৪. পঠমসেনাসনসিক্খাপদৱণ্ণনা

মঞ্চং ৱাতি মসাৰকো, বুন্দিকাবদ্ধো, কুড়ীৰপাদকো, আহচ্চপাদকোতি ইমেসু চতূসু যং কঞ্চি মঞ্চং ৱা. পীঠং ৱাতি এত্থাপি এসেৱ নযো. ভিসিং ৱাতি উণ্ণভিসি, চোড়ভিসি, ৱাকভিসি, তিণভিসি, পণ্ণভিসীতি ইমাসু পঞ্চসু ভিসীসু যং কঞ্চি ভিসিং ৱা. তেনাহ ‘‘মঞ্চাদীসূ’’তিআদি. তত্থ ‘‘মঞ্চসঙ্খেপেনা’’তি ইমিনা পীঠসঙ্খেপং পটিক্খিপতি. কপ্পিযচম্মেনাতি মিগাজেড়কচম্মেন. এত্থ পন মিগচম্মে এণিমিগো, ৱাতমিগো, পসদমিগো, কুৰুঙ্গমিগো, মিগমাতুকো, ৰোহিতমিগোতি এতেসংযেৱ চম্মানি ৱট্টন্তি, অঞ্ঞেসং পন –

মক্কটো কাড়সীহো চ, সৰভো কদলীমিগো;

যে চ ৱাড়মিগা কেচি, তেসং চম্মং ন ৱট্টতীতি. (মহাৱ. অট্ঠ. ২৫৯);

তত্থ ৱাড়মিগাতি সীহব্যগ্ঘঅচ্ছতৰচ্ছা. ন কেৱলঞ্চ এতেযেৱ, যেসং পন চম্মং ৱট্টতীতি ৱুত্তং, তে ঠপেত্ৱা অৱসেসা অন্তমসো গোমহিংসসসবিড়াৰাদযোপি সব্বে ইমস্মিং অত্থে ‘‘ৱাড়মিগা’’ত্ৱেৱ ৱেদিতব্বা. এতেসঞ্হি সব্বেসং চম্মং ন ৱট্টতি. তালীসপত্তন্তি সুদ্ধং তমালপত্তং, অঞ্ঞেন মিস্সং পন ৱট্টতি. তিণৱাকচোড়েসু অকপ্পিযং নাম নত্থি. কিং পনেত্থ বিব্বোহনে ৱিয নিসীদিতুঞ্চ নিপজ্জিতুঞ্চ ন ৱট্টতীতি আহ ‘‘তত্থা’’তিআদি. ন কেৱলঞ্চেদমেৱাতি আহ ‘‘পমাণপৰিচ্ছেদোপি চেত্থ নত্থী’’তি, ‘‘এত্তকমেৱ কাতব্ব’’ন্তি ভিসিযা পমাণনিযমোপি নত্থীতি অত্থো. মঞ্চভিসিপীঠভিসিভূমত্থৰণভিসিচঙ্কমনভিসিপাদপুঞ্ছনভিসীতি এতাসং পন অনুৰূপতো সল্লক্খেত্ৱা অত্তনো ৰুচিৱসেন পমাণং কাতব্বং. অন্তো সংৱেল্লিত্ৱা বদ্ধন্তি যথা ৱেমজ্ঝং সংখিত্তং হোতি, এৱং মজ্ঝে সুট্ঠু ৱেঠেত্ৱা বদ্ধং.

যে অট্ঠ মাসাতি সম্বন্ধো. ‘‘অৱস্সিকসঙ্কেতা’’তি এতস্সেৱ ৱিৱৰণং ‘‘ৱস্সানমাসাতি এৱং অপঞ্ঞাতা’’তি, অপ্পতিতা অপ্পসিদ্ধাতি অত্থো. ‘‘অসঞ্ঞিতা’’তিপি পাঠো, তত্থ অৱিঞ্ঞাতাতি অত্থো. অট্ঠ মাসাতি চত্তাৰো হেমন্তিকা, চত্তাৰো গিম্হিকা মাসাতি অট্ঠ মাসা. ওৱস্সকমণ্ডপেতি সাখামণ্ডপপদৰমণ্ডপানং যত্থ কত্থচি ওৱস্সকে মণ্ডপে. যত্থাতি যেসু জনপদেসু. সব্বত্থাতি সব্বেসু জনপদেসু. কাকাদীনং নিবদ্ধৱাসৰুক্খমূলেতি যত্থ ধুৱনিৱাসেন কাকা ৱা কুলালা ৱা অঞ্ঞে ৱা সকুন্তা কুলাৱকে কত্ৱা ৱসন্তি, তাদিসস্স কাকাদীনং নিবদ্ধৱাসস্স যস্স কস্সচি ৰুক্খস্স হেট্ঠা. যত্থ পন গোচৰপ্পসুতা সকুন্তা ৱিস্সমিত্ৱা গচ্ছন্তি, তস্স ৰুক্খস্স মূলে নিক্খিপিতুং ৱট্টতি. ‘‘কদাচিপী’’তি ইমিনা ন কেৱলং ৱস্সিকসঙ্কেতেযেৱাতি দস্সেতি. যত্থাতি যস্মিং পদেসে. যদাতি যস্মিং কালে.

সোতি যস্সত্থায সন্থতো, সো. পকতিসন্থতেতি পকতিযাৱ সন্থতে, যং নেৱত্তনা সন্থতং, ন পৰেন সন্থৰাপিতং, তস্মিন্তি ৱুত্তং হোতি. লজ্জী হোতীতি লজ্জনসীলো হোতি, পৰিক্খাৰৱিনাসনে ভীতোতি অত্থো. তেনাহ ‘‘অত্তনো পলিবোধং ৱিয মঞ্ঞতী’’তি, ইমিনা অলজ্জিং আপুচ্ছিত্ৱা গন্তুং ন ৱট্টতীতি দস্সেতি. নিৰপেক্খোতি ‘‘আগন্ত্ৱা উদ্ধৰিস্সামী’’তি অপেক্খাৰহিতো, ইমিনা সাপেক্খো চে গচ্ছতি, অনাপত্তীতি দস্সেতি. তেনেৱ হি অনাপত্তিৱাৰে ‘‘ওতাপেন্তো গচ্ছতী’’তি (পাচি. ১১৩) ৱুত্তং. অঞ্ঞত্থ গচ্ছন্তোতি তং মগ্গং অতিক্কমিত্ৱা অঞ্ঞত্থ গচ্ছন্তো. লেড্ডুপাতূপচাৰতো বহি ঠিতত্তা ‘‘পাদুদ্ধাৰেন কাৰেতব্বো’’তি ৱুত্তং, অঞ্ঞত্থ গচ্ছন্তস্স পঠমপাদুদ্ধাৰে দুক্কটং, দুতিযপাদুদ্ধাৰে পাচিত্তিযন্তি অত্থো.

তিকপাচিত্তিযং সঙ্ঘিকে সঙ্ঘিকসঞ্ঞিৱেমতিকপুগ্গলিকসঞ্ঞীনং ৱসেন. ইমিনাৱ নযেন তিকদুক্কটম্পি ৱেদিতব্বং. চিমিলিকাদীনং অত্থো দুতিযসিক্খাপদে দস্সিতোৱ. পাদপুঞ্ছনী (পাচি. অট্ঠ. ১১২) নাম ৰজ্জুকেহি ৱা পিলোতিকাহি ৱা পাদপুঞ্ছনত্থং কতা. ফলকপীঠং নাম ফলকমযং পীঠং. ন কেৱলং চিমিলিকাদীনিযেৱ অজ্ঝোকাসে ঠপেত্ৱা গচ্ছন্তস্স দুক্কটন্তি আহ ‘‘যং ৱা পনা’’তিআদি. যং কিঞ্চি দাৰুভণ্ডং, যং কিঞ্চি মত্তিকাভণ্ডন্তি সম্বন্ধো. ‘‘অন্তমসো পত্তাধাৰকম্পী’’তি ইমিনা তালৱণ্টবীজনিপত্তপানীযউড়উঙ্কপানীযসঙ্খাদীসু ৱত্তব্বমেৱ নত্থীতি দস্সেতি.

অৰঞ্ঞে (পাচি. অট্ঠ. ১১০) পণ্ণকুটীসু ৱসন্তানং সীলসম্পদায পসন্নচিত্তা মনুস্সা মঞ্চপীঠাদীনি দেন্তি ‘‘সঙ্ঘিকপৰিভোগেন পৰিভুঞ্জথা’’তি, তত্থ কিং কাতব্বন্তি আহ ‘‘আৰঞ্ঞকেন পনা’’তিআদি. তত্থ অসতি অনোৱস্সকেতি পব্ভাৰাদিঅনোৱস্সকট্ঠানে অসতি. ইদঞ্চ লক্খণৱচনং ‘‘সভাগানং অভাৱে’’তি চ ইচ্ছিতব্বত্তা. আৰঞ্ঞকেন হি ভিক্খুনা তত্থ ৱসিত্ৱা অঞ্ঞত্থ গচ্ছন্তেন সামন্তৱিহাৰে ভিক্খূনং পেসেত্ৱা গন্তব্বং. সভাগানং অভাৱে অনোৱস্সকে নিক্খিপিত্ৱা গন্তব্বং. অনোৱস্সকে অসতি ৰুক্খে লগ্গেত্ৱা গন্তব্বং.

ন কেৱলং ইদংযেৱ কত্ৱা গন্তুং ৱট্টতীতি আহ ‘‘যথা ৱা’’তিআদি. যথা ৱা উপচিকাহি ন খজ্জতীতি যথা ঠপিতে উপচিকাহি সেনাসনং ন খজ্জতি, এৱং তথা পাসাণানং উপৰি ঠপনং কত্ৱাতি অত্থো. ইদং ৱুত্তং হোতি – চতূসু (পাচি. অট্ঠ. ১১৬) পাসাণেসু মঞ্চং ঠপেত্ৱা মঞ্চে অৱসেসমঞ্চপীঠানি আৰোপেত্ৱা উপৰি ভিসিআদিকং ৰাসিং কত্ৱা দাৰুভণ্ডং মত্তিকাভণ্ডং পটিসামেত্ৱা গমিকৱত্তং পূৰেত্ৱা গন্তব্বন্তি.

অব্ভোকাসিকেনাপি ‘‘অহং উক্কট্ঠঅব্ভোকাসিকো’’তি চীৱৰকুটিম্পি অকত্ৱা অসমযে অজ্ঝোকাসে পঞ্ঞপেত্ৱা নিসীদিতুং ৱা নিপজ্জিতুং ৱা ন ৱট্টতীতি দস্সেন্তো আহ ‘‘অব্ভোকাসিকেনা’’তিআদি. সচে পন চতুগ্গুণেনপি চীৱৰেন কতকুটি অতেমেন্তং ৰক্খিতুং নেৱ সক্কোতি, সত্তাহৱদ্দলিকাদীনি ভৱন্তি, ভিক্খুনো কাযানুগতিকত্তা ৱট্টতি. ৰুক্খমূলিকস্সাপি এসেৱ নযো.

যস্মিং ৱিস্সাসগ্গাহো ৰুহতি, তস্স সন্তকং অত্তনো পুগ্গলিকমিৱ হোতীতি আহ ‘‘ৱিস্সাসিকপুগ্গলিকে’’তি. যস্মিং পন ৱিস্সাসো ন ৰুহতি, তস্স সন্তকে দুক্কটমেৱ. অমনুস্সোতি যক্খো ৱা পেতো ৱা. পলিবুদ্ধং হোতীতি উপদ্দুতং হোতি.

পঠমসেনাসনসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.