౨. సానుసయవారవణ్ణనా

౬౬-౧౩౧. సానుసయపజహనపరిఞ్ఞావారేసు ‘‘సానుసయో, పజహతి, పరిజానాతీ’’తి పుగ్గలో వుత్తో. పుగ్గలస్స చ ఇమస్మిం భవే సానుసయోతి ఏవం భవవిసేసేన వా, ఇమస్మిం కామరాగానుసయేన సానుసయో ఇమస్మిం ఇతరేసు కేనచీతి ఏవం భవానుసయవిసేసేన వా సానుసయతానిరనుసయతాదికా నత్థి. తథా ద్వీసు వేదనాసు కామరాగానుసయేన సానుసయో, దుక్ఖాయ వేదనాయ నిరనుసయోతి ఇదమ్పి నత్థి. న హి పుగ్గలస్స వేదనా ఓకాసో, అథ ఖో అనుసయానన్తి. అనుసయస్స పన తస్స తస్స సో సో అనుసయనోకాసో పుగ్గలస్స తేన తేన అనుసయేన సానుసయతాయ, తస్స తస్స పజహనపరిజాననానఞ్చ నిమిత్తం హోతి, అననుసయనోకాసో చ నిరనుసయతాదీనం, తస్మా ఓకాసవారేసు భుమ్మనిద్దేసం అకత్వా ‘‘యతో తతో’’తి నిమిత్తత్థే నిస్సక్కవచనం కతం, పజహనపరిఞ్ఞావారేసు అపాదానత్థే ఏవ వా. తతో తతో హి ఓకాసతో అపగమకరణం వినాసనం పజహనం పరిజాననఞ్చాతి.

తత్థ యతోతి యతో అనుసయట్ఠానతో అనులోమే, పటిలోమే అననుసయట్ఠానతోతి అత్థో. అనుసయానానుసయస్సేవ హి నిమిత్తాపాదానభావదస్సనత్థం ‘‘రూపధాతుయా అరూపధాతుయా తతో మానానుసయేన సానుసయోతి (యమ.౨.అనుసయయమక.౭౭), పజహతీ’’తి (యమ. ౨.అనుసయయమక.౧౪౩) చ ‘‘దుక్ఖాయ వేదనాయ తతో కామరాగానుసయేన నిరనుసయోతి (యమ. ౨.అనుసయయమక.౧౧౦), న పజహతీ’’తి (యమ. ౨.అనుసయయమక.౧౭౪-౧౭౬) చ ఏవమాదీసు రూపధాతుఆదయో ఏవ భుమ్మనిద్దేసేనేవ నిద్దిట్ఠాతి. అట్ఠకథాయం పన చతుత్థపఞ్హవిస్సజ్జనేన సరూపతో అనుసయనట్ఠానస్స దస్సితత్తా తదత్థే ఆదిపఞ్హేపి ‘‘యతో’’తి అనుసయనట్ఠానం వుత్తన్తి ఇమమత్థం విభావేత్వా పున ‘‘యతో’’తి ఏతస్స వచనత్థం దస్సేతుం ‘‘ఉప్పన్నేన కామరాగానుసయేన సానుసయో’’తి వుత్తం, తం పమాదలిఖితం వియ దిస్సతి. న హి ఉప్పన్నేనేవ అనుసయేన సానుసయో, ఉప్పత్తిరహట్ఠానతఞ్చ సన్ధాయేవ నిస్సక్కవచనం న సక్కా వత్తుం. న హి అపరియాపన్నానం అనుసయుప్పత్తిరహట్ఠానతాతి తం తథేవ దిస్సతి. ఏవం పనేత్థ అత్థో దట్ఠబ్బో – యతో ఉప్పన్నేనాతి యతో ఉప్పన్నేన భవితబ్బం, తేనాతి ఉప్పత్తిరహట్ఠానే నిస్సక్కవచనం కతన్తి. తథా సబ్బధమ్మేసు ఉప్పజ్జనకేనాతి. ఉప్పత్తిపటిసేధే అకతే అనుప్పత్తియా అనిచ్ఛితత్తా సబ్బధమ్మేసు ఉప్పజ్జనకభావం ఆపన్నేన అనుప్పజ్జనభావం అపనేతి నామ. సబ్బత్థాతి ఏతస్స పన సబ్బట్ఠానతోతి అయమత్థో న న సమ్భవతి. త్థ-కారఞ్హి భుమ్మతో అఞ్ఞత్థాపి సద్దవిదూ ఇచ్ఛన్తీతి.

సానుసయవారవణ్ణనా నిట్ఠితా.