ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལ་པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡. ཨ་པྤེ་ཏུནྟི ནི་ག་མེ་ཏུཾ. ‘‘པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡཾ ན ཝུ་ཏྟ’’ནྟི པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡཱ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨ་པྤ་ནཱ་ཝ་རོ་དྷཾ སཱ་དྷེ་ཏྭཱ པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡཱ་ཝ་ཙ་ན་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ ཝ་ད་ནྟོ ‘‘ས་རཱུ་པེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ‘‘ཕ་སྶོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཧོ་ཏི-ས་དྡོ ཨ་ཏྠི-ས་དྡེ་ན ཨ་ནཱ་ན་ཏྠོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘དུ་ཏི་ཡེ་ན ཧོ་ཏི-ས་དྡེ་ནཱ’’ཏི. པུ་བྦེ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཝ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་སྶ པཱ་ལི༹་པྤ་དེ་ས་སྶ ཨ་པྤ་ནཱ་ཝ་རོ་དྷོ ས་མ་ཏྠི་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ས་ངྑེ་པེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.

ཉཱ་ཏུཾ ཨི་ཙྪི་ཏོཏི ལ་ཀྑ་ཎ་སྶ པུ་ཙྪཱ་ཝི་ས་ཡ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙཱིཏི ད་སྶ་ནཱ་དི་ཝི་སེ་ས་ཡུ་ཏྟེ་ན, ཨི་ཏ་རེ་ན ཝཱ. ཨ་ཝ་ཏྠཱ་ཝི་སེ་སོ ཧི ཉཱ་ཎ་སྶ ད་སྶ་ན་ཏུ་ལ་ན་ཏཱི་ར་ཎཱ་ནི. ‘‘ཨ་དི་ཊྛ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨཱ་ཧཱ་ཏི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ, ས་བྦ་ཏྠ ཙ ལ་ཀྑ་ཎ་སྶཱ་ཏི. ཏ་ཉྷེ་ཏྠ ཨ་དྷི་ཀ་ཏ་ནྟི. ཨ་དི་ཊྛཾ ཛོ་ཏཱི་ཡ་ཏི ཨེ་ཏཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཏེ་ན དི་ཊྛཾ སཾ་ས་ནྡ་ཏི ཨེ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི དི་ཊྛ་སཾ་ས་ནྡ་ནཱ. ཝི་མ་ཏིཾ ཚི་ནྡ་ཏི ཨེ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཝི་མ་ཏི་ཙྪེ་ད་ནཱ་ཏི ཨེ་ཏཱ་ས་མྤི ས་དྡ་ཏྠོ ན་ཡ་ཏོ ད་སྶི་ཏོ, ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་ན ས་བྦཱ་པི ཏ་ཐཱ་པ་ཝ་ཏྟཾ ཝ་ཙ་ནཾ, ཏ་དུ་པྤཱ་ད་ཀོ ཝཱ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཏོ པ་བྷི་ཛྫ་ཏཱི་ཏི པ་བྷེ་དོ, ཝི་སེ་སོ, ཏེ་ན པ་བྷེ་དེ་ན. དྷ་མྨཱ་ནཾ དེ་ས་ནནྟི ཀི་ཉྩཱ་པི ས་མ་ཡ་བྷཱུ་མི་ཛཱ་ཏི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ས་བྷཱ་ཝཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་པྤ་བྷེ་ད་པ་རི་གྒ་ཧ་ཏོ ནི་དྡེ་ས་དེ་ས་ནཱ་ཝ ཝ་ཏྟུཾ ཡུ་ཏྟཱ, ཏ་ཐཱ་པི ཀུ་ས་ལཱ་དི་མཱ་ཏི་ཀཱ་པ་ད་ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ཝི་སེ་སོ་ཡེ་ཝ ཨི་དྷ པ་བྷེ་དོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་བྷེ་ད…པེ… དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧཱ’’ཏི. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཀུ་ས་ལ…པེ… དཱི་པེ་ཏྭཱ་ཏི ཕ་སྶོ ཧོ་ཏི…པེ… ཨ་ཝི་ཀྑེ་པོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི (དྷ. ས. ཨ་ཊྛ. དྷ་མྨུ་དྡེ་ས་ཝཱ་ར ཕ་སྶ་པ་ཉྩ་མ་ཀ་རཱ་སི་ཝ་ཎྞ་ནཱ). ‘‘ཕ་སྶོ ཕུ་ས་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཙ པ་བྷེ་ད་ཝ་ནྟོ་ཝ སཱ་ཏི་ས་ཡཾ ནི་དྡི་ཊྛཱ, ན པ་ན མཱ་ཏི་ཀཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་པྤ་བྷེ་དོ་ཏི པ་བྷེ་ད་ཝ་ནྟ་ད་སྶ་ནཾ ནི་དྡེ་སོ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ‘‘པ་བྷེ་དེ…པེ… ད་སྶ་ན་ཏྠ’’ནྟི ཨི་མ་སྶ ཝཱ་ཀྱ་སྶ པི་ཎྜ་ཏྠ་མཱ་ཧ. ཡ་དི དྷ་མྨཱ ཨེ་ཝ པུ་ཙྪི་ཏ་བྦཱ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏ་བྦཱ ཙ, ཀ་སྨཱ ཀུ་ས་ལཱ་ཏི པ་བྷེ་ད་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏེ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ན ཧི པ་བྷེ་དེ་ཧི ཝི་ནཱ པ་བྷེ་ད་ཝ་ནྟོ ཨ་ཏྠཱི་ཏི. ‘‘ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ཀུ་ས་ལཱ’’ཏི ཨེ་ཏེ་ན ‘‘ཕ་སྶོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི, ‘‘ཕ་སྶོ ཕུ་ས་ནཱ’’ཏི ཙ ཨཱ་དི་ནཱ ཨུ་དྡི་ཊྛ་ནི་དྡི་ཊྛཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཀུ་ས་ལ་བྷཱ་ཝོ ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ‘‘ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ཀུ་ས་ལཱ་ཏི ཝི་སྶ་ཛྫ་ནེ་པཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨི་མ་སྨི་ཉྷཱིཏི ཧི-ས་དྡོ ཀཱ་ར་ཎ་ཏྠོ. ཏེ་ན ཡ་སྨཱ དྷ་མྨཱ་ཝ དེ་སེ་ཏ་བྦཱ, ཏེ ཙ ཀུ་ས་ལཱ…པེ… བྷེ་དཱ དེ་སེ་ཏ་བྦཱ, ཏ་སྨཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཝཱ ཡོ་ཛ་ནཱ. དྷ་མྨཱ་ན་མེ་ཝཱཏི ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་ཕ་ལཾ ད་སྶེ་ཏི ‘‘ཨ་ཝོ་ཧཱ་ར་དེ་ས་ནཱ་ཏོ’’ཏི. ཨ་ཏྠཱ་ན་ཉྩཱཏི ཙ-ས་དྡེ་ན ‘‘ཕ་སྶོ ཕུ་ས་ནཱ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ས་བྷཱ་ཝ་ནི་རུ་ཏྟིཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་དི་ཉཱ་ཎ་ཉྩ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ‘‘ཨི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཡཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦོ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦོ ཙཱ’’ཏི ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཝི་དྷེ་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝོ ཨི་ཏི་ཀ་ཏྟ་བྦ་ཏཱ, ཏཱ་ཡ ཡུ་ཏྟོ ཨི་ཏི…པེ… ཡུ་ཏྟོ, ཏ་སྶ ཝི་དྷེ་ཏ་བྦ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཝི་སེ་ས་ན་ཏྟཱ པ་བྷེ་ད་སྶཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.

ཨི་ཏི་ཀ་ཏྟ་བྦ་ཏཱ་ཡུ་ཏྟ་སྶ ཝི་སེ་སི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ཨུ་དྡེ་སོ དྷ་མྨ་པྤ་དྷཱ་ནོ, ཏ་སྨཱ ཏ་ཏྠ དྷ་མྨ་སྶ ཝི་སེ་སི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ’’ཏི ཨ་ཡཾ པ་དཱ་ནུ་ཀྐ་མོ ཀ་ཏོ. པུ་ཙྪཱ སཾ་ས་ཡི་ཏ་པྤ་དྷཱ་ནཱ ཨ་ནི་ཙྪི་ཏ་ནི་ཙྪ་ཡ་ནཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ. ཏེ་ན ས་བྦ་དྷ་མྨེ་སུ ས་མུ་གྒྷཱ་ཊི་ཏ་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ནུ་ས་ཡཱ་ན་མྤི པུ་ཙྪཱ དེ་སེ་ཏ་བྦ་པུ་གྒ་ལ་ག་ཏ་སཾ་ས་ཡཱ་པ་ཏྟིཾ ཨ་ཏྟ་ནི ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ སཾ་ས་ཡཱ་པ་ནྣེ་ཧི ཝི་ཡ པ་ཝ་ཏྟཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ་དི་བྷེ་དོ ཝི་ཡ ཀུ་ས་ལཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན ཀུ་ས་ལཱ་དི་བྷེ་དོ དྷ་མྨ་བྷཱ་ཝེ་ན ནི་ཡ་ཏོ་ཏི དྷ་མྨཱ་ཏི ཝུ་ཏྟེ ནི་ཙྪ་ཡཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ‘‘ཀུ་ས་ལཱ ནུ ཁོ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ ནུ ཁོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ སཾ་ས་ཡོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀུ་ས་ལཱ་དི་བྷེ་དོ པ་ན སཾ་ས་ཡི་ཏོ’’ཏི. དྷ་མྨ་བྷཱ་ཝོ པ་ན ཀུ་ས་ལཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཀ་ནྟི་ཀ་ཏྟཱ ནི་ཙྪི་ཏོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ན ཙ དྷ་མྨ་བྷཱ་ཝོ སཾ་ས་ཡི་ཏོ’’ཏི. ཏེ་ན སཾ་ས་ཡི་ཏོ ནི་ཙྪེ་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་དྷཱ་ནོ ཨེ་ཏྠ ཀུ་ས་ལ་བྷཱ་ཝོ, ན ཏ་ཐཱ དྷ་མྨ་བྷཱ་ཝོ་ཏི དྷ་མྨཱ ཀུ་ས་ལཱ་ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི.

ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་ས་མ་ཡེཏི ཙི་ཏྟ་སྶ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ས་མ་ཡེ. ‘‘ཨ་ཐ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཐ-ས་དྡ་སྶ ཨ་ཏྠ་མཱ་ཧ ‘‘པ་ཙྪཱ’’ཏི. བྷོ་ཛ་ན་ག་མ་ནཱ་དཱི་ཧི ས་མ་ཡེ་ཀ་དེ་ས་ནཱ་ན་ཏྟཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སེ་ས་ནཱ་ན་ཏྟཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ས་མ་ཝཱ་ཡཱ་དཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཝི་སེ་སི་ཏཱཏི ཨེ་ཏེ་ན ‘‘ནི་ཡ་མི་ཏཱ’’ཏི པ་ད་སྶ ཨ་ཏྠཾ ཝི་ཝ་ར་ཏི, ཏ་སྨཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་ཝི་སེ་སི་ཏ་བྦ་ཏོ ས་མ་ཡ་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་ཐཱ་དྷི་པྤེ་ཏཱ་ནནྟི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ་དི་ཝི་སེ་ས་ཡུ་ཏྟཱ་ནཾ. ‘‘ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ’’ཏི ཙི་ཏྟུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་སེ་སི་ཏ་བྦོ་པི ས་མ་ཡོ ཡེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནེ་ན ཝི་སེ་སཱི་ཡ་ཏི, ཏ་སྶེ་ཝ ཙི་ཏྟ་སྶ ‘‘ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ས་ཡཾ ཝི་སེ་ས་ན་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཏ་ཐཱ ‘‘ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཝི་སེ་ས་ན་བྷཱུ་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཝི་སེ་སི་ཏ་བྦ་ས་མ་ཡ་སྶ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཏྠཾ ‘‘ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ…པེ… ཙི་ཏྟ’’ནྟི ཝི་སེ་སི་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨུ་པ་ཀཱ་རོ་ཏི ཙ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨ་ཝ་ཙྪེ་ད་ཀཱ་ཝ་ཙྪི་ནྡི་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. པུ་རི་མ་དྷ་མྨཱ་ནཾ བྷ་ངྒ་ས་མ་ཀཱ་ལཾ, བྷ་ངྒཱ་ན་ནྟ་ར་མེ་ཝ ཝཱ པ་ཙྪི་མ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི པུ་རི་མ་པ་ཙྪི་མཱ་ནཾ ནི་ར་ནྟ་ར་ཏཱ ཀེ་ན་ཙི ཨ་ན་ནྟ་རི་ཏ་ཏཱ. ཡཱ་ཡ བྷཱ་ཝ་པ་ཀྑ་སྶ བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཊི་ཙྪཱ་དི་ཏོ ཝི་ཡ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་པ་ཀྑོ ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཏ་དེ་ཝེ་ཏ་ནྟི ག་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ཙུ་ར་ཛ་ནོ ཝི་པ་རི་ཡེ་སི་ཏོ, སོ་ཡ་མ་ཏྠོ ཨ་ལཱ་ཏ་ཙ་ཀྐེ་ན སུ་པཱ་ཀ་ཊོ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཀཱི་བྷཱུ་ཏཱ་ན་མི་ཝཱ’’ཏི. ཨེ་ཀ་ས་མཱུ་ཧ་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀཱི་བྷཱུ་ཏཱ་ན་མི་ཝ པ་ཝ་ཏྟི ས་མཱུ་ཧ་གྷ་ན་ཏཱ, དུ་བྦི་ཉྙེ་ཡྻ་ཀི་ཙྩ་བྷེ་ད་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀཱི་བྷཱུ་ཏཱ་ན་མི་ཝ པ་ཝ་ཏྟི ཀི་ཙྩ་གྷ་ན་ཏཱཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨེ་ཏྠ ཙ པ་ཙྩ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ནཾ ཨ་ནེ་ཀེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཀཱ་ལ་ས་བྷཱ་ཝ་བྱཱ་པཱ་རཱ་ར་མྨ་ཎེ་ཧི དུ་བྦི་ཉྙེ་ཡྻ་བྷེ་ད་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཀཱི་བྷཱུ་ཏཱ་ན་མི་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ཏཱ ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ ས་ནྟ་ཏི་གྷ་ན་ཏཱ་ད་ཡོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.

ས་ཧ་ཀཱ་རཱི་ཀཱ་ར་ཎ་ས་ནྣི་ཛ྄ཛྷཾ ས་མེ་ཏཱི་ཏི ས་མ་ཡོ, ས་མ་ཝེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ་ཏི ས་མ་ཡ-ས་དྡ་སྶ ས་མ་ཝཱ་ཡ་ཏྠ་ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘པ་ཙྩ་ཡ་སཱ་མ་གྒི’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ས་མེ་ཏི ས་མཱ་ག་ཙྪ་ཏི ཨེ་ཏྠ མ་གྒ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཏ་དཱ་དྷཱ་ར་པུ་གྒ་ལེ་ཧཱི་ཏི ས་མ་ཡོ, ཁ་ཎོ. ས་མེ་ནྟི ཨེ་ཏྠ, ཨེ་ཏེ་ན ཝཱ, ས་མཱ་ག་ཙྪ་ནྟི དྷ་མྨཱ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་དྷ་མྨེ་ཧི ཨུ་པྤཱ་དཱ་དཱི་ཧི ཝཱ་ཏི ས་མ་ཡོ, ཀཱ་ལོ. དྷ་མྨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་མ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨ་བྷཱུ་ཏོ་པི ཧི ཀཱ་ལོ དྷ་མྨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཀ་ར་ཎཾ ཝི་ཡ ཙ པ་རི་ཀ་པྤ་ནཱ་མ་ཏྟ་སི་དྡྷེ་ན རཱུ་པེ་ན ཝོ་ཧ་རཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི. ས་མཾ, ས་ཧ ཝཱ ཨ་ཝ་ཡ་ཝཱ་ནཾ ཨ་ཡ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟི ཨ་ཝ་ཊྛཱ་ན་ནྟི ས་མ་ཡོ, ས་མཱུ་ཧོ ཡ་ཐཱ ‘‘ས་མུ་དཱ་ཡོ’’ཏི. ཨ་ཝ་ཡ་ཝ་ས་ཧཱ་ཝ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ ཧི ས་མཱུ་ཧོ. པ་ཙྩ་ཡ་ནྟ་ར་ས་མཱ་ག་མེ ཨེ་ཏི ཕ་ལཾ ཨེ་ཏ་སྨཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཏི ཙཱ་ཏི ས་མ་ཡོ, ཧེ་ཏུ ཡ་ཐཱ ‘‘ས་མུ་ད་ཡོ’’ཏི. ས་མེ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ ཨེ་ཏི ས་ཝི་ས་ཡེ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ས་མྦ་ནྡྷཱ ཝཱ ཨ་ཡ་ནྟི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ས་མ་ཡོ, དི་ཊྛི. དི་ཊྛི་སཾ་ཡོ་ཛ་ནེ་ན ཧི ས་ཏྟཱ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ བ་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱི་ཏི. ས་མ་ཡ་ནཾ ས་ངྒ་ཏི ས་མོ་དྷཱ་ན་ནྟི ས་མ་ཡོ, པ་ཊི་ལཱ་བྷོ. ས་མ་སྶ ནི་རོ་དྷ་སྶ ཡཱ་ནཾ, ས་མྨཱ ཝཱ ཡཱ་ནཾ ཨ་པ་ག་མོ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟཱི་ཏི ས་མ་ཡོ, པ་ཧཱ་ནཾ. ཨ་བྷི་མུ་ཁ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་མྨཱ ཨེ་ཏ་བྦོ ཨ་བྷི་ས་མེ་ཏ་བྦོ ཨ་དྷི་ག་ནྟ་བྦོ་ཏི ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏོ ས་བྷཱ་ཝོ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡོ. ཨ་བྷི་མུ་ཁ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་མྨཱ ཝཱ ཨེ་ཏི ག་ཙྪ་ཏི བུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཨ་བྷི་ས་མ་ཡོ, ཨ་ཝི་རཱ་དྷེ་ཏྭཱ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་ས་བྷཱ་ཝཱ་ཝ་བོ་དྷོ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཨུ་པ་ས་གྒཱ་ནཾ ཛོ་ཏ་ཀ་མ་ཏྟ་ཏྟཱ ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ཝཱ་ཙ་ཀོ ས་མ་ཡ-ས་དྡོ ཨེ་ཝཱ་ཏི ས་ཨུ་པ་ས་གྒོ་པི ཝུ་ཏྟོ. ཏཱ་ནེ་ཝཱཏི པཱི་ལ༹་ནཱ་དཱི་ནེ་ཝ. ཝི་པྥཱ་རི་ཀ་ཏཱ སེ་རི་བྷཱ་ཝེ་ན ཀི་རི་ཡཱ་སུ ཨུ་སྶཱ་ཧ་ན་པ་རི་ནི་པྥ་ནྣོ.

ཀེ་སུ་ཙཱིཏི ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀཱ་དཱི་སུ. ཁ་ཎ་སྶ ཨ་ས་མྦྷ་ཝོ ཏེ་ན ཝི་ནཱ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ན་ནཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི. དྷ་མྨེ་ནེ་ཝཱཏི ཝི་སེ་ས་ནྟ་ར་ར་ཧི་ཏེ་ན. ཏཾ་ཡེ་ཝ ཧི ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎེ་ན ནི་ཝ་ཏྟི་ཏཾ ཝི་སེ་སཾ ད་སྶེ་ཏི ‘‘ན ཏ་སྶ པ་ཝ་ཏྟི་ཏྠཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ. ཡ་ཐཱ ཝཱ ཏ་ཐཱ ཝཱཏི ཀཱ་ལེ་ན ལོ་ཀོ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི ནི་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཝཱ ཀཱ་ལོ ནཱ་མ བྷཱ་ཝོ ཝ་ཏྟ་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ བྷཱ་ཝཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཨོ་ཀཱ་ས་དཱ་ཡ་ཀོ་ཏི ཝཱ ཡེ་ན ཏེ་ན པ་ཀཱ་རེ་ན. ཨི་དྷ ཨུ་ཏྟ་མ་ཧེ་ཏུ་ནོ ས་མྦྷ་ཝོ ཨེ་ཝ ན་ཏྠཱི་ཏི ཧེ་ཏུ་ཧེ་ཏུ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཧེ་ཏཱུ་ཡེ་ཝ པ་ཊི་སེ་དྷེ་ཏི. ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཏཾ ཨ་ནེ་ཀ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཾ.

པ་ཀ་ཏི་སྶ་ར་ཝཱ་དགྒ་ཧ་ཎཾ ནི་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. པ་ཛཱ་པ་ཏི་པུ་རི་ས་ཀཱ་ལ་ཝཱ་དཱ་ད་ཡོ་པི ‘‘ཨེ་ཀ་ཀཱ་ར་ཎ་ཝཱ་དོ’’ཏི. ཝཱ-ས་དྡེ་ན ཝཱ ཏེ་ས་མྤི ས་ངྒ་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨ་ཝ་ཡ་ཝ…པེ… དཱ་ཡོ ཝུ་ཏྟོ ཨ་ཝ་ཡ་ཝ་དྷ་མྨེ་ན ས་མུ་དཱ་ཡ་སྶ ཨ་པ་དི་སི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ, ཡ་ཐཱ ‘‘ས་མཾ ཙུ་ཎྞཾ, ཨ་ལ་ངྐ་ཏོ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ’’ཏི ཙ. ཨ་ནི་པྥཱ་ད་ནཾ ནི་པྥཱ་ད་ནཱ་བྷཱ་ཝོ ཨ་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ. ནི་པྥཱ་དེ་ཏུཾ ཨ་ས་མ་ཏྠ་སྶ པ་ན པ་ཙྩ་ཡ་ནྟ་རཱ་ནཾ ས་ཧ་སྶེ་པི ས་མཱ་ག་ཏེ ན་ཏྠེ་ཝ ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ནི་པྥཱ་ད་ན་ས་མ་ཏྠ་སྶཱ’’ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ ས་ཧ་ཀཱ་རཱི་ཀཱ་ར་ཎཱ་ཡ་ཏྟཱ ཕ་ལུ་པྤཱ་ད་ནཱ པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཱ་པེ་ཀྑཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་པེ་ཀྑཱ ཝི་ཡཱ་ཏི ཨ་པེ་ཀྑཱ ད་ཊྛ་བྦཱ.

ནི་བྱཱ་པཱ་རེ་སུ ཨ་བྱཱ་ཝ་ཊེ་སུ. ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིནྟི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཨཱ་མེ་ཌི་ཏ་ཝ་ཙ་ན་སྶ ལུ་ཏྟ་ནི་དྡི་ཊྛ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི. ས་ཏི ཙ ཨཱ་མེ་ཌི་ཏེ སི་དྡྷོ བ་ཧུ་བྷཱ་ཝོ་ཏི. ཨ་ནྡྷ་ས་ཏཾ པ་སྶ་ཏཱི་ཏི ཙ པ་ཙྩ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ ནི་དྡྷཱ་ར་ཎེ བྷུ་མྨ་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཎཱ་མེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ནྡྷ་ས་ཏེ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་ཐཱ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨི་ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཝི་སུཾ ཨ་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ ཛོ་ཏི་ཏཱ་ཏི ཨ་ནྡྷ་ས་ཏཾ པ་སྶ་ཏཱི་ཏི ས་མུ་དི་ཏཾ པ་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ཨཱ་པ་ནྣོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནྡྷ་ས་ཏཾ ས་ཧི་ཏཾ པ་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ’’ཏི. ཨ་ཉྙ་ཐཱཏི ཡ་ཐཱ་རུ་ཏ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྠེ ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ནེ. ཡ་སྨཱ ཨ་སཱ…པེ… སི་དྡྷོ སི་ཝི་ཀུ་བྦ་ཧ་ནཱ་དཱི་སུ, ཏ་སྨཱ ནཱ་ཡ་མ་ཏྠོ སཱ་དྷེ་ཏ་བྦོ. ཨི་དཱ་ནི ཏ་སྶ་ཏྠ་སྶ སུ་པཱ་ཀ་ཊ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་སཱ་དྷེ་ཏ་བྦ་ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཝི་སུ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.

ཨེ་ཏེ་ནུ་པཱ་ཡེ་ནཱཏི ཡོ་ཡཾ ཁ་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏོ ས་མ་ཡོ ཀུ་ས་ལུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ དུ་ལླ་བྷ་བྷཱ་ཝཾ དཱི་པེ་ཏི. ཨ་ཏྟ་ནོ དུ་ལླ་བྷ་ཏཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠ ཁ་ཎ་ཏྠོ ཝཱ ས་མ་ཡ-ས་དྡོ ཁ་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏོ ས་མ་ཡོ་ཏི ཨ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ. ཨེ་ཏེ་ན ཨུ་པཱ་ཡ་བྷཱུ་ཏེ་ན ན་ཡ་བྷཱུ་ཏེ་ན. ཡོ་ཛ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱཏི ཨེ་ཏྠཱ་ཡཾ ཡོ་ཛ་ནཱ – ས་མ་ཝཱ་ཡ…པེ… ཝུ་ཏྟིཾ དཱི་པེ་ཏི ས་ཡཾ པ་ཙྩ་ཡ་སཱ་མ་གྒི་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ས་མ་ཝཱ་ཡ་ཏྠོ ཝཱ ས་མ་ཡ-ས་དྡོ ས་མ་ཝཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏོ ས་མ་ཡོ. སོ ཡཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཡ་སཱ་མ་གྒི་ཡཱ ས་ཏཱི་ཏི ཨི་མ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ པ་ཀཱ་ས་ན་ཝ་སེ་ན དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ནེ་ཀ་ཧེ་ཏུ་ཏོ ཝུ་ཏྟིཾ དཱི་པེ་ཏི. ཀཱ་ལ…པེ… པ་རི་ཏྟ་ཏཾ དཱི་པེ་ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏི་པ་རི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ. ས་མཱུ་ཧ…པེ… ས་ཧུ་པྤ་ཏྟིཾ དཱི་པེ་ཏི ས་ཡཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་མུ་དཱ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཧེ་ཏུ…པེ… ཝུ་ཏྟི་ཏཾ དཱི་པེ་ཏི ས་ཏི ཨེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནི ཨ་ཏྟ་ནོ ཕ་ལཱ་ནཾ ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ་ཏི. ཨ་ཏྠ་པ་ཀྑེ ཙ ས་དྡ་པ་ཀྑེ ཙ ཡ་སྨིཾ ཨ་ཏི་པ་རི་ཏྟེ ཀཱ་ལེ ཡ་སྨིཾ དྷ་མྨ་ས་མུ་དཱ་ཡེ ཡ་མྷི ཧེ་ཏུ་མྷི ས་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ཉཱ་པ་ན་ཝ་སེ་ན ཏ་དཱ་དྷཱ་རཱ་ཡ ཏ་ད་དྷཱི་ནཱ་ཡ ཙ ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ དུ་པྤ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏཾ ཨ་ནེ་ཀེ་སཾ ས་ཧུ་པྤ་ཏྟིཾ པ་རཱ་དྷཱི་ན་པྤ་ཏྟི་ཉྩ དཱི་པེ་ཏཱི་ཏི.

ད་ལ༹ྷ་དྷ་མྨཱ དྷ་ནུ་གྒ་ཧཱཏི ད་ལ༹ྷ་དྷ་ནུ་ནོ ཨི་སྶཱ་སཱ. ད་ལ༹ྷ་དྷ་ནུ ནཱ་མ དྭི་ས་ཧ་སྶ་ཐཱ་མཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི. དྭི་ས་ཧ་སྶ་ཐཱ་མནྟི ཙ ཡ་སྶ ཨཱ་རོ་པི་ཏ་སྶ ཛི་ཡཱ་བ་དྡྷོ ལོ་ཧ་སཱི་སཱ་དཱི་ནཾ བྷཱ་རོ ད་ཎྜེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ ཀ་ཎྜ་པྤ་མཱ་ཎཱ ཨུ་ཀྑི་ཏྟ་སྶ པ་ཐ་ཝི་ཏོ མུ་ཙྩ་ཏི. སི་ཀྑི་ཏཱཏི ད་ས་དྭཱ་ད་ས་ཝ་སྶཱ་ནི ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཀུ་ལེ ཨུ་གྒ་ཧི་ཏ་སི་པྤཱ. ཀ་ཏ་ཧ་ཏྠཱཏི དྷ་ནུ་སྨིཾ ཙི་ཎྞ་ཝ་སཱི་བྷཱ་ཝཱ. ཀོ་ཙི སི་པྤ་མེ་ཝ ཨུ་གྒ་ཎྷཱ་ཏི, ཀ་ཏ་ཧ་ཏྠོ ན ཧོ་ཏི, ཨི་མེ པ་ན ན ཏ་ཐཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཀ་ཏུ་པཱ་ས་ནཱཏི རཱ་ཛ་ཀུ་ལཱ་དཱི་སུ ད་སྶི་ཏ་སི་པྤཱ. ཙ་ཏུ་དྡི་སཱ ཋི་ཏཱ ཨ་སྶཱུཏི ཨེ་ཀ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ པ་དེ་སེ ཐ་མྦྷཾ ཝཱ རུ་ཀྑཾ ཝཱ ཡཾ ཀི་ཉྩི ཨེ་ཀཾ་ཡེ་ཝ ནི་སྶཱ་ཡ ཙ་ཏུ་དྡི་སཱ་བྷི་མུ་ཁཱ ཋི་ཏཱ སི་ཡུ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་ཛ་ཝ་ན་པུ་རི་ས་སྶཱཏི ན ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ པུ་རི་སོ ཀོ་ཙི བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦོ ཨ་ཉྙ་ཏྲ བོ་དྷི་ས་ཏྟེ་ན. སོ ཧི ཛ་ཝ་ན་ཧཾ་ས་ཀཱ་ལེ ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་མ་ཀཱ་སི. སུ་ཏྟེ པ་ན ཨ་བྷཱུ་ཏ་པ་རི་ཀ་པྤ་ན་ཝ་སེ་ན ཨུ་པ་མཱ་མ་ཏྟཾ ཨཱ་ཧ་ཊཾ. ཏ་པྤ་ར་བྷཱ་ཝཱཏི ཏ་པྤ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཧེ་ཏུ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ས་མ་ཡ་སྶ པ་རཱ་ཡ་ཏྟ་ཝུ་ཏྟི་དཱི་པ་ནེ ཨེ་ཀ་ནྟ་བྱཱ་ཝ་ཊ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡེ པ་ན ‘‘ཏ་པྤ་ར་བྷཱ་ཝོ’’ཏི པ་ཋ་ནྟི, ཏེ་སཾ པ་ཙྩ་ཡཱ་ཡ་ཏྟ་ཝུ་ཏྟི་དཱི་པ་ན་ཏོ ཏ་པྤ་ར་བྷཱ་ཝོ ཧེ་ཏུ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ས་མ་ཡ་སྶ, ཏ་སྨཱ ཏ་སྶ པ་རཱ་ཡ་ཏྟ་ཝུ་ཏྟི་དཱི་པ་ན་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ས་མུ་དཱ་ཡཱ་ཡ་ཏྟ་ཏཱ་དཱི་པ་ནེ ཏ་པྤ་རོ, ཏ་དེ་ཀ་དེ་སཱ་ཡ་ཏྟ་ཏཱ་དཱི་པ་ནེ ཏ་པྤ་རོ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཏ་པྤ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ’’ཏི.

ན་ནུ ཙ ཏཾ ཏཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ པ་ཉྙ་ཏྟོ ཀཱ་ལོ ཝོ་ཧཱ་ར་མ་ཏྟ་ཀོ, སོ ཀ་ཐཾ ཨཱ་དྷཱ་རོ ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀཱ་ལོ་པི ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཡ་དི ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཀི་རི་ཡ་ནྟ་ར་ལ་ཀྑ་ཎཾ བྷཱ་ཝེ་ན་བྷཱ་ཝ་ལ་ཀྑ་ཎཾ, ཀཱ པ་ནེ་ཏྠ ལ་ཀྑ་ཎ་ཀི་རི་ཡཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨི་ཧཱ་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ལ་ཀྑ་ཎ་བྷཱུ་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཡུ་ཏྟོཏི ཨི་ཏི-ས་དྡོ ཧེ་ཏུ་ཨ་ཏྠོ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཡ་སྨཱ ས་ཏྟཱ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ ལ་ཀྑ་ཎ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཡུ་ཏྟོ ས་མ་ཡོ, ཏ་སྨཱ ཏ་ཏྠ བྷཱུ་མི་ནི་དྡེ་སོ་ཏི.

ཨུ་དྡཱ་ན་ཏོཏི ཡ་དི ས་ངྑེ་པ་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན་ནུ ཙ ཨ་ཝ་སི་ཊྛ་ཀི་ལེ་སཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མོ་པི ཨ་སྶཱ་དེ་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཡ ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མེ ས་མ་ཝ་རུ་དྡྷོ ཉཱ་ཎཾ ཝི་ཡ ཉེ་ཡྻེ་ཏི ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཨེ་ཀོ་ཡེ་ཝ ཀཱ་མོ སི་ཡཱ་ཏི ཨ་ནུ་ཡོ་གཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ས་ཧི་ཏ་སྶཱཏི ཝི་ས་ཡ་ཝི་ས་ཡི་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཝ་ཊྛི་ཏ་སྶ. ‘‘ཨུ་དྡཱ་ན་ཏོ དྭེ ཀཱ་མཱ’’ཏི ཀི་ཉྩཱ་པི ས་བྦེ ཀཱ་མཱ ཨུ་དྡི་ཊྛཱ, ‘‘ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་པཱ་ཡཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ན ཝི་ས་ཡ་སྶ ཝི་སེ་སི་ཏ་ཏྟཱ ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡ་ཀི་ལེ་ས་བྷཱུ་ཏོ ཀཱ་མ་རཱ་གོ ཨི་དྷ ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མོ་ཏི ག་ཧི་ཏོ་ཏི ‘‘ཏེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཙོ་ད་ཀོ ཏ་སྶ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ ‘‘ན་ནུ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ཏི. ཨི་ཏ་རོ པ་ན ‘‘བ་ཧ་ལ་ཀི་ལེ་ས་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ཝི་ཝ་ར་ཏི.

ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་དྷ་མྨེ་སུ ཝི་མཱ་ན་ཀ་པྤ་རུ་ཀྑཱ་དི་པྤ་ཀཱ་རེ་སུ པ་རི་ཏྟ་ཀུ་ས་ལཱ་དཱི་སུ ཝཱ. ན་ནུ ཙ ‘‘ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་པཱ་ཡཱ་ན’’ནྟི ཝི་ས་ཡ་སྶ ཝི་སེ་སི་ཏ་ཏྟཱ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ་གྒ་ཧ་ཎ་སྶ ཨ་ས་མྦྷ་ཝོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི? ན, ‘‘ཨུ་དྡཱ་ན་ཏོ དྭེ ཀཱ་མཱ’’ཏི ནི་ར་ཝ་སེ་ས་ཏོ ཀཱ་མཱ་ནཾ ཨུ་དྡི་ཊྛ་ཏྟཱ. ཨུ་དྡི་ཊྛེ་པི ཧི ཀཱ་མ་ས་མུ་དཱ་ཡེ ཡ་ཐཱ ཏ་དེ་ཀ་དེ་སོ་ཝ ག་ཡ྄ཧ་ཏི, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘དུ་ཝི་དྷོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཀཱ་མ་རཱ་གོ པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎི་ཀོ རཱ་གོ. ཀཱ་མ་ཏ་ཎྷཱ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་དྷ་མྨ་ཝི་ས་ཡཱ ཏ་ཎྷཱ. ནི་རོ་དྷ་ཏ་ཎྷཱ ཨུ་ཙྪེ་ད་དི་ཊྛི་ས་ཧ་ག་ཏོ རཱ་གོ. ཨི་དྷཱཏི ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཝི་དྷེ པ་དེ་སེ. ཡ་དི ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་པྤ་ཝ་ཏྟི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ, ‘‘དུ་ཝི་དྷོ་པེ་སོ’’ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མེ་ཀ་དེ་ས་སྶ ཨི་དྷ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ་ཏི ཨ་ནུ་ཡོ་གེ་ན ཡེ་བྷུ་ཡྻ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ན་ཝ་སེ་སོ ཝི་ཡ ཨ་ན་ཝ་སེ་སོ་ཏི ཝཱ ཨ་ཏྠོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མོ་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ས་དི་ས་ཏཱ ཙེ་ཏྠ ས་བྷཱ་ཝ་བྷི་ནྣ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱཏི ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མཱ་ནཾ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་པ་རི་པུ་ཎྞ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་བྷི་ལ་ཀྑི་ཏ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཙཱ་ས་དྡ་སྶ ར་སྶ་ཏྟཾ ཀ་ཏནྟི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ས་དྡེ ཧེ་ཏུ་ཀ་ཏྟུ་ཨ་ཏྠོ ཨ་ནྟོ་ནཱི་ཏོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི.

ཝི་ས་ཡེཏི ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ཨ་བྷི་དྷེ་ཡྻ་ཏྠེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ནི་མི་ཏྟ་ཝི་ར་ཧེཏི ཨེ་ཏེ་ན རུ་ལ༹ྷཱི་སུ ཀི་རི་ཡཱ ཝི་བྷཱ་ག་ཀ་ར་ཎཱ་ཡ, ན ཨ་ཏྟ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཀུ་ས་ལ་བྷཱ་ཝནྟི ཛཱ་ཏ་ཀ་བཱ་ཧི་ཏི་ཀ་སུ་ཏྟ་ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཀ་ཐི་ཏཾ ཀུ་ས་ལ་ཏྟཾ. ཏ་སྶཱཏི སུ་ཁ་ཝི་པཱ་ཀ་བྷཱ་ཝ་སྶ. ཏ་སྶ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཏཾ ཝ་ཏྟུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཏེ་ན ‘‘ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་སུ་ཁ་ཝི་པཱ་ཀ་ལ་ཀྑ་ཎ’’ནྟི ཨེ་ཏྠ སུ་ཁ་ས་དྡོ ཨི་ཊྛ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ས་ཉྙཱ་པ་ཉྙཱ་ཀི་ཙྩཾ ས་ཉྙཱ་ཎ་ཀ་ར་ཎ་པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནཱ་ནི, ཏ་དུ་བྷ་ཡ་ཝི་དྷུ་རཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱུ་པ་ལ་དྡྷི ‘‘ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཉྙཱ…པེ… ག་ཧ་ཎ’’ནྟི. ན་ནུ ཙ ཕ་སྶཱ་དི་ཀི་ཙྩ་ཏོ་པི ཝི་སི་ཊྛ་ཀི་ཙྩཾ ཙི་ཏྟ་ནྟི? ས་ཙྩ་མེ་ཏཾ, སོ པ་ན ཝི་སེ་སོ ན ཏ་ཐཱ དུ་ར་ཝ་བོ་དྷོ, ཡ་ཐཱ ས་ཉྙཱ་པ་ཉྙཱ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ན་ནྟི ས་ཉྙཱ་པ་ཉྙཱ་ཀི་ཙྩ་ཝི་སི་ཊྛ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏཱ་ཡ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎ་མཱ་ཧ. ཨ་ན་ནྟ་ར་དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་གུ་ཎ་བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནོ ས་ནྟཱ་ནཾ ཙི་ནོ་ཏི ནཱ་མ. ཏ་ཐཱ་པ་ཝ་ཏྟི ཙ ཨཱ་སེ་ཝ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་སེ་ཝ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ཙི་ནོ་ཏཱི’’ཏི.

ཙི་ཏྟ་ཀ་ཏ་མེ་ཝཱཏི ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀ་ཏ་མེ་ཝ. ནཱ་ན་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནནྟི ཨེ་ཏྠ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ པ་ཙྩེ་ཀཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ པ་རི་ཙྪེ་དོ ཨ་ས་ངྐ་ར་བྷཱ་ཝོ. ཏེ་ན ཙ དྷ་མྨོ ནི་ཙྪི་ཏོ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ནི་ཙྪི་ཏ་ཏཱ’’ཏི. ལི་ངྒ་ནཱ་ན་ཏྟཱ་དཱི་ནཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨི་ཏྠི་པུ་རི་ས་ས་ཎྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན ལི་ངྒ་ནཱ་ན་ཏྟཾ. དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶ་ཏི་ར་ཙྪཱ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒ་སྶ པུ་ཐུ་ཏྟཾ, ཏ་ཐཱ པུ་རི་ས་ལི་ངྒ་སྶ. དེ་ཝཱ་དི་བྷེ་དེ ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒེ པ་ཙྩེ་ཀཾ ནཱ་ན་ཏྟ་ཀཱ་ཡ་ཏཱ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཝི་ས་དི་ས་ས་བྷཱ་ཝ་སྶ དེ་སཱ་དི་བྷེ་ད་བྷི་ནྣ་སྶ ཙ ཝི་སེ་ས་སྶ ཝ་སེ་ན པ་བྷེ་དོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏ་ཐཱ པུ་རི་ས་ལི་ངྒེ. ལི་ངྒ་ནི་བྦ་ཏྟ་ཀ་སྶ ཝཱ ཀ་མྨ་སྶ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ནཱ་ན་ཏྟཱ་དི་ཝ་སེ་ན ལི་ངྒ་སྶ ནཱ་ན་ཏྟཱ་དཱི་ནི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ་ནི. ལི་ངྒ་ནཱ་ན་ཏྟཱ་དཱི་སུ པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ ས་ཉྙཱ་དཱི་ནཾ ནཱ་ན་ཏྟཱ་དཱི་ནི. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཀ་མྨ་ནཱ་ན་ཏྟཱ་དཱི་ཧི ནི་བྦ་ཏྟཱ་ནི ཧི ཏཱ་ནཱི’’ཏི. ཨ་པ་དཱ་དི་ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎ་ད་སྶ་ནེ་ན ལི་ངྒ་ནཱ་ན་ཏྟཾ ད་སྶི་ཏཾ. ཏ་སྨི་ཉྩ ད་སྶི་ཏེ ས་ཉྙཱ་ནཱ་ན་ཏྟཱ་ད་ཡོ ད་སྶི་ཏཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཝ་ཏྟ་ཏི བྷ་ཝ་ཙ་ཀྐ་ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནཱ་ག…པེ… གྷ་ཊེ་ནྟོ’’ཏི. ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒ་པུ་རི་ས་ལི་ངྒཱ་དི ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དྷི་ཊྛི་ཏ་སྶ རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ས་ནྣི་ཝེ་ས་ཝི་སེ་སོ. ས་ཉྙཱ་སཱི་སེ་ན ཙ་ཏྟཱ་རོ ཁ་ནྡྷཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཝོ་ཧཱ་ར་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཙ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཝོ་ཧ་རི་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟི དཱི་པི་ཏཱ, ཡཱ སཱ ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ཧེ་ཏཱུ་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ལི་ངྒཱ་དི…པེ… ཡོ་སཱ་ནཱ་ནཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ.

‘‘ཡེ ཀེ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ ཨ་ཀུ་ས་ལ་བྷཱ་གི་ཡཱ, ས་བྦེ་ཏེ མ་ནོ་པུ་བྦ་ངྒ་མཱ’’ཏི (ཨ. ནི. ༡.༥༦-༥༧), ‘‘མ་ནོ་པུ་བྦ་ངྒ་མཱ དྷ་མྨཱ’’ཏི (དྷ. པ. ༡, ༢) ཙ ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཙི་ཏྟ་ཧེ་ཏུ་ཀཾ ཀ་མྨ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀ་མྨ་ཉྷི ཙི་ཏྟ་ཏོ ནི་བྦ་ཏྟ’’ནྟི. ཡ་ཐཱ་ས་ངྑྱནྟི ཀ་མྨ་ཏོ ལི་ངྒཾ ལི་ངྒ་ཏོ ས་ཉྙཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན པུ་རི་མ་ཝི་ཀ་པྤེ ཝི་ཡ ཀ་མྨ་ཏོ ལི་ངྒ་ས་ཉྙཱ ལི་ངྒ་ཏོ ལི་ངྒ་ས་ཉྙཱ་ཏི ཨུ་བྷ་ཡ་ཏོ ཨུ་བྷ་ཡ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན. ‘‘བྷེ་དཾ ག་ཙྪ་ནྟི ཨི་ཏྠཱ་ཡཾ པུ་རི་སོ་ཏི ཝཱ’’ཏི བྷེ་ད་སྶ ཝི་སེ་སི་ཏ་ཏྟཱ ཨི་ཏྠཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན ཝོ་ཧ་རི་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝོ ཨི་དྷ བྷེ་དོ་ཏི ‘‘ཨི་ཏྠི་པུ་རི་སཱ་དི་ཝོ་ཧཱ་རཾ ག་ཙྪ་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་དྡྷ་དྭ་ཡ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཨ་ཏཱི་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་དྡྷ་དྭ་ཡ་ཝ་སེ་ན. གུ་ཎཱ་བྷི་བྱཱ་པ་ནཾ ཀི་ཏྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཏྠ་ཊ་ཡ་ས་ཏ’’ནྟི. ཀ་མྨ་ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཝི་ནཱ ཀ་མྨ་ནི་བྦ་ཏྟ་ནཱ་ནཱ་ཀཱ་ར་ཎཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ‘‘ཀ་མྨ་ཛེ་ཧི…པེ… ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཝི་པ་ཙྩ་ནོ་ཀཱ་སོ ཨ་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏཱ, ག་ཏི་ཀཱ་ལོ་པི ཝཱ. ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དིཾ ཛ་ནེ་ཏྭཱ ཨ་ནོ་ཀཱ་ས་ཏཱ་ཡ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨ་ཛ་ནེ་ནྟཾ ཨེ་ཏྠ ནི་ད་སྶེ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཀ་ཙྩ་ཙི་ཏྟ་ཀ་ར་ཎ་སྶ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ ཙ་ཀྑཱ་དི་ཝེ་ཀ་ལླེ་ན ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཛ་ན་ཀཾ ཀ་མྨ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ཝ་སེ་ས་པ་ཙྩ་ཡ་ཝི་ཀ་ལེ ཨ་ནོ་ག་དྷཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཏ་ད་པི ཀཱ་ལ་ག་ཏི་པ་ཡོ་གཱ་དཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ནྟི. ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘ས་ཧ་ཀཱ་རཱི་ཀཱ་ར་ཎ་ཝི་ཀ་ལཾ ཝི་པཱ་ཀ་སྶ ཨ་ཙྩ་ནྟཾ ཨོ་ཀཱ་ས་མེ་ཝ ན ལ་བྷ་ཏི, ཨི་ཏ་རཾ ཝི་པཱ་ཀེ་ཀ་དེ་ས་སྶ ལ་དྡྷོ་ཀཱ་ས་ནྟི, ཨི་ད་མེ་ཏེ་སཾ ནཱ་ན་ཏྟ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ཝི་པཱ་ཀ་སྶ ཨོ་ཀཱ་ས་ལཱ་བྷེ ས་ཏི ས་ཧཱ་ཡ་ཀཱ་ར་ཎ་ཝི་ཀ་ལ་ཏཱ་ཝ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟཾ.

བྷ་ཝ་ཏུ ཏཱ་ཝ བྷ་ཝི་ཏྭཱ ཨ་པ་ག་ཏཾ བྷཱུ་ཏཱ་པ་ག་ཏཾ, ཨ་ནུ་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ཨ་པ་ག་ཏཾ པ་ན ཀ་ཐ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནུ་བྷཱུ་ཏ་བྷཱུ་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏེ་ན ཨ་ནུ་བྷཱུ་ཏ-ས་དྡེ་ན ཡོ ཨ་ཏྠོ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་སྶ བྷཱུ་ཏ-ས་དྡོ་ཡེ་ཝ ཝཱ་ཙ་ཀོ, ན ཨ་ནུ-ས་དྡོ, ཨ་ནུ-ས་དྡོ པ་ན ཛོ་ཏ་ཀོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. སཱ་ཁཱ་བྷ་ངྒ་ས་དི་སཱ ཧི ནི་པཱ་ཏོ་པ་ས་གྒཱ་ཏི. ཀི་རི་ཡཱ་ཝི་སེ་ས་ཀ་ཏྟ་ཉྩ ཨུ་པ་ས་གྒཱ་ནཾ ཨ་ནེ་ཀ་ཏྠ་ཏྟཱ དྷཱ་ཏུ་ས་དྡཱ་ནཾ ཏེ་ཧི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཝི་སེ་ས་སྶ ཛོ་ཏ་ན་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ཨ་ཝ་ཙྪི་ནྡ་ན་ནྟི ཡ་ཏྟ་ཀཱ དྷཱ་ཏུ་ས་དྡེ་ན ཨ་བྷི་དྷཱ་ཏ་བྦཱ ཨ་ཏྠ་ཝི་སེ་སཱ, ཏེ་སཾ ཡཾ སཱ་མ་ཉྙཾ ཨ་ཝི་སེ་སོ, ཏ་སྶ ཝི་སེ་སེ ཨ་ཝ་ཊྛཱ་པ་ནཾ ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཝི་སེ་ས་སྶ ཛོ་ཏ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སཱ་མ་ཉྙ…པེ… ཝི་སེ་སཱི་ཡ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ནུ་བྷཱུ་ཏ-ས་དྡོ བ་ཧུ་ལཾ ཀ་མྨ་ཏྠེ ཨེ་ཝ དི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཏ་སྶ ཨི་དྷ ཀ་ཏྟུ་ཨ་ཏྠ་ཝཱ་ཙི་ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ནུ་བྷཱུ་ཏ་ས་དྡོ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ས་ཏི་པི ས་བྦེ་སཾ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དཱ་ནཾ ས་ཝེ་ད་ཡི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ནེ, ས་ཝི་པ་ལླཱ་སེ པ་ན ས་ནྟཱ་ནེ ཙི་ཏྟཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཏོ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏེ་ཧི ཝི་སི་ཊྛོ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ སཱ་ཏི་ས་ཡོ ཝི་ས་ཡཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ནཱ་ཀཱ་རོ་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏོ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཝ་ཏྟུཾ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. བྷཱུ་ཏཱ་པ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝཱ་བྷི་དྷཱ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ནཱཏི ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་སྶ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ནུ་པཱ་ཡ་མཱ་ཧ.

ཨུ་པྤ་ཏི་ཏ་ཀི་ཙྩ་ནི་པྥཱ་ད་ན་ཏོ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏ་ས་དི་ས་ཏྟཱ ‘‘ཨུ་པྤ་ཏི་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏུཾ ཨཱ་ར་དྡྷོཏི ཨ་ནཱ་ག་ཏ་སྶ་པི ཏ་སྶེ་ཝ ཨུ་པྤ་ནྣ-ས་དྡེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཀཱ་ར་ཎ་མཱ་ཧ. ཨེ་ཏྠ ཙ ར་ཛྫ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ར་སཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ནཾ སཱ་ཏི་ས་ཡ་ནྟི ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཉྩ ཀུ་ས་ལ་ཉྩ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ནི་རུ་དྡྷ་ཏཱ་སཱ་མ་ཉྙེ་ན ‘‘ས་བྦ་ས་ངྑ་ཏཾ བྷཱུ་ཏཱ་པ་ག་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ས་མྨོ་ཧ་ཝི་ནོ་ད་ནི་ཡཾ པ་ན ‘‘ཝི་པཱ་ཀཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ན་ཝ་སེ་ན ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎཾ. ཨ་ཝི་པ་ཀྐ་ཝི་པཱ་ཀ་སྶ ས་བྦ་ཐཱ ཨ་ཝི་ག་ཏ་ཏྟཱ བྷ་ཝི་ཏྭཱ ཝི་ག་ཏ་ཏཱ་མ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན་ཀ་མྨ་ཉྩ བྷཱུ་ཏཱ་པ་ག་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ནེ་ཝ ཏ་ཏྠ ཨོ་ཀཱ་ས་ཀ་ཏུ་པྤ་ནྣ་ནྟི ཝི་པཱ་ཀ་མེ་ཝཱ་ཧ. ཨི་དྷ པ་ན ཀ་མྨ་མྤཱི་ཏི. ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན བྷ་ཝ་ཏི ཨེ་ཏྠ ཀི་ལེ་ས་ཛཱ་ཏ་ནྟི བྷཱུ་མཱིཏི ཝུ་ཏྟཱ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ. ཨ་གྒི་ཨཱ་ཧི་ཏོ ཝི་ཡཱཏི བྷཱུ་མི་ལ་དྡྷ་ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཱ་ཡ ཨུ་པཱ་ཡཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨེ་ཏེ་ནཱཏི ཀ་མྨཾ. ཨེ་ཏ་སྶཱཏི ཝི་པཱ་ཀོ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.

ཨ་ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏ་ཏྟཱཏི ཨ་ཝི་ནོ་དི་ཏ་ཏྟཱ. ས་བྷཱུ་མི་ཡནྟི ས་ཀ་བྷཱུ་མི་ཡཾ. ཝི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱཏི པུ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏུཾ ཨ་ད་ཏྭཱ. ཁ་ཎ་ཏྟ་ཡེ་ཀ་དེ་ས་ག་ཏཾ ཁ་ཎ་ཏྟ་ཡ་ག་ཏ་ནྟི ཝུ་ཏྟནྟི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་སྶ ཨུ་དཱ་ཧ་ར་ཎ་སྶ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་བྷཱ་ཝ་མཱ་ཧ. ཏེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣཱ དྷ་མྨཱ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ དྷ་མྨཱ་ཏི ཨི་ད་མེ་ཏྠ ཨུ་དཱ་ཧ་ར་ཎཾ ཡུ་ཏྟ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. པ་དྷཱ་ནེ་ནཱཏི པ་དྷཱ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན. དེ་ས་ནཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ པུ་བྦ་ངྒ་མནྟི ལོ་ཀི་ཡ་དྷ་མྨེ དེ་སེ་ཏ་བྦེ ཙི་ཏྟཾ པུ་བྦ་ངྒ་མཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་ས་ནཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨུ་ཙི་ཏཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཝཾ ཝཱ ས་ནྡྷཱ་ཡཱཏི ལོ་ཀི་ཡ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཡཾ ས་བྷཱ་ཝོ ཡ་དི་དཾ ཏེ ཙི་ཏྟ་ཛེ་ཊྛ་ཀཱ ཙི་ཏྟ་པུ་བྦ་ངྒ་མཱ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཏེ་ན ཏེ་སཾ ཏ་ཐཱ་དེ་ས་ནཱ་ཡ ཀཱ་ར་ཎ་མཱ་ཧ, ས་བྦེ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཙི་ཏྟ་ཝ་ཛྫཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀེ་ཙཱིཏི པ་ད་ཀཱ་རཱ. ཕ་སྶཱ་ད་ཡོ་པཱིཏི པི-ས་དྡེ་ན རཱ་གཱ་ད་ཡོ ས་མྤི་ཎྜེ་ཏི. ཀཱ་ལ་བྷེ་དཱ་བྷཱ་ཝེ་པི པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་པེ་ཀྑི་ཏོ དྷ་མྨོ པུ་རི་མ་ནི་པྥ་ནྣོ ཝི་ཡ ཝོ་ཧ་རཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཋ་མཾ ཨུ་པྤ་ནྣོ ཝི་ཡཱ’’ཏི. ཨ་ནུ་པ་ཙ་རི་ཏ་མེ་ཝ་སྶ པུ་བྦ་ངྒ་མ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡ་མ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཁཱི་ཎཱ བྷ་ཝ་ནེ་ཏྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ (དཱི. ནི. ༢.༡༥༥; ནེ་ཏྟི. ༡༡༤) ནེ་ཏྟི་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཡུ་ཏྟཾ ཙི་ཏྟཾ ནཱ་ཡ་ཀ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཎྷཱ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ ཝཱ’’ཏི.

‘‘ཡཾ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཙེ་ཏ་སི་ཀཾ སཱ་ཏ’’ནྟི ནི་དྡི་ཊྛ་ཏྟཱ སོ་མ་ན་སྶ་ཝེ་ད་ནཱ སཱ་ཏ་ས་བྷཱ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་བྷཱ་ཝ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ’’ནྟི. ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན མ་དྷུ་ར-ས་དྡོ ར་ས་ཝི་སེ་ས་པ་རི་ཡཱ་ཡོ, ཨི་ཊྛ་བྷཱ་ཝ་སཱ་མ་ཉྙེ་ན ཨི་དྷ ཨུ་པ་ཙཱ་རེ་ན ཝུ་ཏྟོ་ཏི་ཨཱ་ཧ ‘‘མ་དྷུ་རཾ ཝི་ཡཱ’’ཏི. པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཏ་ཎྷཱ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟོ ན་ནྡི་རཱ་གོ ན་ནྡི་རཱ་ག་བྷཱ་ཝོ ཝཱ ན་ཏྠཱི་ཏི ‘‘ན ཨེ་ཏྠ ས་མྤ་ཡོ་ག་ཝ་སེ་ན ས་ཧ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝོ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི, ‘‘ན་ནྡི་རཱ་ག་ས་ཧ་ག་ཏཱ’’ཏི ཙ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏེ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི ‘‘ས་ཧ་ག་ཏ་ས་དྡོ ཏ་ཎྷཱ་ཡ ན་ནྡི་རཱ་ག་བྷཱ་ཝཾ ཛོ་ཏེ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ཝ་ཏྠཱ་ཝི་སེ་ས་ཝཱ་ཙ་ཀོ ཝཱ ས་ཧ-ས་དྡོ ‘‘ས་ནི་ད་སྶ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ, ས་བྦཱ་སུ་པི ཨ་ཝ་ཏྠཱ་སུ ན་ནྡི་རཱ་ག་ས་བྷཱ་ཝཱ་ཝི་ཛ་ཧ་ན་དཱི་པ་ན་ཝ་སེ་ན ན་ནྡི་རཱ་ག་བྷཱ་ཝཾ ག་ཏཱ ན་ནྡི་རཱ་ག་ས་ཧ་ག་ཏཱ་ཏི ཏ་ཎྷཱ ཝུ་ཏྟཱ. ག་ཏ-ས་དྡ་སྶ ཝཱ ‘‘དི་ཊྛི་ག་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ ཨ་ཏྠ་ནྟ་རཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ན་ནྡི་རཱ་ག་ས་བྷཱ་ཝཱ ཏ་ཎྷཱ ‘‘ན་ནྡི་རཱ་ག་ས་ཧ་ག་ཏཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ, ན་ནྡི་རཱ་ག་ས་བྷཱ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་དྷཱ་པཱིཏི ཨི་མི་སྶཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ. ཨི་མ་སྨི་མྤི པ་དེཏི ‘‘སོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏ’’ནྟི ཨེ་ཏ་སྨི་མྤི པ་དེ. ཨ་ཡ་མེ་ཝ་ཏྠོཏི སཾ་ས་ཊྛོ ཨེ་ཝ. ཡ་ཐཱ་ད་སྶི་ཏ་སཾ་ས་ཊྛ་ས་དྡོཏི ཨ་ཏྠུ་དྡྷཱ་ར་པྤ་ས་ངྒེ་ན པཱ་ལི༹་ཏོ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཏ་སཾ་ས་ཊྛ་ས་དྡོ. ས་ཧ་ཛཱ་ཏེཏི ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཏྠེ.

ཀཱ་ལ་ཝི་སེ་སཱ་ན་པེ་ཀྑོ ཀ་མྨ་སཱ་དྷ་ནོ ཨཱ་བྷ་ཊྛ-ས་དྡོ བྷཱ་སི་ཏ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་བྷཱ་སི་ཏ་བྦ་ཏཱ ཨ་ནཱ་བྷ་ཊྛ་ཏཱ’’ཏི. པཱ་ལི༹་ཡནྟི ཨི་མི་སྶཱ པ་ཋ་མ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་པཱ་ལི༹་ཡཾ. ཨ་བྷཱ་སི་ཏ་ཏྟཱ ཨེ་ཝཱཏི ཨ་ས་ངྑཱ་རི་ཀ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ. ཀཱ་ར་ཎ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏྟཱ ཝ་ཏྠུ་ས་དྡ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ དྭཱ་ར་བྷཱུ་ཏ་དྷ་མྨཱ་ན་མྤི སི་ཡཱ ཝ་ཏྠུ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘དྭཱ་རཾ ཝ་ཏྠཱུ་ཏི ཝུ་ཏྟ’’ནྟི. ཏེ་ན ཝ་ཏྠུ ཝི་ཡ ཝ་ཏྠཱུ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. མ་ནོ་དྭཱ་ར་བྷཱུ་ཏཱ དྷ་མྨཱ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཧ་ད་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ནཱ ས་ཧ ཙ་ར་ནྟཱི་ཏི དྭཱ་རེ་ན…པེ… ཧ་ད་ཡ་ཝ་ཏྠུ ཝུ་ཏྟནྟི ཨཱ་ཧ ཡ་ཐཱ ‘‘ཀུ་ནྟཱ པ་ཙ་ར་ནྟཱི’’ཏི. ས་ཀི་ཙྩ་བྷཱ་ཝེ་ནཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཀི་ཙྩ་བྷཱ་ཝེ་ན, ཀི་ཙྩ་ས་ཧི་ཏ་ཏཱ་ཡ ཝཱ. ཨ་ཉྙཱ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎོཏི ས-ས་དྡ་སྶ ཨ་ཏྠ་མཱ་ཧ. ས་ཀོ ཧི ར་སོ ས་ར་སོ་ཏི.

ཨ་ན་ནྟ་ར་ཙི་ཏྟ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཏྟཱ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨེ་ཀ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ, ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཙི་ཏྟ་ཕ་སྶ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཏྟཱ ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ་ནཾ དྭི་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཏཱ. ‘‘ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ དྷ་མྨཱ, ཕུ་ཊྛོ བྷི་ཀྑ་ཝེ ཝེ་དེ་ཏི, ཕུ་ཊྛོ ས་ཉྫཱ་ནཱ་ཏི, ཕུ་ཊྛོ ཙེ་ཏེ་ཏཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༤.༩༣) ཧི ཝུ་ཏྟཾ.

སུ་ཁུ་མ་ར་ཛཱ་དི་རཱུ་པནྟི ཨ་ཎུ་ཏ་ཛྫཱ་རི་རཱུ་པ་མཱ་ཧ. པ་ར་མཱ་ཎུ་རཱུ་པེ པ་ན ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ ན་ཏྠི. ཝ་ཏྠུ་པ་རི་ཏྟ་ཏཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཏེ་ན ཨ་ནེ་ཀ་ཀ་ལཱ་པ་ག་ཏཱ་ནི བ་ཧཱུ་ནི་ཡེ་ཝ རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི ས་མུ་དི་ཏཱ་ནི སཾ་ཧ་ཙྩ་ཀཱ་རི་ཏཱ་ཡ སི་ཝི་ཀུ་བྦ་ཧ་ན་ཉཱ་ཡེ་ན ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡོ, ན ཨེ་ཀཾ ཀ་ཏི་པ་ཡཱ་ནི ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ན་ནུ ཙ ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ས་མུ་དཱ་ཡཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི? ནཱ་པ་ཛྫ་ཏི ས་མུ་དཱ་ཡ་སྶེ་ཝ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ན ཧི པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ས་མུ་དཱ་ཡོ ནཱ་མ ཀོ་ཙི ཨ་ཏྠི. ཝ་ཎྞཱ་ཡ་ཏ་ན་མེ་ཝ ཧི ཡ་ཏྟ་ཀཾ ཡོ་གྱ་དེ་སེ ཨ་ཝ་ཊྛི་ཏཾ, ས་ཏི པ་ཙྩ་ཡ་ནྟ་ར་ས་མཱ་ཡོ་གེ ཏ་ཏྟ་ཀཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ན ཉཱ་ཡེ་ན ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི ཨ་ཝི་ཀ་པྤ་ཀ་ཏྟཱ ཏ་སྶ. ཏ་ད་བྷི་ནི་ཧ་ཊཾ པ་ན མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ནེ་ཀ་ཀྑ་ཏྟུཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཾ པུ་རི་མ་སི་དྡྷ་ཀ་པྤ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ས་མཱུ་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ན ས་ཎྛཱ་ནཱ་དི་ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན ཙ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཀིཾ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཨེ་ཀཾ ཝ་ཎྞཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ, ཨུ་དཱ་ཧུ ཨ་ནེ་ཀཱ་ནཱི་ཏི ན ཙོ་དེ་ཏ་བྦ་མེ་ཏཾ. ན ཧི པ་ཙྩ་ཀྑ་ཝི་ས་ཡེ ཡུ་ཏྟི་མ་གྒ་ནཱ ཡུ་ཏྟཱ. ཀི་ཉྩ བྷི་ཡྻོ ཨ་ཙྪ་རཱ་ས་ངྒྷཱ་ཏ་ཀྑ་ཎེ་ན ཨ་ནེ་ཀ་ཀོ་ཊི་ས་ངྑཱ་ཡ ཙི་ཏྟུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ཙི་ཏྟ་སྶ ལ་ཧུ་པ་རི་ཝ་ཏྟི་ཏཱ་ཡ ས་མཱ་ནེ་པི གྷ་ཊ་ས་རཱ་ཝཱ་དི་ཝ་ཎྞཱ་ནཾ ཡོ་གྱ་དེ་སཱ་ཝ་ཊྛཱ་ནེ པུ་རི་མ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ‘‘གྷ་ཊོ’’ཏི ཝཱ ‘‘ས་རཱ་ཝོ’’ཏི ཝཱ པ་ཋ་མཾ ཏཱ་ཝ ཨེ་ཀོ མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ས་ནྟཱ་ནེ་ན པ་རི་ཙྪི་ཛྫ་ཏི, པ་ཙྪཱ ཨི་ཏ་རོ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཝཱི་ཐི་ཡཱ བྱ་ཝ་ཧི་ཏེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཝི་སེ་ས་ཝི་དུ་ཏཱ་ཡ པ་ན གྷ་ཊ་ས་རཱ་ཝཱ་དི་བུ་དྡྷི་ཡཱ ཨ་བྷེ་དཱ་པ་ཏྟི་པ་རི་ཀ་པྤ་ནཱ་ཏི. ཨཱི་དི་སཱི་པེ་ཏྠ ཙོ་ད་ནཱ ཨ་ཙོ་ད་ནཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཱ. ཁ་ཎ་པ་རི་ཏྟ་ཏཱ་ཡཱཏི པ་བ་ནྡྷ་ཀྑ་ཎ་སྶ ཨི་ཏྟ་ར་ཏཱ་ཡ. པ་བ་ནྡྷ་ཝ་སེ་ན ཧི པ་ཙྩེ་ཀཾ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ ཝི་རོ་དྷི་ཨ་ཝི་རོ་དྷི་པ་ཙྩ་ཡ་ས་མཱ་ཡོ་གེ ལ་ཧུཾ ད་ནྡྷ་ཉྩ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ པ་རི་ཏྟ་ཀཱ་ལཱ དཱི་གྷ་ཀཱ་ལཱ ཙ ཧོ་ནྟི, ས་བྷཱ་ཝ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ན ཨེ་ཀ་པ་རི་ཙྪེ་དཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཙ རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ནཾ, ཨེ་ཝཾ ཨི་ཏ་རཱ་ནི་པི. ས་དྡཱ་ད་ཡོ་པི ཧི ཝ་ཏྠུ་པ་རི་ཏྟ་ཏཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན ལ་བྦྷ་ནྟཱི་ཏི. ཨ་ཙྩཱ་ས་ནྣཱ་དི་ཏཱ་ཡཱཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཨ་ནཱ་ཝ་ཛྫ་ནཾ ཀེ་ན་ཙི པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཏཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དིཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཝི་ས་ཡི་དྷ་མྨཾ ཝི་སེ་ས་ཏོ སི་ནོ་ཏི བ་ནྡྷ་ཏཱི་ཏི ཝི་ས་ཡོ་ཏི ཨ་ན་ཉྙ་ཏྠ་བྷཱ་ཝཱ་པེ་ཀྑོ ཝི་ས་ཡོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝི་ས་ཡོ ཨ་ན་ཉྙ་ཏྠ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ’’ཏི. ན ཧི ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ད་ཡོ རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དི་ཏོ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི. གཱ་ཝོ ཙ་ར་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི གོ་ཙ་རོ, གོ་ཙ་རོ ཝི་ཡཱ་ཏི གོ་ཙ་རོ་ཏི ས་མྦ་ཧུ་ལ་ཙཱ་རི་ཏཱ་པེ་ཀྑོ གོ་ཙ་རོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘གོ་ཙ་རོ ཏ་ཏྠ ཙ་ར་ཎེ་ནཱ’’ཏི. བ་ཧུ་ལ་ཉྷི ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དཱི་ཧི རཱུ་པཱ་ད་ཡོ ག་ཡ྄ཧ་ནྟི, ན ཏ་ཐཱ མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ནཱ་ཏི. ཏེ་སནྟི མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ནཱ་ནཾ རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དཱི་ནཾ. ‘‘ཝ་ཙ་ན་སྶ ཨ་ནུ་པ་པ་ཏྟི་ཏོ’’ཏི ཀ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ, ན་ནུ པ་ཉྩ་དྭཱ་རེ པ་ཝ་ཏྟ་མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཏེ་སཾ གོ་ཙ་ར་ཝི་ས་ཡཾ པ་ཙྩ་ནུ་བྷོ་ཏཱི་ཏི ཝ་ཙ་ནཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི? ན, ནི་ཡ་མཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ན ཧི པ་ཉྩ་དྭཱ་རཱ་བྷི་ནི་ཧ་ཊཾ་ཡེ་ཝ མ་ནོ ཨི་དྷ ‘‘མ་ནོ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ནི་ཡ་མ་ཧེ་ཏུ ཨ་ཏྠཱི་ཏི, ཨེ་ཏཾ་ཡེ་ཝ ཝཱ ཙོ་ད་ནཾ མ་ན་སི ཀ་ཏྭཱ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཉཱ་ཎཱ་དི་གྒ་ཧ་ཎཾ ཀ་ཏཾ. ཨེ་ཝཾ་ཝ་ཎྞོཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་ས་ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏཾ་ས་ཉཱ་ཎཱ་ད་ཡོ་པི ཨི་དྷ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི. ཨི་ཏ་ར་ཐཱཏི རཱུ་པཾ ས་དྡ་ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ.

བྷོ་ཛ་ན …པེ… ཨུ་སྶཱ་ཧཱ་དཱི་ཧཱིཏི ཨི་དཾ ཡཱ་ཡ ཀ་མྨ་ཉྙ་ཏཱ་ཡ རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་སྶ ཀ་ལླ་ཏཱ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶཱ པ་ཙྩ་ཡ་ནི་ད་སྶ་ནཾ. བྷོ་ཛ་ནེ ཧི ས་མྨཱ་པ་རི་ཎ་ཏེ ས་པྤཱ་ཡེ ཙ ཨུ་ཏུ་བྷོ་ཛ་ནེ ས་མྨུ་པ་ཡུ་ཏྟེ ས་མྨཱ་པ་ཡོ་ག་ས་ངྑཱ་ཏེ ཀཱ་ཡི་ཀ་ཙེ་ཏ་སི་ཀ་ཝཱི་རི་ཡེ ཙ ས་མཱ་ར་དྡྷེ ལ་ཧུ་ཏཱ་དི་ས་བྦྷཱ་ཝེ་ན ཀཱ་ཡོ ཀ་མྨ་ཀྑ་མོ ཧོ་ཏི ས་བྦ་ཀི་རི་ཡཱ་ནུ་ཀཱུ་ལོ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ བྷོ་ཛ་ན…པེ… ཨུ་སྶཱ་ཧཱ་དཱི་ཧཱིཏི ཨི་དཾ ཀཱ་ཡ་སྶ ཀ་ལྱ་ཏཱ་ཡ ཝི་ཡ ཨུ་པ་དྡུ་ཏ་ཏཱ་ཡ་པི ཀཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཝི་ས་མ་བྷོ་ཛ་ནཱ་པ་རི་ཎཱ་མཱ་དི་ཏོ ཧི ཀཱ་ཡ་སྶ ཨུ་པ་དྡ་ཝ་ཀ་རཱ ཝཱ་ཏཱ་ད་ཡོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི. ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ནྟ་སྶཱཏི པ་དཾ ‘‘ཛ་ཡཾ ཝེ་རཾ པ་ས་ཝ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དྷ. པ. ༢༠༡) ཝི་ཡ ཧེ་ཏུ་ཨ་ཏྠ་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཛཱ་ག་ར་ཎ་ནི་མི་ཏྟ་ཉྷི ཨི་དྷ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ནཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ནྟི. ཨ་ཐ ཝཱ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ནྟ་སྶཱཏི ཨི་དཾ པ་ཀ་ཏི་ཡཱ དི་ཊྛཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨཱ་པཱ་ཐ་ག་མ་ནུ་པ་ནི་སྶ་ཡཱ་ནཾ ཀ་ལྱ་ཏཱ་དི་ནི་བྦ་ཏྟཱ་ནཾ ཀཱ་ཡི་ཀ་སུ་ཁཱ་དཱི་ནཾ ས་མྦྷ་ཝ་ད་སྶ་ནཾ. ཀཱ་ཡ་ཀ་ལྱ་ཏཱ་དིཾ ཨ་ན་ནུ་ཝ་ཏྟ་ནྟ་སྶ ཧི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡཱ་བྷོ་གཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཾ ཨཱ་པཱ་ཐ་ག་མ་ནཾ ན སི་ཡཱ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ནུ་བྷཱུ་ཏེ རཱུ་པཱ་དི་ཝི་ས་ཡེ ཙི་ཏྟ་སྶ ཋ་པ་ནཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཾ ཙི་ཏྟ་པ་ཎི་ད་ཧ་ནཾ. ཡ་ཐཱ་ནུ་བྷཱུ་ཏེ་ན རཱུ་པཱ་དི་ནཱ ས་དི་སཾ ཨ་ས་དི་སཾ ས་མྦ་ནྡྷ་ཉྩ ས་དི་སཱ་ས་དི་ས་ས་མྦ་ནྡྷཾ, ཏ་སྶ ད་སྶ་ནཱ་དི ས་དི་སཱ་ས་དི་ས་ས་མྦ་ནྡྷ་ད་སྶ་ནཱ་དི, ཙི་ཏྟ་པ་ཎི་ད་ཧ་ན་ཉྩ ས་དི་སཱ་ས་དི་ས…པེ… ད་སྶ་ནཱ་དི ཙ ཙི་ཏྟ…པེ… ད་སྶ་ནཱ་ད་ཡོ ཏེ པ་ཙྩ་ཡཱ་ཏི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. དྷཱ་ཏུ་ཀྑོ་བྷཱ་དཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན དེ་ཝ་ཏཱུ་པ་སཾ་ཧཱ་རཱ་དིཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཏཾ་ས་དི་ས་ཏཱ དི་ཊྛ་སུ་ཏ་ས་དི་ས་ཏཱ. ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཏཱ དི་ཊྛ་སུ་ཏ་པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཏཱ. ཀེ་ན་ཙི ཝུ་ཏྟེཏི ཨི་མི་ནཱ ས་དྡྷཱ་ཡ ཨ་ནུ་སྶ་ཝ་ནི་བྦ་ཏྟ་ཏཾ ཨཱ་ཧ. ཨཱ་ཀཱ་ར་ཝི་ཙཱ་ར་ཎནྟི ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ ཨ་ཏྠཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ཀཱ་ར་ཝི་ཙཱ་ར་ཎཾ. ཀ་ཏྠ་ཙི ཨ་ཏྠེ.

ནི་ཡ་མི་ཏ་སྶཱཏི ཀུ་ས་ལ་མེ་ཝ མ་ཡཱ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ནི་ཡ་མི་ཏ་སྶ. པ་སཱ་ད་སི་ནེ་ཧཱ་བྷཱ་ཝོ དོ་ས་བ་ཧུ་ལ་ཏཱ་ཡ ཧོ་ཏཱི་ཏི ལཱུ་ཁ་པུ་གྒ་ལཱ དོ་ས་བ་ཧུ་ལཱཏི ཨཱ་ཧ.

ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོཏི ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝ་ཏོ.

ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིནྟི ཨེ་ཏེ་ན ‘‘ཝི་ནཱ་པི དེ་ཡྻ་དྷ་མྨ་པ་རི་ཙྩཱ་གེ་ན ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་མ་ཏྟེ་ནེ་ཝ དཱ་ན་མ་ཡཾ ཀུ་ས་ལཾ ཨུ་པ་ཙི་ཏཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཀེ་ས་ཉྩི ཨ་ཏི་དྷཱ་ཝ་ནཾ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི.

དྷ་མྨ་ས་ཝ་ན་སྶ གྷོ་ས་ནཾ དྷ་མྨ་ས་ཝ་ན་གྷོ་ས་ནཾ. ཏ་སྶཱཏི ‘‘ས་དྡ་དཱ་ནཾ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི ས་དྡ་ཝ་ཏྠཱུ་ནཾ ཋཱ་ན་ཀ་ར་ཎ་བྷེ་རི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ས་ས་དྡ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཀ་ར་ཎ་སྶ. ཙི་ནྟ་ནཾ ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་ནཾ. ཨ་ཉྙ་ཏྠཱཏི སུ་ཏྟེ་སུ. ཨ་པ་ར་ཏྠཱཏི ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་པ་དེ་སུ. ཨ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱཏི པ་ད་སྶ ཨ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ‘‘པ་རི་བྷོ་ག་ར་སོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ་ཡ ཨ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ པ་ར་ཏོ བ་ཧཱུ་སུ པོ་ཏྠ་ཀེ་སུ ལི་ཁཱི་ཡ་ཏི, ཡ་ཐཱ་ཋཱ་ནེ་ཡེ་ཝ པ་ན ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཝ་ཏྟ་བྦཱ. ཏ་ཏྠ པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏྟཱ ལ་ཀྑ་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡོ ཨ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ཏྟཱ ཚ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི ཨ་ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ དྷ་མྨཱ་ཡ་ཏ་ནེ་ནཱ་ཏི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ.

‘‘ཨེ་ཀ་དྭཱ་རི་ཀ་ཀ་མྨཾ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ དྭཱ་རེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཀ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ, ན་ནུ རཱུ་པཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཀཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཙི་ཏྟཾ ཡ་ཐཱ ན ཨ་ཉྙཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཧོ་ཏི ཙི་ཏྟ་ཝི་སེ་ས་སྶ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ, ཨེ་ཝཾ ཀ་མྨ་ཝི་སེ་སེ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏེ ཀཱ་ཡ་དྭཱ་རཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཀ་དྭཱ་རི་ཀ་ཀ་མྨཾ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ དྭཱ་རེ ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཏ་ཏྠེ་ཝ པ་རི་ཡོ་སི་ཏ་ཏྟཱ, ཨ་ཐ ཀ་མྨ་སཱ་མ་ཉྙཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ, རཱུ་པཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཀཱ་ར་མྨ་ཎ་ནྟི ཨི་དཾ ཨུ་དཱ་ཧ་ར་ཎཾ ན སི་ཡཱ་ཏི? ན, ཨ་ས་དི་ས་བྷཱ་ཝ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཝ་སེ་ན ཨུ་དཱ་ཧ་ཊ་ཏྟཱ, ཨི་ཏ་ར་ཐཱ མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་བྷཱུ་ཏཾ ཨི་དཾ ཙི་ཏྟཾ ཚ་སུ་པི ཝི་ས་ཡེ་སུ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ཨ་ནི་བ་དྡྷཱ་ར་མྨ་ཎ་ནྟི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ས་དི་སཱུ་དཱ་ཧ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཙྩེ་ཡྻ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཝི་ཡ དྭཱ་ར་མྤི ཨ་ནི་བ་དྡྷ་ནྟི. ཡ་སྨཱ པ་ན ས་ཏི་པི ཀ་མྨཱ་ནཾ དྭཱ་ར་ནྟ་ར་ཙ་ར་ཎེ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཝུ་ཏྟི་ཡཱ ཏ་བྦ་ཧུ་ལ་ཝུ་ཏྟི་ཡཱ ཙ དྭཱ་ར་ཀ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ ཝ་ཀྑ་ཏི, ཏ་སྨཱ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དི་བྷཱ་ཝ་སཱ་མ་ཉྙེ་ན ཀ་མྨཾ ཨེ་ཀ་ཏྟ་ན་ཡ་ཝ་སེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཝ་ཙཱི་དྭཱ་རཱ་དཱི་སུ པ་ཝ་ཏྟི་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ ཀ་མྨ་སྶ ཨ་ནི་བ་དྡྷ་ཏྟཱ་ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀཱ་ཡ་དྭཱ་རཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཀ་དྭཱ་རི་ཀ་ཀ་མྨཾ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ དྭཱ་རེ ན ནུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི. རཱུ་པཱ་དཱི་སུ པ་ན ཨེ་ཀཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཙི་ཏྟཾ ཏེ་ནེ་ཝཱ་ར་མྨ་ཎེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྣ་ནྟི ཝི་སི་ཊྛ་མེ་ཝ ག་ཧི་ཏ་ནྟི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་མེ་ཝ ནི་བ་དྡྷ་ནྟི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཙི་ཏྟ་ཝི་སེ་སོ ཨེ་ཝ ག་ཧི་ཏོ, ན ཙི་ཏྟ་སཱ་མ་ཉྙཾ. ‘‘ན་ནུ ཙ རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཝཱ…པེ… དྷ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཝཱ ཡཾ ཡཾ ཝཱ པ་ནཱ’’ཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་མྤི ཨ་ནི་ཡ་མེ་ནེ་ཝ ཝུ་ཏྟ་ནྟི? ས་ཙྩ་མེ་ཏཾ, ཏ་ཏྠ པ་ན ཡཾ རཱུ་པཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཀཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཙི་ཏྟཾ, ཏཾ ཏེ་ན ཝི་ནཱ ན་པྤ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཀ་མྨཾ པ་ན ཀཱ་ཡ་དྭཱ་རི་ཀཱ་དི་བྷེ་དཾ ཝ་ཙཱི་དྭཱ་རཱ་དཱི་སུ ན ན་པྤ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨི་མ་སྶ ཝི་སེ་ས་སྶ ཛོ་ཏ་ན་ཏྠཾ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་མེ་ཝ ག་ཧི་ཏཾ, དྭཱ་རཾ ན ག་ཧི་ཏ་ནྟི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི ‘‘ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་མེ་ཝ ནི་བ་དྡྷ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ. ཝ་ཙཱི་དྭཱ་རེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ན་མྤི པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.

ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལཾ

ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་དྭཱ་ར་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

ཀ་མྨ་དྭཱ་རཱ་ནནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ཀཱ་སེ་ཏ་བྦ་སྶ ས་རཱུ་པཾ པ་ཀཱ་ས་ནུ་པཱ་ཡ་ཉྩ ད་སྶེ་ཏི. ནི་ཡ་ཏ་རཱུ་པ་རཱུ་པ་ཝ་སེ་ནཱཏི དྷ་མྨ་ས་ངྒ་ཧེ ནི་དྡི་ཊྛ་ནི་ཡ་ཏ་རཱུ་པ་རཱུ་པ་ཝ་སེ་ན. ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཀ་མྨ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནི་ཀ་ཀཱ་ཡེ ཧ་ད་ཡ་ཝ་ཏྠུ་པི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ སི་ཡཱ. ཨེ་ཀ་ས་ནྟ་ཏི་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣོ ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀ་ཀཱ་ཡོ ཨི་དྷ ག་ཧི་ཏོ་ཏི ཙ་ཀྑཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དཱི་ཏི ཝུ་ཏྟེ་སུ ཨེ་ཀོ བྷཱ་ཝོ ཧ་ད་ཡ་ཝ་ཏྠུ ཙ ག་ཧི་ཏ་ནྟི ན ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུཾ ‘‘ཙ་ཀྑཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དཱི་ནི ཛཱི་ཝི་ཏ་པ་རི་ཡ་ནྟཱ་ནཱི’’ཏི ས་ནྣི་ཝེ་ས་སྶ ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ.

ཝི་པྥ་ནྡ་མཱ་ན་ཝ་ཎྞ་གྒ་ཧ་ཎཱ་ན་ནྟ་རཾ ཝི་ཉྙ་ཏྟི་གྒ་ཧ་ཎ་སྶ ཨི་ཙྪི་ཏ་ཏྟཱ ཙ་ལ་ནཱ་ཀཱ་རཱ་ཝ ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཝི་ཀཱ་ར་ས་ཧི་ཏཱ་ཏི ཀ་དཱ་ཙི ཨཱ་ས་ངྐེ་ཡྻཱ་ཏི ཏ་ནྣི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏྠཾ ‘‘པ་ཋ་མ་ཛ་ཝ་ན་ས་མུ་ཊྛི་ཏཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. དེ་ས་ནྟ་རུ་པྤ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཙཱ་ལེ་ཏུནྟི ཨེ་ཏེ་ན དེ་ས་ནྟ་རུ་པྤ་ཏྟི ཙ་ལ་ནཾ, ཏཾ་ནི་མི་ཏྟེ ཙ ཀ་ཏྟུ་བྷཱ་ཝོ ཨུ་པ་ཙ་རི་ཏོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི, ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཁ་ཎི་ཀ་ཏཱ ཨ་བྱཱ་པཱ་ར་ཏཱ ཙ དྷ་མྨཱ་ནཾ ན ས་མྦྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི. ཏ་ད་བྷི་མུ་ཁ་བྷཱ་ཝ་ཝི་ཀཱ་ར་ཝ་ཏཱིཏི ཏཾ་དི་ས་མ་བྷི་མུ་ཁོ ཏ་ད་བྷི་མུ་ཁོ, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ ཏ་ད་བྷི་མུ་ཁ་བྷཱ་ཝོ, སོ ཨེ་ཝ ཝི་ཀཱ་རོ, ཏཾ་ས་མ་ངྒི་ནཱི ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ ཏ་ད་བྷི་མུ་ཁ་བྷཱ་ཝ་ཝི་ཀཱ་ར་ཝ་ཏཱི. ཨི་དཱ་ནི ཏ་ད་བྷི་མུ་ཁ་བྷཱ་ཝ་ཝི་ཀཱ ར་སྶ ཝི་ཉྙ་ཏྟི་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ས་ཧ་བྷཱ་ཝཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨི་མི་སྶཱ ཨ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ལ་དྡྷ་གུ་ཎཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་སྶཱཏི མ་ནོ་དྭཱ་རཱ་ཝ་ཛྫ་ན་སྶ. ཡ་ཏོ བཱ་ཏྟིཾ་སཱཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཏ་སྶ ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ཀ་ཏཱ ན ས་ཀྐཱ པ་ཊི་སེ་དྷེ་ཏུ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི.

པ་ཙྩ་ཡོ བྷ་ཝི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོཏི ཨེ་ཏེ་ན ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཐ་མྦྷ་ན་ཙ་ལ་ན་ས་ངྑཱ་ཏ་ཀི་ཙྩ་ནི་པྥཱ་ད་ནེ ཏ་སྶ ཨཱ་ཀཱ་ར་ཝི་སེ་ས་སྶ ས་ཧ་ཀཱ་རཱི་ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝ་མཱ་ཧ. ཨ་ནི་ད་སྶ་ན་ས་པྤ་ཊི་གྷ་ཏཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཨ་ཝ་ཏྠཱ་ཝི་སེ་ས་མ་ཏྟཾ སོ ཨཱ་ཀཱ་ར་ཝི་སེ་སོ་ཏི པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ན ཀི་ཉྩི ཧོ་ཏཱི་ཏི ‘‘པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཨ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝོ པ་ཊི་སེ་དྷི་ཏོ. ཀ་མྨ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དི་བྷཱ་ཝ་སྶ པ་ན ས་མྦྷ་ཝོ་ཡེ་ཝ ན་ཏྠཱི་ཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཝི་ཀཱ་ར་སྶ པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ས་བྦྷཱ་ཝེ ན་ཀུ་ཏོ་ཙི་ས་མུ་ཊྛི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཏྟཾ ཨཱ་པ་ནྣཾ. ན ཧི རཱུ་པཾ ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡཾ ཨ་ཏྠི, ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཏྟེ ཙ ས་ཏི ནི་ཙྩ་བྷཱ་ཝོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ན ཙ ནི་བྦཱ་ན་ཝ་ཛྫོ ཨ་ཏྠོ ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨོ ནི་ཙྩོ ཨ་ཏྠི. ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝོ ཝི་ཡཱཏི ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པ་བྷཱ་ཝོ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སི་དྡྷོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི.

ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཀ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ. ཡཾ ཀ་ར་ཎནྟི ཡཾ ཙི་ཏྟ་ཀི་རི་ཡཾ ཙི་ཏྟ་བྱཱ་པཱ་རཾ. ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟནྟི ཨི་ད་མེ་ས ཀཱ་རེ་ཏཱི་ཏི ཡ་དེ་ཏཾ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཾ, ཨེ་ཏཾ ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཝི་ཀཱ་ར་ར་ཧི་ཏེ་སུ རུ་ཀྑ་ཙ་ལ་ནཱ་དཱི་སུ ན དི་ཊྛཾ, ཧ་ཏྠ་ཙ་ལ་ནཱ་དཱི་སུ པ་ན དི་ཊྛཾ, ཏ་སྨཱ ཝི་པྥ་ནྡ་མཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟོ ཀོ་ཙི ཝི་ཀཱ་རོ ཨ་ཏྠི ཀཱ་ཡི་ཀ་ཀ་ར་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་སྶ ཉཱ་པ་ཀོ་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཉཱ་པ་ཀོ ཙ ཧེ་ཏུ ཉཱ་པེ་ཏ་བྦ་མ་ཏྠཾ ས་ཡཾ ཉཱ་ཏོ་ཡེ་ཝ ཉཱ་པེ་ཏི, ན ས་བྦྷཱ་ཝ་མ་ཏྟེ་ནཱ་ཏི ཝ་ཎྞ་གྒ་ཧ་ཎཱ་ན་ནྟ་རཾ ཝི་ཀཱ་ར་གྒ་ཧ་ཎ་མྤི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི ཝི་ས་ཡ་བྷཱ་ཝ་མཱ་པ་ནྣོ ཨེ་ཝ ས་དྡོ ཨ་ཏྠཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏི, ནེ་ཏ་རོ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ན ཧི ཝི་ཉྙ་ཏྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཡ་དི པ་ན ཙི་ཏྟ་ཛ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཙ་ལ་ནཱ་ཀཱ་རོ ཝི་ཉྙ་ཏྟི, ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཝི་པྥ་ནྡ་མཱ་ན་ཝ་ཎྞཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏྟཱ ཏེ་ན་པི སཱ ག་ཧི་ཏཱ སི་ཡཱ་ཏི ཨཱ་ས་ངྐཱ་ཡ ནི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏྠཾ ཨཱ་ཧ ‘‘ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.

ཏཱ་ལ་པ་ཎྞཱ་དི་རཱུ་པཱ་ནཱིཏི་ཨཱ་དི་ནཱ་པི ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦ་ཏཾ མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ནེ་ཝ ཙ ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི. ས་ཉྫཱ་ནཱ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ས་ཉྙཱ་ཎཾ, ཏ་སྶ ཨུ་ད་ཀཱ་དི་ནོ ས་ཉྙཱ་ཎཾ ཏཾ་ས་ཉྙཱ་ཎཾ, ཏ་སྶ ཨཱ་ཀཱ་རོ ཏཾ་ས་ཉྙཱ་ཎཱ་ཀཱ་རོ, ཨུ་ད་ཀཱ་དི་ས་ཧ་ཙཱ་རི་པྤ་ཀཱ་རོ ཙ སོ ཏཾ་ས་ཉྙཱ་ཎཱ་ཀཱ་རོ ཙཱ་ཏི ཨུ་ད་ཀཱ…པེ… ཀཱ་རོ, ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ. ཏ་དཱ་ཀཱ་ར་སྶཱཏི ཨུ་ད་ཀཱ་དི་ཉཱ་པ་ནཱ་ཀཱ་ར་སྶ. ཡ་དི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཝི་ཀཱ་ར་གྒ་ཧ་ཎཾ་ཡེ་ཝ ཀཱ་ར་ཎཾ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་གྒ་ཧ་ཎ་སྶ, ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ ཨ་གྒ་ཧི་ཏ་ས་ངྐེ་ཏ་སྶ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་གྒ་ཧ་ཎཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི? ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཝི་ཀཱ་ར་གྒ་ཧ་ཎ་མེ་ཝ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་གྒ་ཧ་ཎ་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ, ཀི་ཉྩ་ར་ཧཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཏ་སྶ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.

ཨ་ཐ པ་ནཱཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ནུ་མཱ་ནེ་ན ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི. སཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ…པེ… ན་ནྟ་རནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ས་ཧི་ཏ་ཝི་ཀཱ་རེ་ན ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཝ་ཎྞཱ་ཡ་ཏ་ན་གྒ་ཧ་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཙ་ཀྑུ་དྭཱ་རི་ཀ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ས་ནྟཱ་ན་སྶ ཨ་ན་ནྟ་རཾ. ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་གྒ་ཧ་ཎ་སྶཱཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པ་ཀ་སྶ ཏ་ཏི་ཡ་ཝཱ་རེ ཛ་ཝ་ན་སྶ. ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ས་ཧ་བྷཱུ ཝི་ཀཱ་རཱ་བྷཱ་ཝེ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོཏི ཨེ་ཏེ་ན ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཝི་ཀཱ་རཾ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཨ་ནུ་མི་ནོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ས་ཏཱིཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཡ་ཐཱ་ནུ་མི་ཏ་མ་ཏྠཾ ནི་ག་མ་ན་ཝ་སེ་ན ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཨུ་ད་ཀཱ་དི་གྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝཱཏི ཏཱ་ལ་པ་ཎྞཱ་དཱི་ནཾ ཝ་ཎྞ་གྒ་ཧ་ཎཱ་ན་ནྟ་རེ་ན པུ་རི་མ་སི་དྡྷ་ས་མྦ་ནྡྷཱ་ནུ་གྒ་ཧི་ཏེ་ན ཨུ་ད་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཏ་ཏྠ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝ་ཝི་ཛཱ་ན་ནེ་ནེ་ཝ. ཡ་ཐཱ ཏཱ་ལ་པ་ཎྞཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་ད་ཀཱ་དི་ས་ཧ་ཙཱ་རི་པྤ་ཀཱ་ར་ཏཾ ས་ཉྙཱ་ཎཱ་ཀཱ་རོ ཝི་ཉྙཱ་ཏོ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི ནཱ་ན་ནྟ་རི་ཡ་ཀ་ཏྟཱ, ཨེ་ཝཾ ཝི་པྥ་ནྡ་མཱ་ན་ཝ་ཎྞ་གྒ་ཧ་ཎཱ་ན་ནྟ་རེ་ན པུ་རི་མ་སི་དྡྷ་ས་མྦ་ནྡྷཱ་ནུ་གྒ་ཧི་ཏེ་ན ག་ནྟུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་དི་ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཝི་ཛཱ་ན་ནེ་ནེ་ཝ ཝི་ཉྙ་ཏྟི ཝི་ཉྙཱ་ཏཱ ཧོ་ཏི ཏ་ད་བྷཱ་ཝེ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨུ་པ་མཱ་ཡོ་ཛ་ནཱ.

ས་བྷཱ་ཝ་བྷཱུ་ཏནྟི ཨ་ནྭ་ཏྠ་བྷཱུ་ཏཾ. དྭི་དྷཱཏི ཝི་ཉྙཱ་པ་ན་ཏོ ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ཏོ ཙ. ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཏ་ཐཱ་པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ཡ ཙེ་ཏ་ནཱ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཀ་མྨ་སྶ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་བྷཱ་ཝོ ནི་པྥ་ཛྫ་ཏི ཏཱ་ཡ ཨུ་པ་ལ་ཀྑི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ, ན པ་ན ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ པ་ཙྩ་ཡེ་སུ ཀེ་ན་ཙི པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཏ་སྨིཾ དྭཱ་རེ སི་དྡྷཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏེ་ན ཝ་ཙཱི་དྭཱ་རུ་པྤ་ནྣཱ་པི པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་ད་ཡོ ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ཏི ཏེ་སཾ ས་ངྒ་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ཀཱ་ཡ་དྭཱ་རུ་པྤ་ནྣཱ་ཡ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ཝ་སེ་ན ‘‘ཏེ་ན དྭཱ་རེ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝ་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྶཱ་ཡེ་ཝ དྭཱ་ར་ནྟ་རུ་པྤ་ནྣཱ་ཡ ཝ་སེ་ན ‘‘ཏེ་ན དྭཱ་རེ་ན ནཱ་མ་ལཱ་བྷ་ཏོ’’ཏི. མ་ནོ་དྭཱ་རཱ་ཝ་ཛྫ་ན་སྶ་པི ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ཀ་བྷཱ་ཝོ ནི་ཙྪི་ཏོ་ཏི ‘‘ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ནྣཾ ཀི་རི་ཡ་ཙི་ཏྟཱ་ན’’ནྟི ཨཱ་ཧ.

དྭཱ་ར་ནྟ་ར་ཙཱ་རི་ནོཏི དྭཱ་ར་ནྟ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཀཱ. དྭཱ་ར་ས་མྦྷེ་དཱཏི དྭཱ་རཱ་ནཾ ས་ངྐ་ར་ཎ་ཏོ. དྭཱ་རཱ་ན་ཉྷི དྭཱ་ར་ནྟ་ར་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ས་ཏི ཀཱ་ཡ་དྭཱ་ར་སྶ ཝ་ཙཱི་དྭཱ་རཱ་དི་བྷཱ་ཝོ, ཝ་ཙཱི་དྭཱ་ར་སྶ ཙ ཀཱ་ཡ་དྭཱ་རཱ་དི་བྷཱ་ཝོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཏཾ་ཏཾ་དྭཱ་རུ་པྤ་ནྣ་ཀ་མྨཱ་ན་མྤི ས་ངྐ་རོ སི་ཡཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཀ་མྨ་ས་མྦྷེ་དོ་པཱི’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ས་ཏི ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ…པེ… ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ ན སི་ཡཱ. ཡ་དི ཀ་མྨཱ་ནི ཀ་མྨ་ནྟ་ར་ཙཱ་རཱི་ནི ཧོ་ནྟི, ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཱ་དི་ཀ་སྶ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཱ་དི་ཀ་བྷཱ་ཝཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ‘‘ཀ་མྨ་ས་མྦྷེ་དཱ དྭཱ་ར་ས་མྦྷེ་དོ་པཱི’’ཏི ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་དྭཱ་ར་ནྟི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ ན སི་ཡཱ་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠ་མཱ་ཧ ‘‘ཀ་མྨཱ་ན་མྤི ཀ་མྨ་ནྟ་ར་ཙ་ར་ཎེ ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ’’ཏི. ཀ་མྨ་ནྟ་ར་ཙ་ར་ཎཾ ཀ་མྨ་ནྟ་རཱུ་པ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏཱ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘དྭཱ་ར་བྷཱ་ཝེ་ནཱ’’ཏི. དྭཱ་ར་ནྟ་ར་ཙ་ར་ཎཾ དྭཱ་ར་ནྟ་རུ་པྤ་ཏྟི. དྭཱ་རེཏི ཨ་ཏྟ་ནོ དྭཱ་རེ. ཨ་ཉྙ་སྨིནྟི དྭཱ་ར་ནྟ་རེ. ཀ་མྨཱ་ནཱིཏི ཏཾ་ཏཾ་དྭཱ་རི་ཀ་ཀ་མྨཱ་ནི. ཨ་ཉྙཱ་ནཱིཏི ཨ་ཉྙ་དྭཱ་རི་ཀ་ཀ་མྨཱ་ནི. དྭཱ་རེ དྭཱ་རཱ་ནི ན ཙ་ར་ནྟཱིཏི དྭཱ་ར་ནྟ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན ན་པྤ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, དྭཱ་ར་ནྟ་རཾ ཝཱ ན ས་ངྐ་མ་ནྟི. ཀི་ཉྩཱ་པི ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ པ་ཙྩ་ཡེ་སུ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི པ་ཙྩ་ཡེ་ན ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ན་ཏྠི, ཏ་ཐཱ པ་ན ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ཡ ཨེ་ཝ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དི ཧོ་ཏི, ནཱ་ཉྙ་ཐཱ་ཏི སི་ཡཱ ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘དྭཱ་རེ་ཧི ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏེ་ཧཱི’’ཏི. ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨ་ནྟི ཀ་མྨ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་སྶེ་ཝ ཝཱ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘དྭཱ་རེ་ཧི ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏེ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་དི་པི ‘‘དྭཱ་རེ་ཧི ཀ་མྨཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ‘‘ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཝ་ཝ་ཏྠི་ཏཱ’’ཏི པ་ན ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཀ་མྨེ་ཧི་པི དྭཱ་རཱ་ནི ཝ་ཝ་ཏྠི་ཏཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ་པི སི་དྡྷོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ན ཀེ་ཝ་ལ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་དྭཱ་ར་ཙཱ་རཱི་ཧཱིཏི དྭཱ་རཱ་ནཾ ས་ཡཾ ཝ་ཝ་ཏྠི་ཏ་བྷཱ་ཝ་མཱ་ཧ, ན པ་ན ཨ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ, ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨི་དཱ་ནི ཏཾ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི ཀ་མྨཱ་ན་པེ་ཀྑཱཏི་ཨཱ་དི་ནཱ. ཏ་ཏྠ ས་མ་ཡ་ནི་ཡ་མི་ཏེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན ས་མ་ཡོ ཝི་ཡ དྭཱ་ར་ནི་ཡ་མི་ཏེ་ཧི ཀ་མྨེ་ཧི དྭཱ་རཱ་ནི ནི་ཡ་མི་ཏཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཡཾ ས་ངྑེ་པ་ཏྠོ.

ཨེ་ཝཾ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱཏི དྭཱ་ར་བྷཱུ་ཏེ་ཧི ཀཱ་ཡཱ་དཱི་ཧི ཨུ་པ་ལ་ཀྑ་ཎཱི་ཡ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ. ཨཱ་ཎ་ཏྟི…པེ… མཱ་ན་སྶཱཏི ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཱ་ནཾ ཝ་ཙཱི་ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙ་ཏྟཱི་ཧི པ་ཀཱ་སེ་ཏ་བྦ་ཏཾ ཨཱ་ཧ. ཀཱ་ཡཱ་དཱི་ཧཱིཏི ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་ཝི་ཉྙ་ཏྟཱི་ཧི. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ དྭཱ་ར་ནྟ་རེ ཙ་ར་ནྟཱ་ནི་པི ཀ་མྨཱ་ནི ས་ཀེ་ན དྭཱ་རེ་ན ཨུ་པ་ལ་ཀྑི་ཏཱ་ནེ་ཝ ཙ་ར་ནྟི, ཏ་སྨཱ. ནཱ་པི ཀ་མྨཾ དྭཱ་ར་སྶཱཏི ཡ་སྨིཾ དྭཱ་ར་ནྟ་རེ ཀ་མྨཾ ཙ་ར་ཏི, ཏ་སྶ དྭཱ་ར་སྶ ཨ་ན་ཏྟ་ནི་ཡ་སྶ. ཏཾ་ཏཾ་དྭཱ་ར་མེ་ཝཱཏི ས་ཀ་དྭཱ་ར་མེ་ཝ. ཀ་མྨ་སྶཱཏི ས་ཀ་ས་ཀ་ཀ་མྨ་སྶ. ཡ་དི ཀ་མྨེ་ཧི དྭཱ་རཱ་ནི ཝ་ཝ་ཏྠི་ཏཱ་ནི, ‘‘ཀ་མྨ་སྶ ཨ་ནི་བ་དྡྷ་ཏྟཱ’’ཏི ཨི་དཾ ཀ་ཐཾ ནཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པུ་བྦེ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.

སཱཏི ཝི་ཉྙ་ཏྟི. ཏ་སྶཱཏི ཀ་མྨ་སྶ. ཀེ་ན་ཙི པ་ཀཱ་རེ་ནཱཏི ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ པ་ཙྩ་ཡ་པྤ་ཀཱ་རེ་སུ ཀེ་ན་ཙི པ་ཀཱ་རེ་ན. ཏཾ་ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱཏི ཨེ་ཏེ་ན ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ས་བྦྷཱ་ཝེ་ཡེ་ཝ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་སྶ ས་བྦྷཱ་ཝོ, ནཱ་ཉྙ་ཐཱ་ཏི པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཀ་མྨ་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཏྟཱ’’ཏི. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ནི་ཡ་མེ་ནཱཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཀ་མྨ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝེ བྱ་བྷི་ཙཱ་རཱ་བྷཱ་ཝ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ནི་ཡ་མེ་ནཱཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེ་ན ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་ཡུ་ཏྟི་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ནི་ཡ་མེ་ན. དྭཱ་ར་ཙ་ར་ཎེཏི ཨ་ཉྙ་དྭཱ་ར་ཙ་ར་ཎེ.

ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་དྭཱ་ར་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨ་དྭཱ་ར་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

ཙ་ཏཱུ་ཧི ཨ་ངྒེ་ཧཱིཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘སུ་བྷཱ་སི་ཏཾ་ཡེ་ཝ བྷཱ་ས་ཏི, ནོ དུ་བྦྷཱ་སི་ཏཾ. དྷ་མྨཾ་ཡེ་ཝ, པི་ཡཾ་ཡེ་ཝ, ས་ཙྩཾ་ཡེ་ཝ བྷཱ་ས་ཏི, ནོ ཨ་ལི་ཀ’’ནྟི (སཾ. ནི. ༡.༢༡༣; སུ. ནི. སུ་བྷཱ་སི་ཏ་སུ་ཏྟ) ཡཱ་ནི ཨ་ངྒཱ་ནི སུ་ཏྟེ ཝུ་ཏྟཱ་ནི, ཏེ་སཾ ཙེ་ཏ་ནཱ་ས་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘སུ་བྷཱ་སི་ཏ་བྷཱ་ས་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཐཱ་པ་ཝ་ཏྟཱཏི སུ་བྷཱ་སི་ཏ་བྷཱ་ས་ནཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ. ས་ཧ ས་མྦྷཱུ་ཏ་ཏྟཱཏི ས་ཧེ་ཝ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཏྟཱ. ན ཧི ཝ་ཙཱི་ཝི་ཉྙ་ཏྟི ས་དྡ་ར་ཧི་ཏཱ ཨ་ཏྠི. ཏ་ཐཱ ཧི ‘‘ཡཱ ཏཱ་ཡ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝི་ཉྙ་ཏྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཝཱ་ཙཱ་གི་རཱ བྱ་པ་ཐོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (དྷ. ས. ༦༣༦) ནཱ་ཏི་སུ་ཁུ་མཾ་ཡེ་ཝ ས་དྡ་ཝཱ་ཙཾ ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཡཱ ཏཱ་ཡ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝི་ཉྙ་ཏྟཱི’’ཏི, ཏཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཝ་ཙཱི་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཝི་ཡ ཝ་ཏྠུ་པ་རི་ཏྟ་ཏཱ་དི་ནཱ ས་དྡཱ་ཡ་ཏ་ན་མྤི ཨ་ནི་ནྡྲི་ཡ་གོ་ཙ་རོ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཙ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ‘‘ཡཱ ཏཱ་ཡ…པེ… ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ.

ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ས་དྡ་སྶ སོ་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་པྥཱ་ར་ས་དྡོ ན སོ་ཏ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻོ་ཏི མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝཱ་ད་སྶ པཱ་ལི༹་ཡཱ ཝི་རོ་དྷཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝཾ ས་ངྒ་ཧ་ཀཱ་ར་སྶ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ ཋ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝཱ་ད་སྶ པ་ཊི་སེ་དྷེ་ཏ་བྦ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ ཋ་ཏྭཱ ཏཾ པ་རི་ཧ་རི་ཏུཾ ‘‘མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ས་ངྒྷ་ཊྚ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ་ནཾ བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ས་དྡ་སྶ ནི་སྶ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་ངྒྷ་ཊྚ་ནེ་ན ས་ཧེ་ཝ ས་དྡོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོཏི ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀ་གྷ་ཊྚ་ན་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ. ཙི་ཏྟ་ཛ་པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀ་གྷ་ཊྚ་ནེ པ་ཙྩ་ཡོ བྷ་ཝི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཨེ་ཀོ ཨཱ་ཀཱ་ར་ཝི་སེ་སོ ཨ་ཏྠི. ཏ་དཱ་ཀཱ་ར་ཏྟཱ ཧི ཏེ་སཾ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀཾ གྷ་ཊྚེ་ཏཱི་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཾ ‘‘ཏ་བྦི་ཀཱ་རཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཉྙ་མྤི ས་བྦཾ ཝི་དྷཱ་ནནྟི ‘‘ན ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ཏི ཨེ་ཏེ་ན པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཨ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཝུ་ཏྟ་ཝི་དྷཱ་ནཾ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ཝུ་ཏྟ་ཝི་དྷཱ་ནཾ ‘‘ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝཱ་ཏི.

ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་སྶ དེ་ས་ནྟ་རེ པཱ་ར་མྤ་རི་ཡེ་ན ཨུ་པྤཱ་ད་ནཾ དེ་ས་ནྟ་རུ་པྤཱ་ད་ན་པ་ར་མྤ་ར་ཏཱ. ལ་དྡྷཱ་སེ་ཝ་ནེ་ནཱཏི ལ་དྡྷ་པུ་བྦཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རེ་ན. ཙི་ཏྟེ་ནེ་ཝཱཏི པ་ཋ་མ་ཙི་ཏྟེ་ནེ་ཝ. ‘‘ས་ཏྟ ཛ་ཝ་ནཱ་ནི ས་ཏྟ ཨ་ཀྑ་རཱ་ནི ནི་བྦ་ཏྟེ་ནྟཱི་ཏི ཝཱ་དཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཛ་ཝ་ན་ཝཱ་ར་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ་ནི ཙི་ཏྟཱ་ནི ཨེ་ཀ་མ་ཀྑ་རཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ནྟཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཀི་ཉྩཱ་པི པ་ཋ་མ་ཙི་ཏྟེ་ན་པི གྷ་ཊྚ་ནཱ ནི་པྥ་ཛྫ་ཏི, ཨེ་ཀ་སྶེ་ཝ པ་ན བ་ཧུ་སོ པ་ཝ་ཏྟ་ནེ་ན ཨ་ཏྠི ཀོ་ཙི ཝི་སེ་སོ་ཏི པུ་རི་མ་ཛ་ཝ་ན་ས་མུ་ཊྛི་ཏཱ་ཧི གྷ་ཊྚ་ནཱ་ཧི པ་ཊི་ལ་དྡྷཱ་སེ་ཝ་ནེ་ན ས་ཏྟ་མ་ཛ་ཝ་ནེ་ན ས་མུ་ཊྛི་ཏཱ གྷ་ཊྚ་ནཱ པ་རི་བྱ་ཏྟ་མ་ཀྑ་རཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏཱི་ཏི ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ནཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ན ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུཾ. ལ་དྡྷཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རེ་ན པ་ན པ་ཋ་མ་ཙི་ཏྟེ་ན་པི གྷ་ཊྚ་ནཱ བ་ལ་ཝ་ཏཱི ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ན་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ སི་ཡཱ, ས་བྦ་མེ་ཏཾ ཝཱི་མཾ་སི་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.

ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨ་དྭཱ་ར་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

མ་ནོ་ཀ་མྨ་དྭཱ་ར་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

‘‘ས་བྦཱ་ཡ་པི ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་དྭཱ་ར་བྷཱ་ཝོ ཝི་ཡ ས་བྦ་སྶ་པི ཙི་ཏྟ་སྶ མ་ནོ་དྭཱ་ར་བྷཱ་ཝོ ས་མྦྷ་ཝ་ཏཱི’’ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཨ་ཡཾ ནཱ་མ མ་ནོ མ་ནོ་དྭཱ་རཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏཾ་དྭཱ་ར་ཝ་ནྟ་དྷ་མྨ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཨ་ཡཾ ནཱ་མ ཙེ་ཏ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་སྶ དྭཱ་རཾ མ་ནོ, ཏཾ ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི. ཡ་ཐཱ པ་ན ཏི་ཝི་དྷ་ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཱ་ནཾ དྭཱ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་དྭཱ་ར་ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨ་དྭཱ་རཱ་ནི ཝུ་ཏྟཱ་ནི, ཨེ་ཝཾ མ་ནོ་ཀ་མྨ་ནྟི ཝུ་ཏྟ་ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དཱི་ནཾ དྭཱ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝ་ཊྚ་ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏ་ལོ་ཀི་ཡ་ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་མ་ནོ ཨེ་ཝ མ་ནོ་ཀ་མྨ་དྭཱ་ར་ནྟི ས་ནྣི་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་ཏ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀི་ཙྩཾ ཨཱ་ར་དྡྷཱ་ཡ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་པི ཏཾ ཏཾ ས་ཀི་ཙྩཾ ཨཱ་ར་བྷ་ནྟཱི་ཏི སཱ ནེ ས་ཀི་ཙྩེ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏི ནཱ་མ, ཏ་ཐཱ པ་ཝ་ཏྟེ་ནྟཱི ཙ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟེ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨ་ཝི་པྤ་ཀི་ཎྞེ ཀ་རོ་ཏི བྱཱ་པཱ་རེ་ཏི ཙཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་ཐཱ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཾ ཨ་ཝི་པྤ་ཀི་ཎྞ་ཀ་ར་ཎཾ ས་མྤི་ཎྜ་ནཾ ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ནཾ བྱཱ་པཱ་རཱ་པཱ་ད་ནཾ བྱཱ་པཱ་ར་ཎཾ ཙེ་ཏ་ཡ་ན་ནྟི ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ན་ཙེ་ཏ་ཡ་ནཱ་ནཾ ནཱ་ན་ཏྟཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཕ་སྶཱ་དི་དྷ་མྨེ་ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཐཱ་ཀ་ར་ཎནྟི ཡ་ཐཱ ཕ་སྶཱ་ད་ཡོ ས་ཀ་ས་ཀ་ཀི་ཙྩེ པ་སུ་ཏཱ བྷ་ཝ་ནྟི, ཏ་ཐཱ ཀ་ར་ཎཾ. ཏེ་ནེ་ཝ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ན ཨ་ཝི་པྤ་ཀི་ཎྞ་བྱཱ་པཱ་ར་ཎཱ་ཀཱ་རེ་ན ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ནཾ ཀ་ར་ཎཾ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཀ་མྨ་ཀྑ་ཡ་ཀ་ར་ཏྟཱཏི ཀ་མྨ་ཀྑ་ཡ་ཀ་ར་མ་ན་སྶ ཀ་མྨ་དྭཱ་ར་བྷཱ་ཝོ ན ཡུ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཡ་ཏོ ‘‘ཀ་མྨ་པ་ཐ་ཀ་ཐཱ ལོ་ཀི་ཡཱ ཨེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི.

མ་ནོ་ཀ་མྨ་དྭཱ་ར་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

ཀ་མྨ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

ས་མཱ་ན་ཀཱ་ལཱ་པི ཀཱ་ར་ཎ་ཕ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ པུ་བྦཱ་པ་ར་ཀཱ་ལཱ ཝི་ཡ ཝ་ཏྟུཾ ཡུ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དེ ‘‘ཙ་ཀྑུ་ཉྩ པ་ཊི་ཙྩ རཱུ་པེ ཙ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ’’ནྟི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ཐ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཙོ་པ་ན་ཀི་རི་ཡནྟི ཝི་ཉྙ་ཏྟི་དྭ་ཡཾ ཨཱ་ཧ. ཏ་སྶཱ ཧི ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཀཱ་ཡ་ས་དྡ་ཝཱ་ཙཱ་ཧི ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་ཝི་ཉྙ་ཏྟཱི་ཧི ཨེ་ཝ ཝཱ པུ་རི་མ་པུ་རི་མཱ་ཧི པ་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་ཧི ཙོ་པ་ན་ཀི་རི་ཡཾ ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཏ་བྦི་ཀཱ་རཱ་ནཾ བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཏ་ཐཱ་པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་ཧཱིཏི ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་ཝི་ཉྙ་ཏྟཱི་ཧི. ཙོ་པ་ན་ཀི་རི་ཡནྟི རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་སྶ ཐ་མྦྷ་ན་ཙ་ལ་ན་ཀི་རི་ཡཾ ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀ་གྷ་ཊྚ་ན་ཀི་རི་ཡ་ཉྩ. ཨེ་སཱ ཧི ཀི་རི་ཡཱ ‘‘རཱུ་པ་ཀཱ་ཡཾ ཐ་མྦྷེ་ཏུཾ ཙཱ་ལེ་ཏུཾ པ་ཙྩ་ཡོ བྷ་ཝི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ’’ཏི, ‘‘ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀ་གྷ་ཊྚ་ན་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏོ’’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་ཝི་ཉྙ་ཏྟཱི་ཧི ནི་པྥ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཙོ་པ་ན་ཀི་རི་ཡཱ་ནི་སྶ་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ’’ཏི, ‘‘ཀཱ་ཡཱ་དཱི་ཧི ཀ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏེ་ཧི ཙོ་པ་ནཱ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དི་ཀི་རི་ཡཾ ཀ་རོ་ནྟི ཝཱ་སི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཝི་ཡ ཚེ་ད་ནཱ་དི’’ནྟི ཙ ཨི་ད་མྤི ཝ་ཙ་ནཾ ས་མ་ཏྠི་ཏཾ བྷ་ཝ་ཏི. ན ཀེ་ཝ་ལཾ དྷ་ར་མཱ་ན་ཏཱ་ཝ ས་བྦྷཱ་ཝོ, ཨ་ཐ ཁོ མ་གྒེ་ན ཨ་ས་མུ་ཙྪི་ནྣ་ཏཱ་པཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ནི་རོ་དྷི་ཏེ་ཝཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ས་མུ་ཙྪི་ནྣ་ཏཱ ཙ ཀཱ་ཡཱ་དཱི་ནཾ ཏ་དུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཀི་ལེ་སཱ་ས་མུ་ཙྪེ་དེ་ནེ་ཝཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ‘‘ཀཱ་ཡཱ་དཱི་ཧི ཀ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏེ་ཧི ཙོ་པ་ནཱ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དི་ཀི་རི་ཡཾ ཀ་རོ་ནྟཱི’’ཏི ཨེ་ཏེ་ན ཙོ་པ་ནཱ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དི་ཀི་རི་ཡཱ་ནི་བྦ་ཏྟི་དྭཱ་རེ་ན ཙེ་ཏ་ནཱ་ནི་བྦ་ཏྟི་ཡེ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ‘‘ཨེ་ཝ་ཉྩ…པེ… ཡུ་ཛྫ་ནྟཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ཀཱ་ཡེ ས་ཏི ཝཱ་ཙཱ་ཡ ས་ཏཱིཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ནུ་ལོ་མི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཡཱ་ཡ ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡཱཏི ཀ་ར་ཎ་ནི་དྡེ་སོ པ་ན ཀཱ་ཡཱ་དཱི་ནཾ ཙོ་པ་ནཱ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཙ ཙེ་ཏ་ནཱ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཏྟ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟོ་ཏི.

ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀ་ཏོ མ་གྒེ ས་ཏི ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ མ་གྒེ ཨ་ནྟོ་ག་དྷཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ན ཙ ན ས་ཀྐཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.

ཀ་མྨ་པ་ཐཾ ཨ་པྤ་ཏྟཱ་ན་མྤི ཏཾ་ཏཾ་དྭཱ་རེ སཾ་ས་ནྡ་ནནྟི ཡ་ཐཱ ཀ་མྨ་པ་ཐཾ པ་ཏྟཱ་ནཾ, ཨེ་ཝཾ ཀ་མྨ་པ་ཐཾ ཨ་པྤ་ཏྟཱ་ན་མྤི ས་ཏི་པི དྭཱ་ར་ནྟ་རུ་པྤ་ཏྟི་ཡཾ ཡ་ཐཱ་ས་ཀཾ དྭཱ་རེ་ཧེ་ཝ ནཱ་མ་གྒ་ཧ་ཎ་ནྟི ཝ་ད་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ས་ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཝི་རོ་དྷོ. དུ་ཏི་ཡ་ཏྠ་སྶ ཙ ཨ་བྷཱ་ཝོ སི་ཡཱ, ཏ་སྨཱ ཏཾ་ཏཾ་དྭཱ་རེ སཾ་ས་ནྡ་ནནྟི ཡ་སྨིཾ ཡ་སྨིཾ དྭཱ་རེ ཀ་མྨ་པ་ཐཾ ཨ་པྤ་ཏྟཱ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ད་ཡོ པ་ཝ་ཏྟཱ, ཏཱ་སཾ ཏེ་ན ཏེ་ནེ་ཝ དྭཱ་རེ་ན ནཱ་མ་གྒ་ཧ་ཎཾ. ཏཾ པ་ན ཏཾ་ཏཾ་དྭཱ་ར་པ་ཀྑི་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ ཏ་ཏྠ ཨ་ཝ་རོ་དྷ་ན་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་ཐཱ ཧི ཀ་མྨ་པ་ཐཾ པ་ཏྟཱ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཱ་དི་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཙེ་ཏ་ནཱ དྭཱ་ར་ནྟ་རེ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་པི ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཱ་དི་ནཱ་མ་མེ་ཝ ལ་བྷ་ནྟི, ན ཨེ་ཝཾ ཀ་མྨ་པ་ཐཾ ཨ་པྤ་ཏྟཱ. ཏཱ པ་ན ཡ་ཏྠ ཡ་ཏྠ དྭཱ་རེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཏེ་ན ཏེ་ནེ་ཝ དྭཱ་རེ་ན ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ་མཾ ལ་བྷ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ནཱ་མ་གྒ་ཧ་ཎ་མེ་ཝ ཧི ཏེ་སཾ ཏཾ་ཏཾ་དྭཱ་ར་པ་ཀྑི་ཀ་ཀ་ར་ཎཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ནེ་ཝ ཧི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཀི་ཉྩཱ་པི ཝ་ཙཱི་དྭཱ་རེ ཙོ་པ་ན་པྤ་ཏྟཾ ཀ་མྨ་པ་ཐཾ, ཨ་པྤ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ པ་ན ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ན ཧོ་ཏི, ཀེ་ཝ་ལཾ ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.

ས་ཏི་པི པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དི་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ཝ་ཙཱི་དྭཱ་རཱ་དཱི་སུ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཡེ་བྷུ་ཡྻ་ཏ་བྦ་ཧུ་ལ་ཝུ་ཏྟི་ཡཱ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཱ་དི་བྷཱ་ཝ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པ་ནཾ ཀཱ་ཡཱ་དི་ཀ་སྶ ཏཾ་ཏཾ་དྭཱ་ར་བྷཱ་ཝ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པ་ན་ཉྩ ཀ་མྨ་དྭཱ་རཱ་བྷེ་ད་ནཾ. ཏ་ཉྷི ཀ་མྨ་དྭཱ་རཱ་ནཾ ཨ་སཾ་ཀི་ཎྞ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཏི་ཊྛཱ་པ་ནཾ. ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ས་མུ་ཊྛི་ཏེ་སཱུ’’ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝ་ཀྑ་ཏི. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ དྭཱ་རེ ཨ་ནེ་ཀེ་སཾ ཀ་མྨཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟི་ད་སྶ་ན་མྤི དྭཱ་ར་སཾ་ས་ནྡ་ན’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི. ཡ་ཐཱ པ་ཝ་ཏྟོ བྱཱ་པཱ་དོ ཀ་མྨ་པ་ཐོ ཧོ་ཏི, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨི་མེ ས་ཏྟཱ ཧ་ཉྙ་ནྟཱུ’’ཏི པ་ཝ་ཏྟི བྱཱ་པཱ་ད་སྶ ད་སྶི་ཏཱ. ཀཱ་ཡ་དྭཱ་རི་ཀ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ས་ཧ་ཀཱ་རཱི་ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་ཝོ་ཧཱ་ར་ལཱ་བྷཱ, ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དཱི་ནཾ པ་ར་ས་ནྟ་ཀ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་ཎཱ་མ་ན་ཝ་སེ་ན ‘‘ཨི་མེ ས་ཏྟཱ ཧ་ཉྙ་ནྟཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཙ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ མ་ནོ་ཀ་མྨ་ཝོ་ཧཱ་ར་ཝི་ར་ཧཱ, ཨ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝཱ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀཱ, པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན ན ཝ་ཏྟ་བྦཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏྠཱཏི ཨ་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀ་བྷཱ་ཝེ.

ད་ས་ཝི་དྷཱ ཨི་དྡྷི…པེ… ཏ་བྦཱ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ནཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.

ཏེ་ནཱ་དྷི་པྤེ་ཏནྟི ‘‘ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ མ་ནོ་དྭཱ་རེ ས་མུ་ཊྛཱ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟེ་ན ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ‘‘ན ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཀ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ, ན་ནུ ཏེ་ན ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀ་ཏོ སུ་ཏྟཾ ཨཱ་ཧ་ཊ་ནྟི? ཀི་ཉྩཱ་པི ཨཱ་ཧ་ཊཾ, ཏ་ཏྠ ཨ་ཝུ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ པ་ན སོ ཏེ་ན ཝུ་ཏྟོ་ཏི ག་ཧི་ཏོ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཏ་ཏྠ ཨ་ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.

‘‘སུ་ག་ཏི་དུ་གྒ་ཏཱི་སུ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ནཾ སུ་ཀ་ཏ་དུ་ཀྐ་ཊ་ཀ་མྨ་ཏོ ན ཧོ་ཏི, ཁ་ནྡྷ་སི་ཝཱ་དཱི་ཧི པ་ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘ན་ཏྠི དི་ནྣ’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་རཱ་མ་ས་ནྟ་སྶ ཝ་སེ་ན ‘མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི…པེ… པ་རི་བྷ་ཎྜཱ་དཱི་ནི ཀ་རོ་ཏཱི’ཏི ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི. ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དི་པ་དྷཱ་ན་ཏྟཱཏི ཨེ་ཏེ་ན ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་སུ་པི བྱཱ་པཱ་དཱ་དཱི་སུ ཡ་དཱ ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་དྭཱ་རེ་སུ ཙེ་ཏ་ནཱ བ་ལ་ཝ་ཏཱི ཧོ་ཏི, ན ཏ་ཐཱ ཨི་ཏ་རེ, ཏ་དཱ པ་དྷཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙེ་ཏ་ནཱ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨ་ནྟི ཙ ཝོ་ཧཱ་རཾ ལ་བྷ་ཏི. སོ ཁོ པ་ན་སྶཱ པ་དྷཱ་ན་བྷཱ་ཝོ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དི་སི་དྡྷི་ཡཱ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཡ་དཱ པ་ན ཏེ་སུ་ཡེ་ཝ དྭཱ་རེ་སུ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ད་ཡོ བ་ལ་ཝ་ནྟོ ཧོ་ནྟི, ན ཏ་ཐཱ ཙེ་ཏ་ནཱ, ཏ་དཱ ཏ་ཏྠ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ་པི ཙེ་ཏ་ནཱ ཨ་པ་དྷཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨ་ནྟི ཙ ཝོ་ཧཱ་རཾ ན ལ་བྷ་ཏི. ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ད་ཡོ པ་ན པ་དྷཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་ཏི་པི ཀཱ་ཡ་ངྒ་ཝཱ་ཙ་ངྒ་ཙོ་པ་ནེ ས་ཀེ་ན ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནེ་ན མ་ནོ་ཀ་མྨ་ནྟྭེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ནྟཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཡེ པ་ན ‘‘ཏཱི་སུ་པི དྭཱ་རེ་སུ ཀ་མྨ་པ་ཐ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ དྭཱ་ར་ཏྟ་ཡེ་པི ཀ་མྨ་པ་ཐ་པྤ་ཏྟ་མ་ནོ་ཀ་མྨེ་ན ས་ཧ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཙ ཙེ་ཏ་ནཱ ཨེ་ཏྠ ཀ་མྨ་ནྟི ན ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏེ་ཧི ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དཱི་ནཾ པ་དྷཱ་ན་ས་བྷཱ་ཝཾ་ཡེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ སི་ཡཱ. ཨ་ཐ ཝཱ ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་ཀ་མྨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཀ་མྨེ ཨ་ན་ཝ་རོ་དྷེ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ཨ་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཏྟ་ནོ ས་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ པ་ན སཱ ཨེ་ཏྠཱ་པི ཀ་མྨ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ཙེ་ཏ་ནཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀ་མྨཾ ཝ་དཱ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དི (ཀ་ཐཱ. ༥༣༩). ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་ཉྩ ‘‘ཏ་སྨིཾ དྭཱ་རེ སི་དྡྷཱ ཙེ་ཏ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡེ་ཝ པ་དྷཱ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ས་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ སཱ མ་ནོ་ཀ་མྨ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཨ་ཐ ཝཱ ཀ་མྨ་པ་ཐ་པྤ་ཏྟ་ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དཱི་ཧི ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་དྭཱ་རེ ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ ཙེ་ཏ་ནཱ ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨ་ཝ་སེ་ན ཨ་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀཱ ཙེ་ཏ་ནཱ་ས་ངྑཱ་ཏ་མ་ནོ་ཀ་མྨ་ཏྟཱ་ཏི. ཡ་དི ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ད་ཡོ པ་དྷཱ་ནཱ, ན ཙེ་ཏ་ནཱ, ཨེ་ཝཾ ས་ཏི ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ད་ཡོ ཙེ་ཏྠ ཀ་མྨཾ, ན ཙེ་ཏ་ནཱ, ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དི་པ་ཀྑི་ཀཱ ཝཱ སཱ སི་ཡཱ་ཏི ཨ་ནུ་ཡོ་གཾ མ་ན་སི ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ ‘‘ཏི་ཝི་དྷཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ’’ཏི་ཨཱ་དི. ‘‘ཙེ་ཏ་ནཱ་པི…པེ… མ་ནོ་དྭཱ་རེ ཨེ་ཝ ས་མུ་ཊྛ་ཧ་ནྟཱི’’ཏི ཨི་དཾ མ་ནོ་དྭཱ་རེ ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དཱི་ཧི མ་ནོ་ཀ་མྨ་བྷཱ་ཝེ ནི་བྦི་སེ་ས་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ནྟི ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཙེ་ཏ་ནཱ…པེ… ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཙེ་ཏ་ནཱ ཙེ་ཏ་ནཱ་ཀ་མྨཾ, ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ད་ཡོ ཙེ་ཏ་ནཱ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀ་མྨ་ནྟི ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཧི ཨེ་ཏྠ ཝི་སེ་སོ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨ་བྷཱ་ཝོ སི་ཡཱ་ཏི ཨཱ་ས་ངྐཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ མ་ནོ་དྭཱ་རེ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ ཙ ཨ་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀཱ་ཏི ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ.

ཝི་ར་ཏི་ཝི་སི་ཊྛཱཏི ཝི་ར་ཏི་ཏོ ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ པ་དྷཱ་ན་བྷཱ་ཝ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ‘‘ཏི་ཝི་དྷཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀཱ་ཡ་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཀ་ཐཱ. ༥༣༩) ཨཱ་ག་མ་མྷི ‘‘པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དི་པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱུ་ཏཱ’’ཏི ཡུ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ཏི. ཡ་སྨཱ ཙ པ་ཊྛཱ་ནེ ཙེ་ཏ་ནཱ་ཝ ‘‘ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ, ན ཝི་ར་ཏི, ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ད་ཡོ ཝཱ, ཏ་སྨཱ ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཀ་མྨཾ ‘‘ཙེ་ཏ་ནཱ’’ཏི ཨ་ན་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ད་ཡོ ‘‘ཙེ་ཏ་ནཱ་པ་ཀྑི་ཀཱ ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ས་ངྐ་ར་ཏོ ཀ་མྨ་དྭཱ་རཱ་ནི ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ནྟོ ‘‘ར་ཀྑ་ཏཱི’’ཏི, ཝི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ‘‘བྷི་ནྡ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟོ་ཏི ར་ཀྑ་ཎ་བྷི་ནྡ་ནཱ་ནི ཨ་ནཱ་སེ་ཏྭཱ ནཱ་སེ་ཏྭཱ ཙ ཀ་ཐ་ན་ནྟི ཝུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི.

ཀ་མྨ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

ཏ་ཏི་ཡོ ཝི་ཀ་པྤོ པ་ཋ་མ་ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྭཱ་རེ་སུ་ཡེ་ཝ ལ་བྦྷ་ཏི, ན ཨི་ཏ་ར་ཏྠ ‘‘སོ་ཏཾ གྷཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ, ཨི་ཏ་ར་ཐཱ་པི ཝཱ ཨ་ཝི་བྷ་ཏྟི་ཀེ ནི་དྡེ་སེ ལ་བྦྷ་ཏི. ཡ་ཏོ སཾ་ཝ་ར་ཝ་སེ་ན པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཱི་ལཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏཾ དུ་སྶཱི་ལྱ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘དུ་སྶཱི་ལྱཾ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དི་ཙེ་ཏ་ནཱ’’ཏི. ཨི་ཏ་རཱ སཾ་ཝ་ར་ཝི་ནི་མུ་ཏྟཱ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶ་ཡུ་ཏྟཱ ཏ་པྤ་དྷཱ་ནཱ ཝཱ ཨ་ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨཱ ས་ཏི་པ་ཊི་པ་ཀྑཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཙི་ཏྟ་ཝོ་སྶ་གྒ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟོ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དོ པ་མཱ་དོ. ཝཱི་རི་ཡ་པ་ནོ་ད་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཐི་ན་མི་དྡྷཾ ‘‘ཀོ་ས་ཛྫ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཐི་ན་མི་དྡྷ་པྤ་དྷཱ་ནོ ཝཱ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དོ.

ཨ་སུ་དྡྷ་ཏཱཏི ཨ་ཀེ་ཝ་ལ་ཏཱ ཨ་ཉྙེ་ན ས་མྨི་སྶ་ཏཱ. དྭཱ་ར་ཉྷི དྭཱ་ར་ནྟ་རི་ཀ་ཀ་མྨ་སྶ དྭཱ་རཾ ཧོ་ནྟཾ ཏེ་ན མི་སྶི་ཏཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ་དི་ནོ་པི ཀཱ་ཡ་དྭཱ་རེ པ་ཝ་ཏྟི་ས་བྦྷཱ་ཝཱ’’ཏི. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཨ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མཱ་ན་ནྟ་རཱ་ནཾ དྭཱ་ར་ནྟ་ར་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཏོ སུ་དྡྷ་ནྟི ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ཨ་ནེ་ཀ་སྶ་པི ཛ་ཝ་ན་ཝཱ་ར་སྶ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན པ་བ་ནྡྷ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟི ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཝི་རུ་དྡྷཾ ཧོ་ཏཱིཏི ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཝ་དྷཱ་རེ་ཏྭཱ ཨ་སཾ་ཝ་རཾ ཝ་ཏྭཱ པུ་ན ཏ་སྶེ་ཝ ཝཱ་ཙཱ་ཨ་སཾ་ཝ་ར་དྭཱ་རཱ་དཱི་སུ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཝ་ཙ་ནཾ ཀཱ་ཡ་དྭཱ་རཱུ་པ་ལ་ཀྑི་ཏོ ཨ་སཾ་ཝ་རོ དྭཱ་ར་ནྟ་རེ པ་ཝ་ཏྟོ་པི ཀཱ་ཡ་དྭཱ་རི་ཀོ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ས་ཏི ན ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་དཱ་ནི ཏཾ ཨ་ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནཱ་ཀཱ་རཾ ‘‘ཨ་སཾ་ཝ་རོ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི. ས་དྭཱ་རེཏི ཨ་ཏྟ་ནོ དྭཱ་རེ. ཨ་སཾ་ཝ་རོ དྭཱ་ར་ནྟ་རེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནོ་པི ས་དྭཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏེ་ན ཝཱ་ཙཱ་ཨ་སཾ་ཝ་ར་དྭཱ་རེ ཨུ་པྤ་ནྣོ་པི ཀཱ་ཡི་ཀོ ཨ་སཾ་ཝ་རོ ཙོ་པ་ན་ཀཱ་ཡ་ཨ་སཾ་ཝ་ར་དྭཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣོ་ཏྭེ་ཝ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨེ་ས ན་ཡོ ཨི་ཏ་ར་ཏྠཱ་པི. ཀ་མྨཾ ཨ་ཉྙ་དྭཱ་རེཏི ཀ་མྨ་སྶ དྭཱ་ར་ནྟ་ར་ཙ་ར་ཎཾ པཱ་ཀ་ཊ་ནྟི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ.

ཨེ་ཝཾ ས་ཏཱིཏི ཙོ་པ་ན་ས་ངྑཱ་ཏེ ཀཱ་ཡ་ཨ་སཾ་ཝ་ར་དྭཱ་རེ ཨ་སཾ་ཝ་རོ་ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀེ ཨེ་ཝ ག་ཧི་ཏེ. ཀ་མྨ་པ་ཐ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟ་སྶེ་ཝ ཀ་མྨ་བྷཱ་ཝོ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀ་མྨ་པ་ཐ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཝ་ཙཱི་མ་ནོ་ཀ་མྨ’’ནྟི. སེ་སནྟི དྭཱ་ར་ནྟ་རཱ་ནུ་པ་ལ་ཀྑི་ཏཾ. ཏ་ཐཱ ན ཝུ་ཙྩ་ཏཱིཏི ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་ནྟི ན ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏྠེ་ཝ ཝ་ཀྑཱ་མཱཏི ཀ་མྨ་པ་ཐ་སཾ་ས་ནྡ་ནེ ཝ་ཀྑཱ་མ. ‘‘སོ ཧི ཀཱ་ཡ་དྭཱ་རེ ཙོ་པ་ན་པྤ་ཏྟོ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (དྷ. ས. ཨ་ཊྛ. ཀ་མྨ་པ་ཐ་སཾ་ས་ནྡ་ན་ཀ་ཐཱ) ‘‘ཙོ་པ་ན་ཀཱ་ཡ་ཨ་སཾ་ཝ་ར་དྭཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣོ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཙ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཀ་མྨ་པ་ཐ་པྤ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་སཾ་ཝ་ར་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཱ་དི་བྷཱ་ཝེ ཨཱ་པ་ནྣེ ‘‘ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་པ་ཝཱ་དེ་ན ནི་ཝ་ཏྟི ད་ཊྛ་བྦཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ. ཨ་ནྟོ་ག་དྷ་ཏཱ ད་ཊྛ་བྦཱ པ་ཙྩ་ཡ་ས་ནྣི་སྶི་ཏ་ཨཱ་ཛཱི་ཝ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་སཱི་ལཱ་ནཾ ཉཱ་ཎ་ཝཱི་རི་ཡེ་ཧི སཱ་དྷེ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.

ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

ས་ར་སེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ས་བྷཱ་ཝེ་ན. ཡཱ་ཡ ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་སྶ ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏེ་སུ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏེ་སུ ཨུ་པ་ཀྐ་མ་ཀ་ར་ཎ་ཧེ་ཏུ ཏཾ་མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ ནུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ནྟི, སཱ ཏཱ་དི་ས་པ་ཡོ་ག་ས་མུ་ཊྛཱ་པི་ཀཱ ཙེ་ཏ་ནཱ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏོ ནཱ་མ. ལ་དྡྷུ་པ་ཀྐ་མཱ་ནི ཧི བྷཱུ་ཏཱ་ནི ན པུ་རི་མ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི ཝི་ཡ ཝི་ས་དཱ་ནཱི་ཏི ས་མཱ་ན་ཛཱ་ཏི་ཡཱ་ནཾ བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ན ཧོ་ནྟཱི་ཏི. ཨེ་ཀ་སྶ་པི པ་ཡོ་ག་སྶ ས་ཧ་སཱ ནི་པྥཱ་ད་ན་ཝ་སེ་ན ཀི་ཙྩ་སཱ་དྷི་ཀཱ་ཡ བ་ཧུ་ཀྑ་ཏྟུཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཛ་ཝ་ནེ་ཧི ལ་དྡྷཱ་སེ་ཝ་ནཱ་ཡ ཙ ས་ནྣི་ཊྛཱ་པ་ཀ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ཝ་སེ་ན པ་ཡོ་ག་སྶ མ་ཧ་ནྟ་བྷཱ་ཝོ. ས་ཏི་པི ཀ་དཱ་ཙི ཁུ་དྡ་ཀེ ཙེ་ཝ མ་ཧ་ནྟེ ཙ པཱ་ཎེ པ་ཡོ་ག་སྶ ས་མ་བྷཱ་ཝེ མ་ཧ་ནྟཾ ཧ་ན་ནྟ་སྶ ཙེ་ཏ་ནཱ ཏི་བྦ་ཏ་རཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཝ་ཏྠུ་སྶ མ་ཧ་ནྟ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཡོ་ག…པེ… བྷཱ་ཝ་ཏོ’’ཏི. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡ་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་པཱིཏི པ་ཡོ་ག་ཝ་ཏྠུ་ཨཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ ཨ་མ་ཧ་ཏྟེ་པི. ཏཾ་ཏཾ་པ་ཙྩ་ཡེ་ཧཱིཏི གུ་ཎ་ཝ་ནྟ་ཏཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི. ཨེ་ཏྠ ཙ ཧ་ནྟ་བྦ་སྶ གུ་ཎ་ཝ་ནྟ་ཏཱ་ཡ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫ་ཏཱ ཝ་ཏྠུ་མ་ཧ་ནྟ་ཏཱ་ཡ ཝི་ཡ ད་ཊྛ་བྦཱ. ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཀྐ་མཱ་ནཾ དྭི་ནྣ་ཉྩ མུ་དུ་ཏཱ་ཡ ཏི་བྦ་ཏཱ་ཡ ཙ ཨ་པྤ་སཱ་ཝ་ཛྫ་ཏཱ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫ་ཏཱ ཙ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ. པཱ་ཎོ པཱ་ཎ་ས་ཉྙི་ཏཱ ཝ་དྷ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ཉྩ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་ས་མྦྷཱ་རཱ, ཨུ་པ་ཀྐ་མོ ཝ་དྷ་ཀ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ས་མུ་ཊྛཱ་པི་ཏོ, པ་ཉྩ་ས་མྦྷཱ་ར་ཝ་ཏཱི པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཏི སཱ པ་ཉྩ་ས་མྦྷཱ་ར་ཝི་ནི་མུ་ཏྟཱ ད་ཊྛ་བྦཱ. ཨེ་ས ན་ཡོ ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཱ་དཱི་སུ་པི.

མ་ནྟ་པ་རི་ཛ་པྤ་ནེ་ན པ་ར་སྶ ས་ནྟ་ཀ་ཧ་ར་ཎཾ ཝི་ཛྫཱ་མ་ཡོ, ཝི་ནཱ མ་ནྟེ་ན པ་ར་ས་ནྟ་ཀ་སྶ ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་པ་ཡོ་གེ་ཧི ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ནཾ ཏཱ་དི་ས་ཨི་དྡྷི་ཡོ་གེ་ན ཨི་དྡྷི་མ་ཡོ པ་ཡོ་གོ་ཏི ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ན་སྶ་པི ཚ པ་ཡོ་གཱ སཱ་ཧ་ཏྠི་ཀཱ་ད་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.

ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ནེ མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རོ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫོ, ན ཏ་ཐཱ ཨུ་བྷི་ནྣཾ ས་མཱ་ན་ཙྪ་ནྡ་བྷཱ་ཝེ. ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་མྦྷཱ་རཱཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ནེ ས་ཏི་པི མ་གྒེ་ན་མ་གྒ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ནེ པུ་རི་མུ་པྤ་ནྣ་སེ་ཝ་ནཱ་བྷི་ས་ནྡྷི་པ་ཡོ་གཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རོ ན ཧོ་ཏི ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ་མཱ་ན་སྶཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. སེ་ཝ་ན་ཙི་ཏྟེ ས་ཏི པ་ཡོ་གཱ་བྷཱ་ཝོ ན པ་མཱ་ཎཾ ཨི་ཏྠི་ཡཱ སེ་ཝ་ན་པྤ་ཡོ་ག་སྶ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. པུ་རི་ས་སྶེ་ཝ ཧི ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན སེ་ཝ་ན་པྤ་ཡོ་གོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨི་ཏྠི་ཡཱ པུ་རེ་ཏ་རཾ སེ་ཝ་ན་ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ནི་པ་ནྣཱ་ཡ་པི མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རོ ན སི་ཡཱ་ཏི ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྨཱ པུ་རི་ས་སྶ ཝ་སེ་ན ཨུ་ཀྐཾ་ས་ཏོ ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་མྦྷཱ་རཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཨི་ཏྠི་ཡཱ པུ་རི་ས་ཀི་ཙྩ་ཀ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ པུ་རི་ས་སྶ་པི སེ་ཝ་ན་པྤ་ཡོ་གཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རོ ན སི་ཡཱ་ཏི. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ རུ་ཙི་ཡཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་སྶ ཏཱི་ཎི ཨ་ངྒཱ་ནི, བ་ལ་ཀྐཱ་རེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་སྶ ཏཱི་ཎཱི་ཏི ས་བྦཱ་ནི ཨ་གྒ་ཧི་ཏ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཙ་ཏྟཱ་རཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཝཱི་མཾ་སི་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.

དུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་མ་ར་ཎཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་སྶ ཕ་རུ་ས་ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་པ་ཡོ་ག་ས་མུ་ཊྛཱ་པི་ཀཱ ཕ་རུ་ས་ཙེ་ཏ་ནཱ ཕ་རུ་ས་ཝཱ་ཙཱ. མ་ར་ཎཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ པ་ན ས་ཏི ཨ་ཏྠ་སི་དྡྷི་ཏ་ད་བྷཱ་ཝེ་སུ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ བྱཱ་པཱ་དཱ ཙ ཧོ་ནྟཱི་ཏི. ཡཾ པ་ཏི ཕ་རུ་ས་ཝཱ་ཙཱ པ་ཡུ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྶ ས་མྨུ་ཁཱ་ཝ སཱི་སཾ ཨེ་ཏི. ‘‘པ་ར་མྨུ་ཁེ་པི ཕ་རུ་ས་ཝཱ་ཙཱ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི.

ཡ་དི ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ས་བྦ་དཱ ཀ་མྨ་པ་ཐ་བྷཱ་ཝཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ནི་ཡ་ཏོ ཀ་མྨ་པ་ཐ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཀ་མྨ་པ་ཐ་རཱ་སི་མྷི ཨ་ཝ་ཙ་ནཾ, ན་ནུ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དཱི་ན་མྤི ཀ་མྨ་པ་ཐཾ ཨ་པྤ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ཏྠི་ཏཱ་ཡ ཨ་ནི་ཡ་ཏོ ཀ་མྨ་པ་ཐ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཏེ་ས་མྤི ཀ་མྨ་པ་ཐ་རཱ་སི་ཡཾ ཨ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི? ནཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཀ་མྨ་པ་ཐ་ཏཱ་ཏཾ་ས་བྷཱ་ག་ཏཱ་ཧི ཏེ་སཾ ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཙེ་ཏ་ནཱ་པི ཏ་ཏྠ ཝ་ཏྟ་བྦཱ སི་ཡཱ་ཏི? ས་ཙྩ་མེ་ཏཾ, སཱ པ་ན པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དི་ཀཱ་ཏི པཱ་ཀ་ཊོ ཏ་སྶཱ ཀ་མྨ་པ་ཐ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ན ཝུ་ཏྟཾ སི་ཡཱ. ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ཧི ‘‘ཙེ་ཏ་ནཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀ་མྨཾ ཝ་དཱ་མི,’’‘‘ཏི་ཝི་དྷཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀཱ་ཡ་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནེ་ཧི ཀ་མྨ་བྷཱ་ཝོ དཱི་པི་ཏོ. ཀ་མྨཾ་ཡེ་ཝ ཙ སུ་ག་ཏི་དུ་གྒ་ཏཱི་ནཾ ཏ་དུ་པྤ་ཛྫ་ན་སུ་ཁ་དུ་ཀྑཱ་ན་ཉྩ པ་ཐ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟཾ ཀ་མྨ་པ་ཐོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི པཱ་ཀ་ཊོ ཏ་སྶཱ ཀ་མྨ་པ་ཐ་བྷཱ་ཝོ. ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དཱི་ནཾ པ་ན ཙེ་ཏ་ནཱ་ས་མཱི་ཧ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན སུ་ཙ་རི་ཏ་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་བྷཱ་ཝོ, ཙེ་ཏ་ནཱ་ཛ་ནི་ཏ་ཏཾ་བ་ནྡྷ་ཏི་བྷཱ་ཝེ་ན སུ་ག་ཏི་དུ་གྒ་ཏི་ཏ་དུ་པྤ་ཛྫ་ན་སུ་ཁ་དུ་ཀྑཱ་ནཾ པ་ཐ་བྷཱ་ཝོ ཙཱ་ཏི ན ཏ་ཐཱ པཱ་ཀ་ཊོ ཀ་མྨ་པ་ཐ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཏེ ཨེ་ཝ ཀ་མྨ་པ་ཐ་རཱ་སི་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཏྟཱ. ཨ་ཏ་ཐཱ་ཛཱ་ཏི་ཡ་ཏྟཱ ཝཱ ཙེ་ཏ་ནཱ ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ན ཝུ་ཏྟཱ སི་ཡཱ. ཝི་ཙཱ་རེ་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.

པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དཱི་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནེ་ཝ ཏ་བྦི་ར་ཏི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནཱི་ཏི པ་ཉྩ སི་ཀྑཱ་པ་དཱ པ་རི་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎཱ ཨེ་ཝཱཏི ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཱ་དཱི་ནཾ ས་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ་ཝ་ཙ་ན་སྶ ཝི་རོ་དྷཾ ཙོ་དེ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི ཝ་ཀྑ་ཏི ‘‘ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མི་ཏ་བྦ་ཏོ་ཡེ་ཝ ཧི ཝེ་ར་མ་ཎཱི ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ས་ཡ་མེ་ཝ པ་རི་ཧ་རི་སྶ་ཏཱིཏི སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝི་བྷ་ངྒེ པ་ཉྷ་པུ་ཙྪ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. ཏ་ཏྠ ཧི ‘‘ཡ་སྨཱ ས་ཏྟོ་ཏི ས་ངྑྱཾ ག་ཏེ ས་ངྑཱ་རེ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་རོ་ཏི, ཏ་སྨཱ པ་རི་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.

དུ་གྒ་ཏ་ཏཱ་དཱི་ནཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ‘‘ཨ་ལ་དྡྷཱ་ལཱ་བྷོ ལ་དྡྷ་ཝི་ནཱ་སོ ཨི་ཙྪི་ཏཱ་ནཾ བྷོ་གཱ་ནཾ ཀི་ཙྪ་པ་ཊི་ལཱ་བྷོ རཱ་ཛཱ་དཱི་ཧི སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་བྷོ་ག་ཏཱ དུ་ཀྑ་ཝི་ཧཱ་རོ སཱ་ས་ངྐ་ཝི་ཧཱ་རོ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་ད་ཡོ ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ བྷོ་ག་ཛཱ་ནི་ཨཱ་ད་ཡོ ནི་སྶ་ནྡ་ཕ་ལ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི.

ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

ཏཱ་ས་ཉྩ ཝི་ར་ཏཱི་ནཾ ཙེ་ཏ་ནཱ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཙེ་ཏ་ནཱ་དྭཱ་རེ་ན སུ་ག་ཏི་དུ་གྒ་ཏི་ཏ་དུ་པྤ་ཛྫ་ན་སུ་ཁ་དུ་ཀྑཱ་ནཾ པ་ཐ་བྷཱ་ཝོ ཡུ་ཏྟོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.

ཀ་མྨ་པ་ཐ་སཾ་ས་ནྡ་ན་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

ཏ་ཐཱཏི ཀ་མྨ་པ་ཐ་པྤ་ཏྟཱ་ནཾ. ཀེ་ཙཱིཏི དྷ་མྨ་སི་རི་ཏྠེ་རཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ. སོ ཧི ཀ་མྨ་པ་ཐ་པྤ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ དུ་སྶཱི་ལྱཱ་དཱི་ནཾ སུ་སཱི་ལྱཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཀ་མྨ་པ་ཐེ་ཧི ཨ་ཏྠ་ཏོ ནཱ་ན་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ནཾ, ཏེ་སཾ ཝཱ ཕ་སྶ་དྭཱ་རཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཝི་རོ་དྷ་བྷཱ་ཝེ་ན དཱི་པ་ནཾ ཀ་མྨ་པ་ཐ་སཾ་ས་ནྡ་ན་ནྟི ཝ་ད་ཏི. ཀ་མྨ་པ་ཐ་ཏཱ ན་ཏྠཱིཏི ཨེ་ཏེ་ན ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་སཾ་ཝ་ར་སཾ་ཝ་རཱ་ནཾ ཏེ་སཾ ཝཱ་དེ ཀ་མྨ་པ་ཐ་སཾ་ས་ནྡ་ནེ ཨ་ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི. ཡེ པ་ན ས་ངྒ་ཧཾ ལ་བྷ་ནྟི, ཏེ་སཾ ག་ཧ་ཎེ པ་ཡོ་ཛ་ནཱ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏི་ཝི་དྷ…པེ… ད་སྶ་ནེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝཾ པུ་རི་མ་པ་ཀྑེ ས་ངྑེ་པ་ཏོ དོ་སཾ ཝ་ཏྭཱ དུ་ཏི་ཡ་པ་ཀྑེ་པི ཝ་ཏྟུཾ ‘‘ན ཙ དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏེ་ན ཡེ དུ་ཙྩ་རི་ཏ་སུ་ཙ་རི་ཏ་ཨ་སཾ་ཝ་ར་སཾ་ཝ་རཱ ཨ་ནུ་ཙ་རཱི་ཡ་ནྟི, ཏེ་སཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཱ་དི་ཏཱ ཝི་དྷཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ‘‘པ་ཉྩ་ཕ་སྶ་དྭཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣོ ཨ་སཾ་ཝ་རོ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ མ་ནོ་ཀ་མྨ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཧི ཝུ་ཏྟ་ནྟི. ཡ་དི ཙཱཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་པ་རི་ཡཱ་དཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་མཱ་ཧ. ཨུ་པྤ་ཏྟི ན ཝ་ཏྟ་བྦཱཏི ཀ་མྨ་པ་ཐ…པེ… ཝ་ད་ནྟེ་ཧི ‘‘མ་ནོ་ཀ་མྨཾ ཚ་ཕ་སྶ་དྭཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཡ་དི ཀ་མྨ་པ་ཐ་པྤ་ཏྟཱ་ནེ་ཝ དུ་སྶཱི་ལྱཱ་དཱི་ནི ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཱ་དི་ནཱ་མེ་ཧི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ནྟེ་ཧི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཙ་རི་ཡེ་ཧི མ་ནོ་ཀ་མྨ་སྶ ཚ་ཕ་སྶ་དྭཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ཏྟི ན ཝ་ཏྟ་བྦཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏཾ་ཏཾ་ཀ་མྨ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱཏི ‘‘ཏི་ཝི་དྷཾ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དིཾ (ཝི་བྷ. ༩༡༣) ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ.

ཀ་མྨ་ནྟ་ར་མྤི ཏཾ་དྭཱ་རི་ཀ་ཀ་མྨ་མེ་ཝ སི་ཡཱཏི པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དི་ཀ་སྶ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཱ་དི་བྷཱ་ཝ་མཱ་ས་ངྐ་ཏི. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ ཀེ་ས་ཉྩི ཨ་སཾ་ཝ་རཱ་ནཾ སཾ་ཝ་རཱ་ན་ཉྩ ཀ་མྨ་པ་ཐ་ཏཱ ན་ཏྠི, ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཀ་མྨ་པ་ཐེ་ཧི ནཱ་ན་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ནེ་ན པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ན་ཏྠི, ན ཙ དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་དཱི་ནཾ ཕ་སྶ་དྭཱ་རཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ཏྟི དཱི་པི་ཏཱ, ན ཙཱ་ཡཾ ཝི་དྷི ནི་ར་ཝ་སེ་ས་ས་ངྒཱ་ཧི་ཀཱ, ཀ་མྨཱ་ན་ཉྩ ས་ངྐ་རོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་ཉྩ པུ་བྦཱ་པ་ར་ཝི་རོ་དྷོ, ཏ་སྨཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་མཱ་ན་ནཱ་མ་ཏཱ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཱ་དི་ཏཱ. སཱ་མ་ཉྙ་ནཱ་མཱ་ཝི་ཛ་ཧ་ནཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཱ་དི་བྷཱ་ཝཱ་ཝི་ཛ་ཧ་ནཾ. ཨུ་བྷ་ཡེ་སནྟི ཀ་མྨ་པ་ཐཱ་ཀ་མྨ་པ་ཐཱ་ནཾ. ཨུ་པྤ་ཏྟི་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཝ་ཙ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོཏི ཨེ་ཏེ་ན ཕ་སྶ་དྭཱ་ར་ཨ་སཾ་ཝ་ར་དྭཱ་རཱ་དཱི་ནཾ ཏཾ་དྭཱ་རི་ཀ་ཀ་མྨཱ་ན་ཉྩ ཨ་ཏྠ་ཏོ ནཱ་ན་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝེ་པི ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ པ་ཝ་ཏྟ་དེ་ས་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཏེ ཝི་ཙཱ་རི་ཏཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ པ་ཉྩ་ཕ་སྶ་དྭཱ་ར་ཝ་སེ་ན ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀོ དུ་ཏི་ཡ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ.

ཀཱ་ཡེ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཙ…པེ… སི་དྡྷི་ཏོཏི ཨེ་ཏེ་ན ཙོ་པ་ན་པྤ་ཏྟཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ མ་ནོ་ཀ་མྨཾ ཙོ་པ་ནཾ ཨ་པྤ་ཏྟ་ཏོ ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ན པ་ན ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཏེ་ན ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་ག་ཧ་ཎཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཙོ་པ་ན་པྤ་ཏྟཾ ཨེ་ཝ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ – ‘‘ཙོ་པ་ན་པྤ་ཏྟཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཀཱ་ཡ་དྭཱ་རེ ཝ་ཙཱི་དྭཱ་རེ ཙ མ་ནོ་ཀ་མྨཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཏཾ-ས་དྡེ ཝུ་ཏྟེ ཡཾ-ས་དྡོ ཨ་བྱ་བྷི་ཙཱ་རི་ཏ་ས་མྦ་ནྡྷ་ཏཱ་ཡ ཝུ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཡཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་པྤཱ་ད་མ་ཏྟ་པ་རི་ཙྪི་ནྣེ་ནཱཏི ཚ་ཕ་སྶ་དྭཱ་རི་ཀ་ཀ་མྨེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. མ་ཏྟ-ས་དྡེ་ན ཝི་སེ་ས་ནི་ཝ་ཏྟི་ཨ་ཏྠེ་ན མ་ནོ་ཀ་མྨ་ཏཱ་ཝི་སེ་སཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏི. ནི་ཡ་མ་སྶ ཨེ་ཝ-ས་དྡ་སྶ ཨ་ཀ་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཨི་དཱ་ནི ནི་ཡ་མཱ་ཀ་ར་ཎེ་ན ལ་དྡྷ་གུ་ཎཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ན པ་ན ས་བྦ་མྤཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.

‘‘ནི་ཡ་མ་སྶ ཨ་ཀ་ཏ་ཏྟཱ’’ཏི་ཨཱ་དི པུ་རི་མ་ན་ཡོཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཝ་ཏྟུ་ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཱ་ནུ་རོ་དྷི་ནཱི ས་དྡ་པྤ་ཝ་ཏྟཱི་ཏི ས་མཱ་ས་པ་དེ ཨེ་ཀ་དེ་སོ་པི ཨཱ་ཀ་ཌྜྷཱི་ཡ་ཏི ཨ་དྷི་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ‘‘ཀ་མྨ-ས་དྡ་མ་ཏྟེ་ན ས་མྦ་ནྡྷཾ ཀ་ཏྭཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཡཾ པ་ན ཝ་ད་ནྟཱིཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨེ་ཏྠ པ་ད་ཀཱ་ར་མ་ཏ་སྶ ཨ་ཡུ་ཏྟ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཙེ་ཏ་ནཱ་པ་ཀྑི་ཀཱ་ནནྟི ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨ་བྷཱུ་ཏ་ཙེ་ཏ་ནཱ་པ་ཀྑི་ཀཱ་ནཾ. ས་ཏནྟི ས་མཱ་ནཱ་ནཾ. ཏཾ་ཏཾ་དྭཱ་ར་ཀ་མྨ་པ་ཐཱ་ན་ཉྩཱཏི ཨི་དཾ ཨི་མ་སྶ ཙི་ཏྟ་སྶ ཀ་མྨ་པ་ཐ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟཾ ཀཱ་ལཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ན ས་བྦ་དཱ, ཀ་མྨ་པ་ཐ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ. ཙ-ས་དྡེ་ན ཝཱ ཨ་ཀ་མྨ་པ་ཐ་ས་ངྒ་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཏཾ་ཏཾ་དྭཱ་རཱ ཙ ཏཾ་ཏཾ་དྭཱ་ར་ཀ་མྨ་པ་ཐཱ ཙ ཏཾ་ཏཾ་དྭཱ་ར་ཀ་མྨ་པ་ཐཱ་ཏི ‘‘ཏཾ་ཏཾ་དྭཱ་རཱ’’ཏི པ་དེ་ན ཨ་ཀ་མྨ་པ་ཐཱ་ནཾ སཾ་ཝ་རཱ་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཏེ་ན ས་བྷཱ་ཝེ་ནཱཏི མ་ནོ་ཀ་མྨ་སྶ དྭཱ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན, ན ཨ་ཏྟ་ནོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨེ་ཝ་མི་དྷཱ་པཱིཏི ཙི་ཏྟ་ཛ་ནི་ཏོ ཙི་ཏྟ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་སྶ ཀ་མྨ་སྶ དྭཱ་ར་བྷཱ་ཝོ ཙི་ཏྟེ་པི ཨུ་པ་ཙ་རི་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ ན་ཏྠི ཨ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏ་མ་ནོ་ར་ཧི་ཏ་སྶ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི.

དྭཱ་ར་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

ཀ་མཱ་བྷཱ་ཝ་ནི་ཡ་མཱ་བྷཱ་ཝེ ས་བྦཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ་དཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ན ཧི…པེ… ཨ་ཏྠཱིཏི པ་དྷཱ་ནེ ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཨ་པྤ་དྷཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཀ་རཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི.

དྷ་མྨུ་དྡེ་ས་ཝཱ་ར་ཀ་ཐཱ

ཕ་སྶ་པ་ཉྩ་མ་ཀ་རཱ་སི་ཝ་ཎྞ་ནཱ

‘‘ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཕ་སྶོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ་ཡ པཱ་ལི༹་ཡཱ ཕ་སྶཱ་དཱི་ནཾ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཏཱ་དི་ད་སྶ་ནེ ན ཏ་པྤ་ར་བྷཱ་ཝོ, ས་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ནེ ཨེ་ཝ པ་ན ཏ་པྤ་ར་བྷཱ་ཝོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི ‘‘ན ཧི ཕ་སྶཱ་དཱི་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ.

ཙི་ཏྟ་ཀི་རི་ཡཱ་བྷཱ་ཝེ་ནཱཏི ཙི་ཏྟ་བྱཱ་པཱ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན. ཕ་སྶ་སྶ ས་མྤ་ཛྫ་ན་མུ་པྤ་ཛྫ་ན་མེ་ཝ. ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏེ་ན ཙི་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎ་ས་ནྣི་པཱ་ཏ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཕ་སྶོ ཙི་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎ་ས་ནྣི་པཱ་ཏོ་ཏི ཝུ་ཏྟོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཕ་སྶོ ཧི ཙི་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཕུ་ས་ནཱ་ཀཱ་རེ་ནེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟི་ཏོ ཏ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི ཙ ཝུ་ཙྩ་ཏི. སཱ ཙ་སྶ ཕུ་ས་ནཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟི སཱ་ཁ་གྒེ ཋི་ཏཾ དི་སྭཱ བྷཱུ་མི་ས་ཎྛི་ཏ་སྶ ཨ་ཝཱི་ར་ཀ་པུ་རི་ས་སྶ ཛ་ངྒྷ་ཙ་ལ་ནཾ, ཨ་མྦི་ལ་ཨ་མྦ་པ་ཀྐཱ་དིཾ ཁཱ་ད་ནྟཾ དི་སྭཱ མུ་ཁེ ཁེ་ལུ༹་པྤ་ཏྟི, ད་ཡཱ་ལུ་ཀ་སྶ པ་རཾ ཧ་ཉྙ་མཱ་ནཾ དི་སྭཱ ས་རཱི་ར་ཀ་མྤ་ན་ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ པ་རི་བྱ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི. ཏ་བྦི་སེ་ས་བྷཱུ་ཏཱ རཱུ་པ་དྷ་མྨཱཏི ཡ་ཐཱ པ་ཊི་ཧ་ན་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨཱ་ས་ནྣ་ཏ་རཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནེ་སུ རཱུ་པ་དྷ་མྨ་ཝི་སེ་སེ་སུ ས་ངྒྷ་ཊྚ་ན་པ་རི་ཡཱ་ཡོ, ཨེ་ཝཾ ཙི་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནཾ ཝི་ས་ཡ་ཀ་ར་ཎ་ཝི་ས་ཡ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟི པ་ཊི་ཧ་ན་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ཧོ་ཏི. སོ ཙ ཙི་ཏྟ་ནི་སྶི་ཏོ དྷ་མྨ་ཝི་སེ་སོ ས་ངྒྷ་ཊྚ་ན་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟོ, ཡ་དཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཝ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ས་ངྒྷ་ཊྚ་ན་ར་སོ ཕ་སྶོ པ་ཉྩ་དྭཱ་རི་ཀོ་ཝ, ན ཨི་ཏ་རོ ཝ་ཏྠཱ་ར་མྨ་ཎ་ས་ངྒྷ་ཊྚ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ན ཡུ་ཛྫ་ཏི ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སི་དྡྷ་ཏྟཱ ས་ངྒྷ་ཊྚ་ན་སྶ. ཨི་ཏ་ར་ཐཱ པ་ཉྩ་དྭཱ་རི་ཀ་སྶ་པི ཏཾ ན ས་མྦྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི. ཨི་ནྡྲི་ཡ་མ་ན་སི་ཀཱ་རེ་སུ ཡ་ཐཱ་པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ་སུ ཏཾ་ཏཾ་ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏེ་སཾ ཏ་ཐཱ་པ་ཝ་ཏྟི་ཡེ་ཝ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཝི་ས་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎཾ.

‘‘ཡཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མེ པ་ཉྩ ཀཱ་མ་གུ་ཎེ པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི སུ་ཁཾ སོ་མ་ན་སྶཾ, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཀཱ་མཱ་ནཾ ཨ་སྶཱ་དོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ (ཨ. ནི. ༩.༣༤) སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱ་ཝ ཨ་སྶཱ་དོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་སྶཱ་ད་བྷཱ་ཝ་ཏོ’’ཏི. ཕུ་ས་ནཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཨེ་ཀ་དེ་སཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ནནྟི ཨ་ནུ་པ་ཙ་རི་ཏ་མེ་ཝ ཕ་སྶཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ན་ཀི་ཙྩ་མཱ་ཧ.

ནི་མི་ཏྟེ་ནཱཏི ནཱི་ལཱ་དི་ནཱ དཱི་གྷཱ་དི་ནཱ ཙ ནི་མི་ཏྟེ་ན. ཨེ་ཏེ་ནུ་པཱ་ཡེ་ནཱཏི ཡ་ཐཱ ཉཱ་ཎ་པྤ་དྷཱ་ནེ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དེ ས་ཉྙཱ ཉཱ་ཎ་མ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ས་མཱ་དྷི་པྤ་དྷཱ་ནེ ས་མཱ་དྷི་ནྟི ད་སྶེ་ཏི.

པ་བ་ནྡྷ་ཏཱིཏི པ་ཊྛ་པེ་ཏི ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨེ ས་ཀ་ས་ཀ་ཀི་ཙྩེ པ་ཊྛ་པེ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝ ཧི ཏ་ད་ཏྠཾ ཝི་ཝ་ར་ནྟོ ‘‘པ་ཝ་ཏྟེ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ.

ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏཱ་ཝཱ་ཙཱི ཧོ་ཏི-ས་དྡོ, ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏཱ ཙ ས་ངྑ་ཏ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནེ་ན ཝི་ནཱ ན་ཏྠཱི་ཏི ‘‘ཙི་ཏྟཾ ན ཏ་ཐཱ ཨ་ཏྠ་ཏོ ནུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ན ཡ་སྨཱ ཙི་ཏྟཾ ན ནུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཨེ་ཝ, ཏ་སྨཱ ཙི་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝ་མ་ཝ་ཊྛི་ཏེ ཧོ་ཏི-ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི-ས་དྡཱ་ནཾ ས་མཱ་ན་ཏྠ་ཏྟེ་ན ན ཀི་ཉྩི པ་ཡོ་ཛ་ནཾ དི་སྶ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ བྷ་ཝ་ནཾ ནཱ་མ ས་ཏྟཱ, ས་ཏྟཱ ཙ ཨུ་པྤཱ་དཱ་དི་ནཱ ས་མ་ངྒི་ཏཱ་ཏི ཕ་སྶཱ་དཱི་ནཾ ཁ་ཎ་ཏྟ་ཡ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཏཱ ‘‘ཕ་སྶོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཧོ་ཏི-ས་དྡེ་ན ཝུ་ཏྟཱ. ཏ་ཏྠ ཡོ བྷཱ་ཝོ ཨུ་པྤཱ་ད་ས་མ་ངྒཱི, ན སོ ན ཧོ་ཏི ནཱ་མ, ཏ་སྨཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི-ས་དྡེ་ན ཝུ་ཙྩ་མཱ་ན་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ཧོ་ཏི-ས་དྡ་ཝ་ཙ་ནཱི་ཡ་ཏཱ ན ན ས་མྦྷ་ཝ་ཏི. ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཧོ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ཀི་ཉྩཱ་པི ཨུ་པྤ་ནྣ-ས་དྡེ་ནེ་ཝ ཨུ་པྤཱ་དཱ་དི་ས་མ་ངྒི་ཏཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་བྦྷཱ་ཝཱ་ན་ཏི་ཝ་ཏྟི པ་ན ཧོ་ཏི-ས་དྡེ་ན ཝུ་ཏྟཱ ཁ་ཎ་ཏྟ་ཡ་ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟེ་པི ཨུ་པྤ་ནྣ-ས་དྡ་སྶ ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ, ཏ་སྨཱ ན ཨེ་ཏྠ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི-ས་དྡེ་ན ས་མཱ་ན་ཏྠ་ཏཱ་ས་བྦྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ནཾ ཝི་ཡ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི་ད་སྶ་ན་མྤི ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི པཱ་ཀ་ཊ་ཀ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨི་ཏ་ར་ཐཱ ‘‘ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ་ཝ ཙི་ཏྟ་སྶ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་བྷཱ་ཝོ ད་སྶི་ཏོ་ཏི ཀིཾ པུ་ན ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ནེ་ནཱ་ཏི ན ན ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུཾ, ས་མ་ཡ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་ཝ་སེ་ན ས་ཝི་སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙི་ཏྟཾ ཕ་སྶཱ་དཱི་ཧི ས་ཧུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ སུ་ཊྛུ་ཏ་རཾ ནི་བྦི་སེ་ས་ནྟི ད་སྶེ་ཏུཾ ཙི་ཏྟ་སྶ པུ་ན ཝ་ཙ་ནཾ. ཨུ་དྡི་ཊྛ་དྷ་མྨཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཙེ་ཏྠ ནི་དྡེ་ས་ཝཱ་རེ ཝི་བྷ་ཛ་ནཾ, ན ཝི་བྷ་ངྒེ ཝི་ཡ པཱ་ལི༹་ཡཱ ཨཱ་རུ་ལ༹ྷ་ས་བྦ་པ་དཱ་ན་ནྟི ‘‘ཨུ་དྡེ་ས་ཝཱ་རེ ས་ངྒ་ཎྷ་ན་ཏྠཾ ནི་དྡེ་ས་ཝཱ་རེ ཝི་བྷ་ཛ་ན་ཏྠ’’ནྟི ཨ་ཡ་མྤི ཨ་ཏྠོ ནི་ཙྩ་ལོ. ཏ་ཐཱ ཧི ‘‘ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ རཱུ་པཱུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ མ་གྒཾ བྷཱ་ཝེ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ མ་གྒཱ་ད་ཡོ ན ཝི་བྷ་ཏྟཱ. ཨ་པི་ཙ ཨ་དྷི་པ་ཏི་བྷཱ་ཝེ་ན ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སུ ཝི་ཡ ཕ་སྶ་ཝེ་ད་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཧི ས་ཧ ས་བྦ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་རཱ་སི་ཡཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ས་མ་ཡ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནེ ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙི་ཏྟཾ ཕ་སྶ་པ་ཉྩ་མ་ཀེ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ.

ཛྷཱ་ན་ངྒ་རཱ་སི་ཝ་ཎྞ་ནཱ

ཝི་ཏ་ཀྐ་ནནྟི ཝི་ཏ་ཀྐ་ན་ཀི་རི་ཡཱ, སཱ ཙ ཝི་ཏ་ཀྐ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི པ་ཝ་ཏྟི་མ་ཏྟ་མེ་ཝཱ་ཏི བྷཱ་ཝ་ནི་དྡེ་སོ ཝ་ས་ཝ་ཏྟི་བྷཱ་ཝ་ནི་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ ཧོ་ཏི. ཡ་སྨིཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཙི་ཏྟཾ ཨ་བྷི་ནི་རོ་པེ་ཏི, ཏཾ ཏ་སྶ ག་ཧ་ཎ་ཡོ་གྱཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨཱ་ཀོ་ཊེ་ནྟོ ཝི་ཡ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ནྟོ ཝི་ཡ ཙ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཏ་སྶ ཨཱ་ཀོ་ཊ་ན་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏཱ པ་རི་ཡཱ་ཧ་ན་ན་ར་ས་ཏཱ ཙ ཝུ་ཏྟཱ. ཨི་ད་ཉྩ ལ་ཀྑ་ཎཾ ཀི་ཙྩ་ས་ནྣི་སྶི་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. དྷ་མྨཱ་ན་ཉྷི ས་བྷཱ་ཝ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟཱ ཀཱ་ཙི ཀི་རི་ཡཱ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཏ་ཐཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ཀཱ་རོ. བོ་དྷ་ནེ་ཡྻ་ཛ་ནཱ་ནུ་རོ་དྷེ་ན པ་ན པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཨེ་ཀ་ས་བྷཱ་ཝོ་པི ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨོ པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཝ་ཙ་ནེ་ཧི ཝི་ཡ ས་མཱ་རོ་པི་ཏ་རཱུ་པེ་ཧི བ་ཧཱུ་ཧི པ་ཀཱ་རེ་ཧི པ་ཀཱ་སཱི་ཡ་ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྷི སོ སུ་ཊྛུ པ་ཀཱ་སི་ཏོ ཧོ་ཏཱི་ཏི.

ཝི་པྥཱ་རོ ནཱ་མ ཝི་ཏ་ཀྐ་སྶ ཐི་ན་མི་དྡྷ་པ་ཊི་པ་ཀྑོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨ་ནོ་ལཱི་ན་ཏཱ ཨ་ས་ངྐོ་ཙོ, སོ པ་ན ཨ་བྷི་ནི་རོ་པ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ་ལ་ནཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ‘‘ཝི་པྥཱ་ར་ཝཱ་ཏི ཝི་ཙ་ལ་ན་ཡུ་ཏྟོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་པ་ཙཱ་ར་པྤ་ནཱ་སུ ས་ནྟཱ་ནེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཡནྟི ཨེ་ཏེ་ན ཡ་ཐཱ ཨ་པུ་བྦཱ་ར་མྨ་ཎེ པ་ཋ་མཱ་བྷི་ནི་པཱ་ཏ་བྷཱུ་ཏོ ཝི་ཏ་ཀྐོ ཝི་པྥཱ་ར་ཝཱ ཧོ་ཏི, ན ཏ་ཐཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ནི་ར་ནྟ་རཾ ཨ་ནུ་པྤ་བ་ནྡྷ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ, ནཱ་ཏི་ཝི་པྥཱ་ར་ཝཱ པ་ན ཏ་ཏྠ ཧོ་ཏི ས་ནྣི་སི་ནྣ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ནི་ཙྩ་ལོ ཧུ་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.

‘‘པཱི་ཏི་སུ་ཁེ་ན ཨ་བྷི་ས་ནྡེ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ (དཱི. ནི. ༡.༢༢༦; མ. ནི. ༡.༤༢༧) པཱི་ཏི་ཡཱ ཕ་ར་ཎཾ ཀཱ་ཡ་ཝི་ས་ཡ་ནྟི ཡ་ཐཱ ཏཾ ཧོ་ཏི, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘པ་ཎཱི་ཏ་རཱུ་པེ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.

ཝི་སཱ་ར་སྶ བྱ་གྒ་བྷཱ་ཝ་སྶ པ་ཊི་པ་ཀྑོ ས་བྷཱ་ཝོ ཨ་ཝི་སཱ་རོ, ན ཝི་སཱ་རཱ་བྷཱ་ཝ་མ་ཏྟཾ. ཨ་ཝི་སཱ་རཱ་ཝི་ཀྑེ་པཱ་ནཾ ས་མཱ་དྷཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཝི་སེ་སཱ་བྷཱ་ཝེ་པི ས་མུ་ཁེ་ན ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་མུ་ཁེ་ན ཙ ཨུ་བྷ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ཝི་སཱ…པེ… ཝི་ཀྑེ་པོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཝི་སེ་ས་ཏོཏི ཨ་ཏི་ས་ཡེ་ནཱ་ཏི ཝཱ ཨ་ཏྠོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. སུ་ཁ་ཉྷི ས་མཱ་དྷི་སྶ ཝི་སེ་ས་ཀཱ་ར་ཎཾ ‘‘སུ་ཁི་ནོ ཙི་ཏྟཾ ས་མཱ་དྷི་ཡ་ཏཱི’’ཏི (དཱི. ནི. ༣.༣༥༩; ཨ. ནི. ༣.༩༦; ༦.༡༠; ༡༡.༡༢) ཝ་ཙ་ན་ཏོ.

ཨི་ནྡྲི་ཡ་རཱ་སི་ཝ་ཎྞ་ནཱ

ཏ་ཏྠཱཏི ས་དྡ་ཧ་ན་ས་ངྑཱ་ཏེ ཨ་དྷི་མོ་ཀྑ་ལ་ཀྑ་ཎེ. པུ་གྒ་ལོ ས་དྡ་ཧ་ཏཱིཏི ཨི་མི་ནཱ་པི ས་དྡྷཱ་ཡ ཨཱ་ཧི་ཏ་ཝི་སེ་སཱ་ནཾ ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་དྡ་ཧ་ན་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཀ་ཏྟུ་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི. ཨ་ཝ་ཡ་ཝ་བྱཱ་པཱ་རོ ཧི ས་མུ་དཱ་ཡེ ཝོ་ཧ་རཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི. ན ཀེ་ཝ་ལཾ པ་སཱ་ད་ནཱི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ཨ་པྤ་སཱ་ད་ནཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟ་མེ་ཝ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཨ་སྶ་དྡྷི་ཡཾ, ཨ་ཐ ཁོ ཨ་པྤ་སཱ་ད་ནཱི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་སཱ་ད་ནཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟ་མྤཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘མི་ཙྪཱ་དྷི་མོ་ཀྑོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ན པཱུ་ར་ཎཱ་དཱི་སུ པ་སཱ་ད་སྶ ཨ་སྶ་དྡྷི་ཡ་ཏ་མཱ་ཧ. པ་སཱ་ད་བྷཱུ་ཏོཏི ཨེ་ཏེ་ན ཨ་པྤ་སཱ་ད་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་སྶ་དྡྷི་ཡཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏི. ཝ་ཏྠུ་ག་ཏོཏི ཨི་མི་ནཱ མི་ཙྪཱ་དྷི་མོ་ཀྑཾ. ‘‘པ་སཱ་ད་བྷཱུ་ཏོ ནི་ཙྪ་ཡོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ པ་ན ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏ་མེ་ཝ་ཏྠཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཀ་རོ་ནྟོ ‘‘ན ཡེ་ཝཱ་པ་ན་ཀཱ་དྷི་མོ་ཀྑོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཀཱ་ལུ་སྶི་ཡཾ པ་སཱ་དོ, ཏཾ པ་ན ཨ་ས་ངྑོ་བྷ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ‘‘ཨ་ནཱ་ཝི་ལ་བྷཱ་ཝོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཉྷི ས་མྤ་ཡུ་ཏྟེ་སུ ཝི་ད་ཧ་ནྟཱི ས་དྡྷཱ ཨ་ཀཱ་ལུ་སྶི་ཡ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏནྟི ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་ན ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ཨ་དྷི་མུ་ཏྟི་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ. བུ་དྡྷཱ་དི་ཝ་ཏྠཱུ་ནཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨི་དྷ་ལོ་ཀ་པ་ར་ལོ་ཀ་ཀ་མྨ་ཕ་ལ་ས་མྦ་ནྡྷཱ་པི ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ‘‘ས་དྡྷཱ་ཧ་ཏྠོ, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ’’ཏི, ‘‘ས་དྡྷཱི་དྷ ཝི་ཏྟཾ པུ་རི་ས་སྶ སེ་ཊྛ’’ནྟི (སཾ. ནི. ༡.༢༤༦; སུ. ནི. ༡༨༤), ‘‘ས་དྡྷཱ བཱི་ཛཾ ཏ་པོ ཝུ་ཊྛཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༡.༡༩༧; སུ. ནི. ༧༧) ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨཱ་དཱ་ནཱ་དཱི་སུ ཧ་ཏྠཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ ས་དྡྷཱ ད་ཊྛ་བྦཱ.

‘‘ཨི་དྷ བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཧོ་ཏི. ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི ‘ཀ་མྨཾ ཁོ མེ ཀ་ཏྟ་བྦཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཀ་མྨཾ ཁོ པ་ན མེ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ན སུ་ཀ་རཾ བུ་དྡྷཱ་ནཾ སཱ་ས་ནཾ མ་ན་སི ཀཱ་ཏུཾ, ཧ་ནྡཱ་ཧཾ ཝཱི་རི་ཡཾ ཨཱ་ར་བྷཱ་མི ཨ་པྤ་ཏྟ་སྶ པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ན་དྷི་ག་ཏ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ ཨ་ས་ཙྪི་ཀ་ཏ་སྶ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡཱ’’’ཏི (དཱི. ནི. ༣.༣༣༥) –

ཨཱ་དི་ཀཱ ཨ་ནུ་རཱུ་པ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ.

ཏཾ་མཱུ་ལ་ཀཱ་ནཱིཏི ག་ནྟ་བྦ་མ་གྒཱ་དི་མཱུ་ལ་ཀཱ་ནི. ཨེ་ཏྠ ཙ མ་གྒོ ག་ནྟ་བྦོ ཧོ་ཏཱིཏི་ཨཱ་ད་ཡོ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ, ན པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནུ་ཀྐ་མེ་ནཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.

ཀ་ར་ཎཱ་དི་ཀཱ་ལེ ཝི་ཡ ཙི་ར་ཀ་ཏཱ་དི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཝི་བྷཱུ་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི ས་ཏི ཏཾ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ ཏི་ཊྛ་ནྟཱི ཨ་ནི་སྶ་ཛྫ་ནྟཱི ཙ ཧོ་ཏི. ཡཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ས་མྨུ་ཊྛཾ, ཏཾ པི་ལ་ཝི་ཏྭཱ ག་ཏཾ ཝི་ཡ ཙ་ལི་ཏཾ ཝི་ཡ ཙ ཧོ་ཏི, ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ན ཨ་ས་མྨུ་ཊྛ་ནྟི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨུ་ད་ཀེ ཨ་ལཱ་བུ ཝི་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ སཱ་ར་ཎནྟི ཨེ་ཏེ་ན ‘‘ས་ར་ནྟི ཏཱ་ཡཱ’’ཏི ཨི་མ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི. ས་ར་ཎ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཧི པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཏ་ཏྠ ཨཱ་དྷི་པ་ཙྩ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ཏི པ་ཙྩ་ཡོ. ཏ་སྶཱ ཧི ཏ་ཐཱ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ ས་ཏི ཏེ དྷ་མྨཱ སཱ་རི་ཏཱ ཨ་ས་མྨུ་ཊྛ་ཀ་ཏཱ ཨ་པི་ལཱ་ཝི་ཏཱ་ཧོ་ནྟཱི་ཏི. ‘‘ཨི་མེ་ཧི ནཱ་མ ཧེ་ཏཱུ་ཧི པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཙ ཨེ་ཏེ དྷ་མྨཱ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟཱི’’ཏི ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. ‘‘ཨི་མཾ ནཱ་མ ཕ་ལཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ནྟཱི’’ཏི ཕ་ལ་ཏོ དྷ་མྨཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནེ་ན ཝི་པ་ཙྩ་ནེ་ན ཙ ནི་པྥ་ནྣཱ ནཱ་མ ཧོ་ནྟཱི་ཏི. ཝ་ཏྠུ་བྷཱུ་ཏཱཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ.

ས་ཏི་པི ས་བྦེ་སཾ སཱ་ར་མྨ་ཎ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་གྒ་ཧ་ཎེ ན ཙི་ཏྟཾ ཝི་ཡ པ་རེ པ་རི་ཙྪི་ཛྫ་གཱ་ཧི་ནོ་ཏི ‘‘པ་རི་ཙྪི་ནྣོ་པ་ལ་དྡྷི་ཝ་སེ་ན ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ཏྟཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཙེ་ཏ་སི་ཀེ་སུ ཧི ཀེ་ཙི ཝི་ས་ཡཾ པ་རི་ཙྪི་ཛྫ ག་ཧེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི, ཀེ་ཙི པ་ན པ་རི་ཙྪེ་ད་མ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ ཏི་ཊྛ་ནྟི, ན ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཝི་ཡ ཝི་ས་ཡཾ ག་ཎྷ་ནྟཱི་ཏི ཡེ ཨཱ་ས་ངྐི་ཏ་བྦཱ, ཏེ་སུ ཏ་ད་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ན ས་ཉྙཱ…པེ… ཝི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ.

པཱི་ཏི་ཡཱ ཙ སོ་མ་ན་སྶ་བྷཱ་ཝོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱིཏི ཨི་དཾ པཱི་ཏི ཙ སོ་མ་ན་སྶ་ཉྩ པཱི་ཏི་སོ་མ་ན་སྶ་ནྟི པཱི་ཏི་སོ་མ་ན་སྶཱ་ནཾ ཏུ་ལྱ་ཡོ་གཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. སོ་མ་ན་སྶ་སྶེ་ཝ པ་ན ‘‘ཨཱ་ཛ་ཉྙ་ར་ཐོ’’ཏི ཝི་ཡ པཱི་ཏི་ཡུ་ཏྟཾ སོ་མ་ན་སྶཾ པཱི་ཏི་སོ་མ་ན་སྶ་ནྟི པ་དྷཱ་ན་བྷཱ་ཝོ ཨི་ཙྪི་ཏོ་ཏི ན པཱི་ཏི་ཡཱ སོ་མ་ན་སྶ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟི. ན ཧི པ་དྷཱ་ནེ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ ཨ་པྤ་དྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཡུ་ཛྫ་ཏི, པཱི་ཏི་གྒ་ཧ་ཎ་ཉྩེ་ཏྠ པཱི་ཏི་ཡུ་ཏྟ་སྶ སོ་མ་ན་སྶ་སྶ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་རི་བྱ་ཏྟ་ཀི་ཙྩ་ཏོ ཙ ཀ་ཏཾ, ན ཙ ནི་པྤཱི་ཏི་ཀ་སོ་མ་ན་སྶ་སྶ ཨ་ས་ངྒ་ཧོ. རུ་ལ༹ྷཱི་ས་དྡེ་སུ ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཨ་ན་ཙྩ་ནྟི་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. པཱི་ཏི་ཡཱ པ་ན ཨུ་པ་ལ་ཀྑ་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ སུ་ཊྛུ ཡུ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘པཱི་ཏི་ཨུ་པ་ལ་ཀྑི་ཏཾ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.

པ་ཝ་ཏྟཾ ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀྑ་ནྡྷཾ. ཙི་ར་ཊྛི་ཏི་ཀཾ ཧོ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏེ་ན ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཨ་ནུ་པཱ་ལེ་ཏ་བྦ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཁ་ཎ་ཊྛི་ཏི་ཡཱ་ཡེ་ཝ, ཨ་ཐ ཁོ པ་བ་ནྡྷཱ་ནུ་པ་ཙྪེ་ད་སྶ་པི ཛཱི་ཝི་ཏཾ ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཧི ཨཱ་ཡུ་ཀྑ་ཡ་མ་ར་ཎཾ ན ཡུ་ཛྫེ་ཡྻཱ་ཏི. ཨ་ཝི་སེ་སེ་ནཱཏི ཀཱ་ར་ཎ་ཝི་སེ་སཱ་ན་པེ་ཀྑེ་ན ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་ཏཱ་སཱ་མ་ཉྙེ་ན. ཡ་དི་པི ཨ་རཱུ་པཱ་ས་ཉྙ་བྷ་ཝེ་སུ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ ན་པྤ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, ཏེ་ཧི པ་ན པུ་རི་མ་པ་ཙྪི་མ་བྷ་ཝེ་སུ ཙ་རི་མ་པ་ཋ་མ་དྷ་མྨཱ ས་མཱ་ན་ཛཱ་ཏི་ཡེ་ན ཨ་བྱ་ཝ་ཧི་ཏ་ཏཱ་ཡ ནི་ར་ནྟ་རཱ་ཡེ་ཝ ནཱ་མ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ‘‘ཡཱ་ཝ པ་རི་ནི་བྦཱ་ནཾ ཨ་ཝི་ཙྪི་ནྣཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ནུ་པཱ་ལ་ནཱ་དི་ཀ་སྶཱཏི ཨ་ནུ་པཱ་ལ་ན་པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཊྛ་པ་ནཱ་ནི་ཡེ་ཝ ཝ་ད་ཏི. ཛཱི་ཝ་མཱ་ན་ཝི་སེ་ས་པྤ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོཏི ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་ནཾ ཛཱི་ཝ་མཱ་ན་ཏཱ་ཝི་སེ་ས་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨི་ནྡྲི་ཡ་བ་དྡྷ་སྶ ཧི མ་ཏ་རཱུ་པ་ཏོ ཀ་མྨ་ཛ་སྶ ཙ ཨུ་ཏུ་ཛཱ་དི་ཏོ ཝི་སེ་སོ ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་ཀ་ཏོ་ཏི.

མ་གྒ་ངྒ་རཱ་སི་ཝ་ཎྞ་ནཱ

ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ནཱཏི ཨི་དཾ ས་མྨཱ-ས་དྡ་སྶ དི་ཊྛི-ཨཱ་དི་ས་དྡཱ་ན་ཉྩ ས་མཱ་ནཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན དི་ཊྛི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཝི་སེ་ས་བྷཱུ་ཏ་སྶ ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་བྷཱ་ཝ་སྶ ས་མྨཱ-ས་དྡེ་ན ཝི་སེ་སི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་ཏྠོ ཧི ས་མྨཱ-ས་དྡོ, ན ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་ཏྠོ་ཏི. ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་ཏྠོ ཨེ་ཝ ཝཱ ས་མྨཱ-ས་དྡོ. ཨ་ནེ་ཀ་ཏྠཱ ཧི ནི་པཱ་ཏཱ་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཱཏི ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན.

བ་ལ་རཱ་སི་ཝ་ཎྞ་ནཱ

པ་ཏི་སྶ་ཝོ ཝ་ཙ་ན་ས་མྤ་ཊི་གྒ་ཧོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ‘‘ས་པྤ་ཏི་སྶ་ཝཾ པ་ཏི་སྶ་ཝ་བྷཱུ་ཏཾ ཏཾ་ས་བྷཱ་ག་ཉྩ ཡཾ ཀི་ཉྩི གཱ་ར་ཝ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ པཱ་ཀ་ཊ་བྷཱ་ཝེ་ནཱཏི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་བྷཱུ་ཏེ་སུ ཛཱ་ཏི་ཡཱ་དཱི་སུ བ་ཧི་དྡྷཱ་བྷཱུ་ཏེ་སུ བྷི་ཀྑུ་ཨཱ་དཱི་སུ ཧི་རོ་ཏྟ་པྤཱ་ནཾ ཨ་ནུ་རཱུ་པ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན ས་ས་མྦྷཱ་ར་པ་ཐ་ཝཱི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཡ ཝི་བྷཱུ་ཏ་ཀི་ཙྩ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.

མཱུ་ལ་རཱ་སི་ཝ་ཎྞ་ནཱ

ཨེ་ཝ་ཉྷི ཨུ་པ་མཱ་ཡ ས་མེ་ཏཱིཏི ཡ་ཐཱ ཨ་སུ་ཙི་མྷི པ་ཏི་ཏ་པུ་རི་ས་སྶ ས་ཏི་པི ཀཱ་ཡེ་ན ཨ་ལླཱི་ཡ་ནེ བྷཱ་ཝོ ཨ་ན་ལླཱི་ནོ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ལོ་བྷོ་པི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ག་ཧི་ཏེ་པི ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨ་ལ་གྒ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ན་ལླཱི་ན་བྷཱ་ཝོ ཨ་ན་ལླཱི་ནཱ་ཀཱ་རོ ཨེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཨེ་ཝཾ་ས་བྷཱ་ཝོ ཧི སོ དྷ་མྨོ་ཏི. ཀི་ཉྩི དུ་སྶཱི་ལྱཾ དོ་ས་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ས་བྦ་མྤི དུ་སྶཱི་ལྱཾ དོ་སཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ནྟི ‘‘དོ་ས་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཏཾ དོ་སཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཏ་ཉྩཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ན ཨ་དོ་སོ དོ་ས་སྶེ་ཝ ཨུ་ཛུ་ཝི་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀོ, ཏཾ་མུ་ཁེ་ན དུ་སྶཱི་ལྱ་སྶཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི.

ཏ་ཏྠ ཛཱ་ཏཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ན་ཏི་ཝ་ཏྟ་ན་ཊྛེ་ན…པེ… ཨཱ་སེ་ཝ་ན་ཊྛེ་ན བྷཱ་ཝ་ནཱཏི ཡོ སོ ཨེ་ཀ་ཏྟུ་པ་ག་ཏོ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དི་ཨ་པྤ་ནཱ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དོ ཨཱ་ས་ནྣཱུ་པ་ཙཱ་རཱ་ཧི་ཏ་ཝི་སེ་སོ ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་དི་པ་རི་པ་ནྠ་ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ ཝི་སུ་དྡྷོ, ཏ་དཱ་ཝ་ར་ཎ་ཝི་ས་ཡ་ཝི་ར་ཧེ་ན ཙ ས་མ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ཨ་པྤ་ནཱ་ས་མཱ་དྷི་ས་ངྑཱ་ཏཾ མ་ཛ྄ཛྷི་མཾ ས་མ་ཐ་ནི་མི་ཏྟཾ པ་ཊི་པ་ནྣོ, ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་པ་ནྣ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ ཏ་ཏྠུ་པ་ག་མ་ནེ་ན ཏ་ཏྠ ཙ པ་ཀྑ་ནྡོ, ཝི་སོ་དྷེ་ཏ་བྦ་སྶ ཝི་ཀྑེ་པ་སྶ ཀི་ལེ་ས་སཾ་ས་གྒ་སྶ ཙ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝི་སོ་དྷ་ན་ས་མཱ་དྷཱ་ན་ཨེ་ཀ་ཏྟུ་པ་ཊྛཱ་ན་བྱཱ་པཱ་ར་ཝི་ར་ཧེ་ན ཝི་སུ་དྡྷི་ས་མ་ཐ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཨེ་ཀ་ཏྟུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ཀཱ་རེ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑ་ནྟོ ཨ་བྷི་བྱ་ཏྟ་རཱུ་པཱ་ཡ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཏ་ཏྲ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟུ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ཀི་ཙྩ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ནུ་བྲཱུ་ཧི་ཏོ, ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཛཱ་ཏཱ ས་མཱ་དྷི་པ་ཉྙཱ་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཡུ་ག་ན་དྡྷ་དྷ་མྨཱ. ཏེ ཡ་ཐཱ ཨ་ཉྙཾ ཨ་ན་ཏི་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ བྲཱུ་ཧ་ནཱ. ཏ་ཐཱ ཡཱ་ནི ཏ་ཏྠ ས་དྡྷཱ་དཱི་ནི ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ནཱ་ནཱ་ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཝི་མུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཝི་མུ་ཏྟི་ར་སེ་ན ཨེ་ཀ་ར་སཱ་ནི ཧུ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟཱ་ནི. ཡ་ཉྩ ཏ་ཏྠ ཏ་དུ་པ་གཾ, ཏེ་སཾ ཨ་ན་ཏི་ཝ་ཏྟ་ན་ཨེ་ཀ་ར་ས་བྷཱ་ཝཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཾ ཝཱི་རི་ཡཾ ཝཱ་ཧཱི་ཡ་ཏི པ་ཝ་ཏྟཱི་ཡ་ཏི, ཡཱ ཙ་སྶ ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ པ་ཝ་ཏྟཱ པ་གུ་ཎ་བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝཱ་པ་ཏྟི་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཨཱ་སེ་ཝ་ནཱ. ས་བྦེ་སཾ ཨེ་ཏེ་སཾ ཨཱ་ཀཱ་རཱ་ནཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ ཨུ་པྤཱ་ད་ནཱ ཝ་ཌྜྷ་ནཱ, ཨ་ཡཾ ཏ་ཏྠ ཛཱ་ཏཱ་ནཾ…པེ… ཨཱ་སེ་ཝ་ན་ཊྛེ་ན བྷཱ་ཝ་ནཱ ནཱ་མ.

ཡ་སྨཱ པ་ནཱ་ཡཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཀཱ་རོ ‘‘པ་ཋ་མ་སྶ ཛྷཱ་ན་སྶ པ་ཊི་པ་དཱ་ཝི་སུ་དྡྷི ཨཱ་དཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ་པི (པ་ཊི. མ. ༡.༡༥༨) པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏོ ཨེ་ཝ, ཉཱ་ཎེ་ན ཙ སཾ་ཀི་ལེ་ས་ཝོ་དཱ་ནེ་སུ ཏཾ ཏཾ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ ཨཱ་ནི་སཾ་ས་ཉྩ དི་སྭཱ ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ནི་པྥཱ་དེ་ཏ་བྦོ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་སཱ་དྷ་ནཱ་ཡ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟཱིཏི ཡ་སྨིཾ དྷ་མྨེ ས་ཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ ན་པྤ་ཝ་ཏྟ་ཏི, སོ དྷ་མྨོ པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་པ་རཱ་མ་ས་ནེ་ན ཨ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཏི ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ན ཧི ཨ་བྷཱ་ཝ་མ་ཏྟ་སྶ ཨ་མོ་ཧོ པ་ཊི་པ་ཀྑོ་ཏི ཡུ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི. ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱུ་ཏཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡཱ་ད་ཡོ ད་ཊྛ་བྦཱ. པ་མཱ་ད་ཝི་སེ་སོ ཝཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ནཱ. སོ ཧི ‘‘ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ཝཱ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ནཱ་སེ་ཝ་ནཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ནཱ ཨ་བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་མྨ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ནི་དྡི་ཊྛོ་ཏི.

ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན ཨ་ལ་བྦྷ་ནེ་ཡྻ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཛ་རཱ་དྷ་མྨོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཐཱ ཧི པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘ཛཱ་ཏི་དྷ་མྨཱ་ནཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨེ་ཝཾ ཨི་ཙྪཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ. ནི. ༣.༣༧༣) ཨི་ཙྪི་ཏཱ་ལཱ་བྷོ ཝི་བྷ་ཏྟོ. ཨ་ལོ་བྷཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ, ཨ་མོ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཙི་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ སི་དྡྷི པཱ་ཀ་ཊཱ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨ་པཱ་ཀ་ཊཾ ཨ་དོ་སཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝེ་ད་ནཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་སི་དྡྷིཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ‘‘སུ་ཁ་ཝི་པ་རི་ཎཱ་མེ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨ་ཡ་ཉྩ ཡོ་ཛ་ནཱ ཨ་ལོ་བྷཱ་དཱི་ནཾ ཝི་སེ་ས་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཀ་ཏཱ, ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན པ་ན ས་བྦེ ས་བྦེ་སཾ པ་ཙྩ་ཡཱ. ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་ངྐ་པྤ་ཏོ ཙ ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶ དུ་ཀྑ་སྶ ཨ་ས་ཧ་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི དོ་སོ ཏཾ་ད་སྶ་ན་སྶ ཨཱ་ས་ནྣ་པ་ཊི་པ་ཀྑོ, ན རཱ་གོ ཝི་ཡ དཱུ་ར་པ་ཊི་པ་ཀྑོ.

ཀ་མྨ་པ་ཐ་རཱ་སི་ཝ་ཎྞ་ནཱ

ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ ཨ་ན་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ད་ཡོ་པི ན ཨེ་ཀ་ནྟཾ ཀ་མྨ་པ་ཐ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀ་མྨ་པ་ཐ་ཏཱ་ཏཾ་ས་བྷཱ་ག་ཏཱ་ཧཱི’’ཏི. མ་ནོ་ཀ་མྨ་པ་ཐ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཀ་མྨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཧི ཨེ་ཏེ་སཾ ཀ་མྨ་པ་ཐ་རཱ་སི་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ངྒ་ཧོ, ན ས་བྦ་དཱ ཀ་མྨ་པ་ཐཱ་ཡེ་ཝཱ་ཏི. ཏེ་ན ཡོ ཨ་ཉྙོ་པི དྷ་མྨོ ཨ་ནི་ཡ་ཏོ ཀ་མྨ་པ་ཐ་བྷཱ་ཝེ་ན པཱ་ཀ་ཊོ ཙ, ཏ་སྶ་པི ཀ་མྨ་པ་ཐ་ཏཱ་ཝ་ཙ་ནཾ ན ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི.

པ་སྶ་དྡྷཱ་དི་ཡུ་ག་ལ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

ས་མནྟི ས་མྨཱ. ཙེ་ཏི་ཡ་ཝ་ནྡ་ནཱ་དི་ཨ་ཏྠནྟི ཙེ་ཏི་ཡ་ཝ་ནྡ་ནཱ་དི་ཧེ་ཏུ. ས་མ་ཐ་ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཏ་བྦྷེ་ད་ཝ་སེ་ན ཙ ས་བྦ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ནཱ་བྷི་ཡུ་ཏྟཱ་ནཾ མུ་དུ་མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཏི་ཀྑི་ནྡྲི་ཡ་ཏཱ་དི་བྷེ་ད་ཝ་སེ་ན ས་བྦ་ཡོ་གཱི་ནཾ ཙི་ཏྟ་སྶ ལཱི་ནུ་དྡྷ་ཙྩཱ་དི་ཀཱ་ལ་ཝ་སེ་ན ས་བྦ་དཱ ཧི་ཏཱ་ཧི་ཏ་དྷ་མྨཱུ་པ་ལ་ཀྑ་ཎ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཡ་ཐཱ་ས་བྷཱ་ཝཾ པ་ཊི་ཝེ་དྷ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ ས་ཏི་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཱ་ནཾ པཱ་རི་བ་ནྡྷ་ཀ་ཧ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝ་ཌྜྷ་ནཱ་ནི ཨ་ཝི་སེ་ས་ཏོ ད་ཊྛ་བྦཱ་ནི. ཡ་ཐཱ ཨ་པྤ་ནཱ་ཀོ་ས་ལླེ་ན ཝི་ནཱ ས་མ་ཐོ ས་མ་ཐ་མ་ནྟ་རེ་ན ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ཝ་བོ་དྷོ ཙ ན་ཏྠཱི་ཏི ནཱ་ནཱ་ཀྑ་ཎི་ཀཱ ས་མཱ་དྷི་པ་ཉྙཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྶ ཝི་སེ་ས་ཀཱ་ར་ཎཾ, ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་ཝེ་དྷེ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎི་ཀཱ་པཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ནི་མི་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ’’ཏི. པ་ཉྙཱ་ཡ ཧི སཱ་ཏི་ས་ཡཾ ཨ་ཝ་བྷཱ་སི་ཡ་མཱ་ནེ ཝི་ས་ཡེ ས་མཱ་དྷི ཨེ་ཀ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཨ་པྤེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི, ས་མཱ་དྷི་མྷི ཙ མ་ཛ྄ཛྷི་མཾ ས་མ་ཐ་ནི་མི་ཏྟཾ པ་ཊི་པ་ནྣེ པ་ཉྙཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ ཝི་ས་དཱ ཝ་ཧ་ཏཱི་ཏི. ས་མཾ པ་ཝ་ཏྟཱཏི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཱ་ན་ཏི་ཝ་ཏྟ་ནེ་ན ས་མཾ ཨ་ཝི་ས་མཾ ཨེ་ཀ་ར་ས་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ. ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ས་ཧཱ་ཡ་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་མ་ནེ་ན ཡོ་གི་ནོ མ་ནོ་ར་ཐ་དྷུ་རཱ་ཀ་ཌྜྷ་ནེ ར་ཐ་དྷུ་རཱ་ཀ་ཌྜྷ་ནེ ཝི་ཡ ཨཱ་ཛཱ་ནེ་ཡྻ་ཡུ་གོ ཡུ་ག་ལ་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཱ་ན་ཏི་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ་ན ན་དྡྷཱ བ་དྡྷཱ ཝི་ཡཱ་ཏི ཝཱ ཡུ་ག་ན་དྡྷཱ. ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟ་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟེ་ཧི ཝཱི་རི་ཡ་ས་མཱ་དྷ་ཡོ ས་མཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨི་མ་སྶ ཝི་སེ་ས་སྶ ད་སྶ་ན་ཏྠཾ པུ་བྦེ ག་ཧི་ཏཱ་པི ཏེ པུ་ན ག་ཧི་ཏཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ཝཱི་རི་ཡ་ས་མཱ་དྷི་ཡོ་ཛ་ན་ཏྠཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏཾ པ་ན ས་མཱ་དྷི་ཝཱི་རི་ཡ་ཡོ་ག་སྶ ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ‘‘ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ན་ཏྠཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ’’ཏི ཨཱ་ཧ.

ཡེ་ཝཱ་པ་ན་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

ཡ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཝཱཏི ས་མྨཱ མི་ཙྪཱ ཝཱ. ཨ་ན་དྷི་མུ་ཙྩ་ནྟོཏི ‘‘ཨི་དཾ ཀ་རི་སྶཱ་མི, ཨེ་ཏཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟ་པུ་བྦ་བྷཱ་ག་ས་ནྣི་ཊྛཱ་ན་ཧེ་ཏུ་ཀེ་ན པ་ཡོ་ག་ཀཱ་ལ་ས་ནྣི་ཊྛཱ་ནེ་ན ཨ་ནི་ཙྪི་ན་ནྟོ. ཡ་ཏྠ ཧི ཨ་ནི་ཙྪ་ཡོ, ཏ་ཏྠ ཨ་པྤ་ཊི་པ་ཏྟི ཨེ་ཝཱ་ཏི. སཾ་ས་པྤ་ནཾ སཾ་ས་ཡོ. སོ ཧི ‘‘ཨཱ་ས་པྤ་ནཱ པ་རི་ས་པྤ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཨ་ས་ཏི་པི བྱཱ་པཱ་རེ ཏ་ཏྲ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ས་ཏི ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ ས་ཀ་ས་ཀ་ཀི་ཙྩ་ཝ་སེ་ན ཨ་ནཱུ་ནཱ་ན་དྷི་ཀ་ཏཱ་ཡ ཨ་ལཱི་ན་ཨ་ནུ་དྡྷ་ཏ་ཏཱ་ཡ ཙ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི སཱ ཏེ་སཾ ཏ་ཐཱ་པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ ཨཱུ་ནཱ་དྷི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ནི་ཝཱ་རེ་ཏི ཝི་ཡཱ་ཏི ཨཱུ་ནཱ་དྷི་ཀ་ནི་ཝཱ་ར་ཎ་ར་སཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཏ་ཐཱ པ་ཝ་ཏྟི་པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ ཏེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཏཱ་ཏི ཙ ཝུ་ཏྟཱ.

ཛྷཱ་ན་པ་ད་སྶཱཏི ཛྷཱ་ནས་དྡ་སྶ. ཏེ་སཱུཏི པ་ཉྩ་སུ. པ་ཉྩ ཧི ཨ་ངྒཱ་ནི ཛྷཱ་ན་པ་ད་སྶ ཨ་ཏྠོཏི ཨི་དཾ སཾ་ཝ་ཎྞི་ཡ་མཱ་ན་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ ཨི་མཾ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ན ཧི ས་བྦ་སྨིཾ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དེ པ་ཉྩེ་ཝ ཛྷཱ་ན་ངྒཱ་ནི. པ་ད་ས་མཱུ་ཧོ ཝཱ་ཀྱཾ, པ་ད་ཀོ་ཊྛཱ་སོ ཝཱ ཕ་སྶ་པ་ཉྩ་མ་ཀཱ་དི དྷ་མྨ་རཱ་སི. ཝུ་ཏྟཾ པཱུ་རི་ཏནྟི ཚ་པ་ཎྞཱ་སཱ་དི་ཏཱ་ཡ པཱུ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན. ཕ་སྶ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝེ་ད་ནཱ ‘‘ཕུ་ཊྛོ ཝེ་དེ་ཏི, ཕུ་ཊྛོ ས་ཉྫཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ (སཾ. ནི. ༤.༩༣) ཕ་སྶོ ཝེ་ད་ནཱ་དཱི་ནཾ པ་ཙྩ་ཡོ. ཡ་དི་པི ཚ་ནྡཱ་ད་ཡོ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་རཱ་སི་ཀི་ཙྩཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཏེ་སུ ན ཝ་ཏྟ་བྦཱ, ཝི་སུཾ རཱ་སི་ཨ་ནྟ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ན ས་རཱུ་པ་ཏོ ཝ་ཏྟ་བྦཱ་ཏི ཙོ་ད་ནཾ མ་ན་སི ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཝུ་ཏྟཱ་ན་མྤཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.

དྷ་མྨུ་དྡེ་ས་ཝཱ་ར་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལཾ

ནི་དྡེ་ས་ཝཱ་ར་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༢. ས་ནྟེཏི ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ. ཕ་སྶ་སྶ ཝི་ས་ཡ་ཝི་ས་ཡཱི་ནཾ ས་ནྣི་པ་ཏ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ཕུ་ས་ནཾ ཝི་ས་ཡེ ཙི་ཏྟ་སྶ ས་ནྣི་པ་ཏ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཙི་ནྟ་ན་ཊྛེ་ན ཙི་ཏྟཾ, མ་ན་ན་ཊྛེ་ན མ་ནོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཙི་ཏྟཱ་དི་ས་དྡཱ ཙི་ནྟ་ནཱ་དི་བྱཱ་པཱ་ར་མུ་ཁེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཙི་ཏྟཾ མ་ནོ་ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ ཀི་ཙྩ་ཝི་སེ་སཾ ཨ་ན་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ’’ཏི. ཡ་ཐཱ ལོ་ཀེ ཝི་ཀ་ཏ་མེ་ཝ ཝེ་ཀ་ཏཾ, ཝི་ས་ཡོ ཨེ་ཝ ཝེ་ས་ཡ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨེ་ཝཾ མ་ནོ ཨེ་ཝ མཱ་ན་ས་ནྟི ས་དྡ་མ་ཏྟ་ཝི་སེ་སོ. ནཱི་ལཱདི-ས་དྡཱ ཝི་ཡ ཝ་ཏྠཱ་དཱི་སུ ཙི་ཏྟེ་སུ པ་རི་སུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝ་ནི་བ་ནྡྷ་ནཱ པ་ཎྜ་རས་དྡ་སྶ པ་ཝ་ཏྟཱི་ཏི ཏ་སྶ གུ་ཎ་ཝི་སེ་སཱཔེ་ཀྑ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཡ་ཐཱ ཀཱ་ཡི་ཀཾ སཱ་ཏ་ནྟི ཨེ་ཏྠ ཀཱ་ཡ་པྤ་སཱ་ད་ནི་སྶི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ, ཨེ་ཝཾ ཙེ་ཏ་སི་ཀཾ སཱ་ཏནྟི ཨེ་ཏྠ ཙེ་ཏོ་ནི་སྶི་ཏཾ སཱ་ཏ་ནྟི ནི་སྶ་ཡ་ཝི་སེ་སཱཔེ་ཀྑ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎི་ཀཱ ནཱ་ནཱ་ཀྑ་ཎི་ཀཱ ཙ ཙི་ཏྟ་སྶ ཋི་ཏི ནཱ་མ, ཏ་སྶ ཨ་ཝ་ཏྠཱ་ཝི་སེ་སོ་ཏི ཨ་ཝ་ཏྠཱ་ཝི་སེ་སཱཔེ་ཀྑོ ཙི་ཏྟ་སྶ ཋི་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ་པ་ཀཱ་རོ ནི་དྡེ་སོ. ‘‘ན ལུ་བྦྷ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་སྶ ཙི་ཏྟ་སྶ, པུ་གྒ་ལ་སྶ ཝཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་ཀཱ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ལུ་བྦྷ་ནཱ་ཏི ཨ་ལོ་བྷོ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཨ་ཉྙ་སྶ ཀི་རི་ཡཱ་བྷཱ་ཝ་ཝི་སེ་སཱཔེ་ཀྑོ ཨ་ལུ་བྦྷ་ནཱཏི ནི་དྡེ་སོ. ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨ་ལུ་བྦྷི་ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ ཨ་ལུ་བྦྷི་ཏ་ཏྟནྟི ཨ་ཡཾ ནི་དྡེ་སོ ཨ་ཉྙ་སྶ བྷཱ་ཝ་བྷཱུ་ཏ་ཏཱ་ཝི་སེ་སཱཔེ་ཀྑོ ཝུ་ཏྟོ. ཀ་ཏྟུ་ཀ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝཱ་ད་ཡོ ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་རོ་པ་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཝ སི་ཛ྄ཛྷ་ནྟི, བྷཱ་ཝ་ནི་དྡེ་སོ པ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་རོ་པ་ནཱ་ན་པེ་ཀྑོ, ཏ་ཏོ་ཡེ་ཝ ཙ ཝི་སེ་ས་ནྟ་ར་ཝི་ནི་མུ་ཏྟོ ཝི་ནི་ཝ་ཏྟོ ཝི་སེ་ས་ཏོ ནི་ཛྫཱི་ཝ་བྷཱ་ཝ་གི་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་བྷཱ་ཝ་ནི་དྡེ་སོ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཕ་སྶོ་ཏི ཨི་དཾ ཕུ་ས་ན་ཊྛེ་ན ‘‘དྷ་མྨ་མ་ཏྟ་དཱི་པ་ནཾ ས་བྷཱ་ཝ་པ་ད’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཕུ་ས་ནྟ་སྶ ཙི་ཏྟ་སྶ པ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་ཀཱ་རོ ཕུ་ས་ན་བྱཱ་པཱ་རོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ‘‘ཕུ་ས་ན་ཀི་རི་ཡཱ ཕུ་ས་ནཱ་ཀཱ་རོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ས་མྥུ་ས་ནཱ་ཏི སཾ-ས་དྡོ ‘‘ས་མུ་ད་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ ས་མཱ་ག་མ་ཏྠ་དཱི་པ་ཀོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་མཱ་ག་མ་ཕུ་ས་ནཱ’’ཏི. ‘‘ཕུ་སཱ་མི ནེ་ཀྑ་མྨ་སུ་ཁ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (དྷ. པ. ༢༧༢) པ་ཊི་ལཱ་བྷོ་པི ཕུ་ས་ནཱ ས་མྥུ་ས་ནཱ་ཏི ཙ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ན པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ས་མྥུ་ས་ནཱ’’ཏི.

ཨ་པ་རེ་ན ཝེ་ཝ་ཙ་ནེ་ན. བ་ཧུ་སྶུ་ཏ་བྷཱ་ཝ་ས་མྤཱ་དི་ཀཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ པ་ཎྜི་ཙྩཔ་རི་ཡཱ་ཡོ. སི་པྤཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དཱི་སུ ད་ཀྑ་ཏཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ ཀོ་ས་ལླཔ་རི་ཡཱ་ཡོ, ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ཏི་ཀྑ་སུ་ཁུ་མཱ་ཡ ནེ་པུ་ཉྙཔ་རི་ཡཱ་ཡོ, ས་མྨཱ དྷ་མྨེ པ་ཉྙ་པེ་ནྟི་ཡཱ ཝེ་བྷ་བྱཱཔ་རི་ཡཱ་ཡོ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ནཱ ཏེ་སུ ཏེ་སུ པ་ཉྙཱ་ཝི་སེ་སེ་སུ ཏེ ཏེ པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཝི་སེ་སཱ ཝི་སེ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ་ཏི ཏེ་སཾ པ་ཉྙཱ་ཝི་སེ་སཱ་ནཾ ནཱ་ནཱ་ཀཱ་ལེ ལ་བྦྷ་མཱ་ན་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ, ཨི་ཏ་རེ་པི ཨ་ནུ་ག་ཏཱ ཧོ་ནྟི ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ནཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་ཏྠ་ནཱ་ན་ཏྟེ་ན པ་ཉྙཱ་དི་ཨ་ཏྠ་ཝི་སེ་སེ་ན. ཀོ་དྷོ ཀུ་ཛ྄ཛྷ་ནཱ ཀུ་ཛ྄ཛྷི་ཏ་ཏྟནྟི ཨེ་ཝཾ་པ་ཀཱ་རཱ ནི་དྡེ་སཱ ས་བྷཱ་ཝཱ་ཀཱ་ར་བྷཱ་ཝ་དཱི་པ་ན་ཝ་སེ་ན བྱ་ཉྫ་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝི་བྷཱ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ. པ་ཎྜི་ཙྩ་ནྟི་ཨཱ་ད་ཡོ པ་ཉྙཱ་ཝི་སེ་ས་ནི་བ་ནྡྷ་ན་ཏྟཱ ཨ་ཏྠ་ཝ་སེ་ན ཝི་བྷཱ་ག་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཨི་མ་མ་ཏྠ་མཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཐ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ. ཨེ་ཝ་མཱ་ཀཱ་རོ པ་ནཱཏི པུ་རི་མཱ་ཀཱ་ར་ཏོ ཝི་སེ་སོ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཝི་བྷ་ཏྟི་ག་མ་ན་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ ཝུ་ཏྟཾ.

པ་ཊི་ཀྑི་པ་ནཾ པ་ཊི་སེ་དྷ་ནཾ པ་ཊི་ཀྑེ་པོ, ཏ་སྶ ནཱ་ན་ཏྟཾ ཝི་སེ་སོ པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ནཱ་ན་ཏྟཾ, ས་དྡྷ་མྨ་ག་རུ་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་ཀྑེ་པོ ས་དྡྷ་མྨ་ག་རུ་ཏཱ་པ་ཊི་ཀྑེ་པོ, ཏེ་ན ས་དྡྷ་མྨ་ག་རུ་ཏཱ་པ་ཊི་ཀྑེ་པེ་ན ནཱ་ན་ཏྟཾ ས་དྡྷ་མྨ་ག་རུ་ཏཱ་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ནཱ་ན་ཏྟཾ. ཏཾ ས་དྡྷ་མྨ་ག་རུ་ཏཱ་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ནཱ་ན་ཏྟཾ པ་ན ཀོ་དྷ་ག་རུ་ཏཱ་དི་བྷེ་ད་བྷི་ནྣ་ནྟི ‘‘ཀོ་དྷ་ག་རུ་ཏཱ་དི་ཝི་སི་ཊྛེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཀོ་དྷཱ་དཱི་ཧི ཝི་སི་ཊྛོ བྷི་ནྣོ ས་དྡྷ་མྨ་ག་རུ་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་ཀྑེ་པོ པ་ཊི་སེ་དྷ་ནཾ ཀོ་དྷཱ་དི་ཝི་སི་ཊྛ་པ་ཊི་ཀྑེ་པོ. ཀོ་དྷ་ག་རུ་ཏཱ་དི་ཡེ་ཝ, ཏ་སྶ ནཱ་ན་ཏྟེ་ན ས་དྡྷ་མྨ་ག་རུ་ཏཱ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ནཱ་ན་ཏྟེ་ནཱཏི ཀོ་དྷ་ག་རུ་ཏཱ ས་དྡྷ་མྨ་ག་རུ་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཀྑོ. མ་ཀྑ་ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་ག་རུ་ཏཱ ས་དྡྷ་མྨ་ག་རུ་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཀྑོ་ཏི ས་དྡྷ་མྨ་ག་རུ་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱ་ཝ་ཝི་སེ་སེ་ན ཨ་ས་དྡྷ་མྨ་ག་རུ་ཏཱ ཏ་བྦྷཱ་ཝེ་ན ཨེ་ཀཱི་བྷཱུ་ཏཱ་པི ནཱ་ན་ཏྟཾ ག་ཏཱ. ཡ་སྨཱ པ་ན ཀོ་དྷོ ཨ་ཏྠ་ཏོ དོ་སོ་ཡེ་ཝ. མ་ཀྑོ དོ་ས་པྤ་དྷཱ་ནཱ པ་ར་གུ་ཎ་ཝི་དྡྷཾ་ས་ནཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ ཁ་ནྡྷཱ. ཏ་གྒ་རུ་ཏཱ ཙ ཏེ་སཾ སཱ་ད་ར་ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ན་མེ་ཝ. ལཱ་བྷ་ག་རུ་ཏཱ ཙ་ཏུ་ནྣཾ པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ ས་ཀྐཱ་ར་ག་རུ་ཏཱ, ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ སུ་ས་ངྑ་ཏཱ་ནཾ ལ་དྡྷ་ཀཱ་མ་ཏཱ. ཏ་དུ་བྷ་ཡེ་སུ ཙ ཨཱ་ད་ར་ཀི་རི་ཡཱ ཏ་ཐཱ་པ་ཝ་ཏྟཱ ཨི་ཙྪཱ་ཡེ་ཝ, ཏ་སྨཱ ‘‘ས་དྡྷ་མྨ་ག་རུ་ཏཱ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ནཱ་ན་ཏྟེ་ན ཨ་ས་དྡྷ་མྨཱ ནཱ་ན་ཏྟཾ ག་ཏཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཐཱ ཧི ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་ས་དྡྷ་མྨཱ ཨི་ཙྩེ་ཝ ཨུ་དྡི་ཊྛཱ. ཨ་ས་དྡྷ་མྨ་ག་རུ་ཏཱཏི ཨེ་ཏྠ ཙ པུ་རི་མ་སྨིཾ ཝི་ཀ་པྤེ ‘‘ན ས་དྡྷ་མྨ་ག་རུ་ཏཱ’’ཏི ས་དྡྷ་མྨ་ག་རུ་ཏཱ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. དུ་ཏི་ཡ་སྨིཾ ས་དྡྷ་མྨ་ག་རུ་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཀྑོ་ཏི ས་དྡྷ་མྨ་ག་རུ་ཏཱ ཨེ་ཝ ཝཱ པ་ཊི་པ་ཀྑོ, ཏ་སྶ ནཱ་ན་ཏྟེ་ན ས་དྡྷ་མྨ་ག་རུ་ཏཱ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ནཱ་ན་ཏྟེ་ནཱཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཀོ་དྷ་མ་ཀྑ་ག་རུ་ཏཱ་ན་ཉྷི ས་དྡྷ་མྨ་ཝི་སེ་སཱ པ་ཝ་ཏྟི་བྷེ་ད་བྷི་ནྣཱ མེ་ཏྟཱ པ་ཊི་པ་ཀྑོ. ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་ག་རུ་ཏཱ་ནཾ ཨ་པྤི་ཙྪ་ཏཱ ས་ནྟོ་སཱ. ཏེ་ན ཀོ་དྷ་ག་རུ་ཏཱ ན ས་དྡྷ་མྨ་ག་རུ་ཏཱ་ཏི ཀོ་དྷ་ག་རུ་ཏཱ ཀཱ་ཡ་ཙི ས་དྡྷ་མྨ་ག་རུ་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཀྑོ་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི. ཏ་ཐཱ མ་ཀྑ་ག་རུ་ཏཱ་དཱི་སུ་པི. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་དྡྷ་མྨཱ ས་དྡྷ་མྨ་ག་རུ་ཏཱ ན ཀོ་དྷ་ག་རུ་ཏཱ…པེ… ས་དྡྷ་མྨ་ག་རུ་ཏཱ ན ས་ཀྐཱ་ར་ག་རུ་ཏཱ’’ཏི (ཨ. ནི. ༤.༤༤) ཨཱ་ག་ཏ་ཏ་ནྟི་པི ས་མ་ཏྠི་ཏཱ བྷ་ཝ་ཏི. ལོ་བྷོ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ལོ་བྷོ ལུ་བྦྷ་ནཱ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ལུ་བྦྷ་ནཱཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཀོ ཨ་ལོ་བྷོ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ལོ་བྷཱ་དི་ཝི་སི་ཊྛོ པ་ཊི་ཀྑེ་པོ ‘‘ཕ་སྶོ ཕུ་ས་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀེ་ཧི ཝི་ས་དི་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ‘‘ཕ་སྶཱ་དཱི་ཧི ནཱ་ན་ཏྟ’’ནྟི ཝུ་ཏྟོ. ཕ་སྶཱ་དཱི་ཧཱིཏི ཙེ་ཏྠ ཨ་ལུ་བྦྷ་ནཱ་ད་ཡོ་པི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ལོ་བྷཱ་དི་པ་ཊི་པ་ཀྑེ་ནཱཏི ‘‘ལོ་བྷ་པ་ཊི་པ་ཀྑོ ཨ་ལོ་བྷོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. སེ་སཾ པུ་རི་མ་ས་དི་ས་མེ་ཝ. ཨ་ལོ་བྷཱ་དོ་སཱ་མོ་ཧཱ་ནཾ ཝི་དྷུ་ར་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ ལ་བྦྷ་མཱ་ནོ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཝི་ས་དི་སོ ལོ་བྷཱ་དི་ཝི་སི་ཊྛ་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་བྷཱ་ཝེ་ན ལོ་བྷཱ་དི་པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ལོ་བྷཱ…པེ… ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦ’’ནྟི. བ་ཧཱུ་ཧི པ་ཀཱ་རེ་ཧི དཱི་པེ་ཏ་བྦ་ཏྠ་ཏཱ མ་ཧ་ཏྠ་ཏཱ. ཨཱ་ད་ར་ཝ་སེ་ན སོ་ཏཱུ་ནཾ.

༣. ཡ་དི་པི ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཨེ་ཀཾ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཧོ་ཏི, ཚ་སུ་པི པ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ར་ཧ་ཏྟཱ ‘‘ཏེ་ཧི ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྶཱཏི སཱ་ཏ་སྶ སུ་ཁ་སྶ. ཛཱ་ཏཱཏི ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན ཕ་སྶ་ཏྠཾ པ་ཝ་ཏྟཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཡ་ཐཱ ཙེ་ཏ་སི་ཀ་སཱ་ཏ་ས་ངྑཱ་ཏཱ སོ་མ་ན་སྶ་ཝེ་ད་ནཱ ས་ཧེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཏ་ད་ནུ་རཱུ་པ་ཕ་སྶ་ས་ཧི་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟཱ ཏ་ཛྫཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཱ. སཱ་ད་ཡ་ཏཱིཏི ཨ་དྷི་ག་མཱ་སཱི་སཱ་ཡ ཨ་ན་ཉྙ་ནི་ནྣཾ ཀ་རོ་ཏི.

༥. ན ཏ་སྶཱ ཏ་ཛྫ་ཏཱཏི ཏ་སྶཱ མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཏ་སྶཱ་རུ་པྤཱ ‘‘ཏ་སྶ ཛཱ་ཏཱ’’ཏི ཝཱ ཨུ་བྷ་ཡ་ཐཱ་པི ཏ་ཛྫ་ཏཱ ན ཡུ་ཛྫ་ཏི. ཡ་དི་པི ཕ་སྶོ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཝི་སེ་ས་པ་ཙྩ་ཡོ ན ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ་པི སོ ཏ་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཏ་སྶ ཏ་ཛྫཱ་མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་ས་མྥ་སྶ་ཛ་ཏཱ ཝ་ཏྟ་བྦཱ་ཏི ཙོ་ད་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ན ཙ ཏ་དེ་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏེ་ཧི ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་ཧི ཛཱ་ཏཱ ཏ་ཛྫཱཏི ཨི་མི་ནཱ་པི ཨ་ཏྠེ་ན ཏ་ཛྫཱ མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་ས་མྥ་སྶ་ཛཱ་ཏི ཝ་ཏྟུཾ ན ས་ཀྐཱ. ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ པ་ན ཏ་ཛྫ་ཏཱ་པ་ཉྙ་ཏྟི ལ་བྦྷ་ཏེ་ཝ. ཏ་ཐཱ ཧི ‘‘ཀིཾ ཝཱ ཨེ་ཏེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཕ་སྶཱ་དཱི་ནཾ ཏ་ཐཱ དེ་སེ་ཏ་བྦ་ཏཾ ཨཱ་ཧ.

༧. ཙི་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨཱ་ན་ཡ་ནཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟོ ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཏ་ཏྠ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ནྟོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱི་ཏི ‘‘ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ནཾ ཝི་ཏ་ཀྐ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ.

༨. ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ཨ་ནུ་མ་ཛྫ་ནཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟོ ཝི་ཙཱ་རོ ཏ་ཏྠ པ་རི་བྦྷ་མ་ནྟོ ཝི་ཡ ས་མ་ནྟ་ཏོ ཙ་ར་ནྟོ ཝི་ཡ ཙ ཧོ་ཏཱི་ཏི ‘‘ས་མ་ནྟ་ཏོ ཙ་ར་ཎཾ ཝི་ཙ་ར་ཎ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ.

༡༡. ཏ་ཐཱ ཨ་ཝ་ཊྛཱ་ན་མ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཏོཏི པཱ་ཎ་ཝ་དྷཱ་དི་སཱ་དྷ་ན་ཨ་ཝ་ཊྛཱ་ན་མ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ན བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.

༡༤. ཡེ་ན དྷ་མྨེ་ན ཙི་ཏྟེ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨུ་པ་ཏི་ཊྛ་ཏི ཛོ་ཏ་ཏི ཙ, སོ དྷ་མྨོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཛོ་ཏ་ན་ནྟི ཙ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཛོ་ཏ་ན་ཉྩ ས་ཏི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི.

༡༦. ས་ཎྷ་ཊྛེ་ནཱཏི སུ་ཁུ་མ་ཊྛེ་ན.

༣༠. བྷཱ་ཝོཏི ཧི་རི་ཡ་ནཾ ཝ་ད་ཏི.

༣༣. ན བྱཱ་པཱ་དེ་ཏ་བྦོཏི ཨ་བྱཱ་པ་ཛྫ-ས་དྡ་སྶ ཀ་མྨ་ཏྠ་ཏཾ ཨཱ་ཧ.

༤༢-༤༣. ཡ་དི ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་དྷ་མྨཱ་ནཾ སཱི་གྷ་སཱི་གྷ་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ན་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ ལ་ཧུ་ཏཱ, སཱ་ཝ་ཛྫ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཀ་ཐ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཏེ་སཾ བྷཱ་ཝོ ག་རུ་ཏཱཏི ཨེ་ཏེ་ན ས་ཏི་པི ས་བྦེ་སཾ ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་མཱ་ན་ཁ་ཎ་ཏྟེ མོ་ཧ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ནཾ སཱ་ཏི་ས་ཡོ ད་ནྡྷོ པ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་ཀཱ་རོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. སོ པ་ན ཏེ་སཾ ད་ནྡྷཱ་ཀཱ་རོ ས་ནྟཱ་ནེ པཱ་ཀ་ཊོ ཧོ་ཏི.

༤༤-༤༥. ཨ་པྤ་ཊི་གྷཱ་ཏོ ཨ་ཝི་ལོ་མ་ནཾ.

༤༦-༤༧. ཀི་ལི་ནྣནྟི ཨ་ཝ་སྶུ་ཏཾ.

༥༠-༥༡. པ་ཙྩོ་ས་ཀྐ་ནཾ མཱ་ཡཱ ཡཱ ཨ་ཙྩ་ས་རཱ་ཏི་པི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་རུ་མ་ཀྑ་ནཾ ཝ་ཎཱ་ལེ་པ་ནཾ. ཝེ་ལུ༹ ཨེ་ཝ དཱ་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་རི་གྒ་ཧི་ཏོ ཝེ་ལུ༹་དཱ་ནཾ ནཱ་མ.

ནི་དྡེ་ས་ཝཱ་ར་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

ཀོ་ཊྛཱ་ས་ཝཱ་ར་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༥༨-༡༢༠. ཏེཏི ཕ་སྶ་པ་ཉྩ་མ་ཀཱ་ད་ཡོ. ས་ངྒ་ཧ་ག་མ་ནེ་ནེ་ཝཱཏི སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏཱ་དི་ནཱ ཀེ་ན་ཙི ས་དི་ས་ཏཱ་ལེ་སེ་ན, ན ཕ་སྶཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ ཝི་སུཾ དྷ་མྨ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཐཱ ཨ་ཝི་པྤ་ཀི་ཎྞ་ཏྟཱཏི ཕ་སྶཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ ས་རཱུ་པེ་ན ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ཨ་ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཡ་དི་པི ཚ་ནྡཱ་ད་ཡོ ས་ངྒ་ཧ་སུ་ཉྙ་ཏ་ཝཱ་རེ་སུ་པི ས་རཱུ་པེ་ན ན ཝུ་ཏྟཱ, ཁ་ནྡྷཱ་ཡ་ཏ་ན་དྷཱ་ཏུ་རཱ་སཱི་སུ པ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡ་སྨཱ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏཾ་ནི་དྡེ་སེཏི ས་ངྑཱ་ར་ཀྑ་ནྡྷ་ནི་དྡེ་སེ. ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ དྷཱ་ཏཱ་ཡ་ཏ་ན་བྷཱ་ཝེ བྱ་བྷི་ཙཱ་རཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཁ་ནྡྷ་བྷཱ་ཝ་ནི་ཝཱ་ར་ཎེ་ན ཨ་ནཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དྷཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ནི་ཝཱ་ར་ཎ་མྤི ད་ཊྛ་བྦཾ. ན ཡེ་ཝཱ་པ་ན་ཀཱ ཋ་པེ་ཏ་བྦཱཏི ཁ་ནྡྷཱ་དི་རཱ་སི་ཨ་ནྟོ་ག་དྷ་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་དྡེ་སཱ་དཱི་སུ པ་ན ‘‘ཡེ་ཝཱ་པ་ནཱ་ཏྭེ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ ཏེ་སཾ ཏ་ཐཱ་ཡེ་ཝ ས་ངྒ་ཧོ ཡུ་ཏྟོ’’ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཋ་པེ་ཏྭཱ ཡེ་ཝཱ་པ་ན་ཀེ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ས་རཱུ་པེ་ན ཨ་ཝུ་ཏྟཱ་ན་མྤི ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ་ནཾ ཁ་ནྡྷཱ་དི་བྷཱ་ཝོ ན ཝཱ་རེ་ཏ་བྦོ་ཏི ན ཡེ་ཝཱ་པ་ན་ཀཱ ཋ་པེ་ཏ་བྦཱ་ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨུ་བྷ་ཡེ་ས་མྤི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.

ཨཱ་ཧཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ནཱཏི ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀ་པ་ཙྩ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན. སོ ཙ ཨཱ་ཧཱ་རཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀ་བྷཱ་ཝོ པཱ་ཀ་ཊོ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟོ, ན ཛ་ན་ཀ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨོ་ཛ་ཊྛ་མ་ཀ་རཱུ་པ་སྶ ཧི ཝེ་ད་ནཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཎ་ཏོ ཏེ་སཾ ཛ་ན་ཀ་ཏྟཾ ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི. ཡ་དི ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀོ ཨི་དྷ པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ, ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རཱ་ཧཱ་ར་སྶ ཏཱ་ཝ ཧོ་ཏུ, ཨི་ཏ་རེ་སཾ ཀ་ཐ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་ཐཱ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡེཏི ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ནི་སྶ་ཡ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཨ་ཏྠི་ཨ་ཝི་ག་ཏ་པ་ཙྩ་ཡེ ཝ་ད་ཏི, མ་ཧཱ་ཙ་ཏུ་ཀྐཾ ཝཱ, ཨེ་ཀེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ནཱཏི རཱུ་པཱ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀ་ཏྟེ་ན ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀ་བྷཱ་ཝ་མཱ་ཧ. སོ ཨེ་ཝ ཙ ནེ་སཾ ཨཱ་ཧ་ར་ཎ་ཀི་ཙྩཾ. ‘‘ས་ངྑཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ’’ནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ སཱ་ཏི་ས་ཡོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཝི་སེ་སེ་ནཱ’’ཏི.

ཡ་ཐཱ་ག་ཏ་མ་གྒོ་ཏི ཝུ་ཏྟོ ཀཱ་ར་ཎ་ཕ་ལཱ་ནཾ ཨ་བྷེ་དཱུ་པ་ཙཱ་རེ་ནཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ, ནཱ་ནཱ་ཀྑ་ཎི་ཀོ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀ་མ་གྒོ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀ་མ་གྒཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ. ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་སྶ ཡ་ཐཱ་ག་ཏ་མ་གྒ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོ ཏ་སྶ ཡཱ པུ་རི་མ་ཀཱ་ལ་བྷཱུ་ཏཱ ཨ་བྷེ་དོ་པ་ཙཱ་ར་སི་དྡྷཱ ཨཱ་ག་མ་ནཱ་ཝ་ཏྠཱ ཏ་ཏོ ནཱ་ཏི་ཝི་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པུ་བྦ་བྷཱ་ག…པེ… དཱི་པི་ཏཱ’’ཏི. ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཙི་ཏྟ་ཝི་ཙི་ཏྟ་ཏཱ ཝི་ཛཱ་ན་ན་བྷཱ་ཝ་ཝི་སེ་སཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝི་ཛཱ་ན་ན་མེ་ཝ ཙི་ཏྟ་ཝི་ཙི་ཏྟ་ཏཱ’’ཏི. ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ནྡྷཱ་དཱི་ནནྟི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ‘‘དྭཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི ཧོ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝུ་ཏྟ་མ་ནཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ད་ཡོ་པི ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཏ་པྤ་ཊི་ཀྑེ་པོཏི ཏ་སྶ ཛཱ་ཏི་ནི་དྡེ་ས་བྷཱ་ཝ་སྶ པ་ཊི་ཀྑེ་པོ. ཀ་ཏོ ཧོ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏེ་ན ཨཱ་ཧཱ་རི་ནྡྲི་ཡ་ཛྷཱ་ན་མ་གྒ་ཕ་ལ་ཧེ་ཏུ་ཡོ ཡ་ཏྟ་ཀཱ ཨི་མ་སྨིཾ ཙི་ཏྟེ ལ་བྦྷ་ནྟི, ཏེ ས་བྦེ་པི ‘‘ཨེ་ཀོ ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ཧཱ་རོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ཝུ་ཏྟཱ་པི ཨ་ཏྠ་ཏོ ཝུ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨེ་ས ན་ཡོ ཨ་ཉྙ་ཏྠཱ་པི.

ཀོ་ཊྛཱ་ས་ཝཱ་ར་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

སུ་ཉྙ་ཏ་ཝཱ་རཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡༢༡-༡༤༥. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ ས་མ་ཡེཏི ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་ར་ས་མཱུ་ཧེ.

༡༤༦. ཨུ་སྶཱ་ཧ་ནཾ པེ་ས་ནཾ ནི་ཡོ་ཛ་ནཾ.

༡༥༦-༡༥༩. ནཱ་ཏི་ས་མཱ་ཧི་ཏཱ་ཡཱཏི ནཱ་ནཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱུ་པ་ཙཱ་རཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. ཡེ་ཝཱ་པ་ན་ཀེ་ཧི་པི ནི་བྦི་སེ་ས་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི ཀ་རུ་ཎཱ་མུ་དི་ཏཱ་ན་མྤི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ.

ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་ཀི་རི་ཡཱ ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་པ་ཝ་ཏྟི, ཝི་ཉྙ་ཏྟི ཨེ་ཝ ཝཱ. ཨ་ས་མ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ནནྟི པུ་བྦ་བྷཱ་ག་བྷཱ་ཝ་ན་མཱ་ཧ.