ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་པ་དཾ
ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༣༡. ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར…པེ… ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟནྟི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ‘‘ཨུ་པ་ཙི་ཏ་ཏྟཱ’’ཏི པ་དཾ ས་ངྒ་ཡ྄ཧ་ཏི ‘‘ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ‘‘ཨུ་པ་ཙི་ཏ་ཏྟཱཏི ལ་དྡྷཱ་སེ་ཝ་ན་ཏྟཱ’’ཏི ཀེ་ཙི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ པ་ཋ་མ་ཛ་ཝ་ན་སྶ ན ཡུ་ཛྫ་ཏི ཨ་ནཱ་སེ་ཝ་ན་ཏྟཱ. ཏ་ཐཱ ཙ ས་ཏི ཏ་སྶ ཝི་པཱ་ཀ་དཱ་ན་མེ་ཝ ན སི་ཡཱ་ཏི ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཡ་ཐཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཝི་པཱ་ཀཱ་བྷི་མུ་ཁནྟི ཝི་པཱ་ཀ་དཱ་ནཱ་བྷི་མུ་ཁཾ ཀ་ཏོ་ཀཱ་སཾ. ཀ་ཏོ་ཀཱ་ས་ཏཱ ཙ ཨ་ནཱ་དི་མྷི སཾ་སཱ་རེ ཨ་ནེ་ཀེ་སཾ ཀ་མྨཱ་ནཾ ཀ་ཏཱ་ནཾ ཨ་ཏྠི་ཏཱ་ཡ པ་ར་སྶ པ་ཊི་བཱ་ཧ་ནེ་ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ‘‘ཨ་ཉྙ་སྶ ཝི་པཱ་ཀཾ པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཝ་ཌྜྷི་ཏ་ཏཱ ཙ ས་ཀ་མྨ་སྶ བ་ལ་དཱ་ན་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ཏ་ཏཱ. ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎེ་ན ནཱ་མཾ ཨུ་དྡྷ་ཊཾ ‘‘བྷེ་རཱི་ས་དྡོ ཡ་ཝ་ངྐུ་རོ’’ཏི ཡ་ཐཱ. ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ནནྟི ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དཱི་ནཾ. ཝི་སེ་ས་པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟཱཏི ཨ་དྷི་ཀ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟཱ.
ཙ་ཀྑུ་ས་ནྣི་སྶི་ཏ་ཉྩ ཏཾ རཱུ་པ་ཝི་ཛཱ་ན་ན་ཉྩཱཏི ཨེ་ཏེ་ན ས་མཱ་ནཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཏཾ ས་མཱ་ས་སྶ ད་སྶེ་ནྟོ ཏ་ཏྠ ཙ ‘‘ཙ་ཀྑུ་ས་ནྣི་སྶི་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི་པ་ད་དྭ་ཡ་སྶ ནཱི་ལུ་པྤ་ལ་ས་དྡཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཡ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཝི་སེ་ས་ན་ཝི་སེ་སི་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝ་མཱ་ཧ. ཨ་ཉྙ་ཝི་ཉྙཱ་ཎནྟི རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཾ མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ. རཱུ་པཾ་ཡེ་ཝཱ་ར་མྨ་ཎ་ནྟི པ་ན ཨ་ཏྠེ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ད་ཊྛ་བྦཾ ཏཾ་ས་དི་སཱ་ནཾ ཏ་དུ་པ་ཙཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ ‘‘སཱ ཨེ་ཝ ཏི་ཏྟི་རཱི ཏཱ་ནི ཨེ་ཝ ཨོ་ས་དྷཱ་ནཱི’’ཏི. ཛྷཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝེ ན ཛྷཱ་ན་ངྒ་ཏཱ ན་ཏྠཱིཏི པ་ཉྩ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་སུ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་པ་ཙ་རི་ཏ་ཛྷཱ་ན་ངྒ་ཏཾ སཱ་དྷེ་ཏི. ན ཧི ཛྷཱ་ན་ངྒཱ་ནཾ ཛྷཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཾ ཝ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ཛྷཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟོ་ཏི. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ པ་ཉྩ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་སུ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ད་ཡོ ཛྷཱ་ན་རཱ་སི་ཊྛཱ་ནེ ན ཝ་ཏྟ་བྦཱ སི་ཡུ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཛྷཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝེ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨུ་པེ་ཀྑཱ་དི་བྷཱ་ཝ་ཏོཏི ཨུ་པེ་ཀྑཱ་སུ་ཁ་དུ་ཀྑེ་ཀ་གྒ་ཏཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨ་ཉྙ་ཊྛཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོཏི ཙི་ཏྟ་ཊྛི་ཏིཾ ཨེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ.
༤༣༦. ཨ་ཀུ་ས་ལཾ བྷ་ཝ་ངྒ་ནི་སྶ་ནྡེ་ན ‘‘པ་ཎྜ་ར’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷ་ཝ་ངྒེ ཨ་པ་ཎྜ་རེ ཏཾ་མཱུ་ལི་ཀཱ ཀུ་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལ་སྶ པ་ཎྜ་ར་ཏཱ་ཏི ‘‘ཨ་ཀུ་ས་ལ་སྶ ཙཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཎྜ་ར་ཏཱ་ཡ ཀཱ་ར་ཎཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཡ་དི ཨ་ཉྙ་ཀཱ་ར་ཎཱ པ་ཎྜ་ར་ཏཱ, ས་བྷཱ་ཝོ་ཝཱ་ཡནྟི ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་ཀི་ལེ་ས་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ན ཙེ་ཏྠ ཕ་སྶཱ་དཱི་ན་མྤི པ་ཎྜ་ར་ཏཱ་པ་ཏྟི. ཡ་ཏོ དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་བྷཱ་ཝ་ཀི་ཙྩ་ཝི་སེ་ས་ཉྙུ་ནཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ་ཡེ་ཝ ཏ་ཐཱ ནི་དྡི་ཊྛ་ནྟི.
༤༣༩. ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་མ་ནེ་ན བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ. པ་སཱ་ད་གྷ་ཊྚ་ནཾ ཝི་ས་ཡ་སྶ ཡོ་གྱ་དེ་སེ ཨ་ཝ་ཊྛཱ་ན་ནྟི ‘‘པ་སཱ་དཾ གྷ་ཊྚེ་ཏྭཱ ཨཱ་པཱ་ཐཾ ག་ནྟྭཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏེ་སུ པ་ཊི་ཧ་ཉྙ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ན ས་ཡཾ ཀི་ཉྩི པ་ཊི་ཧ་ཉྙ་ཏི, ནཱ་པི ཀེ་ན་ཙི པ་ཊི་ཧ་ཉྙཱི་ཡ་ཏི ཨ་ཕོ་ཊྛ་བྦ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ. ཝི་ས་ཡ་ཝི་ས་ཡཱི་བྷཱུ་ཏཾ པ་ན ཨ་བྷི་མུ་ཁ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཧེ་ཏུ་ཏཱ་ཡ ཝི་སི་ཊྛ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟཾ པ་ཊི་ཧ་ཏ་པ་ཊི་གྷཱ་ཏ་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝོ་ཧ་རཱི་ཡ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏེ་སུ ས་པྤ་ཊི་གྷ་ཝོ་ཧཱ་རོ. ‘‘ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པཾ གྷ་ཊྚེ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི ཙ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ར་མྨ་ཎེ་ན པ་ན ཀཱ་ཡ་པྤ་སཱ་ད་ནི་སྶ་ཡ་བྷཱུ་ཏེ་སུ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏེ་སུ གྷ་ཊྚི་ཡ་མཱ་ནེ་སུ པ་སཱ་དོ་པི གྷ་ཊྚི་ཏོ ཨེ་ཝ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝ་ཏྭཱ ཝཱི་མཾ་སི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི. ཡ་ཐཱ་དྷི་པྤེ་ཏེ་ན ཨེ་ཀ་དེ་ས་སཱ་མ་ཉྙེ་ན ཨུ་པ་མཱ་ཝ་ཙ་ན་ཏོ ནི་སྶི་ཏ་ནི་སྶ་ཡ་གྷ་ཊྚ་ནཱ་ནཾ ས་ཏི་པི པུ་བྦཱ་པ་ར་བྷཱ་ཝེ ཨུ་པ་མ་ཏྟེ ཨུ་པ་མཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ག་ཧེ་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨུ་བྷ་ཡ་གྷ་ཊྚ་ན་ད་སྶ་ན་ཏྠ’’ནྟི ཨཱ་ཧ.
༤༥༥. ད་སྶ་ནཱ་དི་པྤ་ཝ་ཏྟི་བྷཱ་ཝ་ཏོཏི མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ་མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ ཨ་ད་སྶ་ནཱ་དི་ཏཱ་ཡ སཱ ཨེ་ཏེ་སཾ ཨེ་ཝ ཝི་སེ་སོ. ཨ་ན་ཉྙ་ནི་སྶ་ཡ་མ་ནོ་པུ་བྦ་ངྒ་མ་ཏཱ་ཡཱཏི ཨ་ཉྙ་ནི་སྶ་ཡ་མ་ནོ་པུ་བྦ་ངྒ་མ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨ་ཉྙ་ནི་སྶ་ཡ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཨ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝེ་ནཱཏི ཨི་མི་ནཱ ཀི་རི་ཡཱ་མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ་ཏོ་པི ཝི་སེ་ས་སྶ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘‘མ་ནོ་དྭཱ་ར་ནི་གྒ་མ་ན་མུ་ཁ་བྷཱ་ཝཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ནི་གྒ་མ་ན་པ་ཝེ་ས་མུ་ཁ་བྷཱ་ཝཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ’’ཏི. ཏི་ཝི་དྷེ་ན་པི ཧི མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏཱུ་ཧི མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཝི་སེ་སོ ད་སྶི་ཏོ་ཏི. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཝི་ཛཱ་ན་ན་ཝི་སེ་ས་ཝི་ར་ཧ་ཏོ་ཡེ་ཝ. ཡ་དི མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ ‘‘མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ’’ནྟི ན ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཚ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀཱ་ཡཱ་ཏི ཀ་ཐཾ མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཏ་ཏྠ ས་ངྒ་ཧོ ཧོ་ཏཱི་ཏི? ས་ངྒ་ཧོ ཨེ་ཝ པ་རི་ཡཱ་ཡ་དེ་ས་ན་ཏྟཱ. ཨ་ཏྠི ཧི ཨེ་ས པ་རི་ཡཱ་ཡོ ‘‘མ་ན་ན་མ་ཏྟཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ’’ནྟི ཡ་ཐཱ ‘‘མ་ན་ན་མ་ཏྟཱ དྷཱ་ཏུ མ་ནོ་དྷཱ་ཏཱུ’’ཏི. ཨ་པི་ཙ ཝ་ཏྠུ་ཀི་ཙྩེ་ཧི མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ས་བྷཱ་ག་ཏྟཱ ཏ་སྶ ཨུ་པ་ར་མུ་པྤཱ་ད་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ནྟཱ་དི་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀཱ་ཡ་ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ, ན སེ་ས་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀཱ་ཡ་ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ ཨ་ཏཾ་ས་བྷཱ་ག་ཏྟཱ, ཨི་དྷ པ་ན ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་ཀ་ཏ་ཏྟཱ མ་ན་སོ ས་མྦྷཱུ་ཡ ཝི་སི་ཊྛ་མ་ནོ་ཀི་ཙྩ་ཡུ་ཏྟཾ མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནྟི ཏ་ད་བྷཱ་ཝ་ཏོ ‘‘མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནྟི་པི ན ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མ་མེ་ཝ་ཏྠཾ སཱ་དྷེ་ཏུཾ ‘‘ན ཧི ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ མ་ན་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ན མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀི་ཙྩ་ཝི་ར་ཧཾ་ཡེ་ཝ ད་སྶེ་ཏི. ད་སྶ་ནཱ་དཱི་ནཾ པ་ནཱཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ཉྙ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཝི་དྷུ་རཾ མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཙ ས་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི.
ཡ་དི ཛ་ན་ཀ་ས་དི་ས་ཏཱ ནཱ་མ མ་ཧཱ་ཝི་པཱ་ཀེ་སུ ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དཱི་ནཾ ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤཱ་དི་ཏཱ, ཏི་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཏོ ནི་བྦ་ཏྟཱ་ནཾ ཏི་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་ནཾ, དུ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཏོ ནི་བྦ་ཏྟཱ་ནཾ དུ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་ན་ཉྩ བྷ་ཝ་ཏུ ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤཱ་དི་ཏཱ, ཏི་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཏོ པ་ན ནི་བྦ་ཏྟ་དུ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་ནཾ ཀ་ཐ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཏྠ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏཾ་སོ་ཏ་པ་ཏི་ཏ་ཏཱ ན སི་ཡཱ ཏ་སྶཱ ཨ་ནཱ་ན་ནྟ་ར་ཏྟཱ. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཧཱིཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་སོ་ཏ་པ་ཏི་ཏཾ ཨེ་ཝཱ་ན་ནྟ་རེ་ན ཝ་ཙ་ནེ་ན ས་མ་ཏྠ་ཡ་ཏི. ཡ་དི ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ན་མྤི མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དཱི་ནཾ པ་ཉྩ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་སུ ཝི་ཡ ཨ་ག་ཎ་ནཱུ་པ་ག་བྷཱ་ཝོ, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ པ་ཊྛཱ་ནེ ཀ་ཐཾ ཏེ་སཾ ཛྷཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་ཝ་ཙ་ནཾ. ‘‘ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏོ དྷ་མྨོ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཛྷཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི (པ་ཊྛཱ. ༡.༡.༤༣༡), ‘‘ཝི་པཱ་ཀཱ་བྱཱ་ཀ་ཏཱ་ནི ཀི་རི་ཡཱ་བྱཱ་ཀ་ཏཱ་ནི ཛྷཱ་ན་ངྒཱ་ནི ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ནཾ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ན་ཉྩ རཱུ་པཱ་ནཾ ཛྷཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི (པ་ཊྛཱ. ༡.༡.༤༣༡) ཧི ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཙྩ་ནཱི་ཡེ་པི ‘‘ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཾ དྷ་མྨཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏོ དྷ་མྨོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ན ཛྷཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ, པ་ཉྩ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ས་ཧི་ཏཾ ཨེ་ཀཾ ཁ་ནྡྷཾ པ་ཊི་ཙྩ ཏ་ཡོ ཁ་ནྡྷཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (པ་ཊྛཱ. ༡.༡.༩༨) པ་ཉྩ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ནི ཨེ་ཝ ཨུ་དྡྷ་ཊཱ་ནི, ན མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་དཱི་ནཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཛྷཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་ཀི་ཙྩ་མ་ཏྟ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ན ཧེ་ཏྠ ཛྷཱ་ན་ངྒཱ་ནཾ བ་ལ་ཝ་དུ་བྦ་ལ་བྷཱ་ཝོ ཨ་དྷི་ཀ་ཏོ, ཨ་ཐ ཁོ ཛྷཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་མ་ཏྟ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
༤༦༩. ས་མཱ་ན་ཝ་ཏྠུ་ཀཾ ཨ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡཾ ལ་བྷི་ཏྭཱཏི ད་སྶ་ནཱ་དི་ཏོ མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཙ བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝེ ཀཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཡ་ཐཱ་ར་མྨ་ཎནྟི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནུ་རཱུ་པཾ. ཡ་དི ས་མཱ་ན་ནི་སྶ་ཡ་ཏཱ་ཡ མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ་ཏོ བ་ལ་ཝ་ཏ་ར་ཏྟཾ ཝི་པཱ་ཀ་མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ སོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏཱ་ཡ, ཝོ་ཊྛ་བྦ་ནཾ ཀ་ཐཾ མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཝེ་ད་ན་ནྟི ཨ་ནུ་ཡོ་གཾ མ་ན་སི ཀ་ཏྭཱ ཏ་སྶ བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ ས་ནྟ་ཏི་པ་རི་ཎཱ་མ་ན་བྱཱ་པཱ་ར་ཝི་སེ་སཱ ན སོ་མ་ན་སྶ་ཝེ་ད་ན་ནྟི པ་རི་ཧཱ་རཾ ཝ་ད་ནྟོ ‘‘ཝོ་ཊྛ་བྦ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཝི་པཱ་ཀོ ཝི་ཡ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ན་མེ་ཝ ན ཧོ་ཏཱིཏི ས་ཏི ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཡ ཝི་པཱ་ཀཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ར་སཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ན་ཏཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ.
ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨ་ཊྛ་མ་ཧཱ་ཝི་པཱ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༩༨. ཝི་པཱ་ཀ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཀ་མྨ་དྭཱ་རཾ ཝུ་ཏྟཾ དྭཱ་ར་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལོ ཨེ་ཀཱུ་ན་ཏིཾ་ས་ཝི་དྷོ མ་ནོ’’ཏི (དྷ. ས. ཨ་ཊྛ. མ་ནོ་ཀ་མྨ་དྭཱ་ར་ཀ་ཐཱ). པ་ཡོ་གེ་ནཱཏི ཨ་ཏྟ་ནཱ པ་རེ་ཧི ཝཱ ཀ་ཏེ་ན ཨུ་སྶཱ་ཧ་ན་པ་ཡོ་གེ་ན. ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཱ་ནི ཝི་ཡ ཡེ་སཾ ཏཾ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷ་བྷཱུ་ཏཾ. པ་ཋ་མ་པ་ཉྩ་མ་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་བ་ལ་ཝ་དུ་བྦ་ལ་བྷཱ་ཝ་ཝི་ཙཱ་རེ་ན དུ་ཏི་ཡ་ཚ་ཊྛཱ་དཱི་ན་མྤི སོ ཝི་ཙཱ་རི་ཏོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ‘‘ཨེ་ཏེ་སུ བ་ལ་ཝཾ དུ་བྦ་ལ་ཉྩ ཝི་ཙཱ་རེ་ཏུ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་ཐཱ སཱ་ལི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཐ་དྡྷ་མུ་དུ་བྷཱུ་མི་ཝ་སེ་ན ཏི་ཎཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ནཱི་ཧ་ར་ཎ་ནཱི་ཧ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨུ་ཏུ་ཨཱ་དི་ཨ་ཝ་སེ་ས་པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ ཝི་པ་ཏྟི་ས་མྤ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཙ ཕ་ལ་ཝི་སེ་ས་ཡོ་གོ, ཨེ་ཝཾ ཀ་མྨ་སྶ སུ་ག་ཏི་དུ་གྒ་ཏི་ཝ་སེ་ན ཨ་ཝི་སུ་དྡྷ་ཝི་སུ་དྡྷ་པ་ཡོ་ག་ཝ་སེ་ན ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་པ་ཏྟི་ས་མྤ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཙ ཝི་སི་ཊྛ་ཕ་ལ་ཏཱ་ཡ པ་རི་ཎ་མ་ནཾ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ གི་མྷ་ཝ་སྶ་ཀཱ་ལཱ་དཱི་སུ བཱི་ཛཱ་ནཾ ཕ་ལ་ཝི་སེ་ས་ཡོ་གོ ཝི་ཡ ཏཾ་ཏཾ་ཀཱ་ལ་ཝི་སེ་སེ་ན ཀ་མྨ་སྶ ཕ་ལ་ཝི་སེ་ས་ཡོ་གོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀཱ་ལ་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཎ་མ་ཏཱི’’ཏི. སུ་ཀྐ་སོ་ཎི་ཏ་པ་ཙྩ་ཡཱ་ནནྟི ཀ་མྨ་ཝི་སེ་ས་པ་རི་བྷཱ་ཝི་ཏ་ས་ནྟཱ་ནུ་པྤ་ནྣ་ཏཱ་ཡ སུ་ཀྐ་སོ་ཎི་ཏཱ་ནཾ ཨཱ་ཡུ་ཝི་སེ་ས་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་མཱ་ཧ སུ་ཀྐ་སོ་ཎི་ཏ་ཝ་སེ་ན་པི ཝ་ཎྞཱ་དི་ཝི་སེ་ས་ད་སྶ་ན་ཏོ, ཡེ་ན ‘‘པི་ཏཱུ་ནཾ ཨཱ་ཀཱ་རཾ པུ་ཏྟོ ཨ་ནུ་ཝི་ད་ཧ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏཾ་མཱུ་ལ་ཀཱ་ནནྟི ཨ་པྤཱ་ཡུ་ཀ་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཡ་ཀ་མྨ་མཱུ་ལ་ཀཱ་ནཾ. ཨཱ་ཧཱ་རཱ་དཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཝི་ས་མཱུ་པ་ཀྐ་མཱ་ད་ཡོ པ་རི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི.
ཝི་པཱ་ཀུ་དྡྷཱ་ར་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཡ་ཏོ ཏི་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་དི་ཀ་མྨ་ཏོ. ཡ་སྨི་ཉྩ ཋཱ་ནེཏི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཨཱ་དི་ཊྛཱ་ནེ, སུ་ག་ཏི་དུ་གྒ་ཏི་ཡཾ ཝཱ. ཏི་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཏོ དུ་ཧེ་ཏུ་ཀཾ ཨ་ནི་ཙྪ་ནྟོ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. པ་ཝ་ཏྟི་ཝི་པཱ་ཀཾ པ་ན ཏི་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཏོ དུ་ཧེ་ཏུ་ཀ་མྤི ཨི་ཙྪ་ཏི ཨེ་ཝ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝ་ཀྑ་ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཡཾ པུ་རི་མཱ་ཡ ཧེ་ཏུ་ཀི་ཏྟ་ན་ལ་དྡྷི་ཡཱ ན ཡུ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི (དྷ. ས. ཨ་ཊྛ. ༤༩༨).
ཡེ ‘‘ཏ་སྶེ་ཝ ཀ་མྨ་སྶ ཝི་པཱ་ཀཱ་ཝ་སེ་སེ་ནཱ’’ཏི, ‘‘ཨེ་ཀ་པུ་པྥཾ ཡ་ཛི་ཏྭཱ་ན, ཨ་སཱི་ཏི ཀ་པྤ་ཀོ་ཊི་ཡོ (ཐེ་ར་གཱ. ༩༦). དུ་གྒ་ཏིཾ ནཱ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མཱི’’ཏི (ཨ་པ. ཐེ་ར ༢.༤༦.༦༤) ཙ ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་སྶ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཨེ་ཀེ་ན་པི ཀ་མྨེ་ན ཨ་ནེ་ཀཱ པ་ཊི་ས་ནྡྷི ཧོ་ཏཱི’’ཏི, ‘‘དི་སྭཱ ཀུ་མཱ་རཾ ས་ཏ་པུ་ཉྙ་ལ་ཀྑ་ཎ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་སྶ (དཱི. ནི. ༣.༢༠༥) ཨ་ཏྠཾ ཨ་ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ‘‘ཀི་ནྣུ ཁོ ནཱ་ནཱ་ཀ་མྨེ་ཧི ཨེ་ཀཱ པ་ཊི་ས་ནྡྷི ཧོ་ཏཱི’’ཏི སཾ་ས་ཡ་པ་ཀྑ་ནྡཱ, ཏེ་སཾ བཱི་ཛ་ངྐུ་རོ་པ་མཱ་ཡ ‘‘ཨེ་ཀ་སྨཱ ཨེ་ཀཱ, ཨ་ནེ་ཀ་སྨཱ ཙ ཨ་ནེ་ཀཱ པ་ཊི་ས་ནྡྷི ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝི་ནི་ཙྪི་ཏ་ཏྟཱ ཀ་མྨ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་ཏོ སཱ་ཀེ་ཏ་པ་ཉྷེ ཝི་པཱ་ཀུ་དྡྷཱ་ར་ཀ་ཐཱ་ཡ ཨུ་སྶ་ད་ཀི་ཏྟ་ན་ག་ཧ་ཎ་སྶ ས་མྦ་ནྡྷཾ ཨཱ་ཧ ‘‘ཀ་མྨ་ཝ་སེ་ན…པེ… ད་སྶེ་ཏུ’’ནྟི. པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཛ་ན་ཀ་ཀ་མྨ་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝི་པཱ་ཀོ ཨེ་ཝ ཨ་ལོ་བྷ་ལོ་བྷཱ་དི་གུ་ཎ་དོ་སཱ་ཏི་རེ་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཧེ་ཏཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘སོ ཏེ་ན ཀ་མྨེ་ན དི་ནྣ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན ནི་བྦ་ཏྟོ ལུ་དྡྷོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨེ་ཏྠ ཙ ལོ་བྷ་ཝ་སེ་ན, དོ་ས, མོ་ཧ, ལོ་བྷ་དོ་ས, ལོ་བྷ་མོ་ཧ, དོ་ས་མོ་ཧ, ལོ་བྷ་དོ་ས་མོ་ཧ་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཏ་ཡོ ཨེ་ཀ་ཀཱ, ཏ་ཡོ དྭི་ཀཱ, ཨེ་ཀོ ཏི་ཀོ་ཏི ལོ་བྷཱ་དི་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ཀུ་ས་ལ་པ་ཀྑེ་ཡེ་ཝ ས་ཏྟ ཝཱ་རཱ. ཏ་ཐཱ ཀུ་ས་ལ་པ་ཀྑེ ཨ་ལོ་བྷཱ་དི་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཙུ་དྡ་ས ཝཱ་རཱ ལ་བྦྷ་ནྟི.
ཏ་ཏྠ ‘‘ཨ་ལོ་བྷ་དོ་སཱ་མོ་ཧཱ, ཨ་ལོ་བྷཱ་དོ་ས་མོ་ཧཱ, ཨ་ལོ་བྷ་དོ་སཱ་མོ་ཧཱ བ་ལ་ཝ་ནྟོ’’ཏི ཨཱ་ག་ཏེ་ཧི ཀུ་ས་ལ་པ་ཀྑེ ཏ་ཏི་ཡ་དུ་ཏི་ཡ་པ་ཋ་མ་ཝཱ་རེ་ཧི དོ་སུ་སྶ་ད་མོ་ཧུ་སྶ་ད་དོ་ས་མོ་ཧུ་སྶ་ད་ཝཱ་རཱ ག་ཧི་ཏཱ. ཏ་ཐཱ ཨ་ཀུ་ས་ལ་པ་ཀྑེ ‘‘ལོ་བྷཱ་དོ་ས་མོ་ཧཱ, ལོ་བྷ་དོ་སཱ་མོ་ཧཱ, ལོ་བྷཱ་དོ་སཱ་མོ་ཧཱ བ་ལ་ཝ་ནྟོ’’ཏི ཨཱ་ག་ཏེ་ཧི ཏ་ཏི་ཡ་དུ་ཏི་ཡ་པ་ཋ་མ་ཝཱ་རེ་ཧི ཨ་དོ་སུ་སྶ་ད་ཨ་མོ་ཧུ་སྶ་ད་ཨ་དོ་སཱ་མོ་ཧུ་སྶ་ད་ཝཱ་རཱ ག་ཧི་ཏཱ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀུ་ས་ལ་པ་ཀྑེ ཏ་ཡོ ཏ་ཡོ ཝཱ་རེ ཨ་ནྟོ་ག་དྷེ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛེ་ཝ ཝཱ་རཱ ད་སྶི་ཏཱ. ཡེ པ་ན ཨུ་བྷ་ཡེ་སཾ ཝོ་མི་སྶ་ཏཱ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ལོ་བྷཱ་ལོ་བྷུ་སྶ་ད་ཝཱ་རཱ་ད་ཡོ ཨ་པ་རེ ཨེ་ཀཱུ་ན་པ་ཉྙཱ་ས ཝཱ་རཱ ད་སྶེ་ཏ་བྦཱ, ཏེ ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཨེ་ཝ ན ད་སྶི་ཏཱ. ན ཧི ཨེ་ཀ་སྨིཾ ས་ནྟཱ་ནེ ཨ་ནྟ་རེ་ན ཨ་ཝ་ཏྠ་ནྟ་རཾ ལོ་བྷོ བ་ལ་ཝཱ ཨ་ལོ་བྷོ ཙཱ་ཏི ཡུ་ཛྫ་ཏི. པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏོ་ཡེ་ཝ ཧི ཨེ་ཏེ་སཾ བ་ལ་ཝ་དུ་བྦ་ལ་བྷཱ་ཝོ, ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་དྷ་མྨ་ཏོ ཝཱ. ཏེ་སུ ལོ་བྷ་སྶ ཏཱ་ཝ པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏོ ཨ་ལོ་བྷེ་ན ཨ་ན་བྷི་བྷཱུ་ཏ་ཏཱ་ཡ བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝོ, ཏ་ཐཱ དོ་ས་མོ་ཧཱ་ནཾ ཨ་དོ་སཱ་མོ་ཧེ་ཧི. ཨ་ལོ་བྷཱ་དཱི་ནཾ པ་ན ལོ་བྷཱ་དི་ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ན་ཏོ ས་བྦེ་ས་ཉྩ ས་མཱ་ན་ཛཱ་ཏི་ཡཾ ས་མ་བྷི་བྷཱུ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་དྷ་མྨ་ཏོ བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝོ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ལོ་བྷོ བ་ལ་ཝཱ, ཨ་ལོ་བྷོ མ་ནྡོ, ཨ་དོ་སཱ་མོ་ཧཱ བ་ལ་ཝ་ནྟོ, དོ་ས་མོ་ཧཱ མ་ནྡཱ’’ཏི. སོ ཙ ཏེ་སཾ མ་ནྡ་བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝོ པུ་རི་མཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཏོ ཨཱ་ས་ཡ་སྶ པ་རི་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏཱ་ཡ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཏྠ ཙ པ་ཋ་མ་དུ་ཏི་ཡེ་ཧི, ས་ཏྟ་མ་པ་ཋ་མེ་ཧི ཝཱ ཝཱ་རེ་ཧི ཏི་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཀ་མྨ་ཏོ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་པ་ཝ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཏི་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཝི་པཱ་ཀོ, ཨི་ཏ་རེ་ཧི ཏི་ཧེ་ཏུ་ཀ་དུ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཀ་མྨ་ཏོ ཡ་ཐཱ་ས་མྦྷ་ཝཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་པ་ཝ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན དུ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཝི་པཱ་ཀཱ ད་སྶི་ཏཱ་ཏི ཨ་ཡ་མྤི ཝི་སེ་སོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨི་དྷཱཏི ཝི་པཱ་ཀུ་དྡྷཱ་ར་མཱ་ཏི་ཀཱ་ཡཾ. ཏེ་ན ཧེ་ཏུ་ཀི་ཏྟ་ནཾ ཝི་སེ་སེ་ཏི. ཛ་ཙྩ་ནྡྷཱ་དི་ཝི་པ་ཏྟི་ནི་མི་ཏྟཾ མོ་ཧོ, ས་བྦཱ་ཀུ་ས་ལཾ ཝཱ. ཡཾ པ་ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏེ་ན པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་མ་གྒ་ཝ་ཙ་ནེ་ན. ག་ཏི་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ས་ཏི ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟེ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་མྷི ནི་པྥཱ་དེ་ཏ་བྦེ. ཨ་ཉྙ་ཏྠཱཏི ནི་ཀ་ནྟི་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀྑ་ཎེ་སུ. ཀ་མྨ་ས་རི་ཀྑ་ཀོཏི ཨི་དྷ སཱ་ཏི་ས་ཡོ ས་རི་ཀྑ་བྷཱ་ཝོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ. ཨི་ཏ་ར་ཐཱ ཏི་ཧེ་ཏུ་ཀ་དུ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་པི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ས་རི་ཀྑཱ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶི་ཏ་མེ་ཏ་ནྟི. ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དཱི་ནཱིཏི ཨེ་ཏྠ པ་ཉྩ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ནི ཝི་ཡ ཨ་པུ་བྦ་ནི་སྶ་ཡ་པ་ཝ་ཏྟི་ནཱི ཝི་ཛཱ་ན་ན་ཝི་སེ་ས་ར་ཧི་ཏཱ ཙ མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ ཨི་ཊྛཱ་དི་བྷཱ་ག་གྒ་ཧ་ཎེ ན ས་མ་ཏྠཱ་ཏི ‘‘པཱ་ཀ་ཊཱ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ན ཝུ་ཏྟཱ, ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཝཱ ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ. ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡ་ས་བྦ་ཛ་ཝ་ན་ཝ་ཏཱཏི ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏ་ས་ཀ་ལ་ཛ་ཝ་ན་པྤ་ཝ་ཏྟི་ས་ཧི་ཏེ་ན. ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨི་དྷ པ་རི་པ་ཀྐ་ཏྟཱ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཉྙ་ཀཱ་ལེཏི ཨ་བུ་དྡྷི་པ་ཝ་ཏྟི་ཀཱ་ལེ.
ཨ་ནུ་ལོ་མེཏི དྷ་མྨཱ་ནུ་ལོ་མེ. ཨཱ་སེ་ཝ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱཏི ཨཱ་སེ་ཝ་ན་བྷཱུ་ཏཱ པ་ཙྩ་ཡཱ. ན མ་གྒེ ཨ་མ་གྒ་པ་ཙྩ་ཡེ. སོ་པི མོ་གྷ་ཝཱ་རོ ལ་བྦྷེ་ཡྻཱཏི ཡ་དི ཝོ་ཊྛ་བྦ་ན་མྤི ཨཱ་སེ་ཝ་ན་པ་ཙྩ་ཡོ སི་ཡཱ, ཡ་ཐཱ ‘‘སུ་ཁཱ་ཡ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ དྷ་མྨཾ པ་ཊི་ཙྩ སུ་ཁཱ་ཡ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟོ དྷ་མྨོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཨཱ་སེ་ཝ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ ན (པ་ཊྛཱ. ༡.༢.༣) མ་གྒ་པ་ཙྩ་ཡཱ’’ཏི (པ་ཊྛཱ. ༡.༢.༡༤) ཨ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཙྩ་ནཱི་ཡེ, པ་ཙྩ་ནཱི་ཡཱ་ནུ་ལོ་མེ ཙ ‘‘སུ་ཁཱ…པེ… ན མ་གྒ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨཱ་སེ་ཝ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ’’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟཾ ཧ་སི་ཏུ་པྤཱ་ད་ཙི་ཏྟ་ཝ་སེ་ན, ཨེ་ཝཾ ཝོ་ཊྛ་བྦ་ན་ཝ་སེ་ན ‘‘ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཱ་ཡ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ དྷ་མྨཾ པ་ཊི་ཙྩཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན པཱ་ཋོ སི་ཡཱ, ཏ་ཐཱ ཙ ས་ཏི ཝཱ་ར་དྭ་ཡ་ཝ་སེ་ན ག་ཎ་ནཱ་ཡཾ ‘‘ཨཱ་སེ་ཝ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ ན མ་གྒེ དྭེ. ན མ་གྒ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨཱ་སེ་ཝ་ནེ དྭེ’’ཏི ཙ ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ, ན པ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ན ལ་བྦྷེ་ཡྻཱ་ཡཾ མོ་གྷ་ཝཱ་རོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ཝོ་ཊྛ་བྦ་ན་མྤི ཡ་དི ཨཱ་སེ་ཝ་ན་པ་ཙྩ་ཡོ སི་ཡཱ, དུ་ཏི་ཡ་མོ་གྷ་ཝཱ་རེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་ཡ ཏ་ཏི་ཡ་ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཝཱ་རེ་སུ་པི སི་ཡཱ, ཏ་ཐཱ ས་ཏི ཨ་ཏྟ་ནཱ་པི ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ སི་ཡཱ. ན ཧི…པེ… ཨ་ཝུ་ཏྟོ ཨ་ཏྠི ‘‘པུ་རི་མཱ པུ་རི་མཱ ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཝོ་ཊྛ་བྦ་ན་སྶ…པེ… ཨ་ཝུ་ཏྟོ ‘‘ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏོ དྷ་མྨོ ཀུ་ས་ལ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཨཱ་སེ་ཝ་ན་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ. ཨ་ཀུ་ས་ལ་སྶ…པེ… པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི ཝ་ཙ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཨ་ཝུ་ཏྟོ, ཨ་ཐ ཁོ ཀུ་ས་ལཾ…པེ… པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟོ་ཝ. ཨ་ཐཱ་པི སི་ཡཱཏི་ཨཱ་དི མ་གྒ་སོ་དྷ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ས་མཱ་ན་ཝེ་ད་ནཱ་ནཾ ཨེ་ཝ ཨཱ་སེ་ཝ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་སྶ ད་སྶ་ན་ཏོ ‘‘ཨ་ས་མཱ་ན་ཝེ་ད་ནཱ་ནཾ ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝཾ ‘‘ཨཱ་སེ་ཝ་ན པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི་པི ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ, ས་མཱ་ན་ཝེ་ད་ནཱ་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་བྷི་ནྣ་ཛཱ་ཏི་ཀ་སྶ ཙཱཏི ཙ-ས་དྡོ ཨ་བྷི་ནྣ་ཝེ་ད་ན་སྶ ཙཱ་ཏི ས་མྤི་ཎྜ་ན་ཏྠོ. ཝེ་ད་ནཱ་ཏྟི་ཀེ་པི ཝོ་ཊྛ་བྦ་ན་སྶ ཨཱ་སེ་ཝ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཀུ་ས་ལ་ཏྟི་ཀཱ་དཱི་སུ ཡ་ཐཱ་ད་སྶི་ཏ་པཱ་ལི༹་པྤ་དེ་སེ་སུ་པཱི་ཏི ས་མྤི་ཎྜ་ན་ཏྠོ པི-ས་དྡོ. ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ ག་ཎ་ནཱ་ཡ ནི་དྡྷཱ་རི་ཡ་མཱ་ནཱ་ཡ ས་ཏི ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཝཱ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ. དུ་ཏི་ཡོ མོ་གྷ་ཝཱ་རོ ཝཱི་མཾ་སི་ཏ་བྦོཏི ཨཱ་སེ་ཝ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝཱ ཛ་ཝ་ན་ཊྛཱ་ནེ ཋཱ་ཏུཾ ན ཡུ་ཛྫ་ཏི. ན ཧི ཝི་ནཱ ཨཱ་སེ་ཝ་ནཾ ཛ་ཝ་ན་པྤ་ཝ་ཏྟི ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ཨ་པི་ཙེ་ཏྠ ‘‘ཡཾ ཛ་ཝ་ན་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟཾ, ཏཾ ཚི་ནྣ་མཱུ་ལ་ཀ་རུ་ཀྑ་པུ་པྥཾ ཝི་ཡཱ’’ཏི (དྷ. ས. ཨ་ཊྛ. ༥༦༦) ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་ཏྟཱ ཨ་ནུ་པ་ཙྪི་ནྣ་བྷ་ཝ་མཱུ་ལཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་སྶ ཝོ་ཊྛ་བྦ་ན་སྶ ཀི་རི་ཡ་བྷཱ་ཝོ ན སི་ཡཱ, ཝུ་ཏྟོ ཙ ‘‘ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ ཨུ་པྤ་ནྣཱ ཧོ་ཏི ཀི་རི་ཡཱ ནེ་ཝ ཀུ་ས་ལཱ ནཱ་ཀུ་ས་ལཱ ན ཙ ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀཱ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཧ་ག་ཏཱ’’ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཛ་ཝ་ན་ཊྛཱ་ནེ ཋ་ཏྭཱ་ཏི ཛ་ཝ་ན་སྶ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཊྛཱ་ནེ དྭི་ཀྑ་ཏྟུཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ, ན ཛ་ཝ་ན་བྷཱ་ཝེ་ནཱ’’ཏི, ‘‘ཨཱ་སེ་ཝ་ནཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ་ཏི ཙ ཨཱ་སེ་ཝ་ནཾ ཝི་ཡ ཨཱ་སེ་ཝ་ན’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནེ ན ཀོ་ཙི ཝི་རོ་དྷོ, ཝི་པྥཱ་རི་ཀ་སྶ པ་ན ས་ཏོ དྭི་ཀྑ་ཏྟུཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཡེ་ཝེ་ཏྠ ཨཱ་སེ་ཝ་ན་ས་དི་ས་ཏཱ. ཝི་པྥཱ་རི་ཀ་ཏཱ་ཡ ཧི ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ཀ་ཏྟ་ཉྩ་སྶ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཝི་པྥཱ་རི་ཀ་མྤི ཛ་ཝ་ནཾ ཝི་ཡ ཨ་ནེ་ཀ་ཀྑ་ཏྟུཾ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ དུ་བྦ་ལ་ཏྟཱ ན ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ ཨཱ་སེ་ཝ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻཱ་ཏི ན ཨི་མ་སྶ པཱ་ཋེ ཨཱ་སེ་ཝ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ ཡ་ཐཱ ‘‘ཕ་ལ་ཙི་ཏྟེ་སུ མ་གྒ་ངྒཾ མ་གྒ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ’’ནྟི. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྟ་ནོ་མ་ཏི. ཨ་ཡ་མྤི པོ་རཱ་ཎ་ཀེ་ཧི ཨ་སཾ་ཝ་ཎྞི་ཏ་ཏྟཱ སཱ་དྷུ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏ་བྦོ.
ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱཏི ཝོ་ཊྛ་བྦ་ནཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་ནཾ ཨ་ན་ཏྠ་ནྟ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ ‘‘ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ’’ཨི་ཙྩེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ, ཝོ་ཊྛ་བྦ་ན་ཊྛཱ་ནེ་པཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ ཝོ་ཊྛ་བྦ་ནཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཧ་ག་ཏཱ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཀི་རི་ཡ་མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཏ་སྨཱ. ཏཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ ཝི་ཡ ས་ཏི ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཡཾ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཀི་རི་ཡ་ཛ་ཝ་ནཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ནྟ་ཏོ ཨ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ཝ་ཏྟེ་ཡྻ, ནོ ཨ་ཉྙ་ཐཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ‘‘ཝོ་ཊྛ་བྦ་ན་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཙ་ཏུ་ནྣནྟི མུ་ཉྪཱ་མ་ར་ཎཱ་ས་ནྣ་ཝེ་ལཱ་དཱི་སུ མ་ནྡཱི་བྷཱུ་ཏ་ཝེ་ག་ཏཱ་ཡ ཙ་ཏྟཱ་རི་པི ཛ་ཝ་ནཱ་ནི ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻུ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཡ་མེ་ཏ་སྶ ས་བྷཱ་ཝོཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་མུ་ཁེ་ན་པི ཙི་ཏྟ་ནི་ཡཱ་མཾ་ཡེ་ཝ ད་སྶེ་ཏི. ཡ་དི་པི ‘‘ཛ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱ…པེ… ཡུ་ཏྟོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ‘‘ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་དཱི་ནཾ པ་ཙྩ་ཡོ བྷ་ཝི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏཱི’’ཏི པ་ན ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཙི་ཏྟ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན པ་ཋ་མ་མོ་གྷ་ཝཱ་ར་ཏོ ཨེ་ཏ་སྶ ན ཀོ་ཙི ཝི་སེ་སོ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཡ་མྤི…པེ… རེ་ཏ་བྦོ’’ཏི. པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཙི་ཏྟེ་ཡེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ ‘‘བྷ་ཝ་ངྒ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནེ ན ཏ་སྶ ཧེ་ཏུ་ཝ་སེ་ན བྷེ་དོ་ཏི ‘‘ས་ཧེ་ཏུ་ཀཾ བྷ་ཝ་ངྒཾ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་སྶ བྷ་ཝ་ངྒ་སྶ ཨ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི (པ་ཊྛཱ. ༣.༡.༡༠༢) ན ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུཾ, ཝུ་ཏྟ་ཉྩ, ཏ་སྨཱ ས་ཧེ་ཏུ་ཀཾ བྷ་ཝ་ངྒནྟི ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི.
ས་བྷཱ་ཝ་ཀི་ཙྩེ་ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ ཕ་ལ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ, ས་བྷཱ་ཝ་ཀི་ཙྩཱ་ནཾ ཝཱ ཕ་ལ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ས་བྷཱ་ཝ་ཀི་ཙྩ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ. ཨ་པྤ་ཊི་སི་དྡྷཾ ད་ཊྛ་བྦནྟི ‘‘དུ་ཧེ་ཏུ་ཀ་སོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཨ་ས་ངྑཱ་རི་ཀ་ཛ་ཝ་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ ཨེ་ཝཱ’’ཏི ཨི་མ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ཨ་ན་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ. ཡ་ཐཱ ཙ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་དུ་ཧེ་ཏུ་ཀ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀཱ་ནཾ ཏི་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཛ་ཝ་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་དུ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨ་པྤ་ཊི་སི་དྡྷཾ, ཨེ་ཝཾ ཏི་ཧེ་ཏུ་ཀ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀ་སྶ ཏི་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཛ་ཝ་ནཱ་ན་ནྟ་རཾ དུ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎཾ, དུ་ཧེ་ཏུ་ཀ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀ་སྶ ཙ དུ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་ན་ནྟ་རཾ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨ་པྤ་ཊི་སི་དྡྷཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ‘‘ཏི་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཀ་མྨཾ ཏི་ཧེ་ཏུ་ཀ་མྤི དུ་ཧེ་ཏུ་ཀ་མྤི ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་མྤི ཝི་པཱ་ཀཾ དེ་ཏཱི’’ཏི (དྷ. ས. ཨ་ཊྛ. ༤༩༨) ཧི ཝུ་ཏྟཾ. པ་རི་པུ་ཎྞ་ཝི་པཱ་ཀ་སྶཱཏི ཨི་མི་ནཱ་པི ཏི་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཛ་ཝ་ན་ཏོ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ཨ་པྤ་ཊི་སི་དྡྷཾ་ཡེ་ཝ སཱ་དྷེ་ཏི. ན ཧི པ་ཙྩ་ཡ་ནྟ་ར་སཱ་མ་གྒི་ཡཱ ཨ་ས་ཏི ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎཾ ས་བྦཾ ཨ་ཝི་པ་ཙྩ་ནྟཾ ཀ་མྨཾ པ་རི་པུ་ཎྞ་ཝི་པཱ་ཀཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི. མུ་ཁ་ནི་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ. ཏི་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་དི་ཀ་མྨ་སྶ ཧི ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་སྶ ཏི་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཀ་མྨ་སྶ སོ་ལ༹་ས, ཨི་ཏ་ར་སྶ དྭཱ་ད་ས, ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་སྶེ་ཝ དུ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཀ་མྨ་སྶ དྭཱ་ད་ས, ཨི་ཏ་ར་སྶ ཨ་ཊྛཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ སོ་ལ༹་ས་ཝི་པཱ་ཀ་ཙི་ཏྟཱ་དཱི་ནི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ་ནི. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ པ་རི་པུ་ཎྞ་ཝི་པཱ་ཀ་སྶ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཛ་ན་ཀ་ཀ་མྨ་སྶ ཝ་སེ་ན ཝི་པཱ་ཀ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ མུ་ཁ་ནི་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཝེ་ཏཾ, ཏ་སྨཱ.
ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱཏི ནཱ་ནཱ་ཀ་མྨ་ཏོ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎུ་པྤ་ཏྟི་ཡཾ ཨི་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཐཱ་པི ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཨུ་པེ་ཀྑཱ…པེ… ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཀེ་ན ཀི་ཙྩེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི? ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀི་ཙྩཾ ཏཱ་ཝ ན ཧོ་ཏི ཛ་ཝ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ཨ་ནཱ་ལ་མྦ་ཎ་ཏོ, ནཱ་པི ས་ནྟཱི་ར་ཎ་ཀི་ཙྩཾ ཏ་ཐཱ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ, པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཙུ་ཏཱི་སུ ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ ན་ཏྠི, པཱ་རི་སེ་ས་ཏོ བྷ་ཝ་ངྒ་ཀི་ཙྩ་ནྟི ཡུ་ཏྟཾ སི་ཡཱ. ན ཧི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་བྷཱུ་ཏཾ་ཡེ་ཝ ཙི་ཏྟཾ ‘‘བྷ་ཝ་ངྒ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི.
ཏ་ནྣི་ནྣནྟི ཨཱ་པཱ་ཐ་ག་ཏ་ཝི་ས་ཡ་ནི་ནྣཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་ཉྙ་སྶ ཝི་ཡ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དི་ཀ་སྶ ཝི་ཡ. ཨེ་ཏ་སྶ་པི སཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཏཱ་ཡ བྷ་ཝི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་ཏ་ད་ཏྠཱཏི ཨེ་ཏྠ ཏཾ-ས་དྡེ་ན ནི་རོ་དྷཾ པ་ཙྩཱ་མ་ས་ཏི. ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱཏི ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ. ཏནྟི ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ. ཏ་སྶ ནི་རོ་དྷ་སྶ. ཏ་ཐཱ ཙ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱིཏི ‘‘ཨ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི པ་ད་སྶ ཨ་ཏྠཾ ཝི་ཝ་ར་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཱ. ཝོ་དཱ་ནཾ དུ་ཏི་ཡ་མ་གྒཱ་དཱི་ནཾ པུ་རེ་ཙཱ་རི་ཀ་ཉཱ་ཎཾ. ཨེ་ཏེ་སནྟི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ཙི་ཏྟ་མ་གྒཱ་ན་ནྟ་ར་ཕ་ལ་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ. ཨེ་ཏ་སྶཱཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཝི་པཱ་ཀ་ཙི་ཏྟ་སྶ.
ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཏོ ཏ་སྶེ་ཝ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དི་ཝི་པཱ་ཀ་སྶ ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ ད་སྶ་ནཱ་དི་ཨ་ཏྠ་ཏོ ད་སྶ་ནཱ་དི་ཕ་ལ་ཏོ, ད་སྶ་ནཱ་དི་པྤ་ཡོ་ཛ་ན་ཏོ ཝཱ. པུ་རི་མ་ཙི་ཏྟཱ་ནི ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་དཱི་ནི. ཝ་ཏྠ་ནྟ་ར་ར་ཧི་ཏ་ཏྟེ ད་སྶེ་ཏ་བྦེ ཝ་ཏྠ་ནྟ་རེ ཝི་ཡ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ནྟ་རེ་པི ན ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ‘‘ཝ་ཏྠཱ་ར་མྨ་ཎ་ནྟ་ར་ར་ཧི་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ.
ཡ་དི ཝི་པཱ་ཀེ་ན ཀ་མྨ་ས་རི་ཀྑེ་ནེ་ཝ བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ཨེ་ཝཾ ས་ཏི ཨི་མ་སྨིཾ ཝཱ་རེ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཝི་པཱ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ས་མྦྷ་ཝོ ཨེ་ཝ སི་ཡཱ ཏེ་སཾ ཨ་ཀ་མྨ་ས་རི་ཀྑ་ཀ་ཏྟཱ་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ མ་ན་སི ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་ནཾ པ་ནཱ’’ཏི. ཨ་བྷི་ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟནྟི པ་ཉྩ་ནྣཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ནཾ ཀི་ཙྩ་མཱ་ཧ. ཏེ ཧི ཨཱ་པཱ་ཐ་ག་ཏེ་སུ རཱུ་པཱ་དཱི་སུ ཨ་བྷི་ནི་པཱ་ཏ་ན་མ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནཱ་དཱི་ནི ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཀུ་ས་ལེ་སུ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཀི་རི་ཡེ་སུ་པི ཝཱ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ས་ས་ངྑཱ་རི་ཀཱ་ས་ངྑཱ་རི་ཀ་ཏཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨ་ས་རི་ཀྑ་ཏྟཱ པ་ཧཱ་ནཱ་ཝ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཙ ཝི་རུ་དྡྷཱ ཝི་ཡཱ་ཏི ཝི་པཱ་ཀེ་སུ སཱ ཏ་ད་ནུ་ཀཱུ་ལཱ སི་ཡཱ, སཱ པ་ན མཱུ་ལཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ན སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ་ནཾ ས་ཝི་ས་ཡཱ་བྷི་ནི་པ་ཏ་ན་མ་ཏྟཱ་དི་ཝུ་ཏྟཱི་ནཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ན ས་ས་ངྑཱ་རི་ཀ་ཝི་རུ་དྡྷོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨུ་བྷ་ཡེ་ན་པི ཏེ་སཾ ནི་བྦ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་ཏི ཡ་ཐཱ ‘‘ཀ་ཊ་ཏྟཱ་རཱུ་པཱ་ན’’ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ‘‘ཝི་པཱ་ཀ་དྷ་མྨ་དྷ་མྨོ ཝི་པཱ་ཀ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ. ཝི་པཱ་ཀ་དྷ་མྨ་དྷ་མྨེ ཁ་ནྡྷེ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ དུ་ཀྑ་ཏོ ཨ་ན་ཏྟ་ཏོ ཝི་པ་སྶ་ཏི, ཨ་སྶཱ་དེ་ཏི ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ཏི, ཏཾ ཨཱ་ར་བྦྷ རཱ་གོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, དོ་མ་ན་སྶཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལེ ནི་རུ་དྡྷེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (པ་ཊྛཱ. ༡.༣.༩༣) ཝི་པཱ་ཀ་ཏྟི་ཀེ ཝི་ཡ སི་ཡཱ ཀུ་ས་ལ་ཏྟི་ཀེ་པི པཱ་ལཱི༹་ཏི ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཀུ་ས་ལ་ཏྟི་ཀེ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཧི ‘‘ཀུ་ས་ལོ དྷ་མྨོ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི ཨུ་དྡི་སི་ཏྭཱ ‘‘སེ་ཀྑཱ ཝཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ ཝཱ ཀུ་ས་ལཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ དུ་ཀྑ་ཏོ ཨ་ན་ཏྟ་ཏོ ཝི་པ་སྶ་ནྟི, ཀུ་ས་ལེ ནི་རུ་དྡྷེ ཝི་པཱ་ཀོ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཀུ་ས་ལཾ ཨ་སྶཱ་དེ་ཏི ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ཏི, ཏཾ ཨཱ་ར་བྦྷ རཱ་གོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, དི་ཊྛི, ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ, ཨུ་དྡྷ་ཙྩཾ, དོ་མ་ན་སྶཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨ་ཀུ་ས་ལེ ནི་རུ་དྡྷེ ཝི་པཱ་ཀོ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏྟཱ ཨེ་ཝ ཨ་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཏ་ཏྠ ཡུ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ཏི ‘‘ཝི་པྥཱ་རི་ཀ་ཉྷཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ.
ཨེ་ཏྠ ཀེ་ཙི ‘‘ཚ་ལ༹་ངྒུ་པེ་ཀྑཱ་ཝ་ཏོ་པི ཀི་རི་ཡ་མ་ཡ་ཙི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཀི་རི་ཡ་ཛ་ཝ་ན་སྶ ཝི་པྥཱ་རི་ཀ་ཀི་རི་ཡ་བྷཱ་ཝོ ན ས་ཀྐཱ ནི་སེ་དྷེ་ཏུ་ནྟི ནི་ད་སྶ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཎྞ་པུ་ཊ་མུ་པ་ནཱི་ཏཾ ཨ་ས་མཱ་ནཾ. ཀི་རི་ཡ་ཛ་ཝ་ནཱ་ན་ནྟ་རཾ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎཱ་བྷཱ་ཝ་སྶ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨ་ཝ་ཙ་ན་མྤི ཨ་ཀཱ་ར་ཎཾ ལ་བྦྷ་མཱ་ན་སྶ་པི ཀ་ཏྠ་ཙི ཀེ་ན་ཙི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཨ་ཝ་ཙ་ན་ཏོ. ཏ་ཐཱ ཧི དྷ་མྨ་ས་ངྒ་ཧེ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ནི་དྡེ་སེ ལ་བྦྷ་མཱ་ནོ་པི ཨ་དྷི་པ་ཏི ན ཝུ་ཏྟོ, ཏ་སྨཱ ཀི་རི་ཡ་ཛ་ཝ་ནཱ་ན་ནྟ་རཾ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎཱ་བྷཱ་ཝོ ཝཱི་མཾ་སི་ཏ་བྦོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ས་ཏི་པི ཀི་རི་ཡ་མ་ཡ་ཏྟེ ས་བྦ་ཏྠ ཏཱ་དི་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟཱ་ནཾ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཛ་ཝ་ན་ཙི་ཏྟཾ ན ཨི་ཏ་རེ་སཾ ཝི་ཡ ཝི་པྥཱ་རི་ཀཾ, ས་ནྟ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ་ཡ པ་ན ས་ནྣི་སི་ནྣ་ར་སཾ སི་ཡཱ་ཏི ཏ་སྶ པ་ཎྞ་པུ་ཊཾ ད་སྶི་ཏཾ. དྷ་མྨ་ས་ངྒ་ཧེ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ནི་དྡེ་སེ ཨ་དྷི་པ་ཏི་ནོ ཝི་ཡ པ་ཊྛཱ་ནེ ཀི་རི་ཡ་ཛ་ཝ་ནཱ་ན་ནྟ་རཾ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ལ་བྦྷ་མཱ་ན་སྶ ཨ་ཝ་ཙ་ནེ ན ཀི་ཉྩི ཀཱ་ར་ཎཾ དི་སྶ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི ཝུ་ཏྟཾ ཏ་ཏྠ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཧེ་ཊྛཱ ད་སྶི་ཏ་ན་ཡ་ཏྟཱ’’ཏི (དྷ. ས. ཨ་ཊྛ. ༤༢༩). ན ཙེ་ཏྠ ད་སྶི་ཏ་ན་ཡ་ཏྟཱ་ཏི ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུཾ ཝི་པཱ་ཀ་དྷ་མྨ་དྷ་མྨེ་ཧི ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལེ་ཧི ཨ་ཏཾ་ས་བྷཱ་ཝཱ་ནཾ ན་ཡ་ད་སྶ་ན་སྶ ཨ་ཡུ་ཛྫ་མཱ་ན་ཀ་ཏྟཱ. ཨ་པི་ཙ ཏ་ཏྠ ཝཱི་མཾ་སཱ་ཡ ཀེ་སུ་ཙི ས་བྦེ་ས་ཉྩ ཨ་དྷི་པ་ཏཱི་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨེ་ཀ་ར་སཾ དེ་ས་ནཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨུ་དྡྷ་ཊོ’’ཏི ཙ ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུཾ, ཨི་དྷ པ་ན ན ཏཱ་དི་སཾ ཨ་ཝ་ཙ་ནེ ཀཱ་ར་ཎཾ ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ‘‘ཨ་ཝ་ཙ་ནེ ཀཱ་ར་ཎཾ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ནཱཏི ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ན་ནྟ་རཾ ས་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ཏ་སྶ ཐེ་ར་སྶ མ་ཏི་མ་ཏྟ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལེ ནི་རུ་དྡྷེ ས་ཧེ་ཏུ་ཀོ ཝི་པཱ་ཀོ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི (པ་ཊྛཱ. ༣.༡.༩༨) ཝ་ཙ་ན་ཏོ པ་ན ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ན་ནྟ་རཾ ས་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་མྤི ཝི་ཛྫ་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨུ་པྤ་ཏྟིཾ ཝ་ད་ནྟ་སྶ ཡུ་ཏྟ་གྒ་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ན ཨེ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎཾ དི་སྶ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏེ་ན ཏི་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཛ་ཝ་ནཱ་ན་ནྟ་རཾ ཏི་ཝི་དྷ་མྤི ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཡུ་ཏྟ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ཡེ་ན ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ནཱཏི པ་ཋ་མ་ཐེ་རེ་ན ཏཱ་ཝ ཨེ་ཀེ་ན ཀ་མྨུ་ནཱ ཨ་ནེ་ཀ་ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎཾ ནི་བྦ་ཏྟ་མཱ་ནཾ ཀ་མྨ་ཝི་སེ་སཱ་བྷཱ་ཝཱ ཏཾ་ཏཾ་ཛ་ཝ་ན་ས་ངྑཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་ཝི་སེ་སེ་ན ཝི་སི་ཊྛཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཛ་ཝ་ན་ཝ་སེ་ན ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ས་ས་ངྑཱ་རཱ་དི་ཝི་དྷཱ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཝི་པཱ་ཀེ་ན ནཱ་མ ཀ་མྨ་ས་རི་ཀྑེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ན ཀ་མྨ་ཝི་རུ་དྡྷ་ས་བྷཱ་ཝེ་ན. ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཨ་ནི་ཊྛ་པྤ་ས་ངྒོ སི་ཡཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན དུ་ཏི་ཡ་ཏྠེ་རོ ཀ་མྨ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝི་སེ་སཾ ཨཱ་ཧ. ཉཱ་ཎ་སྶ ཛ་ཙྩ་ནྡྷཱ་དི་དུ་གྒ་ཏི་ཝི་པ་ཏྟི་ནི་མི་ཏྟ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏཱ ཝི་ཡ སུ་ག་ཏི་ཝི་པ་ཏྟི་ནི་མི་ཏྟ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏཱ་པི སི་ཡཱ་ཏི མ་ཉྙ་མཱ་ནོ ཏ་ཏི་ཡ་ཏྠེ་རོ ‘‘ཏི་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཀ་མྨ་ཏོ དུ་ཧེ་ཏུ་ཀ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་མྤི ནཱ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཏེ་སུ ཝཱ་དེ་སུ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཱ་ཝི་རོ་དྷ་ཝ་སེ་ན ཡུ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. མ་ཧཱ་པ་ཀ་ར་ཎེ ཨཱ་ག་ཏ་པཱ་ལི༹་ཡཱཏི ‘‘ས་ཧེ་ཏུ་ཀོ དྷ་མྨོ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི (པ་ཊྛཱ. ༣.༡.༡༠༢) ཨི་མ་སྶ ཝི་བྷ་ངྒེ ‘‘ས་ཧེ་ཏུ་ཀཾ བྷ་ཝ་ངྒཾ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་སྶ བྷ་ཝ་ངྒ་སྶ ཨ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ, ས་ཧེ་ཏུ་ཀཱ ཁ་ནྡྷཱ ཝུ་ཊྛཱ་ན་སྶ ཨ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ནཱ པ་ཊྛཱ་ནེ ས་ཧེ་ཏུ་ཀ་དུ་ཀཱ་དཱི་སུ ཨཱ་ག་ཏ་པཱ་ལི༹་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཱ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཝི་པཱ་ཀ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༩༩. ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ནཾ ཚ་ནྡཱ་དཱི་ནནྟི ཨེ་ཏེ་ན ཝི་པཱ་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ དུ་ཀྑཱ་པ་ཊི་པ་དཱ་དི་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི. ན ཧི ཀུ་ས་ལ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཝི་པཱ་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ པ་རི་ཀ་མྨ་ཝ་སེ་ན ནི་བྦ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི. ན ཙེ་ཏྠ པ་ཊི་པ་དཱ་བྷེ་དོ ཝི་ཡ ཀུ་ས་ལཱ་ནུ་རཱུ་པོ ཝི་པཱ་ཀ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷེ་དོ་པི ན པ་ར་མ་ཏྠི་ཀོ སི་ཡཱ་ཏི ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུཾ ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན སཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏྟཱ ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཝི་པཱ་ཀ་སྶ ཙ ཀ་མྨ་ནི་མི་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཉྙ་ཏྲཱ་པི ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏྟཱ. ནཱ་ནཱ་ཀྑ་ཎེ་སུ ནཱ་ནཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻནྟི ‘‘ཡ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཡཾ ཛྷཱ་ནཾ ཡ་ད་དྷི་པ་ཏི་ཀཾ, ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཏཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན ཏ་ད་དྷི་པ་ཏི་ཀཾ ན ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སྶེ་ཝཱཏི ཙ པ་ཊི་པ་དཱ ཝི་ཡ ཨ་དྷི་པ་ཏ་ཡོ ན ཨེ་ཀ་ནྟི་ཀཱ་ཏི ཨི་མ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི.
རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཱ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཝི་པཱ་ཀ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཝི་པཱ་ཀ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༠༥. ཏ་ཎྷཱ་ཝི་ཛྫཱ་དཱི་ཧི ཨཱ་ཧི་ཏ་ཝི་སེ་སཾ ལོ་ཀི་ཡ་ཀ་མྨཾ ཝི་པཱ་ཀུ་པྤཱ་ད་ན་ས་མ་ཏྠཾ ཧོ་ཏི, ན ཨ་ཉྙ་ཐཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཏ་ཎྷཱ་དཱི་ཧི ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ཏ’’ནྟི. ཨི་ཏ་ར་སྶཱཏི སུ་ཉྙ་ཏཱ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏ་ནཱ་མ་ར་ཧི་ཏ་སྶ. ཡོ སུ་དྡྷི་ཀ་པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏོ, ཡོ ཙ སུ་ཏྟ་ནྟ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨ་ནི་མི་ཏྟོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ན་ནྟ་ར་སྶ་པི མ་གྒ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཝ་ལ༹་ཉྫ་ན…པེ… བྷེ་དོ ཧོ་ཏི མ་གྒཱ་ག་མ་ན་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ‘‘མ་གྒཱ་ན་ནྟ་ར་ཕ་ལ་ཙི་ཏྟ་སྨིཾ ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ ‘‘སུ་ཉྙ་ཏཱ་དི་ནཱ་མ་ལཱ་བྷེ ས་ཏཱི’’ཏི སཱ་ས་ངྐཾ ཨཱ་ཧ. ཨ་ནི་མི་ཏྟ་ནཱ་མ་ཉྩ ལ་བྷ་ཏི མ་གྒཱ་ག་མ་ན་ཏོ ཕ་ལ་སྶ ནཱ་མ་ལཱ་བྷེ ཝི་སེ་སཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏཱ་དི་སཱ་ཡ ཨེ་ཝཱཏི ཡཱ་དི་སཱ མ་གྒེ ས་དྡྷཱ, ཏཱ་དི་སཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཕ་ལེ ས་དྡྷཱ་ཡ.
༥༥༥. ‘‘ཀ་ཏ་མེ དྷ་མྨཱ ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀཱ? ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་གྒཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ (དྷ. ས. ༡༢༩༥, ༡༦༠༩) ཨ་ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་པ་ད་ནི་དྡེ་སེ ཙ ‘‘ཙ་ཏཱུ་སུ བྷཱུ་མཱི་སུ ཝི་པཱ་ཀོ’’ཏི (དྷ. ས. ༡༦༡༠) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ན ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཕ་ལཾ ནི་ཡྻཱ་ན་ས་བྷཱ་ཝཾ, ནི་ཡྻཱ་ན་ས་བྷཱ་ཝ་སྶ པ་ན ཝི་པཱ་ཀོ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་པྤ་ཧཱ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནོ པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ ཏ་ཐཱ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་ས་བྷཱ་ཝ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. པ་ཉྩ་ངྒི་ཀོ ཙཱཏི ཨེ་ཏེ་ན མ་གྒ་ཝི་བྷ་ངྒེ ས་བྦ་ཝཱ་རེ་སུ་པི ཕ་ལ་སྶ མ་གྒ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཧི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ་སུ་པི ཝི་ར་ཏཱི་སུ ཏ་ད་ཝ་སི་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཀཱ་རཱ་པ་ཀ་ངྒཱ་ནཾ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཀི་ཙྩ་ཏཱ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ པཱ་ལི༹་ཡཾ པ་ཉྩ་ངྒི་ཀོ་པི མ་གྒོ ཨུ་དྡྷ་ཊོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་པཱིཏི ཡ་ཐཱ མ་གྒོ, ཨེ་ཝཾ མ་གྒ་བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་ཝི་བྷ་ངྒེ་སུ ཕ་ལེ་སུ ཙ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ ཨུ་དྡྷ་ཊཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཝི་པཱ་ཀ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཀི་རི་ཡཱ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༦༨. པུ་རི་མཱ པ་ཝ་ཏྟཱིཏི མ་ཧཱ་ཀི་རི་ཡ་ཙི་ཏྟ་པྤ་ཝ་ཏྟིཾ ཨཱ་ཧ. ཏཱ་ཡ ཧི ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ ཨེ་ཝཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཨི་དཾ པ་ན ཙི་ཏྟཾ ཝི་ཙཱ་ར་ཎ་པ་ཉྙཱ་ར་ཧི་ཏ’’ནྟི. ཨེ་ཝནྟི ཡ་ཐཱ སོ་ཏ་དྭཱ་རེ, ཨེ་ཝཾ གྷཱ་ན་དྭཱ་རཱ་དཱི་སུ་པི མ་ཧཱ་ཀི་རི་ཡ་ཙི་ཏྟེ་ཧི ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ཝི་ས་ཡེ ཨི་ད་མ་ཏྠི་ཀ་ཏཱ་ཡ པ་རི་ཙྪི་ནྣཱ་ཡ ཨི་དཾ ཙི་ཏྟཾ ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. པ་ཉྩ་དྭཱ་རཱ་ནུ་ག་ཏཾ ཧུ་ཏྭཱ ལ་བྦྷ་མཱ་ནནྟི པ་ཉྩ་དྭཱ་རེ པ་ཝ་ཏྟ་མ་ཧཱ་ཀི་རི་ཡ་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ པི་ཊྛི་ཝ་ཊྚ་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨི་མ་སྶ ཙི་ཏྟ་སྶ པ་ཝ་ཏྟིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, པ་ཉྩ་དྭཱ་རེ ཨེ་ཝ ཝཱ ཨི་ད་མེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ‘‘ལོ་ལུ་པྤ…པེ… བྷཱུ་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ པ་ཉྩ་དྭཱ་རེ པ་ཋ་མཾ ཨི་མི་ནཱ ཙི་ཏྟེ་ན སོ་མ་ན་སྶི་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ མ་ཧཱ་ཀི་རི་ཡ་ཙི་ཏྟེ་ཧི ཏཾ ཏཾ ཨ་ཏྠཾ ཝི་ཙི་ནོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ ཝི་ཡ དི་སྶ་ཏི. པུ་བྦེ་ཡེ་ཝ པ་ན མ་ནོ་དྭཱ་རི་ཀ་ཙི་ཏྟེ་ན པ་དྷཱ་ན་སཱ་རུ་པྤ་ཊྛཱ་ནཱ་དིཾ པ་རི་ཙྪི་ནྡ་ནྟ་སྶ པ་ཉྩ་དྭཱ་རེ ཏཱ་དི་ས་སྶེ་ཝ ཏཱ་དི་སེ་སུ རཱུ་པཱ་དཱི་སུ ཨི་དཾ ཙི་ཏྟཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨ་ཡ་མྤི ཨ་ཏྠོ པ་ཉྩ་དྭཱ་རེ ཨེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟཾ ལོ་ལུ་པྤ་ཏ་ཎྷཱ་པ་ཧཱ་ནཱ་དི་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་ཧེ་ཏུ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏཾ ཛཱ་ཏ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུཾ. ཨེ་ཝ་ཉྩ ས་ཏི ཨི་མ་སྶ ཙི་ཏྟ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ པུ་རི་མཱ པ་ཝ་ཏྟཱི་ཏི ཨི་ད་མྤི ཝ་ཙ་ནཾ ས་མ་ཏྠི་ཏཾ ཧོ་ཏི.
ཨེ་ཏྠ ཙ པ་ཉྩ་དྭཱ་རེ ཨི་མི་ནཱ ཙི་ཏྟེ་ན སོ་མ་ན་སྶུ་པྤཱ་ད་ན་མ་ཏྟཾ ད་ཊྛ་བྦཾ, ན ཧཱ་སུ་པྤཱ་ད་ནཾ པ་ཉྩ་དྭཱ་རི་ཀ་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཛ་ན་ཀ་ཏྟཱ, མ་ནོ་དྭཱ་རེ པ་ན ཧཱ་སུ་པྤཱ་ད་ནཾ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝ ཧི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ཉྩ་དྭཱ་རེ ‘‘སོ་མ་ན་སྶི་ཏོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ, མ་ནོ་དྭཱ་རེ ཙ ‘‘ཧཱ་ས་ཡ་མཱ་ན’’ནྟི. ཨི་མི་ནཱ ཧ་སི་ཏུ་པྤཱ་ད་ཙི་ཏྟེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཡ་མཱ་ན་མྤི བྷ་ག་ཝ་ཏོ སི་ཏ་ཀ་ར་ཎཾ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་ས་ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ་ས་ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ཀ་ཏྟཱ ཉཱ་ཎཱ་ནུ་པ་རི་ཝ་ཏྟི་ཡེ་ཝཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ པ་ན ཉཱ་ཎཱ་ནུ་པ་རི་ཝ་ཏྟི་བྷཱ་ཝེ ས་ཏི ན ཀོ་ཙི པཱ་ལི༹་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ནཾ ཝི་རོ་དྷོ, ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཏེ་སཾ ཉཱ་ཎཱ་ནཾ ཙི་ཎྞ་པ་རི་ཡ་ནྟེ ཨི་དཾ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཝ་སྶ་ཉྩ ཨེ་ཏཾ ཨེ་ཝཾ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦཾ, ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཙི་ཏྟ་སྶ་པི བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཝ་ཏྟི ན ཡུ་ཛྫེ་ཡྻ. ཏ་སྶ་པི ཧི ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ཀ་བྷཱ་ཝ་སྶ ནི་ཙྪི་ཏ་ཏྟཱ, ན ཙ ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ཀ་ཏྟེ ཏཾ་ས་མུ་ཊྛི་ཏཱ་ཡ ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཱ་དི་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་བྷཱ་ཝོ ཝི་བ་ནྡྷ་ཏཱི་ཏི.
ཏ་ཏོ ཨེ་ཝཱཏི མཱུ་ལཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ན སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ. ‘‘ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་ནཾ ཛྷཱ་ན་ངྒཱ་ནི བ་ལཱ་ནི ཙཱ’’ཏི ས་མྤི་ཎྜ་ན་ཏྠོ ཛྷཱ་ན་ངྒཱ་ནི ཙཱཏི ཙ-ས་དྡོ. ཡ་དི ཨ་པ་རི་པུ་ཎྞ་ཏྟཱ བ་ལ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་དྭ་ཡེ བ་ལཱ་ནི ཨ་ནུ་དྡི་ཊྛཱ་ནི ཨ་ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ནི ཙ, ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ ནི་དྡི་ཊྛཱ་ནཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་སྨཱ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ས་མྨཱ ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་ས་བྷཱ་ཝཱ་ནཾ ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ པ་ཊི་བྷཱ་ག་བྷཱུ་ཏོ ཝི་པཱ་ཀོ་པི ཕ་ལཾ ཝི་ཡ ཏཾ་ས་བྷཱ་ཝོ སི་ཡཱ་ཏི ས་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཝི་པཱ་ཀ་ཙི་ཏྟཱ་ནི ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཀི་རི་ཡ་ཙི་ཏྟ་ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཝཱ ‘‘མ་ཧཱ་ཀི་རི་ཡ་ཙི་ཏྟེ་སཱུ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཐ ཝཱ མ་ཧཱ་ཀི་རི་ཡ་ཙི་ཏྟེ་སུ་ཙཱཏི ཙ-ས་དྡེ་ན ས་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཝི་པཱ་ཀ་ཙི་ཏྟཱ་ནི་པི ག་ཧི་ཏཱ་ནཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི.
༥༧༤. ‘‘ཨི་ནྡྲི་ཡ …པེ… ཨི་མ་སྶཱ་ན་ནྟ་རཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཏེ་སཾ ཉཱ་ཎཱ་ནཾ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཏྟཱ. ཨི་ཏ་རེ་སཾ མ་ཧ་གྒ་ཏ་ཏྟཱ ‘‘པ་རི་ཀ་མྨཱ་ན་ནྟ་རཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
༥༧༧. ཨཱ་ཧི་ཏོ ཨ་ཧཾ མཱ་ནོ ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཨ་ཏྟཱ, སོ ཨེ་ཝ བྷ་ཝ་ཏི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ན པ་ར་པ་རི་ཀ་པྤི་ཏོ ཝི་ཡ ནི་ཙྩོ་ཏི ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ. ཨ་ཏྟཱ་ཏི ཝཱ དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀེ་ཧི ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན བྷ་ཝ་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ.
ཀི་རི་ཡཱ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་ཀ་ཎྜ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.