༢. སཱ་ནུ་ས་ཡ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༦-༡༣༡. ‘‘སཱ་ནུ་ས་ཡོ, པ་ཛ་ཧ་ཏི, པ་རི་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི པུ་གྒ་ལོ ཝུ་ཏྟོཏི ‘‘ཀཱ་མ་རཱ་གེ་ན སཱ་ནུ་ས་ཡོ, ཀཱ་མ་རཱ་གཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི, ཀཱ་མ་རཱ་གཾ པ་རི་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་ནུ་ས་ཡ་ས་མ་ངྒི་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཧཱ་ན་པ་རི་ཉྙཱ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཀ་ཏྟུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ པུ་གྒ་ལོ ཝུ་ཏྟོ, ན དྷ་མྨོ. བྷ་ཝ་ཝི་སེ་སེ་ན ཝཱཏི ཀེ་ཝ་ལེ་ན བྷ་ཝ་ཝི་སེ་སེ་ན ཝཱ. ཨི་ཏ་རེ་སཱུཏི པ་ཊི་གྷཱ་ནུ་ས་ཡཱ་དཱི་སུ. བྷ་ཝཱ་ནུ་ས་ཡ་ཝི་སེ་སེ་ན ཝཱཏི ཀཱ་མ་བྷ་ཝཱ་དི་བྷ་ཝ་ཝི་སི་ཊྛཱ་ནུ་ས་ཡ་ཝི་སེ་སེ་ན ཝཱ. སཱ་ནུ་ས་ཡ་ཏཱ་ནི་ར་ནུ་ས་ཡ་ཏཱ་དི་ཀཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན པ་ཧཱ་ནཱ་པ་ཧཱ་ན་པ་རི་ཉྙཱ་པ་རི་ཉྙཱ ས་ངྒ་ཡ྄ཧ་ནྟི. ན་ནུ ཙ བྷ་ཝ་ཝི་སེ་སེ ཀེ་ས་ཉྩི ཨ་ནུ་ས་ཡཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ཧཱ་ན་ནྟི? ན ཏཾ ཨ་ནུ་ས་ཡ་ཀ་ཏཾ, ཨ་ཐ ཁོ པ་ཙྩ་ཡ་ཝེ་ཀ་ལླ་ཏོ ཨ་ནོ་ཀཱ་ས་ཏཱ་ཡ ཙཱ་ཏི ནཱ་ཡཾ ཝི་རོ་དྷོ. དྭཱི་སུ ཝེ་ད་ནཱ་སཱུཏི སུ་ཁ་ཨུ་པེ་ཀྑཱ་སུ ཝེ་ད་ནཱ་སུ དུ་ཀྑཱ་ཡ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་ནུ་ས་ཡེ་ན ནི་ར་ནུ་ས་ཡོ་ཏི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཨི་ད་མྤི ན་ཏྠི པུ་གྒ་ལ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཙྩ་མཱ་ན་ཏྟཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ན ཧི པུ་གྒ་ལ་སྶ…པེ… ཨ་ནུ་ས་ཡཱ་ན’’ནྟི. ཡ་དི་པི པུ་གྒ་ལ་སྶ ཨ་ནུ་ས་ཡ་ནོ་ཀཱ་སོ ཨ་ནོ་ཀཱ་སོ, ཏ་སྶ པ་ན སཱ་ནུ་ས་ཡ་ཏཱ་དི་ཧེ་ཏུ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ནུ་ས་ཡ་སྶ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ནི་ར་ནུ་ས་ཡ་ཏཱ་དཱི་ནནྟི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཨ་པྤ་ཧཱ་ནཱ་པ་རི་ཉྙཱ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. པ་རི་ཛཱ་ན་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མ་ན་ནྟི པ་རི་ཉྙཱ་ཝཱ་རེ་པི ‘‘ཨ་པཱ་དཱ་ནེ ནི་སྶ་ཀྐ་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ.
ཨ་ནུ་ས་ཡ་ན་ཊྛཱ་ན་ཏོཏི ཨ་ནུ་ས་ཡ་ན་ཊྛཱ་ན་ཧེ་ཏུ. ‘‘ཨ་ན་ནུ་ས་ཡ་ན་ཊྛཱ་ན་ཏོ’’ཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ནི་མི་ཏྟཱ་པཱ་དཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠནྟི སཱ་ནུ་ས་ཡ་ཝཱ་རེ ནི་མི་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ, པ་ཛ་ཧ་ན་པ་རི་ཉྙཱ་ཝཱ་རེ་སུ ཨ་པཱ་དཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠ་ཉྩཱ་ཏི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. པ་ཛ་ཧ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨ་རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཏ་ཏོ མཱ་ནཱ་ནུ་ས་ཡཾ པ་ཛ་ཧ་ཏཱི’’ཏི པཱ་ལི༹་པ་དཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ, ན པ་ཛ་ཧ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ‘‘དུ་ཀྑཱ་ཡ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཏ་ཏོ ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་ནུ་ས་ཡཾ ན་པྤ་ཛ་ཧ་ཏཱི’’ཏི. ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སཱུཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན པ་རི་ཉྙཱ་ཝཱ་ར་མྤི ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. བྷུ་མྨ་ནི་དྡེ་སེ་ནེ་ཝ ཧེ་ཏུ་ཨ་ཏྠེ་ནེ་ཝ ནི་དྡི་ཊྛཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཙ་ཏུ་ཏྠ་པ་ཉྷ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནེ་ནཱཏི ‘‘ཡ་ཏོ ཝཱ པ་ན མཱ་ནཱ་ནུ་ས་ཡེ་ན སཱ་ནུ་ས་ཡོ, ཏ་ཏོ ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་ནུ་ས་ཡེ་ན སཱ་ནུ་ས་ཡོ’’ཏི ཨེ་ཏ་སྶ པ་ཉྷ་སྶ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནེ་ན. ཏ་ཏྠ ཧི ‘‘རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨ་རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་རཱུ་པ་ཏོ ཨ་ནུ་ས་ཡ་ན་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ད་སྶི་ཏཱ་ནི. ཏ་ད་ཏྠེཏི ཏཾ ཨ་ནུ་ས་ཡ་ན་ཊྛཱ་ན་ད་སྶ་ནཾ ཨ་ཏྠོ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཏ་ད་ཏྠོ, ཏ་སྨིཾ ཏ་ད་ཏྠེ. ‘‘ཨ་ནུ་ས་ཡ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཨ་ཡཾ ཝཱ་རོ ཨཱ་ར་དྡྷོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ‘‘ཡ་ཏོ’’ཏི ཨེ་ཏེ་ན ཨ་ནུ་ས་ཡ་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ. པ་མཱ་ད་ལི་ཁི་ཏཾ ཝི་ཡ དི་སྶ་ཏི ཨུ་པྤ་ནྣ-ས་དྡེ་ན ཝ་ཏྟ་མཱ་ནུ་པྤ་ནྣེ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནེ. ཡ་ཐཱ པ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཝཱ་རེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི-ས་དྡེ་ན ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཡོ་ག་དཱི་པ་ཀ་ཏྟཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ར་ཧཱ ཝུ་ཙྩ་ནྟི, ཨེ་ཝ་མི་དྷཱ་པི ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཨ་ར་ཧེ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནེ ན ཀོ་ཙི ཝི་རོ་དྷོ. ཡཾ པ་ན ཝ་ཀྑ་ཏི ‘‘ན ཧི ཨ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ས་ཡུ་པྤ་ཏྟི་ར་ཧ་ཊྛཱ་ན་ཏཱ’’ཏི, སོ་པི ན དོ་སོ. ཡ་ཏྠ ཡ་ཏྠ ཧི ཨ་ནུ་ས་ཡཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ར་ཧཱ, ཏ་དེ་ཝ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ས་བྦ་ཏྠཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི. ཏ་ཐེ་ཝ དི་སྶ་ཏཱིཏི ཏཾ པ་མཱ་ད་ལི་ཁི་ཏཾ ཝི་ཡ དི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཡ་ཏོ ཨུ་པྤ་ནྣེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦནྟི ཡ་ཏོ ཨ་ནུ་ས་ཡ་ན་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཀཱ་མ་གཱ་རཱ་ནུ་ས་ཡེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ཏེ་ན ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་ནུ་ས་ཡེ་ན ཨུ་པྤ་ཏྟི་ར་ཧ་ཊྛཱ་ནེ ནི་སྶ་ཀྐ་ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་ཏཾ ‘‘ཡ་ཏོ’’ཏི. ཏ་ཐཱཏི ཨེ་ཏྠ ཏ་ཐཱ-ས་དྡོ ཡ་ཐཱ ‘‘ཡ་ཏོ ཨུ་པྤ་ནྣེ་ནཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ར་ཧ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཨ་ནུ་ས་ཡ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ར་ཧ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ, ཏ་ཐཱ ‘‘ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀེ་ནཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི སཱ ཨེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་བྦ་དྷ་མྨེ་སུ…པེ… ཨཱ་པ་ནྣེ་ནཱ’’ཏི. ཏ་ཏྠ ‘‘ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀོ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཨ་ནུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀོ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཙ ས་ཏི ཏེ་ན ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟི ནི་ཙྪི་ཏཱ་ཏི ཨུ་པྤ་ནྣ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ ཙ པ་ཀཱ་སི་ཏཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་བྦ་དྷ་མྨེ་སུ…པེ… ཨ་པ་ནེ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཡོ ཡ་ཏོ ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་ནུ་ས་ཡེ་ན ནི་ར་ནུ་ས་ཡོ, སོ ཏ་ཏོ མཱ་ནཱ་ནུ་ས་ཡེ་ན ནི་ར་ནུ་ས་ཡོ’’ཏི པུ་ཙྪཱ་ཡ ‘‘ཡ་ཏོ ཏ་ཏོ’’ཏི ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནེ ‘‘ས་བྦ་ཏྠཱ’’ཏི པ་ད་སྶ ནི་སྶ་ཀྐ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ས་ཀྐཱ ཡོ་ཛེ་ཏུ་ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ས་བྦ་ཏྠཱ་ཏི…པེ… ན ན ས་མྦྷ་ཝ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. བྷུ་མྨ་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཏྠཱ་པི ས་དྡ་ཝི་དཱུ ཨི་ཙྪ་ནྟི, ཡ་ཏོ ས་བྦེ་སཾ པཱ་ད་ཀཾ ‘‘ས་བྦ་ཏྠ་པཱ་ད་ཀ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨི་དྷ པ་ན ནི་སྶ་ཀྐ་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
སཱ་ནུ་ས་ཡ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.