৪. উপাদিন্নত্তিকৱণ্ণনা

১৫. উপাদিন্নত্তিকে অনুপাদিন্নঅনুপাদানিযং ধম্মং পটিচ্চ অনুপাদিন্নঅনুপাদানিযো ধম্মো উপ্পজ্জতি নাধিপতিপচ্চযাতি এতেন সযং অধিপতিভূতত্তা অৱিৰহিতাৰম্মণাধিপতীসুপি অধিপতি দুৱিধেনপি অধিপতিপচ্চযেন উপ্পজ্জতীতি ন ৱত্তব্বো, অযমেতস্স সভাৱোতি দস্সেতি.

৭২. উপাদিন্নুপাদানিযো কবড়ীকাৰাহাৰো উপাদিন্নুপাদানিযস্স কাযস্স আহাৰপচ্চযেন পচ্চযোতি এত্থ কম্মজানং ৰূপানং অব্ভন্তৰগতা ওজা তস্সেৱ কম্মজকাযস্স ৰূপজীৱিতিন্দ্ৰিযং ৱিয কটত্তাৰূপানং অনুপালনুপত্থম্ভনৱসেন পচ্চযো, ন জনকৱসেনাতি অযমত্থো অট্ঠকথাযং ৱুত্তো. এতস্মিং পন অত্থে সতি উপাদিন্নুপাদানিযো চ অনুপাদিন্নঅনুপাদানিযো চ ধম্মা উপাদিন্নুপাদানিযস্স ধম্মস্স অত্থিপচ্চযেন পচ্চযো পচ্ছাজাতিন্দ্ৰিযন্তি এত্থ ‘‘আহাৰ’’ন্তিপি ৱত্তব্বং, যদি চ কম্মজা ওজা সকলাপৰূপানমেৱ আহাৰপচ্চযো হোতি, এৱং সতি ‘‘উপাদিন্নুপাদানিযো কবড়ীকাৰাহাৰো অনুপাদিন্নুপাদানিযস্স কাযস্স আহাৰপচ্চযেন পচ্চযো’’তি ন ৱত্তব্বং সিযা, ৱুত্তঞ্চিদং, তম্পি অনজ্ঝোহটায সসন্তানগতায উপাদিন্নোজায অনুপাদিন্নুপাদানিযস্স কাযস্স আহাৰপচ্চযং সন্ধায ৱুত্তং. এৱঞ্চ সতি ‘‘উপাদিন্নুপাদানিযো চ অনুপাদিন্নঅনুপাদানিযো চ ধম্মা অনুপাদিন্নুপাদানিযস্স ধম্মস্স অত্থিপচ্চযেন পচ্চযো’’তি (পট্ঠা. ১.৪.৮৫) অযম্পি পঞ্হো পচ্ছাজাতাহাৰৱসেন উদ্ধৰিতব্বো সিযা, তস্মা অজ্ঝোহটস্স উপাদিন্নাহাৰস্স লোকুত্তৰক্খণে অভাৱতো দুমূলকেসু পঠমপঞ্হে ‘‘আহাৰ’’ন্তি ন ৱুত্তং. দুতিযপঞ্হো চ ন উদ্ধটো, ন ইতৰস্স উপাদিন্নাহাৰস্স কামভৱে অসম্ভৱাভাৱতোতি অজ্ঝোহটমেৱ মণ্ডূকাদিসৰীৰগতং উপাদিন্নাহাৰং সন্ধায ‘‘উপাদিন্নুপাদানিযো কবড়ীকাৰাহাৰো উপাদিন্নুপাদানিযস্স চ অনুপাদিন্নুপাদানিযস্স চ কাযস্স আহাৰপচ্চযেন পচ্চযো’’তি (পট্ঠা. ১.৪.৭৪) ৱদন্তানং ৱাদো বলৱতৰো. ন হি অজ্ঝোহটমত্তাৱ মণ্ডূকাদযো কুচ্ছিৱিত্থতং ন কৰোন্তি, ন চ বলং ন উপজাযন্তি, ন চ ৰূপৱিসেসো ন ৱিঞ্ঞাযতীতি.

‘‘অনুপাদিন্নঅনুপাদানিযো ধম্মো উপাদিন্নুপাদানিযস্স চ অনুপাদিন্নঅনুপাদানিযস্স চ ধম্মস্স অত্থিপচ্চযেন পচ্চযো সহজাতং পচ্ছাজাত’’ন্তি (পট্ঠা. ১.৪.৮৩) এৱমাদীহি ইধ ৱুত্তেহি একমূলকদুকতিকাৱসানপঞ্হৱিস্সজ্জনেহি ‘‘কুসলো ধম্মো কুসলস্স চ অব্যাকতস্স চ ধম্মস্স অত্থিপচ্চযেন পচ্চযো সহজাত’’ন্তিআদিনা ইধ দুতিযদুকাৱসানে ৱিয ৱিস্সজ্জনং লব্ভতীতি ৱিঞ্ঞাযতি. সুখাৱবোধনত্থং পন তত্থ সহজাতৱসেনেৱ ৱিস্সজ্জনং কতং. পচ্চনীযে পন সহজাতস্সেৱ অপটিক্খেপে লাভতো, পটিক্খেপে চ অলাভতো সহজাতপচ্চযৱসেনেৱ একমূলকদুকাৱসানা তত্থ উদ্ধটা, ইধ পনেতেহি ৱিস্সজ্জনেহি একো ধম্মো সহজাতাদীসু অত্থিপচ্চযৱিসেসেসু অনেকেহিপি অনেকেসং ধম্মানং একো অত্থিপচ্চযো হোতীতি দস্সিতং হোতি. একো হি ধম্মো একস্স ধম্মস্স একেনেৱ অত্থিপচ্চযৱিসেসেন অত্থিপচ্চযো হোতি, একো অনেকেসং একেনপি অনেকেহিপি, তথা অনেকো একস্স, অনেকো অনেকেসং সমানত্তে পচ্চযুপ্পন্নধম্মানং, অত্থিপচ্চযৱিসেসেসু পন পঞ্চসু সহজাতং পুৰেজাতেনেৱ সহ অত্থিপচ্চযো হোতি, অনঞ্ঞধম্মত্তে পচ্ছাজাতেন চ, ন নানাধম্মত্তে.

যদি সিযা, ‘‘উপাদিন্নুপাদানিযো চ অনুপাদিন্নঅনুপাদানিযো চ ধম্মা উপাদিন্নুপাদানিযস্স ধম্মস্স অত্থিপচ্চযেন পচ্চযো পচ্ছাজাতং ইন্দ্ৰিয’’ন্তি এত্থ ‘‘সহজাত’’ন্তিপি ৱত্তব্বং সিযা. কম্মজানঞ্হি ভূতানং সহজাতানং পচ্ছাজাতানঞ্চ লোকুত্তৰানং একক্খণে লব্ভমানানম্পি একো অত্থিপচ্চযভাৱো নত্থি সহজাতপচ্ছাজাতানং নানাধম্মানং ৱিৰুদ্ধসভাৱত্তাতি তং ন ৱুত্তন্তি ৱেদিতব্বং. এৱঞ্চ কত্ৱা পচ্চনীযে চ ‘‘নইন্দ্ৰিযে বাৱীসা’’তি ৱুত্তং. অঞ্ঞথা হি ইন্দ্ৰিযপটিক্খেপেপি সহজাতপচ্ছাজাতৱসেন তস্স পঞ্হস্স লাভতো ‘‘তেৱীসা’’তি ৱত্তব্বং সিযাতি. পুৰেজাতং সহজাতেনেৱ সহ অত্থিপচ্চযো হোতি, ন ইতৰেহি, তম্পি ৱত্থু তংসহিতপুৰেজাতমেৱ, ন ইতৰং. কুসলত্তিকে হি পঞ্হাৱাৰে ‘‘নৱিপ্পযুত্তপচ্চযা অত্থিযা পঞ্চা’’তি (পট্ঠা. ১.১.৬৪৯) ৱুত্তং, সনিদস্সনত্তিকে পন ‘‘ৱিপ্পযুত্তে বাৱীসা’’তি. যং পন তত্থ অত্থিৱিভঙ্গে পচ্চযুদ্ধাৰে চ তিমূলকেকাৱসানং উদ্ধটং, তং ৱত্থুসহিতস্স আৰম্মণপুৰেজাতস্স সহজাতেন, সহ পচ্চযভাৱতোতি পচ্ছাজাতং আহাৰিন্দ্ৰিযেহেৱ, অনঞ্ঞধম্মত্তে চ সহজাতেন চ, আহাৰো পচ্ছাজাতিন্দ্ৰিযেহেৱ, ইন্দ্ৰিযং পচ্ছাজাতাহাৰেনাতি এৱমেতং অত্থিপচ্চযৱিভাগং সল্লক্খেত্ৱা অনুলোমে পচ্চনীযাদীসু চ লব্ভমানা পঞ্হা উদ্ধৰিতব্বা.

উপাদিন্নত্তিকৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.