৯. কম্মপ্পটিবাহনসিক্খাপদৱণ্ণনা

ধম্মিকানন্তি ধম্মেন ৱিনযেন সত্থুসাসনেন কতত্তা ধম্মো এতেসু অত্থীতি ধম্মিকানি, তেসং ধম্মিকানং. কম্মানন্তি চতুন্নং সঙ্ঘকম্মানং. তেনাহ ‘‘ধম্মেনা’’তিআদি. তত্থ ধম্মেনাতি ভূতেন ৱত্থুনা. ৱিনযেনাতি চোদনায চেৱ সাৰণায চ. সত্থুসাসনেনাতি ঞত্তিসম্পদায চেৱ অনুস্সৱনাসম্পদায চ. সমগ্গস্স সঙ্ঘস্সাতি সীমট্ঠকসঙ্ঘং সোধেত্ৱা ছন্দাৰহানং ছন্দং আহৰিত্ৱা কত্তব্বত্তা কাযেন চেৱ চিত্তেন চ একীভূতস্স সঙ্ঘস্স. তং তং ৱত্থুন্তি অৱণ্ণভণনাদিং তং তং ৱত্থু.

ওসাৰেন্তি সঙ্ঘমজ্ঝং এতেনাতি ওসাৰণং. নিস্সাৰেন্তি সঙ্ঘম্হা এতেনাতি নিস্সাৰণং. ভণ্ডুকম্মন্তি মুণ্ডকৰণং, কেসচ্ছেদনাপুচ্ছনন্তি অত্থো. কম্মমেৱ লক্খণং কম্মলক্খণং. ওসাৰণাদযো ৱিয কম্মঞ্চ হুত্ৱা অঞ্ঞঞ্চ নামং ন লভতি, কম্মমেৱ হুত্ৱা লক্খীযতীতি কম্মলক্খণন্তি অত্থো. ‘‘ওসাৰণং নিস্সাৰণ’’ন্তি (পৰি. অট্ঠ. ৪৯৫-৪৯৬) চেত্থ পদসিলিট্ঠতাযেতং ৱুত্তং. পঠমং পন নিস্সাৰণা হোতি, পচ্ছা ওসাৰণাতি আহ ‘‘তত্থ কণ্টকসামণেৰস্সা’’তিআদি. কণ্টকসামণেৰস্স নাসনা ৱিয নিস্সাৰণাতি যথা কণ্টকসামণেৰস্স দণ্ডকম্মনাসনা নিস্সাৰণা, তথা বুদ্ধস্স ৱা ধম্মস্স ৱা সঙ্ঘস্স ৱা অৱণ্ণং ভণতো, অকপ্পিযং ‘‘কপ্পিয’’ন্তি দীপযতো, মিচ্ছাদিট্ঠিকস্স অন্তগ্গাহিকায দিট্ঠিযা সমন্নাগতস্স অঞ্ঞস্সাপি সামণেৰস্স –

‘‘সঙ্ঘং, ভন্তে, পুচ্ছামি ‘অযং ইত্থন্নামো সামণেৰো বুদ্ধস্স ৱা ধম্মস্স ৱা সঙ্ঘস্স ৱা অৱণ্ণৱাদী মিচ্ছাদিট্ঠিকো, যং অঞ্ঞে সামণেৰা লভন্তি দিৰত্ততিৰত্তং ভিক্খূহি সদ্ধিং সহসেয্যং, তস্স অলাভায নিস্সাৰণা ৰুচ্চতি সঙ্ঘস্সা’তি. দুতিযম্পি…পে… ততিযম্পি, ভন্তে, সঙ্ঘং পুচ্ছামি ‘অযং ইত্থন্নামো সামণেৰো…পে… ৰুচ্চতি সঙ্ঘস্সা’তি, চৰ পিৰে ৱিনস্সা’’তি (পৰি. অট্ঠ. ৪৯৫-৪৯৬) –

কত্তব্বনাসনা নিস্সাৰণাতি অত্থো. তাদিসংযেৱ সম্মাৱত্তন্তং দিস্ৱা পৱেসনা ওসাৰণাতি তাদিসংযেৱ অপৰেন সমযেন ‘‘অহং, ভন্তে, বালতায অঞ্ঞাণতায অলক্খিকতায এৱং অকাসিং, স্ৱাহং সঙ্ঘং খমাপেমী’’তি খমাপেন্তং দিস্ৱা যাৱততিযং যাচাপেত্ৱা –

‘‘সঙ্ঘং, ভন্তে, পুচ্ছামি ‘অযং ইত্থন্নামো সামণেৰো বুদ্ধস্স ৱা ধম্মস্স ৱা সঙ্ঘস্স ৱা অৱণ্ণৱাদী মিচ্ছাদিট্ঠিকো, যং অঞ্ঞে সামণেৰা লভন্তি ভিক্খূহি সদ্ধিং দিৰত্ততিৰত্তং সহসেয্যং, তস্স অলাভায নিস্সাৰিতো, স্ৱাযং ইদানি সোৰতো নিৱাতৱুত্তি লজ্জিধম্মং ওক্কন্তো হিৰোত্তপ্পে পতিট্ঠিতো কতদণ্ডকম্মো অচ্চযং দেসেতি, ইমস্স সামণেৰস্স যথা পুৰে কাযসম্ভোগসামগ্গিদানং ৰুচ্চতি সঙ্ঘস্সা’তি. দুতিযম্পি…পে… ততিযম্পি, ভন্তে, সঙ্ঘং পুচ্ছামি…পে… ৰুচ্চতি সঙ্ঘস্সা’’তি (পৰি. অট্ঠ. ৪৯৫-৪৯৬) –

পৱেসনা ওসাৰণাতি অত্থো.

কেসচ্ছেদনাপুচ্ছনন্তি সীমাপৰিযাপন্নে ভিক্খূ সন্নিপাতাপেত্ৱা পব্বজ্জাপেক্খং তত্থ নেত্ৱা ‘‘সঙ্ঘং, ভন্তে, ইমস্স দাৰকস্স ভণ্ডুকম্মং আপুচ্ছামী’’তি তিক্খত্তুং ৱা দ্ৱিক্খত্তুং ৱা সকিং ৱা ৱচনং. ইধ চ ‘‘ইমস্স দাৰকস্স ভণ্ডুকম্মং আপুচ্ছামা’’তিপি ‘‘ইমস্স সমণকৰণং আপুচ্ছামা’’তিপি ‘‘ইমস্স পব্বাজনং আপুচ্ছামা’’তিপি ‘‘অযং সমণো হোতুকামো’’তিপি ‘‘অযং পব্বজিতুকামো’’তিপি ৱত্তুং ৱট্টতিযেৱ.

মুখৰস্সাতি মুখেন খৰস্স. যং অৱন্দিযকম্মং অনুঞ্ঞাতন্তি সম্বন্ধো. ঊৰুং ৱিৱৰিত্ৱা দস্সনাদিৱত্থূসূতি –

‘‘তেন খো পন সমযেন ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ ভিক্খুনিযো কদ্দমোদকেন ওসিঞ্চন্তি ‘অপ্পেৱ নাম অম্হেসু সাৰজ্জেয্যু’ন্তি, কাযং ৱিৱৰিত্ৱা ভিক্খুনীনং দস্সেন্তি, ঊৰুং ৱিৱৰিত্ৱা ভিক্খুনীনং দস্সেন্তি, অঙ্গজাতং ৱিৱৰিত্ৱা ভিক্খুনীনং দস্সেন্তি, ভিক্খুনিযো ওভাসেন্তি, ভিক্খুনীহি সদ্ধিং সম্পযোজেন্তি ‘অপ্পেৱ নাম অম্হেসু সাৰজ্জেয্যু’’’ন্তি (চূড়ৱ. ৪১১) –

ইমেসু ৱত্থূসু.

অচ্ছিন্নচীৱৰকাদীনন্তি অচ্ছিন্নচীৱৰজিণ্ণচীৱৰনট্ঠচীৱৰগিলানবহুস্সুতসঙ্ঘভাৰনিত্থৰকাদীনং. চীৱৰাদীনীতি চীৱৰভেসজ্জসেনাসনাদীনি. পৰিভুঞ্জিতব্বানীতি পৰিভুঞ্জিতব্বানি মূলতচপত্তঅঙ্কুৰপুপ্ফফলাদীনি. অপনেতব্বানিপি ৱত্থূনীতি আৱাসকৰণাদিঅত্থং হৰিতব্বানিপি ছাযূপগফলূপগৰুক্খাদীনি. তথাৰূপং ৱা ধম্মিকং কতিকং কৰোন্তেহীতি চীৱৰপিণ্ডপাতত্থায দিন্নতো আৱাসজগ্গনাদিকং তাদিসং ৱা অঞ্ঞম্পি ধম্মিকং কতিকং কৰোন্তেহি.

নেৱ সুত্তং আগচ্ছতীতি ন মাতিকা আগচ্ছতি. নো সুত্তৱিভঙ্গোতি ৱিনযোপি ন পগুণো. ব্যঞ্জনচ্ছাযায অত্থং পটিবাহতীতি (চূড়ৱ. অট্ঠ. ২৩৩) ব্যঞ্জনমত্তমেৱ গহেত্ৱা অত্থং পটিসেধেতি. জাতৰূপৰজতখেত্তৱত্থুপ্পটিগ্গহণাদীসু ৱিনযধৰেহি ভিক্খূহি আপত্তিযা কাৰিযমানে দিস্ৱা ‘‘কিং ইমে আপত্তিযা কাৰেথ, ননু ‘জাতৰূপৰজতপ্পটিগ্গহণা পটিৱিৰতো হোতী’তি (দী. নি. ১.১০, ১৯৪) এৱং সুত্তে পটিৱিৰতিমত্তমেৱ ৱুত্তং, নত্থি এত্থ আপত্তী’’তি ৱদতি. অপৰো ধম্মকথিকো সুত্তস্স আগতত্তা ওলম্বেত্ৱা নিৱাসেন্তানং আপত্তিযা আৰোপিযমানায ‘‘কিং ইমেসং আপত্তিং আৰোপেথ, ননু ‘পৰিমণ্ডলং নিৱাসেস্সামীতি সিক্খা কৰণীযা’তি (পাচি. ৫৭৬) এৱং সিক্খাকৰণমত্তমেৱ ৱুত্তং, নত্থি এত্থ আপত্তী’’তি ৱদতি. উব্বাহিক ৱিনিচ্ছযেতি সমথক্খন্ধকে ৱুত্তউব্বাহিকৱিনিচ্ছযে ‘‘সীলৱা হোতী’’তিআদিকায হি দসঙ্গসম্পত্তিযা সমন্নাগতে দ্ৱে তযো ভিক্খূ উচ্চিনিত্ৱা ৱিনিচ্ছযো উব্বাহিকৱিনিচ্ছযোতি দট্ঠব্বো.

পৱাৰণপ্পচ্চুক্কড্ঢনাতি পৱাৰণায উক্কস্সনা, উদ্ধং কড্ঢনাতি অত্থো. তিণৱত্থাৰকসমথে সব্বসঙ্গাহিকঞত্তি চাতি ‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো, অম্হাকং ভণ্ডনজাতানং…পে… ঠপেত্ৱা গিহিপ্পটিসংযুত্ত’’ন্তি (চূড়ৱ. ২১২-২১৩) এৱং তিণৱত্থাৰকসমথে কতা সব্বপঠমা সব্বসঙ্গাহিকঞত্তি চ.

অলাভায পৰিসক্কনাদিকেহীতি চতুন্নং পচ্চযানং অলাভত্থায পযোগকৰণাদিকেহি. আদিসদ্দেন ‘‘অনত্থায পৰিসক্কনং, অনাৱাসায পৰিসক্কনং, অক্কোসনপৰিভাসনং, ভিক্খূ ভিক্খূহি ভেদনং, বুদ্ধস্স অৱণ্ণভণনং, ধম্মস্স অৱণ্ণভণনং, সঙ্ঘস্স অৱণ্ণভণন’’ন্তি (চূড়ৱ. ২৬৫) অৱসেসং সত্তঙ্গং সঙ্গণ্হাতি. অট্ঠহঙ্গেহি সমন্নাগতস্সাতি অট্ঠহি চেৱ অঙ্গেহি একেকেনপি অঙ্গেন চ সমন্নাগতস্স. অসম্ভোগকৰণত্থন্তি তেন দিন্নস্স দেয্যধম্মস্স অপ্পটিগ্গহণত্থং. পত্তনিক্কুজ্জনৱসেনাতি কম্মৱাচায পত্তনিক্কুজ্জনৱসেন, ন অধোমুখট্ঠপনৱসেন. পত্তুক্কুজ্জনৱসেনাতি এত্থাপি এসেৱ নযো. তস্সেৱাতি যো পত্তনিক্কুজ্জনৱসেন কতনিস্সাৰণো, তস্সেৱ উপাসকস্স. সম্মাৱত্তন্তস্সাতি যেন সমন্নাগতস্স পত্তুক্কুজ্জনং, তেন সমন্নাগতস্স. সাতি যথাৱুত্তা নিস্সাৰণা, ওসাৰণা চ.

সূচিযাদিঅপ্পমত্তকং তংতদত্থিকানং ৱিস্সজ্জেতি দেতীতি অপ্পমত্তকৱিস্সজ্জকো. সাটিযগ্গাহাপকোতি ৱস্সিকসাটিযগ্গাহাপকো. কম্মং কৰোন্তে আৰামিকে পেসনত্থায দাতব্বা সম্মুতি আৰামিকপেসকসম্মুতি. এস নযো সামণেৰপেসকসম্মুতীতি এত্থাপি.

তজ্জনীযকম্মাদীনং সত্তন্নন্তি তজ্জনীযং, নিযসং, পব্বাজনীযং, পটিসাৰণীযং, তিৱিধঞ্চ উক্খেপনীযন্তি তজ্জনীযাদীনং সত্তন্নং. অট্ঠযাৱততিযকাতি ভিক্খূনং ৱসেন চত্তাৰো, ভিক্খুনীনং ৱসেন চত্তাৰোতি অট্ঠ সঙ্ঘাদিসেসা.

ঞত্তিকম্মাদিৱসেনাতি ঞত্তিকম্মঞত্তিদুতিযকম্মঞত্তিচতুত্থকম্মৱসেন. ‘‘কৰিযমানং দড়্হতৰং হোতি, তস্মা কাতব্ব’’ন্তি একচ্চে ৱদন্তি. এৱং পন সতি কম্মসঙ্কৰো হোতি, তস্মা ন কাতব্বন্তি পটিক্খিত্তমেৱ. সচে পন অক্খৰপৰিহীনং ৱা পদপৰিহীনং ৱা দুৰুত্তপদং ৱা হোতি, তস্স সোধনত্থং পুনপ্পুনং ৱত্তুং ৱট্টতি. ইদং অকুপ্পকম্মস্স দড়্হীকম্মং হোতি, কুপ্পকম্মে কম্মং হুত্ৱা তিট্ঠতি. সকলক্খণেনেৱাতি ঞত্তিঞ্চ চতস্সো চ কম্মৱাচাযো সাৱেত্ৱাৱ. ন সেসকম্মৱসেনাতি অপলোকনকম্মাদিনা অৱসেসকম্মৱসেন ন কাতব্বং.

কম্মপ্পটিবাহনসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.