៣. បជហនវារវណ្ណនា

១៣២-១៩៧. អប្បជហនសព្ភាវាតិ អប្បហានស្ស, អប្បហីយមានស្ស វា សព្ភាវា. តស្មាតិ យស្មា យោ កាមរាគានុសយំ បជហតិ, ន សោ មានានុសយំ និរវសេសតោ បជហតិ, យោ ច មានានុសយំ និរវសេសតោ បជហតិ, ន សោ កាមរាគានុសយំ បជហតិ បគេវ បហីនត្តា, តស្មា ‘‘យោ វា បន មានានុសយំ បជហតិ, សោ កាមរាគានុសយំ បជហតីតិ? នោ’’តិ វុត្តន្តិ វេទិតព្ពំ. យទិ ឯវំ បឋមបុច្ឆាយំ កថន្តិ អាហ ‘‘យស្មា បន…បេ… វុត្ត’’ន្តិ. តត្ថ បហានករណមត្តមេវាតិ បហានកិរិយាសម្ភវមត្តមេវ, ន និរវសេសប្បហានន្តិ អធិប្បាយោ. តេ ឋបេត្វាតិ ទិដ្ឋិវិចិកិច្ឆានុសយាទីនំ និរវសេសបជហនកេ អដ្ឋមកាទិកេ ឋបេត្វា. អវសេសាតិ តស្ស តស្ស អនុសយស្ស និរវសេសប្បជហនកេហិ អវសិដ្ឋា. តេសុ យេសំ ឯកច្ចេ អនុសយា បហីនា, តេបិ អប្បជហនសព្ភាវេនេវ នប្បជហន្តីតិ វុត្តា. ន ច យថាវិជ្ជមានេនាតិ មគ្គកិច្ចភាវេន វិជ្ជមានប្បការេន បហានេន វជ្ជិតា រហិតា ឯវ វុត្តាតិ យោជនា.

កេសញ្ចីតិ សោតាបន្នសកទាគាមិមគ្គសមង្គិសកទាគាមីនំ. បុន កេសញ្ចីតិ អនាគាមិអគ្គមគ្គសមង្គិអរហន្តានំ. ឧភយន្តិ កាមរាគវិចិកិច្ឆានុសយទ្វយំ. សេសានន្តិ ‘‘សេសា’’តិ វុត្តានំ យថាវុត្តបុគ្គលានំ. តេសន្តិ វុត្តប្បការានំ ទ្វិន្នំ អនុសយានំ. ឧភយាប្បជហនស្សាតិ កាមរាគវិចិកិច្ឆានុសយាប្បជហនស្ស. ការណំ ន ហោតីតិ យេសំ វិចិកិច្ឆានុសយោ បហីនោ, តេសំ តស្ស បហីនតា, យេសំ យថាវុត្តំ ឧភយប្បហីនំ, តេសំ តទប្បជហនស្ស ការណំ ន ហោតីតិ អត្ថោ. តេនាហ ‘‘តេសំ បហីនត្តា ‘នប្បជហន្តី’តិ ន សក្កា វត្តុ’’ន្តិ. អថ បន ន តត្ថ ការណំ វុត្តំ, យេន ការណវចនេន យថាវុត្តទោសាបត្តិ សិយា, កេវលំ បន សន្និដ្ឋានេន តេសំ បុគ្គលានំ គហិតតាទស្សនត្ថំ វុត្តំ ‘‘កាមរាគានុសយញ្ច នប្បជហន្តី’’តិ, ឯវម្បិ បុច្ឆិតស្ស សំសយត្ថស្ស ការណំ វត្តព្ពំ. តថា ច សតិ ‘‘សេសបុគ្គលា តស្ស អនុសយស្ស បហីនត្តា នប្បជហន្តី’’តិ ការណំ វត្តព្ពមេវាតិ ចោទនំ សន្ធាយាហ ‘‘ន វត្តព្ព’’ន្តិអាទិ. តត្ថ ន វត្តព្ពន្តិ វុត្តនយេន ការណំ ន វត្តព្ពំ ការណភាវស្សេវ អភាវតោ. ‘‘ឧភយាប្បជហនស្ស ការណំ ន ហោតី’’តិ វុត្តំ, យថា បន វត្តព្ពំ, តំ ទស្សេតុំ ‘‘យោ កាមរាគានុសយំ…បេ… វត្តព្ពត្តា’’តិ អាហ. តេន បហីនាប្បហីនវសេន ការណំ ន វត្តព្ពំ, បហីនានំយេវ បន វសេន វត្តព្ពន្តិ ទស្សេតិ. សំសយត្ថសង្គហិតេតិ សំសយត្ថេន បទេន សង្គហិតេ. សន្និដ្ឋានបទសង្គហិតំ បន បហីយមានត្តា ‘‘នប្បជហតី’’តិ ន សក្កា វត្តុន្តិ.

បជហនវារវណ្ណនា និដ្ឋិតា.