སཱ ཀཱ་མཱ ཨ་པྤ་སྶཱ་ད་ཊྛེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨཱ་དིས་དྡེ་ན ‘‘མཾ་ས་པེ་སཱུ་པ་མཱ ཀཱ་མཱ, ཏི་ཎུ་ཀྐཱུ་པ་མཱ ཀཱ་མཱ, ཨ་ངྒཱ་ར་ཀཱ་སཱུ་པ་མཱ ཀཱ་མཱ, སུ་པི་ན་ཀཱུ་པ་མཱ ཀཱ་མཱ, ཡཱ་ཙི་ཏ་ཀཱུ་པ་མཱ ཀཱ་མཱ, རུ་ཀྑ་ཕ་ལཱུ་པ་མཱ ཀཱ་མཱ, ཨ་སི་སཱུ་ནཱུ་པ་མཱ ཀཱ་མཱ, ས་ཏྟི་སཱུ་ལཱུ་པ་མཱ ཀཱ་མཱ, ས་པྤ་སི་རཱུ་པ་མཱ ཀཱ་མཱ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༢༣༤, ༢༣༦; ༢.༤༣-༤༨; པཱ་ཙི. ༤༡༧; ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༦༥) ཨེ་ཏེ་སཾ ག་ཧ་ཎཾ.
ཏ་ཏྠ མཾ་ས་པེ་སཱུ་པ་མཱ ཀཱ་མཱ (པཱ་ཙི. ཨ་ཊྛ. ༤༡༧) བ་ཧུ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཊྛེ་ན. ཏི་ཎུ་ཀྐཱུ་པ་མཱ ཀཱ་མཱ ཨ་ནུ་ད་ཧ་ན་ཊྛེ་ན. ཨ་ངྒཱ་ར་ཀཱ་སཱུ་པ་མཱ ཀཱ་མཱ མ་ཧཱ་བྷི་ཏཱ་པ་ན་ཊྛེ་ན. སུ་པི་ན་ཀཱུ་པ་མཱ ཀཱ་མཱ ཨི་ཏྟ་ར་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཊྛེ་ན. ཡཱ་ཙི་ཏ་ཀཱུ་པ་མཱ ཀཱ་མཱ ཏཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཊྛེ་ན. རུ་ཀྑ་ཕ་ལཱུ་པ་མཱ ཀཱ་མཱ ས་བྦ་ངྒ་པ་ཙྩ་ངྒ་པ་ལི་བྷ་ཉྫ་ན་ཊྛེ་ན. ཨ་སི་སཱུ་ནཱུ་པ་མཱ ཨ་དྷི་ཀུ་ཊྚ་ན་ཊྛེ་ན. ས་ཏྟི་སཱུ་ལཱུ་པ་མཱ ཝི་ནི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཊྛེ་ན. ས་པྤ་སི་རཱུ་པ་མཱ སཱ་ས་ངྐ་ས་པྤ་ཊི་བྷ་ཡ་ཊྛེ་ན.
ཏ་ཐེ་ཝཱཏི ‘‘མཱ ཨཱ་ཡ་སྨཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི. ཨི་ཏ་རེ་སནྟི སོ ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷཾ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཏྭཱ ཡེ་ཧི ‘‘མཱ ཨཱ་ཡ་སྨཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟོ, ཏ་ཏྠ ཏེ་ཧི ཨ་ཉྙེ་སཾ སུ་ཏཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ. ཉ་ཏྟི་ཙ་ཏུ་ཏྠེ་ན ཀ་མྨེ་ནཱཏི ‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ, ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ པཱ་པ་ཀཾ དི་ཊྛི་ག་ཏཾ ཨུ་པྤ་ནྣ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ (པཱ་ཙི. ༤༢༠) པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནི་ཡཾ ཝུ་ཏྟེ་ན ཉ་ཏྟི་ཙ་ཏུ་ཏྠེ་ན ཀ་མྨེ་ན.
ཨ་རི་ཊྛ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༩. ཨུ་ཀྑི་ཏྟ་ས་མྦྷོ་ག་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨ་ཀ་ཏཱ་ནུ་དྷ་མྨེ་ནཱཏི ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨ་ནོ་སཱ་རི་ཏེ་ན. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནུ་དྷ་མྨོ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨེ་ཏྠ ཨ་ནུ་དྷ་མྨོ་ཏི ཨོ་སཱ་ར་ཎཱ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨུ་ཀྑེ་པ་ནཱི་ཡ་ཀ་མྨ་སྶཱ་ནུ་རཱུ་པོ, པ་ཙྪཱ ཀ་ཏྟ་བྦོ ཝཱ དྷ་མྨོ་ཏི ཨ་ནུ་དྷ་མྨོ. ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཝ་ཏྟཾ དི་སྭཱཏི ‘‘ན ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏ་བྦཾ, ན ནི་སྶ་ཡོ དཱ་ཏ་བྦོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཾ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༧༠) ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ཝི་དྷཾ ཝ་ཏྟཾ དི་སྭཱ, ཨེ་ཏེ་སུ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་སུ ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཝ་ཏྟེ་སུ ཝ་ཏྟ་ནྟཾ དི་སྭཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨཱ་མི་ས་ས་མྦྷོ་གཾ ཝཱ དྷ་མྨ་ས་མྦྷོ་གཾ ཝཱཏི ཨེ་ཏྠ ཡཾ ཀི་ཉྩི ཨཱ་མི་ས་སྶ དཱ་ནཾ, པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་ཉྩ ཨཱ་མི་ས་ས་མྦྷོ་གོ. དྷ་མྨ་སྶ ཨུ་དྡི་ས་ནཾ, ཨུ་དྡི་སཱ་པ་ན་ཉྩ དྷ་མྨ་ས་མྦྷོ་གོ. སཾ་ཝ་སེ་ཡྻཱཏི ‘‘ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཝཱ པ་ཝཱ་ར་ཎཾ ཝཱ ས་ངྒྷ་ཀ་མྨཾ ཝཱ’’ཏི (པཱ་ཙི. ༤༢༥) ཨེ་ཝཾ པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནི་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ ཏི་ཝི་དྷཾ སཾ་ཝཱ་སཾ ཀ་རེ་ཡྻ. ཡ་སྨཱ པ་ནེ་ཏྠ ཨུ་པོ་ས་ཐ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་པི ས་ངྒྷེ་ཧི་ཡེ་ཝ ཀཱ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ས་ངྒྷ་ཀ་མྨཱ་ནིཡེ་ཝ ཧོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་དི་ཀཾ ས་ངྒྷ་ཀ་མྨཾ ཀ་རེ་ཡྻཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཡོ་གེ པ་ཡོ་གེཏི དཱ་ནེ དཱ་ནེ, ག་ཧ་ཎེ ག་ཧ་ཎེ ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
པ་ཎྞ་ཏྟིཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟེ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏཱ་པི ཀི་རི་ཡཱ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ཙི་ཏྟེ་ན ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ཏི་ཙི་ཏྟ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ.
ཨུ་ཀྑི་ཏྟ་ས་མྦྷོ་ག་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༠. ཀ་ཎྚ་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
པི་རེཏི (སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ ༣.༤༢༨) ནི་པཱ་ཏ་པ་དཾ ས་མྦོ་དྷ་ནེ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ པ་ར་ས་དྡེ་ན ས་མཱ་ན་ཏྠཾ ཝ་ད་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ར ཨ་མཱ་མ་ཀཱ’’ཏི, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ན་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་བྷཱུ་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པི་རེཏི ཝཱ ‘‘པ་ར་ཏོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་མཱ་ན་ཏྠཾ ནི་པཱ་ཏ་པ་དཾ, ཏ་སྨཱ ཙ་ར པི་རེཏི པ་ར་ཏོ ག་ཙྪ, མཱ ཨི་དྷ ཏི་ཊྛཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ.
ཀ་ཎྚ་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ས་པྤཱ་ཎ་ཀ་ཝ་གྒོ ས་ཏྟ་མོ.