໑໐. ທນ຺ຕໂປນສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ກາເຍນາຕິ ຫຕ຺ຖາທີສຸ ເຍນ ເກນຈິ ສຣີຣາວຍເວນ, ອນ຺ຕມໂສ ປາທງ຺ຄຸລິຍາປິ ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ກາເຍນ ຄຓ຺ຫາຕິ ນາມາຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ທາເນປິ ເອເສວ ນໂຍ. ກາຍປ຺ປຏິພທ຺ເຘນາຕິ ປຕ຺ຕາທີສຸ ເຍນ ເກນຈິ ສຣີຣສມ຺ພທ຺ເຘນ ອຸປກຣເຓນ. ທາເນປິ ເອເສວ ນໂຍ. ກຏຈ຺ຉຸອາທີສຸ ເຍນ ເກນຈິ ອຸປກຣເຓນ ທິນ຺ນໍ ກາຍປ຺ປຏິພທ຺ເຘນ ທິນ຺ນໍເຍວ ໂຫຕິ. ອຎ຺ຎຕເຣນາຕິ ກາເຍນ ວາ ກາຍປ຺ປຏິພທ຺ເຘນ ວາ ນິສ຺ສຄ຺ຄິເຍນ ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕຕ຺ຖ ນິສ຺ສຄ຺ຄິເຍນາຕິ (ປາຈິ. ອຏ຺ຐ. ໒໖໕) ກາຍໂຕ ຈ ກາຍປ຺ປຏິພທ຺ຘໂຕ ຈ ໂມເຈຕ຺ວາ ຫຕ຺ຖປາເສ ຐິຕສ຺ສ ກາເຍ ວາ ກາຍປ຺ປຏິພທ຺ເຘ ວາ ປາຕິຍມານຎ຺ຫິ ນິສ຺ສຄ຺ຄິເຍນ ປໂຍເຄນ ທິນ຺ນໍ ນາມ ໂຫຕິ. ຕສ຺ສາຕິ ປຏິຄ຺ຄຫິຕກສ຺ສ. ວຸຕ຺ຕວິປລ຺ລາສວເສນາຕິ ວຸຕ຺ຕສ຺ສ ປຏິປກ຺ຂວເສນ. ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ – ຍໍ ກາຍກາຍປ຺ປຏິພທ຺ຘນິສ຺ສຄ຺ຄິຍານໍ ອຎ຺ຎຕເຣນ ທິຍ຺ຍມາເນ ກາເຍນ ວາ ກາຍປ຺ປຏິພທ຺ເຘນ ວາ ຄຓ຺ຫາຕິ, ເອຕໍ ປຏິຄ຺ຄຫິຕໍ ນາມາຕິ.

ສໍຫາຣິເມນາຕິ ຖາມມຊ຺ຌິເມນ ປຸຣິເສນ ສໍຫາຣິເມນ, ອິມິນາ ອສໍຫາຣິເມ ຜລເກ ວາ ປາສາເຓ ວາ ປຏິຄ຺ຄຫຓໍ ນ ຣຸຫຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ຘາເຣຕຸໍ ສມຕ຺ເຖນາຕິ ສນ຺ຘາເຣຕຸໍ ໂຍຄ຺ເຄນ, ອິມິນາ ສຸຂຸເມສຸ ຕິນ຺ຕິຓິກາທິປຓ຺ເຓສຸ ປຏິຄ຺ຄຫຓໍ ນ ຣຸຫຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ອຕຕ຺ຖຊາຕກຣຸກ຺ຂປຓ຺ເຓນາຕິ ຊາຕຏ຺ຐານໂຕ ຈຸເຕນ ປທຸມິນິປຓ຺ຓາທິນາ, ອິມິນາ ປນ ມຫນ຺ເຕປິ ຕຕ຺ຖຊາຕເກ ປທຸມິນິປຓ຺ເຓ ວາ ກິໍສຸກປຓ຺ຓາທິມ຺ຫິ ວາ ປຏິຄ຺ຄເຫຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ນ ຫິ ຕໍ ກາຍປ຺ປຏິພທ຺ຘສງ຺ຂໍ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ຍຖາ ຈ ຕຕ຺ຖຊາຕເກ, ເອວໍ ຂາຓຸເກ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ຐປິຕມຎ຺ຈາທິມ຺ຫິປິ. ນນຸ ປຏິພທ຺ຘປ຺ປຏິພທ຺ເຘນາປິ ປຕ຺ຕາຘາຣາທິນາ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ຕສ຺ສ ປຏິຄ຺ຄຫຓໍ ຣຸຫຕິ, ອຖ ກສ຺ມາ ກາຍກາຍປ຺ປຏິພທ຺ເຘຫິເຍວ ປຏິຄ຺ຄຫຓໍ ອິຘ ວຸຕ຺ຕໍ, ນ ປຏິພທ຺ຘປ຺ປຏິພທ຺ເຘນາປີຕິ ອາຫ ‘‘ປຏິພທ຺ຘປ຺ປຏິພທ຺ຘໍ ນາມ ອິຘ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ. ເກຈິ ປນ ‘‘ອາຘາຣເກນ ປຏິຄ຺ຄຫຓໍ ກາຍປ຺ປຏິພທ຺ຘປ຺ປຏິພທ຺ເຘນ ປຏິຄ຺ຄຫຓໍ ນາມ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ນ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ, ຕໍ ວຈນມຕ຺ຕເມວ. ອຕ຺ຖໂຕ ປນ ສພ຺ພມ຺ປິ ຕໍ ກາຍປ຺ປຏິພທ຺ຘເມວ ໂຫຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ.

ອກລ຺ລໂກຕິ ຄິລາໂນ. ມຸເຂນ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕີຕິ ສຫຕ຺ເຖນ ຄເຫຕ຺ວາ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ໂຕ ມຸເຂນ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ອຠິຫຏຠາຊນໂຕ ປຕິຕຣຊມ຺ປິ ວຏ຺ຏຕິ ອຠິຫຏຕ຺ຕາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຫ.

ຕສ຺ມິໍ ຐຕ຺ວາຕິ ຕາທິເສ ຫຕ຺ຖປາເສ ຐຕ຺ວາ. ຍນ຺ຕິ ຍໍ ຠາຣໍ. ມຊ຺ຌິໂມ ປຸຣິໂສຕິ ຖາມມຊ຺ຌິມປຸຣິໂສ. ວິນເຍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ ທຸກ຺ກຏໍ ວິນຍທຸກ຺ກຏໍ. ຕໍ ອນຸປສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ທຕ຺ວາຕິ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິຕ຺ວາ ວິຫາຣໍ ວາ ອາສນສາລໍ ວາ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຕໍ ຠິກ຺ຂໍ ອນຸປສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ທຕ຺ວາ, ອິທຎ຺ຈ ປຸພ຺ພາໂຠຄສ຺ສ ອນຸຣູປວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ຍສ຺ມາ ປນ ຕໍ ‘‘ອນຸປສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ທສ຺ສາມີ’’ຕິ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທມຕ຺ເຕນ ຕໍສນ຺ຕກໍ ນາມ ນ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ວິນາປິ ຕສ຺ສ ທານາທິໍ ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ.

ອສ຺ສຸເຂຬສິງ຺ຆາຓິກາທີສູຕິ ເອຕ຺ຖ ອສ຺ສຸ ນາມ ອກ຺ຂິຊລໍ. ເຂໂຬ ນາມ ລາລາ. ສິງ຺ຆາຓິກາຕິ ອນ຺ໂຕສີສໂຕ ປູຕິເສມ຺ຫຠາວໍ ອາປນ຺ນໍ ມຕ຺ຖລຸງ຺ຄໍ ຄລິຕ຺ວາ ຕາລຸມຕ຺ຖກວິວເຣນ ໂອຕຣິຕ຺ວາ ນາສາປຸເຏ ປູເຣຕ຺ວາ ຐິຕໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ອາທິສທ຺ເທນ ມຸຕ຺ຕກຣີສເສມ຺ຫທນ຺ຕມລອກ຺ຂິຄູຖກຓ຺ຓຄູຖການໍ, ສຣີເຣ ອຸຏ຺ຐິຕໂລຓສ຺ສ ຈ ຄຫຓໍ. ຐານໂຕຕິ ອກ຺ຂິກູປາທິໂຕ. ອນ຺ຕຣາ ເຈ ຄຓ຺ຫາຕິ, ກິໍ ໂຫຕີຕິ ອາຫ ‘‘ອຸຄ຺ຄຫິຕກໍ ນາມ ໂຫຕີ’’ຕິ, ທຸຏ຺ຐຸ ຄຫິຕກໍ ນາມ ໂຫຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຜລິນິນ຺ຕິ ຜລວນ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖຊາຕກຜລິນິສາຂາຍ ວາຕິ ຕສ຺ມິໍ ຣຸກ຺ເຂ ຊາຕາຍ ຜລິນິສາຂາຍ ວາ. ທຸຣຸປຈິຓ຺ຓທຸກ຺ກຏນ຺ຕິ ‘‘ນ ກຕ຺ຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ວາຣິຕສ຺ສ ກຕຕ຺ຕາ ທຸຏ຺ຐຸ ອາຈິຓ຺ຓໍ ຈຣິຕນ຺ຕິ ທຸຣຸປຈິຓ຺ຓໍ, ຕສ຺ມິໍ ທຸກ຺ກຏໍ ທຸຣຸປຈິຓ຺ຓທຸກ຺ກຏຎ຺ຈ ອາປຊ຺ຊຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ອາຫຣີຍຕີຕິ ອາຫາໂຣ, ອຊ຺ໂຌຫຣິຕພ຺ພໍ ຍໍ ກິຎ຺ຈິ, ອິຘ ປນ ຈຕ຺ຕາຣິ ກາລິການິ ອຘິປ຺ເປຕານີຕິ ອາຫ ‘‘ຍໍ ກິຎ຺ຈີ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ອຣຸຓຸຄ຺ຄມນໂຕ ຍາວ ຐິຕມຊ຺ຌນ຺ຫິກາ ຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ພໂຕ ຍາວ ກາໂລ ອສ຺ສາຕິ ຍາວກາລິກໍ. ອຣຸຓຸຄ຺ຄມນໂຕ ຍາວ ຍາມາວສານາ ປິປາສາຍ ສຕິ ປິປາສຈ຺ເຉທນຕ຺ຖໍ ປາຕພ຺ພໂຕ ຍາໂມ ກາໂລ ອສ຺ສາຕິ ຍາມກາລິກໍ. ຍາວ ສຕ຺ຕາຫໍ ນິທຫິຕ຺ວາ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ພໂຕ ສຕ຺ຕາຫໍ ກາໂລ ອສ຺ສາຕິ ສຕ຺ຕາຫກາລິກໍ. ຍາວຊີວມ຺ປິ ປຣິຫຣິຕ຺ວາ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ພໂຕ ຍາວ ຊີວໍ ເອຕສ຺ສາຕິ ຍາວຊີວິກໍ. ເຕນາຫ ‘‘ຕຕ຺ຖາ’’ຕິອາທິ.

ວນມູລປຕ຺ຕປຸປ຺ຜຜລາທີຕິ ເອຕ຺ຖ ຕາວ ມູລໍ ນາມ ມູລກຂາຣກຈຈ຺ຈຸຕມ຺ພກາທີນໍ ເຕສຸ ເຕສຸ ຊນປເທສຸ ປກຕິອາຫາຣວເສນ ມນຸສ຺ສານໍ ຂາທນີຍຕ຺ຖຎ຺ເຈວ ໂຠຊນີຍຕ຺ຖຎ຺ຈ ຜຣຓກໍ ສູເປຍ຺ຍປຓ຺ຓມູລໍ. ປຕ຺ຕໍ ນາມ ມູລກຂາຣກຈຈ຺ຈຸຕມ຺ພກາທີນໍ ຕາທິສໍເຍວ ປຕ຺ຕໍ. ປຸປ຺ຜໍ ນາມ ມູລກຂາຣກາທີນໍ ຕາທິສໍເຍວ ປຸປ຺ຜໍ. ຜລໍ ນາມ ປນສລພຸຊາທີນໍ ເຕສຸ ເຕສຸ ຊນປເທສຸ ປກຕິອາຫາຣວເສນ ມນຸສ຺ສານໍ ຂາທນີຍຕ຺ຖຎ຺ເຈວ ໂຠຊນີຍຕ຺ຖຎ຺ຈ ຜຣຓກໍ ຜລໍ. ອາທິສທ຺ເທນ ກນ຺ທມູລາທີນໍ ຄຫຓໍ.

ອມ຺ພປານນ຺ຕິ (ມຫາວ. ອຏ຺ຐ. ໓໐໐) ອາເມຫິ ວາ ປກ຺ເກຫິ ວາ ອມ຺ເພຫິ ກຕປານໍ. ຕຕ຺ຖ ອາເມຫິ ກໂຣນ຺ເຕນ ອມ຺ພຕຣຸຓາທີນິ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາ ອຸທເກ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ອາຕເປ ອາທິຈ຺ຈປາເກນ ປຈິຕ຺ວາ ປຣິສ຺ສາເວຕ຺ວາ ຕທຫຸປຏິຄ຺ຄຫິເຕຫິ ມຘຸສກ຺ກຣກປ຺ປູຣາທີຫິ ໂຍເຊຕ຺ວາ ກາຕພ຺ພໍ. ເອວໍ ກຕໍ ປຸເຣຠຕ຺ຕເມວ ກປ຺ປຕິ. ອນຸປສມ຺ປນ຺ເນນ ກຕໍ ລຠິຕ຺ວາ ປນ ປຸເຣຠຕ຺ຕໍ ປຏິຄ຺ຄຫິຕໍ ປຸເຣຠຕ຺ຕໍ ສາມິສປຣິໂຠເຄນາປິ ວຏ຺ຏຕິ, ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໍ ນິຣາມິສປຣິໂຠເຄນ ຍາວ ອຣຸຓຸຄ຺ຄມນາ ວຏ຺ຏຕິ. ເອສ ນໂຍ ສພ຺ພປາເນສຸ.

ເຕສຸ ປນ ຊມ຺ພຸປານນ຺ຕິ ຊມ຺ພຸຜເລຫິ ກຕປານໍ. ໂຈຈປານນ຺ຕິ ອຏ຺ຐິເກຫິ ກທລິຜເລຫິ ກຕປານໍ. ໂມຈປານນ຺ຕິ ອນຏ຺ຐິເກຫິ ກທລິຜເລຫິ ກຕປານໍ. ມຘຸກປານນ຺ຕິ ມຘຸການໍ ຊາຕິຣເສນ ກຕປານໍ. ຕໍ ປນ ອຸທກສມ຺ຠິນ຺ນໍ ວຏ຺ຏຕິ, ສຸທ຺ຘໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ມຸທ຺ທິກາປານນ຺ຕິ ມຸທ຺ທິກາ ອຸທເກ ມທ຺ທິຕ຺ວາ ອມ຺ພປານໍ ວິຍ ກຕປານໍ. ສາລູກປານນ຺ຕິ ຣຕ຺ຕຸປ຺ປລນີລຸປ຺ປລາທີນໍ ສາລູເກ ມທ຺ທິຕ຺ວາ ກຕປານໍ. ຜາຣຸສກປານນ຺ຕິ ຜາຣຸສເກຫິ ອມ຺ພປານໍ ວິຍ ກຕປານໍ. ອິມິນາວ ນເຍນ ເວຕ຺ຕປານາທີນິ ເວທິຕພ຺ພານິ. ເອຕານິ ຈ ປນ ສພ຺ພານິ ປານານິ ອຄ຺ຄິປາການິ ນ ວຏ຺ຏນ຺ຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ສີໂຕທເກນາ’’ຕິອາທິ. ອວເສເສສຸປິ ອນຸຎ຺ຎາຕຜລປຕ຺ຕປຸປ຺ຜຣເສສູຕິ ຘຎ຺ຎຜລປກ຺ກສາກມຘຸກປຸປ຺ຜຣສໂຕ ອວເສເສສຸ ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສພ຺ພໍ ຜລຣສໍ ຐເປຕ຺ວາ ຘຎ຺ຎຜລຣສ’’ນ຺ຕິອາທິນາ (ມຫາວ. ໓໐໐) ອນຸຎ຺ຎາຕເກສຸ ຜລປຕ຺ຕປຸປ຺ຜຣເສສຸປິ.

ຂາທນີຍຕ຺ຖນ຺ຕິ ຂາທນີເຍນ ກຕ຺ຕພ຺ພກິຈ຺ຈໍ. ເນວ ຜຣຕີຕິ ນ ນິປ຺ຜາເທຕິ. ອນາຫາເຣປິ ອຸທເກ ອາຫາຣສຎ຺ຎາຍາຕິ ‘‘ອາຫາຣໍ ອາຫເຣຍ຺ຍາ’’ຕິ ປທສ຺ສ ປທຠາຊເນ (ປາຈິ. ໒໖໕) ວຸຕ຺ຕມຕ຺ຖໍ ສມ຺ມາ ອສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ‘‘ອາຫຣີຍຕີຕິ ອາຫາໂຣ’’ຕິ ອນາຫາເຣປິ ອຸທເກ ອາຫາຣສຎ຺ຎາຍ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈາຍນ຺ຕານໍ. ທນ຺ຕໂປເນ ຈ ‘‘ມຸຂທ຺ວາຣໍ ອາຫຏໍ ອິທ’’ນ຺ຕິ ສຎ຺ຎາຍາຕິ ມຸຂທ຺ວາຣໍ ອນາຫຏມ຺ປິ ທນ຺ຕໂປນໍ ‘‘ມຸຂທ຺ວາຣໍ ອາຫຏໍ ອິທໍ ທນ຺ຕໂປນ’’ນ຺ຕິ ວິປລ຺ລຕ຺ຖສຎ຺ຎາຍ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈາຍນ຺ຕານໍ. ຍຖາສຸຂໍ ປາຕຸນ຺ຕິ ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ວາ ອປ຺ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ວາ ຍຖາກາມໍ ປາຕຸໍ. ທນ຺ຕໂປນປຣິໂຠເຄນາຕິ ທນ຺ຕກຏ຺ຐປຣິໂຠເຄນ, ທນ຺ຕໂຘວນາທິນາຕິ ອຕ຺ໂຖ, ອິມິນາ ຕສ຺ສ ປນ ຣສໍ ຄິລິຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ.

ຈຕ຺ຕາຣິ ມຫາວິກຏານີຕິ ຄູຖໍ, ມຸຕ຺ຕໍ, ຉາຣິກາ, ມຕ຺ຕິກາ (ມຫາວ. ໒໖໘) ຈ ‘‘ອາສຍາທິວເສນ ວິຣູປານິ ຊາຕານີ’’ຕິ ກຕ຺ວາ ວິກຏານີຕິ ວາ ອປກຕິໂຠຊນຕ຺ຕາ ວິກຏານິ ‘‘ວິຣູປານິ ຊາຕານີ’’ຕິ ວາ ອຕ຺ໂຖ. ສຕິ ປຈ຺ຈເຍຕິ ກາຣເຓ ສຕິ, ສປ຺ປທຏ຺ເຐຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຘູມາທິອພ຺ໂພຫາຣິກາຠາໂວຕິ ຘູມປຸປ຺ຜຄນ຺ຘທນ຺ຕຂຍາທິອພ຺ໂພຫາຣິກາຠາໂວ.

ທນ຺ຕໂປນສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ໂຠຊນວຄ຺ໂຄ ຈຕຸຕ຺ໂຖ.