౪. దుట్ఠుల్లసిక్ఖాపదవణ్ణనా

చత్తారి పారాజికాని అత్థుద్ధారవసేన పదభాజనియం దస్సితానీతి ఆహ ‘‘దుట్ఠుల్లన్తి సఙ్ఘాదిసేసం అధిప్పేత’’న్తి. యేన కేనచి ఉపాయేనాతి ‘‘సామం వా జానాతి, అఞ్ఞే వా తస్స ఆరోచేన్తి, సో వా ఆరోచేతీ’’తి (పాచి. ౩౯౯) వుత్తేసు యేన కేనచి ఉపాయేన. పాచిత్తియం ధురం నిక్ఖిత్తమత్తేయేవాతి అధిప్పాయో. సచే పచ్ఛాపి ఆరోచేతి, ధురనిక్ఖేపనే ఆపత్తితో న ముచ్చతి. తేనాహ ‘‘సచేపీ’’తిఆది. సమణసతమ్పి ఆపజ్జతియేవాతి సమణసతమ్పి సుత్వా యది ఛాదేతి, పాచిత్తియం ఆపజ్జతియేవాతి అత్థో. యేనస్స ఆరోచితన్తి యేన దుతియేన అస్స తతియస్స ఆరోచితం. తస్సేవాతి తస్స దుతియస్సేవ. ఆరోచేతీతి పటిచ్ఛాదనత్థమేవ ‘‘మా కస్సచి ఆరోచేసీ’’తి వదతి. కోటిఛిన్నా హోతీతి (సారత్థ. టీ. పాచిత్తియ ౩.౩౯౯) యస్మా పటిచ్ఛాదనపచ్చయా ఆపత్తిం ఆపజ్జిత్వావ దుతియేన తతియస్స ఆరోచితం, తస్మా తప్పచ్చయా పున తేన ఆపజ్జితబ్బాపత్తియా అభావతో ఆపత్తియా కోటి ఛిన్నా నామ హోతి.

ఆదిపదేతి దుట్ఠుల్లాపత్తిసఞ్ఞీ, వేమతికో, అదుట్ఠుల్లాపత్తిసఞ్ఞీతి ఇమేసు తీసు ‘‘దుట్ఠుల్లాపత్తిసఞ్ఞీ పటిచ్ఛాదేతీ’’తి (పాచి. ౪౦౦) ఇమస్మిం పఠమపదే. ఇతరేసు ద్వీసూతి ‘‘వేమతికో పటిచ్ఛాదేతి, అదుట్ఠుల్లాపత్తిసఞ్ఞీ పటిచ్ఛాదేతీ’’తి ఇమేసు పదేసు. అదుట్ఠుల్లాయాతి అవసేసపఞ్చాపత్తిక్ఖన్ధే. అనుపసమ్పన్నస్స దుట్ఠుల్లే వా అదుట్ఠుల్లే వా అజ్ఝాచారేతి అనుపసమ్పన్నస్స పురిమపఞ్చసిక్ఖాపదవీతిక్కమసఙ్ఖాతే దుట్ఠుల్లే వా ఇతరస్మిం అదుట్ఠుల్లే వా అజ్ఝాచారే. యం పన సమన్తపాసాదికాయం ‘‘అనుపసమ్పన్నస్స సుక్కవిసట్ఠి చ కాయసంసగ్గో చాతి అయం దుట్ఠుల్లఅజ్ఝాచారో నామా’’తి (పాచి. అట్ఠ. ౪౦౦) వుత్తం, తం దుట్ఠుల్లారోచనసిక్ఖాపదట్ఠకథాయ (పాచి. అట్ఠ. ౭౮ ఆదయో) న సమేతి, న చాపి ఏవం వత్తుం యుజ్జతి ‘‘ఆరోచనే అనుపసమ్పన్నస్స దుట్ఠుల్లం అఞ్ఞథా అధిప్పేతం, పటిచ్ఛాదనే అఞ్ఞథా’’తి (సారత్థ. టీ. పాచిత్తియ ౪౦౦) విసేసకారణస్సానుపలబ్భనతో, తస్మా తం ఉపపరిక్ఖితబ్బం.

దుట్ఠుల్లసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.