৩. অনুলোমপচ্চনীযৱণ্ণনা

৪৫-৪৮. ইদানি অনুলোমপচ্চনীযং হোতি. তং দস্সেতুং সিযা কুসলং ধম্মং পটিচ্চ কুসলো ধম্মো উপ্পজ্জেয্য হেতুপচ্চযা নআৰম্মণপচ্চযাতিআদি আৰদ্ধং. তত্থ ‘‘হেতুপচ্চযা নআৰম্মণপচ্চযা…পে… হেতুপচ্চযা নঅৱিগতপচ্চযা’’তি হেতুপদস্স সেসেসু তেৱীসতিযা পচ্চযেসু একেকেন সদ্ধিং যোজনাৱসেন হেতুপদাদিকে একমূলকে তেৱীসতি অনুলোমপচ্চনীযানি. তেসু একেকস্মিং একূনপঞ্ঞাসং কত্ৱা সত্তৱীসাধিকানি একাদস পুচ্ছাসতানি হোন্তি. দুমূলকে পন হেতাৰম্মণপদানং সেসেসু দ্ৱাৱীসতিযা পচ্চযেসু একেকেন সদ্ধিং যোজনাৱসেন দ্ৱাৱীসতি অনুলোমপচ্চনীযানীতি এৱং অনুলোমে ৱুত্তেসু সব্বেসু একমূলকাদীসু একেকং পদং পৰিহাপেত্ৱা অৱসেসানং ৱসেন পুচ্ছাগণনা ৱেদিতব্বা. একমূলকাদীসু চেত্থ যা পুচ্ছা পাড়িযং আগতা, যা চ ন আগতা, তা সব্বা হেট্ঠা ৱুত্তনযানুসাৰেনেৱ ৱেদিতব্বা.

তিকঞ্চ পট্ঠানৱৰং…পে… ছ অনুলোমপচ্চনীযম্হি নযা সুগম্ভীৰাতি এত্থ পন হেট্ঠা ৱুত্তনযেনেৱ দ্ৱে অনুলোমপচ্চনীযানি – ধম্মানুলোমপচ্চনীযং পচ্চযানুলোমপচ্চনীযঞ্চ. তত্থ ‘‘কুসলা ধম্মা’’তি এৱং অভিধম্মমাতিকাপদেহি সঙ্গহিতানং ধম্মানং ‘‘কুসলং ধম্মং পটিচ্চ ন কুসলো ধম্মো’’তি অনুলোমপচ্চনীযদেসনাৱসেন পৱত্তং ধম্মানুলোমপচ্চনীযং নাম. ‘‘হেতুপচ্চযা নআৰম্মণপচ্চযা’’তি এৱং চতুৱীসতিযা পচ্চযেসু লব্ভমানপদানং অনুলোমপচ্চনীযদেসনাৱসেন পৱত্তং পচ্চযানুলোমপচ্চনীযং নাম. তত্থ হেট্ঠা অট্ঠকথাযং ‘‘তিকঞ্চ পট্ঠানৱৰং…পে… ছ অনুলোমপচ্চনীযম্হি নযা সুগম্ভীৰা’’তি অযং গাথা ধম্মানুলোমপচ্চনীযং সন্ধায ৱুত্তা. ইধ পন অযং গাথা ধম্মানুলোমেযেৱ পচ্চযানুলোমপচ্চনীযং সন্ধায ৱুত্তা. তস্মা ‘‘ছ অনুলোমপচ্চনীযম্হি নযা সুগম্ভীৰা’’তি অট্ঠকথাগাথায ধম্মানুলোমপচ্চনীযে তিকপট্ঠানাদযো ছ নযা সুগম্ভীৰাতি এৱমত্থো ৱেদিতব্বো. ইমস্মিং পনোকাসে হেতুপচ্চযা নাৰম্মণপচ্চযাতি এৱং পৱত্তে পচ্চযানুলোমপচ্চনীযে এতে ধম্মানুলোমেযেৱ তিকপট্ঠানাদযো ছ নযা সুগম্ভীৰাতি এৱমত্থো ৱেদিতব্বো.

তেসু অনুলোমে তিকপট্ঠানেযেৱ কুসলত্তিকমত্তস্স ৱসেন অযং ইমস্মিং পটিচ্চৱাৰস্স পণ্ণত্তিৱাৰে সঙ্খিপিত্ৱা পুচ্ছাপভেদো দস্সিতো. সেসেসু পন তিকেসু সেসপট্ঠানেসু চ একাপি পুচ্ছা ন দস্সিতা. ততো পৰেসু পন সহজাতৱাৰাদীসু কুসলত্তিকস্সাপি ৱসেন পুচ্ছং অনুদ্ধৰিত্ৱা লব্ভমানকৱসেন ৱিস্সজ্জনমেৱ দস্সিতং. ‘‘ছ অনুলোমপচ্চনীযম্হি নযা সুগম্ভীৰা’’তি ৱচনতো পন ইমস্মিং পচ্চযানুলোমপচ্চনীযে ছপি এতে পট্ঠাননযা পুচ্ছাৱসেন উদ্ধৰিত্ৱা দস্সেতব্বা. পট্ঠানং ৱণ্ণযন্তানঞ্হি আচৰিযানং ভাৰো এসোতি.