૨. ગણભોજનસિક્ખાપદવણ્ણના

ગણભોજનેતિ ગણેન લદ્ધત્તા ગણસ્સ સન્તકે ભોજને. તેનાહ ‘‘ગણસ્સ ભોજને’’તિ. નનુ ચેત્થ ‘‘ગણસ્સ ભોજને’’તિ વુચ્ચતિ, સો ચ ખો ગણો ‘‘કત્થચિ દ્વીહિ, કત્થચિ તીહી’’તિઆદિના અનેકધા અધિપ્પેતો, ઇધ કતિહીતિ આહ ‘‘ઇધ ચા’’તિઆદિ. તં પનેતં ગણભોજનં દ્વીહિ પકારેહિ પસવતિ નિમન્તનતો વા વિઞ્ઞત્તિતો વાતિ આહ ‘‘તેસં નિમન્તનતો વા’’તિઆદિ. તત્થ નિમન્તનતો વાતિ અકપ્પિયનિમન્તનતો વા. ઓદનાદીનં પઞ્ચન્નન્તિ ઓદનસત્તુકુમ્માસમચ્છમંસાનં પઞ્ચન્નં.

‘‘ઓદનેન નિમન્તેમિ, ઓદનં મે ગણ્હથા’’તિઆદિના નયેન યેન કેનચિ વેવચનેન વા ભાસન્તરેન વા પઞ્ચન્નં ભોજનાનં નામં ગહેત્વા નિમન્તેતીતિ સમ્બન્ધો. ચત્તારોતિ એકટ્ઠાને વા નાનાટ્ઠાનેસુ વા ઠિતે ચત્તારો ભિક્ખૂ. લક્ખણવચનઞ્ચેતં, તસ્મા ચત્તારો વા તતો વા અધિકે ભિક્ખૂતિ અત્થો. વેવચનેન વાતિ ભત્તઅન્નાદિપરિયાયસદ્દેન વા. ભાસન્તરેન વાતિ અન્ધદમિળાદિભાસન્તરેન વા. પઞ્ચન્નં ભોજનાનં નામં ગહેત્વાતિ પઞ્ચન્નં ભોજનાનં અઞ્ઞતરસ્સ નામં ગહેત્વા. ઓદનેન નિમન્તેમીતિ તુમ્હે ભન્તે ઓદનેન નિમન્તેમિ. આદિસદ્દેન ‘‘આકઙ્ખથ ઓલોકેથ અધિવાસેથ પટિમાનેથ, સત્તુના નિમન્તેમિ, સત્તું મે ગણ્હથ આકઙ્ખથ ઓલોકેથ અધિવાસેથ પટિમાનેથા’’તિઆદીનં (પાચિ. અટ્ઠ. ૨૧૭-૨૧૮) ગહણં. એકતો વાતિ એકત્થ ઠિતે વા નિસિન્ને વા ભિક્ખૂ દિસ્વા ‘‘તુમ્હે, ભન્તે, ઓદનેન નિમન્તેમી’’તિઆદિના એવં એકતો નિમન્તિતા. નાનાતો વા નિમન્તિતાતિ ચત્તારિ પરિવેણાનિ વા વિહારે વા ગન્ત્વા નાનાતો વા નિમન્તિતા. એકટ્ઠાને ઠિતેસુયેવ વા એકો પુત્તેન, એકો પિતરાતિ એવમ્પિ નિમન્તિતા નાનાતોયેવ નિમન્તિતા નામ હોન્તિ. એકતો ગણ્હન્તિતિ અઞ્ઞમઞ્ઞસ્સ દ્વાદસહત્થૂપચારે ઠિતા ગણ્હન્તિ.

કસ્મા પન નાનાતો ભુત્તેપિ ગણભોજનં હોતીતિ આહ ‘‘પટિગ્ગહણમેવ હેત્થ પમાણ’’ન્તિ. યદિ એવં અથ કસ્મા પાળિયં ‘‘ગણભોજનં નામ યત્થ ચત્તારો ભિક્ખૂ પઞ્ચન્નં ભોજનાનં અઞ્ઞતરેન ભોજનેન નિમન્તિતા ભુઞ્જન્તિ, એતં ગણભોજનં નામા’’તિ (પાચિ. ૨૧૮) વુત્તં? તં પટિગ્ગહણનિયમનત્થમેવ. ન હિ અપ્પટિગ્ગહિતકં ભિક્ખૂ ભુઞ્જન્તીતિ ‘‘ભુઞ્જન્તી’’તિ પદં પટિગ્ગહણનિયમવચનં હોતિ. એકતો વા નાનાતો વા વિઞ્ઞાપેત્વાતિ ચત્તારો ભિક્ખૂ એકતો ઠિતા વા નિસિન્ના વા ઉપાસકં દિસ્વા ‘‘અમ્હાકં ચતુન્નમ્પિ ભત્તં દેહી’’તિ વા પાટેક્કં પવિસિત્વા ‘‘મય્હં ભત્તં દેહિ, મય્હં ભત્તં દેહી’’તિ વા એકતો વા નાનાતો વા વિઞ્ઞાપેત્વા. તસ્સ દુવિધસ્સાપીતિ યઞ્ચ નિમન્તનતો લદ્ધં ગણભોજનં, યઞ્ચ વિઞ્ઞત્તિતો લદ્ધં, તસ્સ દુવિધસ્સાપિ ગણભોજનસ્સ. એવં પટિગ્ગહણેતિ એકતો પટિગ્ગહણે.

પાદાનમ્પિ ફલિતત્તાતિ (પાચિ. અટ્ઠ. ૨૧૭-૨૧૮) અન્તમસો પાદાનમ્પિ યથા મહાચમ્મસ્સ પરતો મંસં દિસ્સતિ, એવં ફલિતત્તા. ન સક્કા પિણ્ડાય ચરિતુન્તિ વાલિકાય વા સક્ખરાય વા ફુટ્ઠમત્તે દુક્ખુપ્પત્તિતો અન્તોગામે પિણ્ડાય ચરિતું ન સક્કોતિ. ચીવરે કરિયમાનેતિ સાટકઞ્ચ સુત્તઞ્ચ લભિત્વા ચીવરે કરિયમાને. યં કિઞ્ચિ ચીવરે કત્તબ્બકમ્મન્તિ ચીવરવિચારણછિન્દનમોઘસુત્તારોપનાદિ યં કિઞ્ચિ ચીવરે કત્તબ્બં કમ્મં, અન્તમસો સૂચિવેધનમ્પીતિ અધિપ્પાયો. ‘‘અદ્ધયોજનમ્પી’’તિઆદિ અવકંસતો વુત્તં. યો પન દૂરં ગન્તુકામો, તત્થ વત્તબ્બમેવ નત્થિ, ગચ્છન્તો અદ્ધયોજનબ્ભન્તરે ગાવુતેપિ ભુઞ્જિતું લભતિ, ગતો પન એકદિવસં. યદા નાવં અભિરુહિતુકામો વા હોતિ આરુળ્હો વા ઓરુળ્હો વા, અયં નાવાભિરુહનસમયો નામાતિ આહ ‘‘નાવાભિરુહનસમયેપિ એસેવ નયો’’તિ. અયં પન વિસેસો – અભિરુળ્હેન ઇચ્છિતટ્ઠાનં ગન્ત્વાપિ યાવ ન ઓરોહતિ, તાવ ભુઞ્જિતબ્બં. ચત્તારો ભિક્ખૂતિ અન્તિમપરિચ્છેદો. યત્થ પન સતં વા સહસ્સં વા સન્નિપતિતં, તત્થ વત્તબ્બમેવ નત્થિ. તસ્મા તાદિસે કાલે ‘‘મહાસમયો’’તિ અધિટ્ઠહિત્વા ભુઞ્જિતબ્બં. યો કોચિ પબ્બજિતોતિ સહધમ્મિકેસુ વા તિત્થિયેસુ વા અઞ્ઞતરો.

યે ચ દ્વે તયો એકતો ગણ્હન્તીતિ યેપિ અકપ્પિયનિમન્તનં સાદિયિત્વા દ્વે વા તયો વા એકતો ગણ્હન્તિ, તેસમ્પિ અનાપત્તિ. પણીતભોજનસૂપોદનવિઞ્ઞત્તીહિ પન આપત્તિયેવાતિ વદન્તિ, ઉપપરિક્ખિતબ્બં. નિચ્ચભત્તાદીસૂતિ નિચ્ચભત્તે સલાકભત્તે પક્ખિકે ઉપોસથિકે પાટિપદિકે. તત્થ નિચ્ચભત્તન્તિ ધુવભત્તં વુચ્ચતિ. ‘‘નિચ્ચભત્તં ગણ્હથા’’તિ વદન્તિ, બહૂનમ્પિ એકતો ગણ્હિતું વટ્ટતિ. સલાકભત્તાદીસુપિ એસેવ નયો.

ગણભોજનસિક્ખાપદવણ્ણના નિટ્ઠિતા.