2. абхидхаммабха̄джанӣйаван̣н̣ана̄
243. там̣ пат̣иччасамуппа̄дам̣. екекачитта̄варуддханти абхидхаммабха̄джанӣйе вийа екекасмим̣ читте аваруддхам̣ антогадхам̣ акатва̄. асахаджа̄та̄нан̃ча ‘‘асахаджа̄та̄нам̣, сахаджа̄та̄нан̃ча̄’’ти евам̣ пат̣хамападе екасесаниддесо дат̣т̣хаббо. ‘‘сан̇кха̄рапаччайа̄ вин̃н̃а̄н̣а’’нти асахаджа̄та̄йева паччайапаччайуппанна̄ дассита̄ випа̄кавин̃н̃а̄н̣ассева адхиппетатта̄. ‘‘авиджджа̄паччайа̄ сан̇кха̄ра̄, вин̃н̃а̄н̣апаччайа̄ на̄марӯпа’’нти (вибха. 225) ча евама̄дӣсу асахаджа̄та̄, сахаджа̄та̄ ча. ‘‘екекена найена̄’’ти пура̄тано па̄т̣хо, етарахи пана ‘‘екекена чатуккена’’ иччева бахӯсу поттхакесу па̄т̣хо. найачатуккава̄ра̄ти найесу чатукка̄нам̣ ва̄ра̄, авиджджа̄мӯлака̄дӣсу навасу найесу паччекам̣ паччайачатукка̄дӣнам̣ чатуннам̣ чатукка̄нам̣ ‘‘на̄мапаччайа̄ чхат̣т̣ха̄йатана’’нтиа̄дивисесабхинна̄ чатта̄ро ва̄ра̄ти аттхо. ваваттхита̄ти йатха̄вуттависесена асам̣кин̣н̣а̄. чатукка̄нанти ва̄рачатукка̄нам̣ ва̄расол̣асакасса найабха̄ватоти адхиппа̄йо.
1. паччайачатуккаван̣н̣ана̄
паччайасахитапаччайуппанна̄ни ан̇габха̄вена вутта̄ни, на кевалам̣ паччайа̄. тасма̄ ‘‘чхат̣т̣ха̄йатанапаччайа̄ пхассо’’ти еттха на чхат̣т̣ха̄йатанасса ан̇гата̄. тена вуттам̣ ‘‘на, тасса анан̇гатта̄’’ти. еван̃ча катва̄ти паччайасахитасса паччайуппаннасса ан̇габха̄вато. тӣсу пака̄ресӯти ‘‘пат̣хамо саббасан̇га̄хикат̣т̣хена̄’’тиа̄дина̄ (вибха. ат̣т̣ха. 243) ат̣т̣хакатха̄йам̣ вуттесу тӣсупи пака̄ресу. паччайависеса̄дӣти еттха на̄мам̣, чхат̣т̣ха̄йатанан̃ча паччайависесо. а̄ди-саддена йонивисесо, а̄йатана̄нам̣ апа̄рипӯрипа̄рипӯрибхавависесо ча гахито. те хи дутийава̄ра̄дӣнам̣ на̄наттакара̄. аттхависесена̄ти йадипи ан̃н̃аттха ‘‘сал̣а̄йатанапаччайа̄ пхассо’’ти сал̣а̄йатанапаччайо вутто, татха̄пи сахаджа̄та̄дина̄масанниссайена паваттанато на̄маматтапаччайа̄пи со хотӣти пат̣иччасамуппа̄дасса на̄на̄найавичиттата̄нумитасса гамбхӣрабха̄васса вибха̄ванасан̇кха̄тена, анавасесана̄мапаччайадассанасан̇кха̄тена ча аттхависесена. татха̄ хи ‘‘йехи, а̄нанда, а̄ка̄рехи йехи лин̇гехи йехи нимиттехи йехи уддесехи на̄мака̄йасса пан̃н̃атти хоти, тесу а̄ка̄ресу…пе… уддесесу асати апи ну кхо рӯпака̄йе адхивачанасампхассо пан̃н̃а̄йетха̄’’ти (дӣ. ни. 2.114) пхассасса на̄мапаччайата̄вибха̄ванавасена маха̄нида̄надесана̄ паватта̄. татха̄ ‘‘на̄марӯпапаччайа̄ пхассоти иччасса вачанӣйа’’нти (дӣ. ни. 2.97) ‘‘на̄марӯпапаччайа̄’’ти вадантена ‘‘на̄мапаччайа̄’’типи вуттамева хотӣти.
ва̄рачатукке ‘‘сан̇кха̄ро’’ти вуттам̣, сока̄дайо на вутта̄, пуримасмим̣ ва̄радвайе рӯпам̣ на вуттам̣, ва̄раттайе сал̣а̄йатанам̣ на вуттанти йоджетаббам̣.
сабба…пе… ран̣атоти саббасса вин̃н̃а̄н̣асса паваттит̣т̣ха̄набхӯтасаббабхаваса̄дха̄ран̣ато, вин̃н̃а̄н̣асса ва̄ паваттит̣т̣ха̄набхӯтасаббабхаваса̄дха̄ран̣ато. сама̄нам̣ пхалам̣ сама̄но паччайо сахаджа̄та̄дипаччайехи упакаттаббато, упака̄ракато ча. тасса вин̃н̃а̄н̣асса. вин̃н̃а̄н̣а̄харан̣анти випа̄кавин̃н̃а̄н̣аниббаттанам̣. асса вин̃н̃а̄н̣асса.
гатисӯчакоти хи-саддам̣ локе гатиаттхам̣ вадантӣти катва̄ вуттам̣. ‘‘вигата’’нти еттха ви-саддо пат̣иседхадӣпакоти две пат̣иседха̄ пакатим̣ н̃а̄пентӣти а̄ха ‘‘вигатата̄нива̄ран̣авасена гати ева хотӣ’’ти.
тидха̄ чатудха̄ пан̃чадха̄ ва̄ти еттха сан̃н̃а̄манасика̄ра̄дайо сахаджа̄таниссайааттхипаччайавасена тидха̄, пхассачетана̄дайо тесан̃чева а̄ха̄ра̄дӣнан̃ча васена чатудха̄, ведана̄витакка̄дайо тесан̃чева джха̄ниндрийа̄дӣнан̃ча васена пан̃чадха̄. йатха̄ сама̄дхи, евам̣ вӣрийампи дат̣т̣хаббам̣. тампи хи адхипатиндрийамаггапаччайехи чхадха̄ паччайо хоти.
‘‘вачанавасена̄’’ти имина̄ имасмим̣ чатукке сахаджа̄тапаччайам̣ дхурам̣ катва̄ десана̄ паватта̄ти тесам̣ адхиппа̄йоти дассети. аттхоти паччайадхаммо. каттхачӣти кисмин̃чи ва̄ре аттано паччайуппаннасса йатха̄сакехи паччайо на на хоти. ‘‘аттхато’’ти ча па̄т̣хо. ‘‘бхавапаччайа̄ джа̄тӣ’’тиа̄ди на ваттаббам̣ сийа̄, вуттан̃ча там̣. тасма̄ сахаджа̄тапаччайавасенева пат̣хамачатукко вуттоти на гахетаббанти дассети. тена̄ха ‘‘на ча там̣ на вутта’’нтиа̄ди. имасса ча ‘‘бхавапаччайа̄ джа̄тӣтиа̄ди на ваттаббам̣ сийа̄’’ти имина̄ самбандхо ведитаббо. паччайавачанамева̄ти ‘‘авиджджа̄паччайа̄’’тиа̄дӣсу вуттапаччайавачанамева ча. тесанти тесам̣ а̄чарийа̄нам̣. айоджетва̄ вуттанти самбандхо. катхам̣ пана вуттанти а̄ха ‘‘са̄ман̃н̃ена…пе… сандха̄йа вутта’’нти. еттха ча ‘‘сахаджа̄тасӯчака’’нтиа̄дина̄ йатха̄дхиппетасса аттхасса вачанато асиддхима̄ха, ‘‘сахаджа̄тато’’тиа̄дина̄ пана аттха̄паттито. асамбхаве хи ан̃н̃асса аттхато сиджджхеййа вачанато ва̄ аттхато ва̄ адхиппетаттхаса̄дхана̄ти.
ан̃н̃аттха̄ти ан̃н̃асмим̣ сутте. атӣтаддхам̣ ниддха̄ретва̄ паччуппанна̄на̄гатехи саддхим̣ аддхаттайадассанаттхам̣. там̣десана̄париггахаттханти маха̄нида̄надесана̄париггахаттхам̣. со ча убхиннам̣ десана̄нам̣ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ сам̣санданабха̄вадассанаттхам̣. евам̣ саббан̃н̃убуддхабха̄сита̄ десана̄ ан̃н̃адаттху сам̣сандатӣти.
имасса̄ти имасса татийава̄расса.
апара̄пеккхата̄йа, апарикилит̣т̣хупапаттита̄йа, асучиамаккхитата̄йа ка̄ма̄вачарадева̄нам̣, саббесан̃ча брахма̄нам̣ татха̄ упападжджанато ча опапа̄тикайонийа̄ падха̄ната̄ ведитабба̄. сан̇гаханидассанавасена̄ти опапа̄тикайонийа̄ ева сам̣седаджайонийа̄ сан̇гахасса нидассанавасена уда̄харан̣авасена. а̄рамман̣апаччайасса̄пи пхассасса сатипи паваттихетубха̄ве со пана сахаджа̄та̄дипаччайабхӯтасса аджджхаттикасса чхат̣т̣ха̄йатанасса вийа на са̄тисайоти вуттам̣ ‘‘а̄рамман̣апаччайо четтха паваттако на хотӣ’’ти.
кесан̃чӣти парипун̣н̣а̄йатана̄нам̣ габбхасеййака̄нам̣. ‘‘паччхима…пе… сада̄ самбхаватӣ’’ти идам̣ габбхасеййака̄нам̣ вийа итарайоника̄нам̣ камена а̄йатануппатти наттхӣти вуттам̣. татха̄ ча̄ха ат̣т̣хакатха̄йам̣ ‘‘сахуппаттидӣпанато’’ти.
паччайачатуккаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
2. хетучатуккаван̣н̣ана̄
244. абха̄ватоти бха̄ва̄бха̄вато. йан̃хи джа̄тиккхан̣аматтейева бхавати, на тато парам̣, там̣ джа̄тийа̄ авигатапаччайо сийа̄ авигатапаччайанийамасаббха̄вато. бхаво пана йасма̄ джа̄тиккхан̣ато парампи бхавати, тасма̄ на со тасса̄ авигатапаччайо хоти. тена вуттам̣ ‘‘тато уддхам̣ бха̄ватоти аттхо’’ти. бхавети бхавападе, бхаве ва̄ ниппха̄детаббе. еса найо джа̄тиа̄дӣсӯти еттха̄пи. ‘‘йатха̄ пана̄’’тиа̄дина̄ ‘‘авигатапаччайасса абха̄вато, нийама̄бха̄вато ча̄’’ти вутта̄нам̣ хетӯнам̣ вуттанайена абйа̄пибха̄вавибха̄ванена ака̄ран̣атам̣ дассети айа̄вабха̄вино паччайуппаннасса, паччайадхаммасса ча авигатапаччайабха̄вадассанато. сан̇кха̄раккхандхетиа̄ди маггасодханавасена вуттам̣. тасса париха̄рам̣ сайамева вадати. со кхан̣о етасса аттхӣти тан̇кхан̣ико, на тан̇кхан̣ико атан̇кхан̣ико, тасса саббха̄ва̄, айа̄вабха̄викасаббха̄ва̄ти аттхо. йатха̄ пана хетӯ хонти, там̣ дассетум̣ ‘‘сан̇кхаталаккхан̣а̄нам̣ пана̄’’тиа̄дима̄ха.
еванти евам̣ йатха̄вуттанайе сати, евам̣ сантети аттхо. ‘‘на хи…пе… аттхӣ’’ти имина̄ джа̄тиа̄дӣнам̣ авигатапаччайавасена паччайуппаннабха̄во вийа паччайабха̄вопи наттхӣти дассети. таттха ка̄ран̣ама̄ха ‘‘асабха̄вадхамматта̄’’ти.
катхам̣ пана асабха̄вадхамма̄нам̣ джа̄тиа̄дӣнам̣ паччайуппанната̄, паччайата̄ ча̄ти а̄ха ‘‘джа̄йама̄на̄нам̣ пана̄’’тиа̄ди. тасса̄ти джа̄тиджара̄маран̣асса. ваттаббападесоти ‘‘т̣хапетва̄’’ти ваттаббападесо. ко пана соти? йатха̄вуттам̣ на̄мам̣, на̄марӯпан̃ча сан̇кха̄раккхандхена рӯпаккхандхена ча джара̄маран̣а̄нам̣ сан̇гахитатта̄. ‘‘йо бхаво джа̄тийа̄ паччайо’’ти етена бхавасан̇гахита̄нипи джа̄тиа̄дӣни джа̄тийа̄ аппаччайатта̄ ева ‘‘т̣хапетва̄’’ти на вутта̄нӣти дассети, паччайабха̄ва̄сан̇ка̄ ева несам̣ тасса̄ наттхӣти адхиппа̄йо. тенева т̣хапетаббагахетаббависесе сатӣти са̄сан̇кам̣ вадати.
хетучатуккаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
4. ан̃н̃аман̃н̃ачатуккаван̣н̣ана̄
246. паччайуппаннасса̄ти паччайуппаннабха̄вино. висум̣ т̣хитасса̄ти бхавена асан̇гахитасса. саппадесамева гахитам̣ идха ведана̄диккхандхаттайассева адхиппетатта̄ нирул̣хатта̄ ча. паччайуппаннам̣ т̣хапетва̄ паччайабхӯтам̣йева на̄мам̣ гахитам̣, авигатапаччайанийама̄бха̄во вийа бхаве упа̄да̄насса ан̃н̃аман̃н̃апаччайанийама̄бха̄воти йоджана̄. вуттанайена̄ти ‘‘сан̇кхаталаккхан̣а̄нам̣ пана̄’’тиа̄дина̄ вуттанайена.
ан̃н̃аман̃н̃апаччайо вийа ан̃н̃аман̃н̃апаччайоти айаматтхо идха̄дхиппетоти дассенто ‘‘ан̃н̃аман̃н̃а…пе… адхиппето сийа̄’’ти а̄ха. татха̄ ча ваданти ‘‘ан̃н̃аман̃н̃ан̃четтха на пат̣т̣ха̄не а̄гатаан̃н̃аман̃н̃авасена гахетабба’’нти. чаккха̄йатанупачайа̄дӣнанти упарӯпари чита̄ни вийа уппанначаккха̄йатана̄дӣни, чаккха̄йатана̄дӣнам̣ ва̄ упаттхамбхака̄ни чаккха̄йатанупачайа̄дӣни.
ан̃н̃аман̃н̃ачатуккаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
сан̇кха̄ра̄димӯлаканайама̄тика̄ван̣н̣ана̄
247. йадипи са̄ман̃н̃ато гатависесо, татха̄пи са̄ман̃н̃аггахан̣ена найагато висесо сарӯпато дассито хотӣти ‘‘на̄мапаччайа̄ авиджджа̄’’ти ватва̄пи на̄мависеса̄нам̣ тасса̄ паччайабха̄во дассетабботи а̄ха ‘‘на̄мависеса̄нам̣…пе… вутта̄’’ти. ‘‘йадева пана на̄ма’’нтиа̄ди касма̄ вуттам̣, нану на̄маггахан̣ена аггахитопи джа̄тиа̄ди бхаваггахан̣ена гахитоти дасситова̄йаматтхоти чоданам̣ сандха̄йа̄ха ‘‘бхаваггахан̣ена ча̄’’тиа̄ди. идха̄пӣти ‘‘бхавапаччайа̄ авиджджа̄’’ти идха̄пи. на сийа̄ти ‘‘авиджджа̄паччайа̄ авиджджа̄’’ти вуттам̣ на сийа̄. тасма̄ти йасма̄ са̄ман̃н̃ачодитам̣ висесачодитамева на хоти, тасма̄. соти бхаво. тена̄ти сабха̄ва̄сабха̄вадхаммасан̇гахан̣ена.
упа̄да̄нассапи бхавекадесатта̄ вуттам̣ ‘‘упа̄да̄напаччайа̄…пе… аггахите’’ти. ‘‘бхавапаччайа̄ джа̄тӣ’’ти идам̣ вачанам̣ сандха̄йа̄ха ‘‘бхавасаддо…пе… вуччама̄но’’ти. ‘‘на̄мапаччайа̄ авиджджа̄’’ти еттха паччайуппаннам̣ т̣хапетва̄ паччайасса гахан̣ато авиджджа̄винимутта̄ ева чатта̄ро кхандха̄ на̄масаддена вуччантӣти а̄ха ‘‘на на̄масаддо ниравасесабодхако’’ти. на четтха екам̣сато ка̄ран̣ам̣ маггитаббам̣. йена бхава-саддо ниравасесабодхако, на на̄ма-саддоти а̄ха ‘‘евам̣сабха̄ва̄ хи ета̄ нируттийо’’ти. имина̄ адхиппа̄йена̄ти бхавасаддо ниравасесабодхако упа̄динначатуккхандхависайатта̄ти имина̄ адхиппа̄йена. джа̄йама̄на̄дидхаммавика̄рабха̄вато джа̄йама̄на̄диккхандхапат̣ибаддха̄ джа̄тиа̄дайо вуччеййум̣, на пана джа̄тиа̄дипат̣ибаддха̄ джа̄йама̄на̄диккхандха̄ти на екачиттаккхан̣е джа̄тиа̄дӣнам̣ авиджджа̄йа паччайабха̄во самбхаватӣти имаматтхама̄ха ‘‘джа̄йама̄на̄нам̣ пана̄’’тиа̄дина̄. на̄на̄читтаккхан̣е пана джа̄тиа̄дайо авиджджа̄йа упаниссайапаччайо хонтӣти ‘‘екачиттаккхан̣е’’ти висеситам̣. тенева̄ти асамбхавенева.
ма̄тика̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
акусаланиддесаван̣н̣ана̄
248-9. танти дит̣т̣хупа̄да̄нам̣. итарасса̄ти ка̄мупа̄да̄насса. тан̣ха̄гахан̣ена̄ти ‘‘тан̣ха̄паччайа̄’’ти еттха тан̣ха̄гахан̣ена гахитатта̄. йади евам̣ на̄маггахан̣ена гахита̄ тан̣ха̄ касма̄ пуна вутта̄ти а̄ха ‘‘на̄ме вийа висесапаччайатта̄бха̄ва̄’’ти. ‘‘на̄мапаччайа̄ чхат̣т̣ха̄йатана’’нти еттха хи ка̄матан̣ха̄пи на̄ме сан̇гахита̄ти на̄масса йатха̄рахам̣ чхат̣т̣ха̄йатанасса паччайабха̄во вуттоти аттхи таттха висесапаччайаттам̣, упа̄да̄насса пана бхавасан̇гахопи аттхӣти ‘‘тан̣ха̄паччайа̄ упа̄да̄на’’нти етена ‘‘ка̄мупа̄да̄напаччайа̄ бхаво’’ти етасса наттхева висесоти вуттам̣ ‘‘на̄ме вийа висесапаччайатта̄бха̄ва̄’’ти. тан̣ха̄ етисса̄ паччайоти тан̣ха̄паччайа̄, дит̣т̣хи. бхавасса паччайабхӯта̄ти дувидхассапи бхавасса ка̄ран̣абхӯта̄. убхайенапи упа̄да̄насса бхаваниддесе т̣хапетаббатам̣йева вибха̄вети. паччайуппаннам̣ паччайо ча екамева̄ти ‘‘тан̣ха̄паччайа̄ упа̄да̄на’’нти еттха вуттапаччайуппаннам̣, ‘‘упа̄да̄напаччайа̄ бхаво’’ти еттха вуттапаччайо ча еко еваттхо, тасма̄ паччайо висум̣ паччайуппаннато бхиннам̣ катва̄ на вибхатто.
252. упаттхамбхакасамут̣т̣ха̄панапаччха̄джа̄тапаччайавасена̄ти упаттхамбхакасса читтасамут̣т̣ха̄нарӯпасса самут̣т̣ха̄панавасена, паччха̄джа̄тапаччайавасена ча.
254. пан̃чаннанти чаккха̄йатана̄дӣнам̣ пан̃чаннам̣. сахаджа̄та̄дипаччайоти сахаджа̄таниссайааттхиавигата̄дипаччайо. ваттхусан̇кха̄там̣ рӯпам̣. пуреджа̄та̄дипаччайоти пуреджа̄таниссайавиппайуттааттхиавигатапаччайо. паччха̄джа̄та̄дипаччайоти паччха̄джа̄тавиппайуттааттхиавигатапаччайо. чхат̣т̣хасса сахаджа̄та̄дӣти а̄ди-саддена ан̃н̃аман̃н̃аниссайасампайуттааттхиавигата̄дайо гахита̄.
264. йасса̄ти ‘‘йасса ча хотӣ’’ти еттха вуттам̣ ‘‘йасса̄’’ти падам̣ сандха̄йа вуттам̣. тена̄ха ‘‘хотӣти йоджетабба’’нти.
280. тасса̄ти ‘‘балавакилесабхӯта̄йа вичикиччха̄йа̄’’ти (вибха. ат̣т̣ха. 280) падасса. тена̄ти ‘‘тан̣ха̄т̣т̣ха̄не’’ти падена. читтуппа̄дакан̣д̣а̄дӣсӯти а̄ди-саддена имасмим̣ пат̣иччасамуппа̄давибхан̇ге суттантабха̄джанӣйа̄дим̣ сан̇ган̣ха̄ти.
акусаланиддесаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
кусала̄бйа̄катаниддесаван̣н̣ана̄
306. сабйа̄па̄ра̄нӣти саусса̄ха̄ни, випа̄кадхамма̄нӣти аттхо. парихӣнам̣ авиджджа̄т̣т̣ха̄нам̣ етесанти парихӣна̄виджджа̄т̣т̣ха̄на̄.
сандха̄йа̄ти адхиппа̄йам̣ вибха̄венто вийа вадати, сарӯпенева пана ‘‘на ча чаккхувин̃н̃а̄н̣а̄дӣни рӯпам̣ самут̣т̣ха̄пентӣ’’ти (вибха. ат̣т̣ха. 306) ат̣т̣хакатха̄йам̣ вуттам̣. на̄марӯпам̣ на на лаббхатӣти йоджана̄.
кусала̄бйа̄катаниддесаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
авиджджа̄мӯлакакусаланиддесаван̣н̣ана̄
334. кусалапхалети кусалавипа̄капат̣исандхивин̃н̃а̄н̣асса гахитатта̄ тасса са̄дурасависаруккхабӣджасадисата̄ вутта̄.
йадипи ‘‘сан̇кха̄рахетука’’нтиа̄дина̄ йоджана̄ лаббхати, авигатачатукка̄дӣни пана на лаббханти йатха̄ла̄бхайоджана̄йа дасситатта̄.
авиджджа̄мӯлакакусаланиддесаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
кусаламӯлакавипа̄каниддесаван̣н̣ана̄
343. каммам̣ вийа паччайо хоти випа̄кабха̄ватоти адхиппа̄йо. випа̄касса каммам̣ паччайо хонтам̣ са̄тисайам̣ хотӣти тасса ниппарийа̄йата̄, там̣сампайутта̄нам̣ парийа̄йата̄ сийа̄ти адхиппа̄йена ‘‘парийа̄йена упаниссайапаччайоти вутта̄нӣ’’ти а̄ха. ‘‘кусало дхаммо абйа̄катасса дхаммасса упаниссайапаччайена паччайо (пат̣т̣ха̄. 1.1.423), акусало дхаммо абйа̄катасса дхаммасса (пат̣т̣ха̄. 1.1.423), випа̄кадхаммадхаммо невавипа̄канавипа̄кадхаммадхаммасса упаниссайапаччайена паччайо’’ти (пат̣т̣ха̄. 1.3.103) пана вачанато ниппарийа̄йена саббепи кусала̄кусала̄ дхамма̄ випа̄касса упаниссайапаччайо хотӣти айаматтхо диссати. ‘‘кусаламӯлам̣ акусаламӯла’’нти имесам̣ анва̄десопи паччайасадда̄пеккха̄йа ‘‘еса̄’’ти пуллин̇гавасена вуттоти дассенто а̄ха ‘‘еса̄ти…пе… йоджетабба’’нти.
‘‘манасика̄ропӣ’’тиа̄дина̄ аппахӣна̄виджджа̄нампи кирийа̄йа кусала̄кусаламӯла̄ни, авиджджа̄ ча упаниссайа̄ на хонтӣти дассети. каммават̣т̣авипа̄кават̣т̣абхӯта̄нийева сан̇кха̄равин̃н̃а̄н̣а̄ни паччхиманайе адхиппета̄нӣти вуттам̣ ‘‘кирийа̄ни пана…пе… гаччхантӣ’’ти. тесам̣ паччайа̄нам̣ васена анекаппака̄ратоти адхиппа̄йоти йоджана̄.
нава̄дибхеда̄нанти наваат̣т̣хасаттачха̄ти евам̣пабхеда̄нам̣. чатуннам̣ чатукка̄нанти пуриманайе паччхиманайе ча а̄гата̄нам̣ йатха̄ла̄бхам̣ чатуннам̣ чатуннам̣ чатукка̄нам̣. ‘‘кусала̄кусала̄нам̣ пана випа̄ке ча̄’’ти ча-саддена кусала̄кусале ча̄ти самуччетабботи а̄ха ‘‘кусала…пе… ваттабба’’нти. мӯлападекапаччайата̄васена̄ти мӯлападасса екапаччайабха̄вавасена упаниссайапаччайата̄васена. екассева найасса̄ти кусала̄кусалесу авиджджа̄мӯлакасса, випа̄кесу кусала̄кусаламӯлакасса̄ти евам̣ екассева найасса васена. дхаммапаччайабхедети дхаммасса паччайабхӯтасса, паччайуппаннасса ва̄ паччайабха̄вена бхедети имаматтхам̣ дассенто ‘‘авиджджа̄дӣна’’нтиа̄дим̣ ватва̄ пуна тамева ‘‘там̣там̣читтуппа̄да̄’’тиа̄дина̄ пака̄рантарена вибха̄вети.
кусаламӯлакавипа̄каниддесаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
абхидхаммабха̄джанӣйаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
пат̣иччасамуппа̄давибхан̇гаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.