২৪. অৱিগতপচ্চযনিদ্দেসৱণ্ণনা

২৪. অৱিগতপচ্চযনিদ্দেসে চত্তাৰো খন্ধাতিআদীনং সব্বাকাৰেন অত্থিপচ্চযনিদ্দেসে ৱুত্তনযেনেৱ অত্থো ৱেদিতব্বো. ইমস্সপি হি পচ্চযস্স অত্থিপচ্চযেন সদ্ধিং ব্যঞ্জনমত্তেযেৱ নানত্তং, ন অত্থেতি.

অৱিগতপচ্চযনিদ্দেসৱণ্ণনা.

পচ্চযনিদ্দেসপকিণ্ণকৱিনিচ্ছযকথা

ইদানি এৱং উদ্দেসনিদ্দেসতো দস্সিতেসু ইমেসু চতুৱীসতিযা পচ্চযেসু ঞাণচাৰস্স ৱিসদভাৱত্থং অনেকধম্মানং একপচ্চযভাৱতো, একধম্মস্স অনেকপচ্চযভাৱতো, একপচ্চযস্স অনেকপচ্চযভাৱতো, পচ্চযসভাগতো, পচ্চযৱিসভাগতো, যুগড়কতো, জনকাজনকতো, সব্বট্ঠানিকাসব্বট্ঠানিকতো, ৰূপং ৰূপস্সাতিআদিৱিকপ্পতো, ভৱভেদতোতি ইমেসং দসন্নং পদানং ৱসেন পকিণ্ণকৱিনিচ্ছযো ৱেদিতব্বো. তত্থ অনেকধম্মানং একপচ্চযভাৱতোতি এতেসু হি ঠপেত্ৱা কম্মপচ্চযং অৱসেসেসু তেৱীসতিযা পচ্চযেসু অনেকধম্মা একতো পচ্চযা হোন্তি. কম্মপচ্চযো পন একো চেতনাধম্মোযেৱাতি এৱং তাৱেত্থ অনেকধম্মানং একপচ্চযভাৱতো ৱিনিচ্ছযো ৱেদিতব্বো.

একধম্মস্স অনেকপচ্চযভাৱতোতি হেতুপচ্চযে তাৱ অমোহো একো ধম্মো. সো পুৰেজাতকম্মাহাৰঝানপচ্চযোৱ ন হোতি, সেসানং ৱীসতিযা পচ্চযানং ৱসেন পচ্চযো হোতি. অলোভাদোসা ইন্দ্ৰিযমগ্গপচ্চযাপি ন হোন্তি, সেসানং অট্ঠাৰসন্নং পচ্চযানং ৱসেন পচ্চযা হোন্তি. লোভমোহা ৱিপাকপচ্চযাপি ন হোন্তি, সেসানং সত্তৰসন্নং পচ্চযানং ৱসেন পচ্চযা হোন্তি. দোসো অধিপতিপচ্চযোপি ন হোতি, সেসানং সোড়সন্নং পচ্চযানং ৱসেন পচ্চযো হোতি. আৰম্মণপচ্চযে ৰূপাযতনং চক্খুৱিঞ্ঞাণধাতুযা আৰম্মণপুৰেজাতঅত্থিঅৱিগতৱসেন চতুধা পচ্চযো; তথা মনোধাতুযা অহেতুকমনোৱিঞ্ঞাণধাতুযা চ. সহেতুকায পন আৰম্মণাধিপতিআৰম্মণূপনিস্সযৱসেনাপি পচ্চযো হোতি. ইমিনা নযেন সব্বেসং আৰম্মণপচ্চযধম্মানং অনেকপচ্চযভাৱো ৱেদিতব্বো.

অধিপতিপচ্চযে আৰম্মণাধিপতিনো আৰম্মণপচ্চযে ৱুত্তনযেনেৱ অনেকপচ্চযভাৱো ৱেদিতব্বো. সহজাতাধিপতীসু ৱীমংসা অমোহহেতু ৱিয ৱীসতিধা পচ্চযো হোতি. ছন্দো হেতুপুৰেজাতকম্মআহাৰইন্দ্ৰিযঝানমগ্গপচ্চযো ন হোতি, সেসানং সত্তৰসন্নং পচ্চযানং ৱসেন পচ্চযো হোতি. চিত্তং হেতুপুৰেজাতকম্মঝানমগ্গপচ্চযো ন হোতি, সেসানং একূনৱীসতিযা পচ্চযানং ৱসেন পচ্চযো হোতি. ৱীৰিযং হেতুপুৰেজাতকম্মাহাৰঝানপচ্চযো ন হোতি, সেসানং একূনৱীসতিযা ৱসেন পচ্চযো হোতি.

অনন্তৰপচ্চযে ‘‘চক্খুৱিঞ্ঞাণধাতূ’’তিআদিনা নযেন ৱুত্তেসু চতূসু খন্ধেসু ৱেদনাক্খন্ধো হেতুপুৰেজাতকম্মাহাৰমগ্গপচ্চযো ন হোতি, সেসানং একূনৱীসতিযা ৱসেন পচ্চযো হোতি. সঞ্ঞাক্খন্ধো ইন্দ্ৰিযঝানপচ্চযোপি ন হোতি, সেসানং সত্তৰসন্নং ৱসেন পচ্চযো হোতি. সঙ্খাৰক্খন্ধে হেতূ হেতুপচ্চযে ৱুত্তনযেন, ছন্দৱীৰিযানি অধিপতিপচ্চযে ৱুত্তনযেনেৱ পচ্চযা হোন্তি. ফস্সো হেতুপুৰেজাতকম্মইন্দ্ৰিযঝানমগ্গপচ্চযো ন হোতি, সেসানং অট্ঠাৰসন্নং ৱসেন পচ্চযো হোতি. চেতনা হেতুপুৰেজাতইন্দ্ৰিযঝানমগ্গপচ্চযো ন হোতি. সেসানং একূনৱীসতিযা ৱসেন পচ্চযো হোতি. ৱিতক্কো হেতুপুৰেজাতকম্মাহাৰিন্দ্ৰিযপচ্চযো ন হোতি, সেসানং একূনৱীসতিযা ৱসেন পচ্চযো হোতি. ৱিচাৰো মগ্গপচ্চযোপি ন হোতি, সেসানং অট্ঠাৰসন্নং ৱসেন পচ্চযো হোতি. পীতি তেসঞ্ঞেৱ ৱসেন পচ্চযো হোতি. চিত্তেকগ্গতা হেতুপুৰেজাতকম্মাহাৰপচ্চযো ন হোতি, সেসানং ৱীসতিযা ৱসেন পচ্চযো হোতি. সদ্ধা হেতুপুৰেজাতকম্মাহাৰঝানমগ্গপচ্চযো ন হোতি, সেসানং অট্ঠাৰসন্নং ৱসেন পচ্চযো হোতি. সতি তেহি চেৱ মগ্গপচ্চযেন চাতি একূনৱীসতিযা ৱসেন পচ্চযো হোতি. জীৱিতিন্দ্ৰিযং সদ্ধায ৱুত্তানং অট্ঠাৰসন্নং ৱসেন পচ্চযো হোতি. হিৰোত্তপ্পং ততো ইন্দ্ৰিযপচ্চযং অপনেত্ৱা সেসানং সত্তৰসন্নং ৱসেন পচ্চযো হোতি. তথা কাযপস্সদ্ধাদীনি যুগড়কানি, যেৱাপনকেসু অধিমোক্খমনসিকাৰতত্ৰমজ্ঝত্ততা কৰুণামুদিতা চ. ৱিৰতিযো পন তেহি চেৱ মগ্গপচ্চযেন চাতি অট্ঠাৰসধা পচ্চযা হোন্তি. মিচ্ছাদিট্ঠি ততো ৱিপাকপচ্চযং অপনেত্ৱা সত্তৰসধা, মিচ্ছাৱাচাকম্মন্তাজীৱা তেহি চেৱ কম্মাহাৰপচ্চযেহি চাতি একূনৱীসতিধা. অহিৰিকং অনোত্তপ্পং মানো থিনং মিদ্ধং উদ্ধচ্চন্তি ইমে হেতুপুৰেজাতকম্মৱিপাকাহাৰিন্দ্ৰিযঝানমগ্গপচ্চযা ন হোন্তি, সেসানং পন সোড়সন্নং পচ্চযানং ৱসেন পচ্চযা হোন্তি. ৱিচিকিচ্ছাইস্সামচ্ছৰিযকুক্কুচ্চানি ততো অধিপতিপচ্চযং অপনেত্ৱা পন্নৰসধা ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধস্স. অধিপতিপচ্চযে ৱুত্তনযেনেৱ অনেকপচ্চযভাৱো ৱেদিতব্বো. সমনন্তৰপচ্চযেপি এসেৱ নযো.

সহজাতপচ্চযে চতূসু তাৱ খন্ধেসু একেকস্স ধম্মস্স অনেকপচ্চযভাৱো ৱুত্তনযেনেৱ ৱেদিতব্বো. চত্তাৰি মহাভূতানি আৰম্মণআৰম্মণাধিপতিসহজাতঅঞ্ঞমঞ্ঞনিস্সযউপনিস্সযপুৰেজাতঅত্থিঅৱিগতৱসেন নৱধা পচ্চযা হোন্তি. হদযৱত্থু তেসঞ্চেৱ ৱিপ্পযুত্তস্স চ ৱসেন দসধা পচ্চযো হোতি. অঞ্ঞমঞ্ঞপচ্চযে অপুব্বং নত্থি. নিস্সযপচ্চযে চক্খাযতনাদীনি আৰম্মণআৰম্মণাধিপতিনিস্সযউপনিস্সযপুৰেজাতইন্দ্ৰিযৱিপ্পযুত্তঅত্থিঅৱিগতৱসেন নৱধা পচ্চযা হোন্তি. উপনিস্সযে অপুব্বং নত্থি. পুৰেজাতপচ্চযে ৰূপসদ্দগন্ধৰসাযতনানি আৰম্মণআৰম্মণাধিপতিউপনিস্সযপুৰেজাতঅত্থিঅৱিগতৱসেন ছধা পচ্চযা হোন্তি. এত্তকমেৱেত্থ অপুব্বং. পচ্ছাজাতাদীসু অপুব্বং নত্থি. আহাৰপচ্চযে কবড়ীকাৰাহাৰো আৰম্মণআৰম্মণাধিপতিউপনিস্সযআহাৰঅত্থিঅৱিগতৱসেন ছধা পচ্চযো হোতি. ইন্দ্ৰিযাদীসু অপুব্বং নত্থি. এৱমেত্থ একধম্মস্স অনেকপচ্চযভাৱতোপি ৱিঞ্ঞাতব্বো ৱিনিচ্ছযো.

একপচ্চযস্স অনেকপচ্চযভাৱতোতি হেতুপচ্চযাদীসু যস্স কস্সচি একস্স পচ্চযস্স যেনাকাৰেন যেনত্থেন যো পচ্চযুপ্পন্নানং পচ্চযো হোতি, তং আকাৰং তং অত্থং অৱিজহিত্ৱাৱ অঞ্ঞেহিপি যেহাকাৰেহি যেহি অত্থেহি সো তস্মিঞ্ঞেৱ খণে তেসং ধম্মানং অনেকপচ্চযভাৱং গচ্ছতি, ততো অনেকপচ্চযভাৱতো তস্স ৱিনিচ্ছযো ৱেদিতব্বোতি অত্থো. সেয্যথিদং – অমোহো হেতুপচ্চযো, সো হেতুপচ্চযত্তং অৱিজহন্তোৱ অধিপতিসহজাতঅঞ্ঞমঞ্ঞনিস্সযৱিপাকইন্দ্ৰিযমগ্গসম্পযুত্তৱিপ্পযুত্তঅত্থিঅৱিগতানং ৱসেন অপৰেহিপি একাদসহাকাৰেহি অনেকপচ্চযভাৱং গচ্ছতি. অলোভাদোসা ততো অধিপতিইন্দ্ৰিযমগ্গপচ্চযে তযো অপনেত্ৱা সেসানং ৱসেন অনেকপচ্চযভাৱং গচ্ছন্তি. ইদং ৱিপাকহেতূসুযেৱ লব্ভতি, কুসলকিৰিযেসু পন ৱিপাকপচ্চযতা পৰিহাযতি. লোভদোসমোহা তে তযো ৱিপাকঞ্চাতি চত্তাৰো অপনেত্ৱা সেসানং ৱসেন অনেকপচ্চযভাৱং গচ্ছন্তি.

আৰম্মণপচ্চযো তং আৰম্মণপচ্চযত্তং অৱিজহন্তংযেৱ আৰম্মণাধিপতিনিস্সযউপনিস্সযপুৰেজাতৱিপ্পযুত্তঅত্থিঅৱিগতানং ৱসেন অপৰেহিপি সত্তহাকাৰেহি অনেকপচ্চযভাৱং গচ্ছতি. অযমেত্থ উক্কট্ঠপৰিচ্ছেদো, অৰূপধম্মানং পন অতীতানাগতানং ৱা ৰূপধম্মানং আৰম্মণপচ্চযভাৱে সতি আৰম্মণাধিপতিআৰম্মণূপনিস্সযমত্তঞ্ঞেৱ উত্তৰি লব্ভতি. অধিপতিপচ্চযে ৱীমংসা অমোহসদিসা. ছন্দো অধিপতিপচ্চযো অধিপতিপচ্চযত্তং অৱিজহন্তোৱ সহজাতঅঞ্ঞমঞ্ঞনিস্সযৱিপাকসম্পযুত্তৱিপ্পযুত্তঅত্থিঅৱিগতানং ৱসেন অপৰেহিপি অট্ঠহাকাৰেহি অনেকপচ্চযভাৱং গচ্ছতি. ৱীৰিযং তেসঞ্চেৱ ইন্দ্ৰিযমগ্গপচ্চযানঞ্চাতি ইমেসং ৱসেন অপৰেহিপি দসহাকাৰেহি অনেকপচ্চযভাৱং গচ্ছতি. চিত্তং ততো মগ্গপচ্চযং অপনেত্ৱা আহাৰপচ্চযং পক্খিপিত্ৱা ইমেসং ৱসেন অধিপতিপচ্চযতো উত্তৰি দসহাকাৰেহি অনেকপচ্চযভাৱং গচ্ছতি. আৰম্মণাধিপতিনো পন হেট্ঠা আৰম্মণপচ্চযে ৱুত্তনযেনেৱ অনেকপচ্চযভাৱো ৱেদিতব্বো.

অনন্তৰসমনন্তৰপচ্চযা অনন্তৰসমনন্তৰপচ্চযত্তং অৱিজহন্তাৱ উপনিস্সযকম্মআসেৱননত্থিৱিগতানং ৱসেন অপৰেহিপি পঞ্চহাকাৰেহি অনেকপচ্চযভাৱং গচ্ছন্তি. অৰিযমগ্গচেতনাযেৱ চেত্থ কম্মপচ্চযতং লভতি, ন সেসধম্মা. সহজাতপচ্চযো সহজাতপচ্চযত্তং অৱিজহন্তোৱ হেতুঅধিপতিঅঞ্ঞমঞ্ঞনিস্সযকম্মৱিপাকআহাৰইন্দ্ৰিযঝানমগ্গসম্পযুত্তৱিপ্পযুত্তঅত্থিঅৱিগতানং ৱসেন অপৰেহি চুদ্দসহাকাৰেহি অনেকপচ্চযভাৱং গচ্ছতি. অযম্পি উক্কট্ঠপৰিচ্ছেদো ৱত্থুসহজাতাদীনং পন ৱসেনেত্থ হেতুপচ্চযাদীনং অভাৱোপি ৱেদিতব্বো. অঞ্ঞমঞ্ঞপচ্চযেপি এসেৱ নযো.

নিস্সযপচ্চযো নিস্সযপচ্চযত্তং অৱিজহন্তোৱ চতুৱীসতিযা পচ্চযেসু অত্তনো নিস্সযপচ্চযত্তঞ্চেৱ অনন্তৰসমনন্তৰপচ্ছাজাতআসেৱননত্থিৱিগতপচ্চযে চ ছ অপনেত্ৱা সেসানং ৱসেন অপৰেহিপি সত্তৰসহাকাৰেহি অনেকপচ্চযভাৱং গচ্ছতি. অযম্পি উক্কট্ঠপৰিচ্ছেদোৱ ৱত্থুনিস্সযাদীনং পন ৱসেনেত্থ হেতুপচ্চযাদীনং আভাৱোপি ৱেদিতব্বো.

উপনিস্সযপচ্চযে আৰম্মণূপনিস্সযো আৰম্মণাধিপতিসদিসো. অনন্তৰূপনিস্সযো অনন্তৰূপনিস্সযপচ্চযত্তং অৱিজহন্তোৱ অনন্তৰসমনন্তৰকম্মআসেৱননত্থিৱিগতানং ৱসেন অপৰেহিপি ছহাকাৰেহি অনেকপচ্চযভাৱং গচ্ছতি. অৰিযমগ্গচেতনাযেৱ চেত্থ কম্মপচ্চযতং লভতি, ন সেসধম্মা. পকতূপনিস্সযো পকতূপনিস্সযোৱ. পুৰেজাতপচ্চযো অত্তনো পুৰেজাতপচ্চযত্তং অৱিজহন্তোৱ আৰম্মণআৰম্মণাধিপতিনিস্সযউপনিস্সযইন্দ্ৰিযৱিপ্পযুত্তঅত্থিঅৱিগতানং ৱসেন অপৰেহিপি অট্ঠহাকাৰেহি অনেকপচ্চযভাৱং গচ্ছতি. অযম্পি উক্কট্ঠনিদ্দেসোৱ আৰম্মণপুৰেজাতে পনেত্থ নিস্সযইন্দ্ৰিযৱিপ্পযুত্তপচ্চযতা ন লব্ভতি. ইতো উত্তৰিপি লব্ভমানালব্ভমানং ৱেদিতব্বং. পচ্ছাজাতপচ্চযো অত্তনো পচ্ছাজাতপচ্চযভাৱং অৱিজহন্তোৱ ৱিপ্পযুত্তঅত্থিঅৱিগতানং ৱসেন অপৰেহিপি তীহাকাৰেহি অনেকপচ্চযভাৱং গচ্ছতি. আসেৱনপচ্চযো আসেৱনপচ্চযত্তং অৱিজহন্তোৱ অনন্তৰসমনন্তৰউপনিস্সযনত্থিৱিগতানং ৱসেন অপৰেহিপি পঞ্চহাকাৰেহি অনেকপচ্চযভাৱং গচ্ছতি.

কম্মপচ্চযো কম্মপচ্চযত্তং অৱিজহন্তোৱ একক্খণিকো তাৱ সহজাতঅঞ্ঞমঞ্ঞনিস্সযৱিপাকআহাৰসম্পযুত্তৱিপ্পযুত্তঅত্থিঅৱিগতানং ৱসেন অপৰেহিপি নৱহাকাৰেহি অনেকপচ্চযভাৱং গচ্ছতি. নানাক্খণিকো উপনিস্সযঅনন্তৰসমনন্তৰনত্থিৱিগতানং ৱসেন অপৰেহিপি পঞ্চহাকাৰেহি অনেকপচ্চযভাৱং গচ্ছতি. ৱিপাকপচ্চযো ৱিপাকপচ্চযত্তং অৱিজহন্তোৱ হেতুঅধিপতিসহজাতঅঞ্ঞমঞ্ঞনিস্সযকম্মআহাৰইন্দ্ৰিযঝানমগ্গসম্পযুত্তৱিপ্পযুত্তঅত্থিঅৱিগতানং ৱসেন অপৰেহিপি চুদ্দসহাকাৰেহি অনেকপচ্চযভাৱং গচ্ছতি. আহাৰপচ্চযে কবড়ীকাৰো আহাৰো আহাৰপচ্চযত্তং অৱিজহন্তোৱ অত্থিঅৱিগতানং ৱসেন অপৰেহিপি দ্ৱীহাকাৰেহি অনেকপচ্চযভাৱং গচ্ছতি. সেসা তযো আহাৰপচ্চযত্তং অৱিজহন্তাৱ যথানুৰূপং অধিপতিসহজাতঅঞ্ঞমঞ্ঞনিস্সযকম্মৱিপাকইন্দ্ৰিযসম্পযুত্তৱিপ্পযুত্তঅত্থিঅৱিগতানং ৱসেন অপৰেহিপি একাদসহাকাৰেহি অনেকপচ্চযভাৱং গচ্ছন্তি.

ইন্দ্ৰিযপচ্চযে ৰূপিনো পঞ্চিন্দ্ৰিযা ইন্দ্ৰিযপচ্চযত্তং অৱিজহন্তাৱ নিস্সযপুৰেজাতৱিপ্পযুত্তঅত্থিঅৱিগতানং ৱসেন অপৰেহিপি পঞ্চহাকাৰেহি অনেকপচ্চযভাৱং গচ্ছন্তি. ৰূপজীৱিতিন্দ্ৰিযম্পি ইন্দ্ৰিযপচ্চযত্তং অৱিজহন্তঞ্ঞেৱ অত্থিঅৱিগতানং ৱসেন অপৰেহিপি দ্ৱীহাকাৰেহি অনেকপচ্চযভাৱং গচ্ছতি. অৰূপিনো ইন্দ্ৰিযানিপি যথানুৰূপং ইন্দ্ৰিযপচ্চযত্তং অৱিজহন্তানেৱ হেতুঅধিপতিসহজাতঅঞ্ঞমঞ্ঞনিস্সযৱিপাকআহাৰঝানমগ্গসম্পযুত্তৱিপ্পযুত্তঅত্থিঅৱিগতানং ৱসেন অপৰেহিপি তেৰসহাকাৰেহি অনেকপচ্চযভাৱং গচ্ছন্তি. ঝানপচ্চযো ঝানপচ্চযত্তং অৱিজহন্তোৱ যথানুৰূপং সহজাতঅঞ্ঞমঞ্ঞনিস্সযৱিপাকইন্দ্ৰিযমগ্গসম্পযুত্তৱিপ্পযুত্তঅত্থিঅৱিগতানং ৱসেন অপৰেহিপি দসহাকাৰেহি অনেকপচ্চযভাৱং গচ্ছতি. মগ্গপচ্চযো মগ্গপচ্চযত্তং অৱিজহন্তোৱ যথানুৰূপং ঝানপচ্চযে ৱুত্তানং দসন্নং হেতুঅধিপতীনঞ্চাতি ইমেসং ৱসেন অপৰেহিপি দ্ৱাদসহাকাৰেহি অনেকপচ্চযভাৱং গচ্ছতি.

সম্পযুত্তপচ্চযো সম্পযুত্তপচ্চযত্তং অৱিজহন্তোৱ যথানুৰূপং হেতুঅধিপতিসহজাতঅঞ্ঞমঞ্ঞনিস্সযকম্মৱিপাকআহাৰইন্দ্ৰিযঝানমগ্গঅত্থিঅৱিগতানং ৱসেন অপৰেহিপি তেৰসহাকাৰেহি অনেকপচ্চযভাৱং গচ্ছতি. ৱিপ্পযুত্তপচ্চযো ৱিপ্পযুত্তপচ্চযত্তং অৱিজহন্তোৱ অনন্তৰসমনন্তৰআসেৱনসম্পযুত্তনত্থিৱিগতসঙ্খাতে ছ পচ্চযে অপনেত্ৱা সেসানং ৱসেন যথানুৰূপং অপৰেহিপি সত্তৰসহাকাৰেহি অনেকপচ্চযভাৱং গচ্ছতি. তত্থ ৰূপস্স চ অৰূপস্স চ পচ্চযৱিভাগো ৱেদিতব্বো. অত্থিপচ্চযো অত্থিপচ্চযত্তং অৱিজহন্তোৱ অনন্তৰসমনন্তৰআসেৱননত্থিৱিগতসঙ্খাতে পঞ্চ পচ্চযে অপনেত্ৱা সেসানং ৱসেন যথানুৰূপং অপৰেহি অট্ঠাৰসহাকাৰেহি অনেকপচ্চযভাৱং গচ্ছতি. নত্থিপচ্চযৱিগতপচ্চযা অনন্তৰপচ্চযসদিসা. অৱিগতপচ্চযো অত্থিপচ্চযসদিসোযেৱাতি এৱমেত্থ একপচ্চযস্স অনেকপচ্চযভাৱতোপি ৱিঞ্ঞাতব্বো ৱিনিচ্ছযো.

পচ্চযসভাগতোতি এতেসু হি চতুৱীসতিযা পচ্চযেসু অনন্তৰসমনন্তৰঅনন্তৰূপনিস্সযআসেৱননত্থিৱিগতা সভাগা, তথা আৰম্মণআৰম্মণাধিপতিআৰম্মণূপনিস্সযাতি ইমিনা উপাযেনেত্থ পচ্চযসভাগতোপি ৱিঞ্ঞাতব্বো ৱিনিচ্ছযো.

পচ্চযৱিসভাগতোতি পুৰেজাতপচ্চযো পনেত্থ পচ্ছাজাতপচ্চযেন ৱিসভাগো, তথা সম্পযুত্তপচ্চযো ৱিপ্পযুত্তপচ্চযেন, অত্থিপচ্চযো নত্থিপচ্চযেন, ৱিগতপচ্চযো অৱিগতপচ্চযেনাতি ইমিনা উপাযেনেত্থ পচ্চযৱিসভাগতোপি ৱিঞ্ঞাতব্বো ৱিনিচ্ছযো.

যুগড়কতোতি এতেসু চ অত্থসৰিক্খতায, সদ্দসৰিক্খতায, কালপটিপক্খতায, হেতুফলতায, অঞ্ঞমঞ্ঞপটিপক্খতাযাতি ইমেহি কাৰণেহি যুগড়কতো ৱিঞ্ঞাতব্বো ৱিনিচ্ছযো. অনন্তৰসমনন্তৰা হি অত্থসৰিক্খতায একং যুগড়কং নাম; নিস্সযূপনিস্সযা সদ্দসৰিক্খতায, পুৰেজাতপচ্ছাজাতা কালপটিপক্খতায, কম্মপচ্চযৱিপাকপচ্চযা হেতুফলতায, সম্পযুত্তৱিপ্পযুত্তপচ্চযা অঞ্ঞমঞ্ঞপটিপক্খতায একং যুগড়কং নাম, তথা অত্থিনত্থিপচ্চযা, ৱিগতাৱিগতপচ্চযা চাতি এৱমেত্থ যুগড়কতোপি ৱিঞ্ঞাতব্বো ৱিনিচ্ছযো. জনকাজনকতোতি এতেসু চ অনন্তৰসমনন্তৰানন্তৰূপনিস্সযপকতূপনিস্সযাসেৱনপচ্চযা নানাক্খণিকো, কম্মপচ্চযো, নত্থিৱিগতপচ্চযাতি ইমে পচ্চযা জনকাযেৱ, ন অজনকা. পচ্ছাজাতপচ্চযো কেৱলং উপত্থম্ভকোযেৱ, ন জনকো. সেসা জনকা চ অজনকা চ উপত্থম্ভকা চাতি অত্থো. এৱমেত্থ জনকাজনকতোপি ৱিঞ্ঞাতব্বো ৱিনিচ্ছযো.

সব্বট্ঠানিকাসব্বট্ঠানিকতোতি এতেসু চ সহজাতনিস্সযঅত্থিঅৱিগতপচ্চযা সব্বট্ঠানিকা নাম, সব্বেসং সঙ্খতানং ৰূপাৰূপধম্মানং ঠানভূতা কাৰণভূতাতি অত্থো. এতেহি ৱিনা উপ্পজ্জমানো একধম্মোপি নত্থীতি. আৰম্মণআৰম্মণাধিপতিঅনন্তৰসমনন্তৰানন্তৰূপনিস্সযপকতূপনিস্সযাসেৱনসম্পযুত্তনত্থিৱিগতপচ্চযা অসব্বট্ঠানিকা নাম. ন সব্বেসং ৰূপাৰূপধম্মানং ঠানভূতা, অৰূপক্খন্ধানঞ্ঞেৱ পন ঠানভূতা কাৰণভূতাতি অত্থো. অৰূপধম্মাযেৱ হি এতেহি উপ্পজ্জন্তি, ন ৰূপধম্মা. পুৰেজাতপচ্ছাজাতাপি অসব্বট্ঠানিকা অৰূপৰূপানঞ্ঞেৱ যথাক্কমেন পচ্চযভাৱতো. ৱুত্তাৱসেসাপি একচ্চানং ৰূপাৰূপধম্মানং উপ্পত্তিহেতুতো ন সব্বট্ঠানিকাতি এৱমেত্থ সব্বট্ঠানিকা সব্বট্ঠানিকতোপি ৱিঞ্ঞাতব্বো ৱিনিচ্ছযো.

ৰূপং ৰূপস্সাতিআদিৱিকপ্পতোতি এতেসু চ চতুৱীসতিযা পচ্চযেসু একপচ্চযোপি একন্তেন ৰূপমেৱ হুত্ৱা ৰূপস্সেৱ পচ্চযো নাম নত্থি, একন্তেন পন ৰূপং হুত্ৱা অৰূপস্সেৱ পচ্চযো নাম অত্থি. কতৰো পনেসোতি? পুৰেজাতপচ্চযো. পুৰেজাতপচ্চযো হি একন্তেন ৰূপমেৱ হুত্ৱা অৰূপস্সেৱ পচ্চযো হোতি. একন্তেন ৰূপমেৱ হুত্ৱা ৰূপাৰূপস্সেৱ পচ্চযো নামাতিপি নত্থি, একন্তেন পন অৰূপং হুত্ৱা অৰূপস্সেৱ পচ্চযো নাম অত্থি. কতৰো পনেসোতি? অনন্তৰসমনন্তৰআসেৱনসম্পযুত্তনত্থিৱিগতৱসেন ছব্বিধো. সো হি সব্বোপি একন্তেন অৰূপমেৱ হুত্ৱা অৰূপস্সেৱ পচ্চযো হোতি. একন্তেন অৰূপমেৱ হুত্ৱাপি একন্তেন ৰূপস্সেৱ পচ্চযো নামাতিপি অত্থি. কতৰো পনেসোতি? পচ্ছাজাতপচ্চযো. সো হি একন্তেন অৰূপং হুত্ৱা ৰূপস্সেৱ পচ্চযো হোতি; একন্তেন পন অৰূপধম্মোৱ হুত্ৱা ৰূপাৰূপানং পচ্চযোপি অত্থি. কতৰো পনেসোতি? হেতুকম্মৱিপাকঝানমগ্গৱসেন পঞ্চৱিধো. সো হি সব্বোপি একন্তেন অৰূপমেৱ হুত্ৱা ৰূপধম্মানং অৰূপধম্মানম্পি পচ্চযো হোতি. একন্তেন পন ৰূপাৰূপমেৱ হুত্ৱা ৰূপস্সেৱ পচ্চযো নামাতিপি নত্থি, অৰূপস্সেৱ পন হোতি. কতৰো পনেসোতি? আৰম্মণপচ্চযো চেৱ উপনিস্সযপচ্চযো চ. ইদঞ্হি দ্ৱযং একন্তেন ৰূপাৰূপমেৱ হুত্ৱা অৰূপস্সেৱ পচ্চযো হোতি. একন্তেন ৰূপাৰূপমেৱ হুত্ৱা পন ৰূপাৰূপস্সেৱ পচ্চযো নামাতিপি অত্থি. কতৰো পনেসোতি? অধিপতিসহজাতঅঞ্ঞমঞ্ঞনিস্সযআহাৰইন্দ্ৰিযৱিপ্পযুত্তঅত্থিঅৱিগতৱসেন নৱৱিধো. সো হি সব্বোপি একন্তেন ৰূপাৰূপমেৱ হুত্ৱা ৰূপাৰূপস্সেৱ পচ্চযো হোতীতি এৱমেত্থ ৰূপং ৰূপস্সাতিআদিৱিকপ্পতোপি ৱিঞ্ঞাতব্বো ৱিনিচ্ছযো.

ভৱভেদতোতি ইমেসু পন চতুৱীসতিযা পচ্চযেসু পঞ্চৱোকাৰভৱে তাৱ ন কোচি পচ্চযো ন লব্ভতি নাম. চতুৱোকাৰভৱে পন তযো পুৰেজাতপচ্ছাজাতৱিপ্পযুত্তপচ্চযে অপনেত্ৱা সেসা একৱীসতিমেৱ লব্ভন্তি. একৱোকাৰভৱে সহজাতঅঞ্ঞমঞ্ঞনিস্সযকম্মইন্দ্ৰিযঅত্থিঅৱিগতৱসেন সত্তেৱ লব্ভন্তি. বাহিৰে পন অনিন্দ্ৰিযবদ্ধৰূপে সহজাতঅঞ্ঞমঞ্ঞনিস্সযঅত্থিঅৱিগতৱসেন পঞ্চেৱ লব্ভন্তীতি এৱমেত্থ ভৱভেদতোপি ৱিঞ্ঞাতব্বো ৱিনিচ্ছযোতি.

পচ্চযনিদ্দেসৱাৰৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

পুচ্ছাৱাৰো