༨. ས་ནྣི་དྷི་ཀཱ་ར་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
‘‘ཀཱ་རོ ཀ་ར་ཎཾ ཀི་རི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨེ་ཀ’’ནྟི ཨེ་ཏེ་ན ཀཱ་རས་དྡ་སྶ བྷཱ་ཝ་ཏྠ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི. ས་མྨཱ ནི་དྷཱ་ནཾ ཋ་པ་ནཾ ས་ནྣི་དྷི. ‘‘པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ར་ཏྟཾ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མི་ཏ་སྶེ་ཏཾ ནཱ་མ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ར་ཏྟཾ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མི་ཏེ ཨི་མ་སྶ དུ་དྡྷོ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. ཀི་ཉྩཱ་པི ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ, བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ ཝཱ ན ཧོ་ཏི, ‘‘ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ཡཱ་མེ ནི་ད་ཧི་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝ་ཙ་ན་ཏོ པ་ན ཏ་ཏྠཱ་པི ཡཱ་མཱ་ཏི་ཀྐ་མེ ས་ནྣི་དྷི་པ་ཙྩ་ཡཱ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦ་ནྟི ‘‘ཡཾ ཀི་ཉྩི ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ཝཱ ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་དཱ་ནི དུ་དྡྷོ་ཏ་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ ‘‘ཡཾ ཨ་ངྒུ་ལི་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཡཾ ཨ་ངྒུ་ལི་ཡཱ གྷཾ་ས་ནྟ་སྶ ལེ་ཁཱ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱིཏི ཡཾ པ་ཏྟཾ དྷོ་ཏཾ ཨ་ངྒུ་ལི་ཡཱ གྷཾ་ས་ནྟ་སྶ པ་ཏྟེ ཨ་ངྒུ་ལི་ལེ་ཁཱ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, སོ པ་ཏྟོ དུ་དྡྷོ་ཏོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ལ་ཝ་ཎྞ་པ་ཏྟེ པ་ན ཨ་ངྒུ་ལི་ལེ་ཁཱ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, སཱ ཨ་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀཱ. སྣེ་ཧོཏི ཏེ་ལཾ. ས་ནྡི་སྶ་ཏཱིཏི ཡཱ་གུ་ཡཱ ཨུ་པ་རི ས་ནྡི་སྶ་ཏི. ཏཱ་དི་སེ པ་ཏྟེ་པཱིཏི པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཾ ཨ་ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏྭཱ ས་ཡཾ ཝཱ ཨ་ཉྙེ་ན ཝཱ བྷོ་ཛ་ནཾ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ན ས་མྨཱ དྷོ་ཏེ པ་ཏྟེ་པི. པུ་ན་དི་ཝ་སེ བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡནྟི པ་ཏྟེ ལ་གྒཾ ཨ་ཝི་ཛ་ཧི་ཏ་པྤ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ. པ་རི་ཙྩ་ཏྟེ པ་ན པ་ཏྟེ པུ་ན་དི་ཝ་སེ བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི.
ཡཾ པ་ནཱཏི ཡཾ བྷོ་ཛ་ནཾ པ་ན. ཨ་པ་རི་ཙྩ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧཱིཏི ཨ་ན་པེ་ཀྑ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནེ་ན ཝཱ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ནི་ར་པེ་ཀྑ་དཱ་ནེ་ན ཝཱ ཨ་པ་རི་ཙྩ་ཏྟ་མེ་ཝ. ཀ་པྤི་ཡ བྷོ་ཛ་ནནྟི ཨ་ནྟ་མ་སོ ཨེ་ཀ་སི་ཏྠ་མ་ཏྟ་མྤི ཀ་པྤི་ཡ་བྷོ་ཛ་ནཾ. ཨ་ཀ་པྤི་ཡེ་སཱུཏི ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་མཾ་སེ་སུ. སེ་སེ་སཱུཏི མ་ནུ་སྶ་མཾ་ས་ཏོ ཨ་ཝ་སེ་སེ་སུ ཧ་ཏྠི་ཨ་སྶ་སུ་ན་ཁ་ཨ་ཧི་སཱི་ཧ་བྱ་གྒྷ་དཱི་པི་ཨ་ཙྪ་ཏ་ར་ཙྪ་མཾ་སེ་སུ ཙེ་ཝ ཨ་པྤ་ཊི་ཝེ་ཀྑི་ཏེ ཨུ་དྡི་སྶ་ཀ་ཏ་མཾ་སེ ཙ. པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (པཱ་ཙི. ༢༥༥) ས་ནྣི་ཧི་ཏེ་སུ ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀེ་སུ པུ་རེ་བྷ་ཏྟ་མྤི ཨཱ་ཧཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཎེ་པི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀེ་པི ཨཱ་ཧཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཎེ་པི ཝི་སུཾ དུ་ཀྐ་ཊེ་ནཱ་པི བྷ་ཝི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ཧཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཏོ དུ་ཀྐ་ཊེ་ན ས་དྡྷིཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ’’ནྟི. ས་བྦ་ཝི་ཀ་པྤེ་སཱུཏི ‘‘ཀ་པྤི་ཡ་བྷོ་ཛ་ནཾ བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟེ་སུ ས་བྦེ་སུ ཝི་ཀ་པྤེ་སུ ཨ་པ་ར་མྤི པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ ཝ་ཌྜྷ་ཏི. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི (པཱ་ཙི. ཨ་ཊྛ. ༢༥༣) – ཀ་པྤི་ཡ་བྷོ་ཛ་ནེ དྭེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཱ་ནི, མ་ནུ་སྶ་མཾ་སེ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡེ་ན ས་དྡྷིཾ དྭེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཱ་ནི, ཨ་ཝ་སེ་སེ་སུ པ་ན ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་མཾ་སེ་སུ དུ་ཀྐ་ཊེ་ན ས་དྡྷིཾ དྭེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཱ་ནི. ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ས་ཏི པ་ཙྩ་ཡེ སཱ་མི་སེ་ན མུ་ཁེ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཏོ དྭེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཱ་ནི, ནི་རཱ་མི་སེ་ན ཨེ་ཀ་མེ་ཝ. ཨཱ་ཧཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཏོ ཝི་ཀ་པྤ་དྭ་ཡེ་པི དུ་ཀྐ་ཊེ་ན ས་དྡྷི་ནྟི.
ཨ་ཝ་སེ་སེ་སཱུཏི ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀཱ་དི་ཏོ ཨ་ཝ་སེ་སེ་སུ. པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ ཝ་ཌྜྷ་ཏི་ཡེ་ཝཱཏི ཨ་པ་ར་མྤི པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ ཝ་ཌྜྷ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ས་ཙེ ཝི་ཀཱ་ལེ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཏི, པ་ཀ་ཏི་བྷོ་ཛ་ནེ ས་ནྣི་དྷི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཙ ཝི་ཀཱ་ལ་བྷོ་ཛ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ ཙ དྭེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཱ་ནི, ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་མཾ་སེ་སུ མ་ནུ་སྶ་མཾ་སེ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡེ་ན ས་དྡྷིཾ དྭེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཱ་ནི, ཨ་ཝ་སེ་སེ་སུ དུ་ཀྐ་ཊེ་ན ས་དྡྷིཾ དྭེ་ཏི.
བེ་ལ་ཊྛ་སཱི་སོ ནཱ་མ ཛ་ཊི་ལ་ས་ཧ་སྶ་སྶ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཨེ་ཀོ མ་ཧཱ་ཐེ་རོ. ཏི་ཀ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡནྟི ས་ནྣི་དྷི་ཀཱ་ར་ཀེ ས་ནྣི་དྷི་ཀཱ་ར་ཀ་ས་ཉྙི་ཝེ་མ་ཏི་ཀ་ཨ་ས་ནྣི་དྷི་ཀཱ་ར་ཀ་ས་ཉྙཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན ཏཱི་ཎི པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཱ་ནི. སཾ་ས་ཊྛཱ་ནཱིཏི སཾ་ས་ཊྛ་ར་སཱ་ནི. ས་མྦྷི་ནྣ་ར་སཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཝ ཧི ‘‘ཏ་ད་ཧུ་པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཀཱ་ལེ ཀ་པྤ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏ་སྨཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨེ་ཏྠ ཙ ཨ་ས་མྦྷི་ནྣ་ར་སནྟི ཨ་མི་སྶི་ཏ་ར་སཾ. ཨི་ད་ཉྩ སཱི་ཏ་ལ་པཱ་ཡཱ་སཱ་དི་ནཱ ས་ཧ ལ་དྡྷཾ ས་པྤི་པི་ཎྜཱ་དི་ཀཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘སུ་དྷོ་ཏཾ ཝཱ’’ཏི ཨི་དཾ པ་ན པི་ཎྜ་པཱ་ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ལ་དྡྷཾ ཏ་ཀྐོ་ལ་ཛཱ་ཏི་ཕ་ལཱ་དིཾ, ཡཱ་གུ་ཨཱ་དཱི་སུ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ དི་ནྣ་སི་ངྒཱི་ཝེ་རཱ་དི་ཀ་ཉྩ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ.
ཏེ་ནཱཏི ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀེ་ན. ཏ་ད་ཧུ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཨ་སྶཱ་ཏི ཏ་ད་ཧུ་པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ, ཏེ་ན ཏ་ད་ཧུ་པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏེ་ན. ཨེ་ས ན་ཡོ ‘‘དྭཱི་ཧ་པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ པུ་རེ་བྷ་ཏྟཾ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏ་སྨཱ. པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཀ་པྤ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟནྟི ‘‘ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀེ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀཾ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཀ་པྤ་ཏི, ས་ཏྟཱ་ཧཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟེ ན ཀ་པྤ་ཏཱི’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༠༥) བྷེ་ས་ཛྫ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ ཝུ་ཏྟཾ. ཀི་ཉྩཱ་པི མུ་ཁེ ཨེ་ཀ་ར་ཏྟཾ ན ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་ཐཱ་པི མུ་ཁེ པ་ཀྑི་ཏྟ་མེ་ཝ ཡ་སྨཱ ས་ནྣི་དྷི ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘མུ་ཁ་ས་ནྣི་དྷཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ཙ་ཏ་སྶོ ཀ་པྤི་ཡ་བྷཱུ་མི་ཡོཏི ཨུ་སྶཱ་ཝ་ན་ནྟི་ཀཱ, གོ་ནི་སཱ་དི་ཀཱ, ག་ཧ་པ་ཏི, ས་མྨུ་ཏཱི་ཏི ཙ་ཏ་སྶོ ཀ་པྤི་ཡ་ཀུ་ཊི་ཡོ. ཏ་ཏྠ ཨུ་སྶཱ་ཝ་ན་ནྟི་ཀཱ (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༢༩༥) ནཱ་མ གེ་ཧེ ཀ་རི་ཡ་མཱ་ནེ ས་མྤ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཋི་ཏེ་ཧི ‘‘ཀ་པྤི་ཡ་ཀུ་ཊིཾ ཀ་རོ་མ, ཀ་པྤི་ཡ་ཀུ་ཊིཾ ཀ་རོ་མཱ’’ཏི ཝཱ ‘‘ཀ་པྤི་ཡ་ཀུ་ཊི ཀ་པྤི་ཡ་ཀུ་ཊཱི’’ཏི ཝཱ ཝ་ད་ནྟེ་ཧི ཋ་པི་ཏ་པ་ཋ་མི་ཊྛ་ཀ་ཐ་མྦྷཱ་དི་ཀཱ ས་ངྒྷ་སྶ ཝཱ ཨེ་ཀ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཝཱ ཀུ་ཊི. ཡོ པ་ན ཨཱ་རཱ་མོ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཝཱ ཨ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟོ ཧོ་ཏི, ས་ཀ་ལོ་པི ཝཱ, སོ ‘‘གོ་ནི་སཱ་དཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ག་ཧ་པ་ཏཱིཏི ཡཱ ཋ་པེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུཾ སེ་སེ་ཧི ‘‘ཀ་པྤི་ཡ་ཀུ་ཊིཾ དེ་མཱ’’ཏི དི་ནྣཱ, ཏེ་སཾ ཝཱ ས་ནྟ་ཀཱ. ས་མྨུ་ཏི ནཱ་མ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ སཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཀ་ཏཱ. ཀ་ཐཾ པ་ནེ་ཏཱ་སཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏཱ་སཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟོ’’ཏི.
ས་ནྣི་དྷི་ཀཱ་ར་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.