૯. પણીતભોજનસિક્ખાપદવણ્ણના

‘‘પણીતભોજનાની’’તિ ઇદં મજ્ઝે પદલોપં કત્વા નિદ્દિટ્ઠન્તિ આહ ‘‘પણીતસંસટ્ઠાની’’તિઆદિ. સબ્બોપિ ‘‘ઓદકો’’તિ વુત્તલક્ખણો મચ્છોતિ ‘‘મચ્છો નામ ઓદકો વુચ્ચતી’’તિ (પાચિ. ૨૬૦) એવં વિભઙ્ગે વુત્તલક્ખણો, સબ્બોપિ મચ્છો એવ. યો કોચિ ઉદકે જાતો મચ્છો નામાતિ વુત્તં હોતિ. મહાનામસિક્ખાપદેનાતિ –

‘‘અગિલાનેન ભિક્ખુના ચતુમાસપચ્ચયપવારણા સાદિતબ્બા અઞ્ઞત્ર પુનપવારણાય અઞ્ઞત્ર નિચ્ચપવારણાય. તતો ચે ઉત્તરિ સાદિયેય્ય, પાચિત્તિય’’ન્તિ –

ઇમિના સિક્ખાપદેન (પાચિ. ૩૦૬). એત્થ હિ સઙ્ઘવસેન ગિલાનપચ્ચયપવારણાય પવારિતટ્ઠાને સચે તત્થ રત્તીહિ વા ભેસજ્જેહિ વા પરિચ્છેદો કતો હોતિ ‘‘એત્તિકાયેવ રત્તિયો, એત્તકાનિ વા ભેસજ્જાનિ વિઞ્ઞાપેતબ્બાની’’તિ, તતો રત્તિપરિયન્તતો વા ભેસજ્જપરિયન્તતો વા ઉત્તરિ નભેસજ્જકરણીયેન વા ભેસજ્જં, અઞ્ઞભેસજ્જકરણીયેન વા અઞ્ઞં ભેસજ્જં વિઞ્ઞાપેન્તસ્સ પાચિત્તિયં વુત્તં. તસ્મા અગિલાનો ગિલાનસઞ્ઞીપિ હુત્વા પઞ્ચ ભેસજ્જાનિ વિઞ્ઞાપેન્તો નભેસજ્જકરણીયેન ભેસજ્જં વિઞ્ઞાપેન્તો નામ હોતીતિ ‘‘મહાનામસિક્ખાપદેન કારેતબ્બો’’તિ વુત્તં.

યો પન નભેસજ્જત્થાય વિઞ્ઞાપેતિ, અથ ખો કેવલં અત્તનો ભુઞ્જનત્થાય, સો સૂપોદનવિઞ્ઞત્તિયાયેવ કારેતબ્બો. વુત્તઞ્હેતં સમન્તપાસાદિકાયં ‘‘સુદ્ધાનિ સપ્પિઆદીનિ વિઞ્ઞાપેત્વા ભુઞ્જન્તો પાચિત્તિયં નાપજ્જતિ, સેખિયેસુ સૂપોદનવિઞ્ઞત્તિદુક્કટં આપજ્જતી’’તિ (પાચિ. અટ્ઠ. ૨૫૯). સૂપોદનવિઞ્ઞત્તિયા કારેતબ્બોતિ ‘‘ન સૂપં વા ઓદનં વા અગિલાનો’’તિઆદિના (પાચિ. ૬૧૩) સિક્ખાપદેન કારેતબ્બો, દુક્કટેન કારેતબ્બોતિ વુત્તં હોતિ. ઇમિનાતિ ઇમિના પણીતભોજનસિક્ખાપદેન.

‘‘સપ્પિભત્તં દેહી’’તિ વુત્તે કિં હોતીતિ આહ ‘‘સપ્પિભત્તં ‘દેહી’તિ વુત્તે પના’’તિઆદિ. સૂપોદનવિઞ્ઞત્તિયા દુક્કટમેવ હોતીતિ સમ્બન્ધો. કસ્માતિ આહ ‘‘યસ્મા’’તિઆદિ. અથ યથા ‘‘પણીતભોજનાની’’તિ, એવં ‘‘સપ્પિભત્ત’’ન્તિ ઇદમ્પિ કસ્મા ન વિઞ્ઞાયતીતિ ચે? અનેકન્તિકત્તા. તથા હિ ‘‘પણીતભોજનાની’’તિ વુત્તે ‘‘પણીતસંસટ્ઠાનિ ભોજનાનિ પણીતભોજનાની’’તિ અયમત્થો એકન્તતો પઞ્ઞાયતિ, ‘‘સપ્પિભત્ત’’ન્તિ વુત્તે પન ‘‘સપ્પિમયં ભત્તં સપ્પિભત્ત’’ન્તિપિ વિઞ્ઞાયમાનત્તા ‘સપ્પિસંસટ્ઠં ભત્તં સપ્પિભત્ત’’ન્તિ અયમત્થો ન એકન્તતો પઞ્ઞાયતિ. એસ નયો ‘‘નવનીતભત્તં દેહી’’તિઆદીસુપિ.

પુરિમનયેનેવાતિ ‘‘ભત્તં દત્વા સપ્પિં કત્વા ભુઞ્જા’’તિ પુરિમેનેવ નયેન. સચે પન ‘‘સપ્પિના’’તિ વુત્તે કેવલં સેસેસુ નવનીતાદીસુ અઞ્ઞતરેન દેતિ, વિસઙ્કેતમેવ હોતિ. અનાપત્તીતિ વિસઙ્કેતત્તા સબ્બાહિયેવ આપત્તીહિ અનાપત્તિ. ‘‘કિઞ્ચાપિ અનાપત્તિ, અત્તનો પન પયોગેન નિબ્બત્તત્તા ન ભુઞ્જિતબ્બ’’ન્તિ વદન્તિ. કપ્પિયસપ્પિનાતિ કપ્પિયમંસસપ્પિના. એસ નયો અકપ્પિયસપ્પિનાતિ એત્થાપિ. કપ્પિયાકપ્પિયતા હિ મંસાનંયેવ, ન સપ્પિઆદીનં. ઠપેત્વા એકં મનુસ્સવસાતેલં સબ્બેસં ખીરદધિસપ્પિનવનીતવસાતેલેસુ અકપ્પિયં નામ નત્થિ.

પરિભોગેપિ દુક્કટમેવ ઇધ અનધિપ્પેતત્તાતિ અધિપ્પાયો. સચે અસતિ અકપ્પિયસપ્પિમ્હિ પુરિમનયેનેવ અકપ્પિયનવનીતાદીનિ દેતિ ‘‘સપ્પિં કત્વા ભુઞ્જા’’તિ, અકપ્પિયસપ્પિનાવ દિન્નં હોતિ. યથા ચ ‘‘કપ્પિયસપ્પિના દેહી’’તિ વુત્તે અકપ્પિયસપ્પિના દેતિ, વિસઙ્કેતં, એવં ‘‘‘અકપ્પિયસપ્પિના’તિ વુત્તે કપ્પિયસપ્પિના દેતી’’તિ એત્થાપિ પટિપાટિયા એકમેકં વિત્થારેત્વા વુચ્ચમાનેપિ અયમેવત્થો વત્તબ્બો સિયા, સો ચ સઙ્ખેપેનપિ સક્કા વિઞ્ઞાતુન્તિ વિત્થારનયં હિત્વા ઇમિનાવ નયેન સબ્બપદેસુ વિનિચ્છયો વેદિતબ્બોતિ વુત્તં. અયઞ્હેત્થ સઙ્ખેપત્થો – યેન યેન વિઞ્ઞત્તિ હોતિ, તસ્મિં વા તસ્સ મૂલે વા લદ્ધે તં તં લદ્ધમેવ હોતિ. સચે પન અઞ્ઞં પાળિયા આગતં વા અનાગતં વા દેતિ, વિસઙ્કેતન્તિ. નાનાટ્ઠાને વાતિ તસ્મિંયેવ ઘરે સપ્પિં, ઇતરસ્મિં નવનીતન્તિઆદિના નાનાટ્ઠાને વા.

પણીતભોજનસિક્ખાપદવણ્ણના નિટ્ઠિતા.