౨. రతనసిక్ఖాపదవణ్ణనా

ముత్తాదిదసవిధన్తి ‘‘ముత్తా మణి వేళురియో సఙ్ఖో సిలా పవాళం రజతం జాతరూపం లోహితఙ్కో మసారగల్ల’’న్తి (పాచి. ౫౦౬) దసవిధం రతనం. అజ్ఝావసథేతి గేహే. తేనాహ ‘‘పరిక్ఖిత్తస్సా’’తిఆది, పరిక్ఖిత్తస్స ఆవసథస్సాతి అత్థో. ఆవసథోతి చేత్థ అన్తోగామే నివిట్ఠగేహం అధిప్పేతం. ఆరామే నివిట్ఠగేహం పన అజ్ఝారామగ్గహణేనేవ గహితం. ‘‘ఆవసథోతి చేత్థ అన్తోఆరామే వా హోతు, అఞ్ఞత్థ వా, అత్తనో వసనట్ఠానం వుచ్చతీ’’తి (సారత్థ. టీ. పాచిత్తియ ౩.౫౦౬) కేచి. సబ్బేసమ్పి అత్థాయ దుక్కటమేవాతి అత్తనో వా తేసం సఙ్ఘాదీనం వా అత్థాయ ఉగ్గణ్హన్తస్స వా ఉగ్గణ్హాపేన్తస్స వా దుక్కటమేవ. సచే పన మాతాపితూనం సన్తకం అవస్సం పటిసామేతబ్బం కప్పియభణ్డం హోతి, అత్తనో అత్థాయ గహేత్వా పటిసామేతబ్బన్తి ఆహ ‘‘తాదిసం పనా’’తిఆది. తాదిసన్తి యం మాతాపితూనం సన్తకం అవస్సం పటిసామేతబ్బం కప్పియభణ్డం, తాదిసం. ఛన్దేనపి భయేనపీతి వడ్ఢకిఆదీసు ఛన్దేనపి, రాజవల్లభేసు భయేనపి.

తాదిసే ఠానేతి మహావిహారసదిసస్స మహారామస్స పాకారపరిక్ఖిత్తే పరివేణే. సఞ్ఞాణం కత్వాతి ‘‘ఏత్తకా కహాపణా’’తిఆదినా రూపేన వా లఞ్ఛనాదినిమిత్తేన వా సఞ్ఞాణం కత్వా, సల్లక్ఖేత్వాతి అత్థో. పతిరూపానం భిక్ఖూనం హత్థేతి లజ్జీనం కుక్కుచ్చకానం భిక్ఖూనం హత్థే. లోలజాతికానఞ్హి హత్థే ఠపేతుం న లబ్భతి. నేవ పక్కమతీతి నేవ తమ్హా ఆవాసా పక్కమతి. ‘‘థావరం సేనాసనం వా’’తిఆదినా అత్తనో చీవరాదిమూలం న కాతబ్బన్తి (పాచి. అట్ఠ. ౫౦౬) దస్సేతి. తం దస్సేత్వాతి యం థావరసేనాసనాది కతం, తం ఉపాసక తవ సన్తకేన ఇదం నామ కతన్తి ఏవం దస్సేత్వా. సమాదపేత్వాతి అఞ్ఞం సమాదపేత్వా, ‘‘ఉద్దిస్స అరియా తిట్ఠన్తి, ఏసా అరియాన యాచనా’’తి వుత్తనయేన యాచిత్వాతి అత్థో.

అనుఞ్ఞాతట్ఠానేతి అజ్ఝారామఅజ్ఝావసథే. ఆమాసన్తి ఆమసితబ్బఞ్చేవ పటిసామేతబ్బఞ్చ వత్థాది.

రతనసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.