༩. པ་ཎཱི་ཏ་བྷོ་ཛ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
‘‘པ་ཎཱི་ཏ་བྷོ་ཛ་ནཱ་ནཱི’’ཏི ཨི་དཾ མ་ཛ྄ཛྷེ པ་ད་ལོ་པཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་དྡི་ཊྛ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཎཱི་ཏ་སཾ་ས་ཊྛཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ས་བྦོ་པི ‘‘ཨོ་ད་ཀོ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎོ མ་ཙྪོཏི ‘‘མ་ཙྪོ ནཱ་མ ཨོ་ད་ཀོ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི (པཱ་ཙི. ༢༦༠) ཨེ་ཝཾ ཝི་བྷ་ངྒེ ཝུ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎོ, ས་བྦོ་པི མ་ཙྪོ ཨེ་ཝ. ཡོ ཀོ་ཙི ཨུ་ད་ཀེ ཛཱ་ཏོ མ་ཙྪོ ནཱ་མཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. མ་ཧཱ་ནཱ་མ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ནཱཏི –
‘‘ཨ་གི་ལཱ་ནེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཙ་ཏུ་མཱ་ས་པ་ཙྩ་ཡ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ སཱ་དི་ཏ་བྦཱ ཨ་ཉྙ་ཏྲ པུ་ན་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ནི་ཙྩ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ. ཏ་ཏོ ཙེ ཨུ་ཏྟ་རི སཱ་དི་ཡེ་ཡྻ, པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ’’ནྟི –
ཨི་མི་ནཱ སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ན (པཱ་ཙི. ༣༠༦). ཨེ་ཏྠ ཧི ས་ངྒྷ་ཝ་སེ་ན གི་ལཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ པ་ཝཱ་རི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ས་ཙེ ཏ་ཏྠ ར་ཏྟཱི་ཧི ཝཱ བྷེ་ས་ཛྫེ་ཧི ཝཱ པ་རི་ཙྪེ་དོ ཀ་ཏོ ཧོ་ཏི ‘‘ཨེ་ཏྟི་ཀཱ་ཡེ་ཝ ར་ཏྟི་ཡོ, ཨེ་ཏྟ་ཀཱ་ནི ཝཱ བྷེ་ས་ཛྫཱ་ནི ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏ་བྦཱ་ནཱི’’ཏི, ཏ་ཏོ ར་ཏྟི་པ་རི་ཡ་ནྟ་ཏོ ཝཱ བྷེ་ས་ཛྫ་པ་རི་ཡ་ནྟ་ཏོ ཝཱ ཨུ་ཏྟ་རི ན་བྷེ་ས་ཛྫ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན ཝཱ བྷེ་ས་ཛྫཾ, ཨ་ཉྙ་བྷེ་ས་ཛྫ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན ཝཱ ཨ་ཉྙཾ བྷེ་ས་ཛྫཾ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ནྟ་སྶ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྨཱ ཨ་གི་ལཱ་ནོ གི་ལཱ་ན་ས་ཉྙཱི་པི ཧུ་ཏྭཱ པ་ཉྩ བྷེ་ས་ཛྫཱ་ནི ཝི་ཉྙཱ་པེ་ནྟོ ན་བྷེ་ས་ཛྫ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན བྷེ་ས་ཛྫཾ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ནྟོ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ‘‘མ་ཧཱ་ནཱ་མ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ན ཀཱ་རེ་ཏ་བྦོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ཡོ པ་ན ན་བྷེ་ས་ཛྫ་ཏྠཱ་ཡ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏི, ཨ་ཐ ཁོ ཀེ་ཝ་ལཾ ཨ་ཏྟ་ནོ བྷུ་ཉྫ་ན་ཏྠཱ་ཡ, སོ སཱུ་པོ་ད་ན་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ་ཡེ་ཝ ཀཱ་རེ་ཏ་བྦོ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ་ཡཾ ‘‘སུ་དྡྷཱ་ནི ས་པྤི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫ་ནྟོ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ ནཱ་པ་ཛྫ་ཏི, སེ་ཁི་ཡེ་སུ སཱུ་པོ་ད་ན་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་དུ་ཀྐ་ཊཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི (པཱ་ཙི. ཨ་ཊྛ. ༢༥༩). སཱུ་པོ་ད་ན་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཀཱ་རེ་ཏ་བྦོཏི ‘‘ན སཱུ་པཾ ཝཱ ཨོ་ད་ནཾ ཝཱ ཨ་གི་ལཱ་ནོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (པཱ་ཙི. ༦༡༣) སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ན ཀཱ་རེ་ཏ་བྦོ, དུ་ཀྐ་ཊེ་ན ཀཱ་རེ་ཏ་བྦོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨི་མི་ནཱཏི ཨི་མི་ནཱ པ་ཎཱི་ཏ་བྷོ་ཛ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ན.
‘‘ས་པྤི་བྷ་ཏྟཾ དེ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཀིཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་པྤི་བྷ་ཏྟཾ ‘དེ་ཧཱི’ཏི ཝུ་ཏྟེ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. སཱུ་པོ་ད་ན་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཀ་སྨཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་སྨཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་ཐ ཡ་ཐཱ ‘‘པ་ཎཱི་ཏ་བྷོ་ཛ་ནཱ་ནཱི’’ཏི, ཨེ་ཝཾ ‘‘ས་པྤི་བྷ་ཏྟ’’ནྟི ཨི་ད་མྤི ཀ་སྨཱ ན ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཙེ? ཨ་ནེ་ཀ་ནྟི་ཀ་ཏྟཱ. ཏ་ཐཱ ཧི ‘‘པ་ཎཱི་ཏ་བྷོ་ཛ་ནཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘པ་ཎཱི་ཏ་སཾ་ས་ཊྛཱ་ནི བྷོ་ཛ་ནཱ་ནི པ་ཎཱི་ཏ་བྷོ་ཛ་ནཱ་ནཱི’’ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ཨེ་ཀ་ནྟ་ཏོ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ‘‘ས་པྤི་བྷ་ཏྟ’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ པ་ན ‘‘ས་པྤི་མ་ཡཾ བྷ་ཏྟཾ ས་པྤི་བྷ་ཏྟ’’ནྟི་པི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་མཱ་ན་ཏྟཱ ‘ས་པྤི་སཾ་ས་ཊྛཾ བྷ་ཏྟཾ ས་པྤི་བྷ་ཏྟ’’ནྟི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ན ཨེ་ཀ་ནྟ་ཏོ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཨེ་ས ན་ཡོ ‘‘ན་ཝ་ནཱི་ཏ་བྷ་ཏྟཾ དེ་ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི.
པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝཱཏི ‘‘བྷ་ཏྟཾ ད་ཏྭཱ ས་པྤིཾ ཀ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫཱ’’ཏི པུ་རི་མེ་ནེ་ཝ ན་ཡེ་ན. ས་ཙེ པ་ན ‘‘ས་པྤི་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཀེ་ཝ་ལཾ སེ་སེ་སུ ན་ཝ་ནཱི་ཏཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ན དེ་ཏི, ཝི་ས་ངྐེ་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱིཏི ཝི་ས་ངྐེ་ཏ་ཏྟཱ ས་བྦཱ་ཧི་ཡེ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཧི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ‘‘ཀི་ཉྩཱ་པི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི, ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ན པ་ཡོ་གེ་ན ནི་བྦ་ཏྟ་ཏྟཱ ན བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི. ཀ་པྤི་ཡ་ས་པྤི་ནཱཏི ཀ་པྤི་ཡ་མཾ་ས་ས་པྤི་ནཱ. ཨེ་ས ན་ཡོ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ས་པྤི་ནཱཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི. ཀ་པྤི་ཡཱ་ཀ་པྤི་ཡ་ཏཱ ཧི མཾ་སཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ, ན ས་པྤི་ཨཱ་དཱི་ནཾ. ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ མ་ནུ་སྶ་ཝ་སཱ་ཏེ་ལཾ ས་བྦེ་སཾ ཁཱི་ར་ད་དྷི་ས་པྤི་ན་ཝ་ནཱི་ཏ་ཝ་སཱ་ཏེ་ལེ་སུ ཨ་ཀ་པྤི་ཡཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི.
པ་རི་བྷོ་གེ་པི དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ ཨི་དྷ ཨ་ན་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ས་ཙེ ཨ་ས་ཏི ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ས་པྤི་མྷི པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ན་ཝ་ནཱི་ཏཱ་དཱི་ནི དེ་ཏི ‘‘ས་པྤིཾ ཀ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫཱ’’ཏི, ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ས་པྤི་ནཱ་ཝ དི་ནྣཾ ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཙ ‘‘ཀ་པྤི་ཡ་ས་པྤི་ནཱ དེ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ས་པྤི་ནཱ དེ་ཏི, ཝི་ས་ངྐེ་ཏཾ, ཨེ་ཝཾ ‘‘‘ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ས་པྤི་ནཱ’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཀ་པྤི་ཡ་ས་པྤི་ནཱ དེ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཨེ་ཀ་མེ་ཀཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏྭཱ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནེ་པི ཨ་ཡ་མེ་ཝ་ཏྠོ ཝ་ཏྟ་བྦོ སི་ཡཱ, སོ ཙ ས་ངྑེ་པེ་ན་པི ས་ཀྐཱ ཝི་ཉྙཱ་ཏུ་ནྟི ཝི་ཏྠཱ་ར་ན་ཡཾ ཧི་ཏྭཱ ཨི་མི་ནཱ་ཝ ན་ཡེ་ན ས་བྦ་པ་དེ་སུ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པ་ཏྠོ – ཡེ་ན ཡེ་ན ཝི་ཉྙ་ཏྟི ཧོ་ཏི, ཏ་སྨིཾ ཝཱ ཏ་སྶ མཱུ་ལེ ཝཱ ལ་དྡྷེ ཏཾ ཏཾ ལ་དྡྷ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན ཨ་ཉྙཾ པཱ་ལི༹་ཡཱ ཨཱ་ག་ཏཾ ཝཱ ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ ཝཱ དེ་ཏི, ཝི་ས་ངྐེ་ཏ་ནྟི. ནཱ་ནཱ་ཊྛཱ་ནེ ཝཱཏི ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ གྷ་རེ ས་པྤིཾ, ཨི་ཏ་ར་སྨིཾ ན་ཝ་ནཱི་ཏ་ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ནཱ་ནཱ་ཊྛཱ་ནེ ཝཱ.
པ་ཎཱི་ཏ་བྷོ་ཛ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.