༦. སུ་ཏྟ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཚ་བྦི་དྷཾ ཁོ་མ་སུ་ཏྟཱ་དིནྟི ‘‘སུ་ཏྟཾ ནཱ་མ ཚ སུ་ཏྟཱ་ནི ཁོ་མཾ ཀ་པྤཱ་སི་ཀཾ ཀོ་སེ་ཡྻཾ ཀ་མྦ་ལཾ སཱ་ཎཾ བྷ་ངྒ’’ནྟི (པཱ་རཱ. ༦༣༨) ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ ཚ་བྦི་དྷཾ ཁོ་མ་སུ་ཏྟཱ་དིཾ. ཏ་ཏྠ ཁོ་མནྟི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༦༣༦-༣༨) ཁོ་མ་ཝཱ་ཀེ་ཧི ཀ་ཏ་སུ་ཏྟཾ. ཀ་པྤཱ་སི་ཀནྟི ཀ་པྤཱ་ས་ཏོ ནི་བྦ་ཏྟཾ. ཀོ་སེ་ཡྻནྟི ཀོ་སི་ཡཾ་སཱུ་ཧི ཀ་ནྟི་ཏྭཱ ཀ་ཏ་སུ་ཏྟཾ. ཀ་མྦ་ལནྟི ཨེ་ལ༹་ཀ་ལོ་མ་སུ་ཏྟཾ. སཱ་ཎནྟི སཱ་ཎ་ཝཱ་ཀེ་ན ཀ་ཏ་སུ་ཏྟཾ. བྷ་ངྒནྟི པཱ་ཊེ་ཀྐཾ ཝཱ་ཀ་སུ་ཏྟ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨེ་ཀེ. པ་ཉྩ་ཧི་པི མི་སྶེ་ཏྭཱ ཀ་ཏ་སུ་ཏྟཾ པ་ན ‘‘བྷ་ངྒ’’ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏེ་སཾ ཨ་ནུ་ལོ་མནྟི ཏེ་སཾ ཁོ་མཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ནུ་ལོ་མཾ དུ་ཀཱུ་ལཾ པ་ཏྟུ་ཎྞཾ སོ་མཱ་ར་པ་ཊྚཾ ཙཱི་ན་པ་ཊྚཾ ཨི་དྡྷི་ཛཾ དེ་ཝ་དི་ནྣ་ནྟི ཚ་བྦི་དྷཾ སུ་ཏྟཾ.
ཏུ་རཱིཏི ཝཱ་ཡ་ནཱུ་པ་ཀ་ར་ཎོ ཨེ་ཀོ ད་ཎྜོ, ཝཱི་ཏ་ཝཱི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ཡ་ཏྠ སཾ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཋ་པེ་ནྟི. ཝེ་མནྟི ཝཱ་ཡ་ནཱུ་པ་ཀ་ར་ཎོ ཨེ་ཀོ ད་ཎྜོ, སུ་ཏྟཾ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ ཡེ་ན ཨཱ་ཀོ་ཊེ་ནྟོ གྷ་ན་བྷཱ་ཝཾ ས་མྤཱ་དེ་ནྟི. ཏ་སྶ ས་བྦ་པྤ་ཡོ་གེ་སུ དུ་ཀྐ་ཊནྟི ཏ་ནྟ་ཝཱ་ཡ་སྶ ཡེ ཏེ ཏུ་རི་ཝེ་མ་ས་ཛྫ་ནཱ་དི་ཀཱ པ་ཡོ་གཱ, ཏེ་སུ ས་བྦེ་སུ པ་ཡོ་གེ་སུ བྷི་ཀྑུ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ, ཏ་སྶ ཏ་ནྟ་ཝཱ་ཡ་སྶ པ་ཡོ་གེ པ་ཡོ་གེ བྷི་ཀྑུ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏུ་རི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝེ ཏེ་སཾ ཀ་ར་ཎ་ཏྠཾ ཝཱ་སི་ཕ་ར་སུ་ཨཱ་དཱི་ནཾ མ་གྒ་ན་ནི་སཱ་ན་རུ་ཀྑ་ཙྪེ་ད་ནཱ་དི་ས་བྦ་པྤ་ཡོ་གེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཏ་ནྟཱུ་ནཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀ་ཏྟཱ ཝཱི་ཏ་ཝཱི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཊི་ལཱ་བྷེ་ན ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི, ཝི་ཀ་པྤ་ནུ་པ་ག་པ་ཙྪི་མ་ཙཱི་ཝ་ར་པྤ་མཱ་ཎེ ཝཱི་ཏེ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝ ཝ་ཀྑ་ཏི ‘‘དཱི་གྷ་ཏོ ཝི་ད་ཏྠི་མ་ཏྟེ, ཏི་རི་ཡ་ཉྩ ཧ་ཏྠ་མ་ཏྟེ ཝཱི་ཏེ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ’’ནྟི. ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘ཨི་དཾ མེ, བྷ་ནྟེ, ཙཱི་ཝ་རཾ སཱ་མཾ སུ་ཏྟཾ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ནྟ་ཝཱ་ཡེ་ཧི ཝཱ་ཡཱ་པི་ཏཾ ནི་སྶ་གྒི་ཡ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ནི་སྶ་ཛྫ་ན་ཝི་དྷཱ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཏེ་ནེ་ཝཱཏི ཝི་ཉྙཱ་པི་ཏ་ཏ་ནྟ་ཝཱ་ཡེ་ནེ་ཝ. ཨེ་ཝཾ ཨི་དྷ དུ་ཀྐ་ཊནྟི ཨི་དྷཱ་པི ཏ་ནྟ་ཝཱ་ཡེ་ནེ་ཝ དཱི་གྷ་ཏོ ཝི་ད་ཏྠི་མ་ཏྟེ, ཏི་རི་ཡཾ ཧ་ཏྠ་མ་ཏྟེ ཝཱི་ཏེ དུ་ཀྐ་ཊ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་སུ་ཏྟ་མ་ཡེཏི ཝི་ཉྙཱ་པི་ཏ་སུ་ཏྟ་མ་ཡེ. ཨི་ཏ་ར་སྨིནྟི ཨ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་སུ་ཏྟ་མ་ཡེ པ་རི་ཙྪེ་དེ. ཏ་ཏོ ཙེ ཨཱུ་ན་ཏ་རཱཏི ཝུ་ཏྟ་པྤ་མཱ་ཎ་ཏོ ཙེ ཨཱུ་ན་ཏ་རཱ, ཨ་ནྟ་མ་སོ (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༦༣༦-༦༣༨) ཨ་ཙྪི་མ་ཎྜ་ལ་པྤ་མཱ་ཎཱ་པཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཀ་པྤི་ཡ་ཏ་ནྟ་ཝཱ་ཡེ་ན་པི ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་སུ་ཏྟཾ ཝཱ་ཡཱ་པེ་ནྟ་སྶ ཡ་ཐཱ པུ་བྦེ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ, ཨེ་ཝ་མི་དྷ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཏེ་ནེ་ཝ ཀ་པྤི་ཡ་ཉྩ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཉྩ སུ་ཏྟཾ ཝཱ་ཡཱ་པེ་ནྟ་སྶ ས་ཙེ པ་ཙྪི་མ་ཙཱི་ཝ་ར་པྤ་མཱ་ཎཱ ཝཱ ཨཱུ་ན་ཀཱ ཝཱ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་སུ་ཏྟ་པ་རི་ཙྪེ་དཱ ཧོ་ནྟི, ཏེ་སུ པ་རི་ཙྪེ་ད་ག་ཎ་ནཱ་ཡ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཀ་པྤི་ཡ་སུ་ཏྟ་པ་རི་ཙྪེ་དེ་སུ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཨ་ཐ ཨེ་ཀ་ནྟ་རི་ཀེ་ན ཝཱ སུ་ཏྟེ་ན, དཱི་གྷ་ཏོ ཝཱ ཀ་པྤི་ཡཾ ཏི་རི་ཡཾ ཨ་ཀ་པྤི་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ ཝཱི་ཏཾ ཧོ་ཏི, པ་མཱ་ཎ་ཡུ་ཏྟེ པ་རི་ཙྪེ་དེ པ་རི་ཙྪེ་དེ དུ་ཀྐ་ཊཾ.
ཡ་དི པ་ན (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༦༣༦-༦༣༨) དྭེ ཏ་ནྟ་ཝཱ་ཡཱ ཧོ་ནྟི ཨེ་ཀོ ཀ་པྤི་ཡོ ཨེ་ཀོ ཨ་ཀ་པྤི་ཡོ, སུ་ཏྟ་ཉྩ ཨ་ཀ་པྤི་ཡཾ, ཏེ ཙེ ཝཱ་རེ་ན ཝི་ན་ནྟི, ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཏ་ནྟ་ཝཱ་ཡེ་ན ཝཱི་ཏེ པ་མཱ་ཎ་ཡུ་ཏྟེ པ་རི་ཙྪེ་དེ པ་རི་ཙྪེ་དེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, ཨཱུ་ན་ཏ་རེ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཨི་ཏ་རེ་ན ཝཱི་ཏེ ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ས་ཙེ དྭེ་པི ཝེ་མཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཏོ ཝི་ན་ནྟི, པ་མཱ་ཎ་ཡུ་ཏྟེ པ་རི་ཙྪེ་དེ པ་རི་ཙྪེ་དེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ. ཨ་ཐ སུ་ཏྟཾ ཀ་པྤི་ཡཾ, ཙཱི་ཝ་ར་ཉྩ ཀེ་དཱ་ར་བ་དྡྷཱ་དཱི་ཧི ས་པ་རི་ཙྪེ་དཾ, ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཏ་ནྟ་ཝཱ་ཡེ་ན ཝཱི་ཏེ པ་རི་ཙྪེ་དེ པ་རི་ཙྪེ་དེ དུ་ཀྐ་ཊཾ, ཨི་ཏ་རེ་ན ཝཱི་ཏེ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ས་ཙེ དྭེ་པི ཨེ་ཀ་ཏོ ཝི་ན་ནྟི, པ་མཱ་ཎ་ཡུ་ཏྟེ པ་རི་ཙྪེ་དེ པ་རི་ཙྪེ་དེ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཨ་ཐ སུ་ཏྟ་མྤི ཀ་པྤི་ཡ་ཉྩ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཉྩ, ཏེ ཙེ ཝཱ་རེ་ན ཝི་ན་ནྟི, ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཏ་ནྟ་ཝཱ་ཡེ་ན ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་སུ་ཏྟ་མ་ཡེ་སུ པ་ཙྪི་མ་ཙཱི་ཝ་ར་པྤ་མཱ་ཎེ་སུ པ་རི་ཙྪེ་དེ་སུ ཝཱི་ཏེ་སུ པ་རི་ཙྪེ་ད་ག་ཎ་ནཱ་ཡ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, ཨཱུ་ན་ཏ་རེ་སུ ཀ་པྤི་ཡ་སུ་ཏྟ་མ་ཡེ་སུ ཙ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཀ་པྤི་ཡ་ཏ་ནྟ་ཝཱ་ཡེ་ན ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་སུ་ཏྟ་མ་ཡེ་སུ པ་མཱ་ཎ་ཡུ་ཏྟེ་སུ ཝཱ ཨཱུ་ན་ཀེ་སུ ཝཱ དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ, ཀ་པྤི་ཡ་སུ་ཏྟ་མ་ཡེ་སུ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི.
ཨ་ཐ ཨེ་ཀ་ནྟ་རི་ཀེ་ན ཝཱ སུ་ཏྟེ་ན, དཱི་གྷ་ཏོ ཝཱ ཨ་ཀ་པྤི་ཡཾ ཏི་རི་ཡཾ ཨ་ཀ་པྤི་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་ན་ནྟི, ཨུ་བྷོ་པི ཝཱ ཏེ ཝེ་མཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཏོ ཝི་ན་ནྟི, ཨ་པ་རི་ཙྪེ་དེ ཙཱི་ཝ་རེ པ་མཱ་ཎ་ཡུ་ཏྟེ པ་རི་ཙྪེ་དེ པ་རི་ཙྪེ་དེ དུ་ཀྐ་ཊཾ, ས་པ་རི་ཙྪེ་དེ པ་རི་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན དུ་ཀྐ་ཊཱ་ནི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ཨུ་པཱ་ཡེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཨེ་ཏྠ ཙ ཏ་ནྟ་ཝཱ་ཡོ ཏཱ་ཝ ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་ཨ་པྤ་ཝཱ་རི་ཏ་ཏོ ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ལ་དྡྷོ ཨ་ཀ་པྤི་ཡོ, སེ་སོ ཀ་པྤི་ཡོ. སུ་ཏྟ་མྤི སཱ་མཾ ཝི་ཉྙཱ་པི་ཏཾ ཨ་ཀ་པྤི་ཡཾ, སེ་སཾ, ཉཱ་ཏ་ཀཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣ་ཉྩ ཀ་པྤི་ཡ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏི་ཀ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡནྟི ཝཱ་ཡཱ་པི་ཏེ ཝཱ་ཡཱ་པི་ཏ་ས་ཉྙི་ཝེ་མ་ཏི་ཀ་ཨ་ཝཱ་ཡཱ་པི་ཏ་ས་ཉྙཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན ཏཱི་ཎི པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཱ་ནི. ཙཱི་ཝ་ར་ཏྠཱ་ཡ ཝི་ཉྙཱ་པི་ཏ་སུ་ཏྟནྟི སཱ་མཾ ཝཱ ཨ་ཉྙེ་ན ཝཱ ཙཱི་ཝ་ར་ཏྠཱ་ཡ ཝི་ཉྙཱ་པི་ཏ་སུ་ཏྟཾ. ཀི་ཉྩཱ་པི པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘སཱ་མཾ སུ་ཏྟཾ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་ཐཱ་པི ཨི་དྷ ‘‘ཙཱི་ཝ་ར་ཏྠཱ་ཡ སཱ་མཾ ཝི་ཉྙཱ་པི་ཏ་སུ་ཏྟ’’ནྟི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ཀེ་ཝ་ལཾ ‘‘ཙཱི་ཝ་ར་ཏྠཱ་ཡ ཝི་ཉྙཱ་པི་ཏ་སུ་ཏྟ’’ནྟི ཨ་ངྒེ་སུ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་ཉྙེ་ན ཙཱི་ཝ་ར་ཏྠཱ་ཡ ཝི་ཉྙཱ་པི་ཏ་སུ་ཏྟ་མྤི ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱཏི ‘‘ཙཱི་ཝ་རཾ མེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཝཱ་ཡ་ཐཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ.
སུ་ཏྟ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.