4. ан̃н̃аман̃н̃ачатуккаван̣н̣ана̄

246. паччайуппаннасса̄ти паччайуппаннабха̄вино. висум̣ т̣хитасса̄ти бхавена асан̇гахитасса. саппадесамева гахитам̣ идха ведана̄диккхандхаттайассева адхиппетатта̄ нирул̣хатта̄ ча. паччайуппаннам̣ т̣хапетва̄ паччайабхӯтам̣йева на̄мам̣ гахитам̣, авигатапаччайанийама̄бха̄во вийа бхаве упа̄да̄насса ан̃н̃аман̃н̃апаччайанийама̄бха̄воти йоджана̄. вуттанайена̄ти ‘‘сан̇кхаталаккхан̣а̄нам̣ пана̄’’тиа̄дина̄ вуттанайена.

ан̃н̃аман̃н̃апаччайо вийа ан̃н̃аман̃н̃апаччайоти айаматтхо идха̄дхиппетоти дассенто ‘‘ан̃н̃аман̃н̃а…пе… адхиппето сийа̄’’ти а̄ха. татха̄ ча ваданти ‘‘ан̃н̃аман̃н̃ан̃четтха на пат̣т̣ха̄не а̄гатаан̃н̃аман̃н̃авасена гахетабба’’нти. чаккха̄йатанупачайа̄дӣнанти упарӯпари чита̄ни вийа уппанначаккха̄йатана̄дӣни, чаккха̄йатана̄дӣнам̣ ва̄ упаттхамбхака̄ни чаккха̄йатанупачайа̄дӣни.

ан̃н̃аман̃н̃ачатуккаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

сан̇кха̄ра̄димӯлаканайама̄тика̄ван̣н̣ана̄

247. йадипи са̄ман̃н̃ато гатависесо, татха̄пи са̄ман̃н̃аггахан̣ена найагато висесо сарӯпато дассито хотӣти ‘‘на̄мапаччайа̄ авиджджа̄’’ти ватва̄пи на̄мависеса̄нам̣ тасса̄ паччайабха̄во дассетабботи а̄ха ‘‘на̄мависеса̄нам̣…пе… вутта̄’’ти. ‘‘йадева пана на̄ма’’нтиа̄ди касма̄ вуттам̣, нану на̄маггахан̣ена аггахитопи джа̄тиа̄ди бхаваггахан̣ена гахитоти дасситова̄йаматтхоти чоданам̣ сандха̄йа̄ха ‘‘бхаваггахан̣ена ча̄’’тиа̄ди. идха̄пӣти ‘‘бхавапаччайа̄ авиджджа̄’’ти идха̄пи. на сийа̄ти ‘‘авиджджа̄паччайа̄ авиджджа̄’’ти вуттам̣ на сийа̄. тасма̄ти йасма̄ са̄ман̃н̃ачодитам̣ висесачодитамева на хоти, тасма̄. соти бхаво. тена̄ти сабха̄ва̄сабха̄вадхаммасан̇гахан̣ена.

упа̄да̄нассапи бхавекадесатта̄ вуттам̣ ‘‘упа̄да̄напаччайа̄…пе… аггахите’’ти. ‘‘бхавапаччайа̄ джа̄тӣ’’ти идам̣ вачанам̣ сандха̄йа̄ха ‘‘бхавасаддо…пе… вуччама̄но’’ти. ‘‘на̄мапаччайа̄ авиджджа̄’’ти еттха паччайуппаннам̣ т̣хапетва̄ паччайасса гахан̣ато авиджджа̄винимутта̄ ева чатта̄ро кхандха̄ на̄масаддена вуччантӣти а̄ха ‘‘на на̄масаддо ниравасесабодхако’’ти. на четтха екам̣сато ка̄ран̣ам̣ маггитаббам̣. йена бхава-саддо ниравасесабодхако, на на̄ма-саддоти а̄ха ‘‘евам̣сабха̄ва̄ хи ета̄ нируттийо’’ти. имина̄ адхиппа̄йена̄ти бхавасаддо ниравасесабодхако упа̄динначатуккхандхависайатта̄ти имина̄ адхиппа̄йена. джа̄йама̄на̄дидхаммавика̄рабха̄вато джа̄йама̄на̄диккхандхапат̣ибаддха̄ джа̄тиа̄дайо вуччеййум̣, на пана джа̄тиа̄дипат̣ибаддха̄ джа̄йама̄на̄диккхандха̄ти на екачиттаккхан̣е джа̄тиа̄дӣнам̣ авиджджа̄йа паччайабха̄во самбхаватӣти имаматтхама̄ха ‘‘джа̄йама̄на̄нам̣ пана̄’’тиа̄дина̄. на̄на̄читтаккхан̣е пана джа̄тиа̄дайо авиджджа̄йа упаниссайапаччайо хонтӣти ‘‘екачиттаккхан̣е’’ти висеситам̣. тенева̄ти асамбхавенева.

ма̄тика̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

акусаланиддесаван̣н̣ана̄

248-9. танти дит̣т̣хупа̄да̄нам̣. итарасса̄ти ка̄мупа̄да̄насса. тан̣ха̄гахан̣ена̄ти ‘‘тан̣ха̄паччайа̄’’ти еттха тан̣ха̄гахан̣ена гахитатта̄. йади евам̣ на̄маггахан̣ена гахита̄ тан̣ха̄ касма̄ пуна вутта̄ти а̄ха ‘‘на̄ме вийа висесапаччайатта̄бха̄ва̄’’ти. ‘‘на̄мапаччайа̄ чхат̣т̣ха̄йатана’’нти еттха хи ка̄матан̣ха̄пи на̄ме сан̇гахита̄ти на̄масса йатха̄рахам̣ чхат̣т̣ха̄йатанасса паччайабха̄во вуттоти аттхи таттха висесапаччайаттам̣, упа̄да̄насса пана бхавасан̇гахопи аттхӣти ‘‘тан̣ха̄паччайа̄ упа̄да̄на’’нти етена ‘‘ка̄мупа̄да̄напаччайа̄ бхаво’’ти етасса наттхева висесоти вуттам̣ ‘‘на̄ме вийа висесапаччайатта̄бха̄ва̄’’ти. тан̣ха̄ етисса̄ паччайоти тан̣ха̄паччайа̄, дит̣т̣хи. бхавасса паччайабхӯта̄ти дувидхассапи бхавасса ка̄ран̣абхӯта̄. убхайенапи упа̄да̄насса бхаваниддесе т̣хапетаббатам̣йева вибха̄вети. паччайуппаннам̣ паччайо ча екамева̄ти ‘‘тан̣ха̄паччайа̄ упа̄да̄на’’нти еттха вуттапаччайуппаннам̣, ‘‘упа̄да̄напаччайа̄ бхаво’’ти еттха вуттапаччайо ча еко еваттхо, тасма̄ паччайо висум̣ паччайуппаннато бхиннам̣ катва̄ на вибхатто.

252. упаттхамбхакасамут̣т̣ха̄панапаччха̄джа̄тапаччайавасена̄ти упаттхамбхакасса читтасамут̣т̣ха̄нарӯпасса самут̣т̣ха̄панавасена, паччха̄джа̄тапаччайавасена ча.

254. пан̃чаннанти чаккха̄йатана̄дӣнам̣ пан̃чаннам̣. сахаджа̄та̄дипаччайоти сахаджа̄таниссайааттхиавигата̄дипаччайо. ваттхусан̇кха̄там̣ рӯпам̣. пуреджа̄та̄дипаччайоти пуреджа̄таниссайавиппайуттааттхиавигатапаччайо. паччха̄джа̄та̄дипаччайоти паччха̄джа̄тавиппайуттааттхиавигатапаччайо. чхат̣т̣хасса сахаджа̄та̄дӣти а̄ди-саддена ан̃н̃аман̃н̃аниссайасампайуттааттхиавигата̄дайо гахита̄.

264. йасса̄ти ‘‘йасса ча хотӣ’’ти еттха вуттам̣ ‘‘йасса̄’’ти падам̣ сандха̄йа вуттам̣. тена̄ха ‘‘хотӣти йоджетабба’’нти.

280. тасса̄ти ‘‘балавакилесабхӯта̄йа вичикиччха̄йа̄’’ти (вибха. ат̣т̣ха. 280) падасса. тена̄ти ‘‘тан̣ха̄т̣т̣ха̄не’’ти падена. читтуппа̄дакан̣д̣а̄дӣсӯти а̄ди-саддена имасмим̣ пат̣иччасамуппа̄давибхан̇ге суттантабха̄джанӣйа̄дим̣ сан̇ган̣ха̄ти.

акусаланиддесаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

кусала̄бйа̄катаниддесаван̣н̣ана̄

306. сабйа̄па̄ра̄нӣти саусса̄ха̄ни, випа̄кадхамма̄нӣти аттхо. парихӣнам̣ авиджджа̄т̣т̣ха̄нам̣ етесанти парихӣна̄виджджа̄т̣т̣ха̄на̄.

сандха̄йа̄ти адхиппа̄йам̣ вибха̄венто вийа вадати, сарӯпенева пана ‘‘на ча чаккхувин̃н̃а̄н̣а̄дӣни рӯпам̣ самут̣т̣ха̄пентӣ’’ти (вибха. ат̣т̣ха. 306) ат̣т̣хакатха̄йам̣ вуттам̣. на̄марӯпам̣ на на лаббхатӣти йоджана̄.

кусала̄бйа̄катаниддесаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

авиджджа̄мӯлакакусаланиддесаван̣н̣ана̄

334. кусалапхалети кусалавипа̄капат̣исандхивин̃н̃а̄н̣асса гахитатта̄ тасса са̄дурасависаруккхабӣджасадисата̄ вутта̄.

йадипи ‘‘сан̇кха̄рахетука’’нтиа̄дина̄ йоджана̄ лаббхати, авигатачатукка̄дӣни пана на лаббханти йатха̄ла̄бхайоджана̄йа дасситатта̄.

авиджджа̄мӯлакакусаланиддесаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

кусаламӯлакавипа̄каниддесаван̣н̣ана̄

343. каммам̣ вийа паччайо хоти випа̄кабха̄ватоти адхиппа̄йо. випа̄касса каммам̣ паччайо хонтам̣ са̄тисайам̣ хотӣти тасса ниппарийа̄йата̄, там̣сампайутта̄нам̣ парийа̄йата̄ сийа̄ти адхиппа̄йена ‘‘парийа̄йена упаниссайапаччайоти вутта̄нӣ’’ти а̄ха. ‘‘кусало дхаммо абйа̄катасса дхаммасса упаниссайапаччайена паччайо (пат̣т̣ха̄. 1.1.423), акусало дхаммо абйа̄катасса дхаммасса (пат̣т̣ха̄. 1.1.423), випа̄кадхаммадхаммо невавипа̄канавипа̄кадхаммадхаммасса упаниссайапаччайена паччайо’’ти (пат̣т̣ха̄. 1.3.103) пана вачанато ниппарийа̄йена саббепи кусала̄кусала̄ дхамма̄ випа̄касса упаниссайапаччайо хотӣти айаматтхо диссати. ‘‘кусаламӯлам̣ акусаламӯла’’нти имесам̣ анва̄десопи паччайасадда̄пеккха̄йа ‘‘еса̄’’ти пуллин̇гавасена вуттоти дассенто а̄ха ‘‘еса̄ти…пе… йоджетабба’’нти.

‘‘манасика̄ропӣ’’тиа̄дина̄ аппахӣна̄виджджа̄нампи кирийа̄йа кусала̄кусаламӯла̄ни, авиджджа̄ ча упаниссайа̄ на хонтӣти дассети. каммават̣т̣авипа̄кават̣т̣абхӯта̄нийева сан̇кха̄равин̃н̃а̄н̣а̄ни паччхиманайе адхиппета̄нӣти вуттам̣ ‘‘кирийа̄ни пана…пе… гаччхантӣ’’ти. тесам̣ паччайа̄нам̣ васена анекаппака̄ратоти адхиппа̄йоти йоджана̄.

нава̄дибхеда̄нанти наваат̣т̣хасаттачха̄ти евам̣пабхеда̄нам̣. чатуннам̣ чатукка̄нанти пуриманайе паччхиманайе ча а̄гата̄нам̣ йатха̄ла̄бхам̣ чатуннам̣ чатуннам̣ чатукка̄нам̣. ‘‘кусала̄кусала̄нам̣ пана випа̄ке ча̄’’ти ча-саддена кусала̄кусале ча̄ти самуччетабботи а̄ха ‘‘кусала…пе… ваттабба’’нти. мӯлападекапаччайата̄васена̄ти мӯлападасса екапаччайабха̄вавасена упаниссайапаччайата̄васена. екассева найасса̄ти кусала̄кусалесу авиджджа̄мӯлакасса, випа̄кесу кусала̄кусаламӯлакасса̄ти евам̣ екассева найасса васена. дхаммапаччайабхедети дхаммасса паччайабхӯтасса, паччайуппаннасса ва̄ паччайабха̄вена бхедети имаматтхам̣ дассенто ‘‘авиджджа̄дӣна’’нтиа̄дим̣ ватва̄ пуна тамева ‘‘там̣там̣читтуппа̄да̄’’тиа̄дина̄ пака̄рантарена вибха̄вети.

кусаламӯлакавипа̄каниддесаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

абхидхаммабха̄джанӣйаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

пат̣иччасамуппа̄давибхан̇гаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.