༡. ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་ཀ་ཎྜཾ

ཏི་ཀ་མཱ་ཏི་ཀཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡. ཏེ་ནཱཏི ཝེ་ད་ནཱ་ས་དྡེ་ན. ས་བྦ་པ་དེ་ཧཱིཏི ཏཱི་ཧི པ་དེ་ཧི ལ་དྡྷ་ནཱ་མོ ཧོ་ཏི ཨ་ཝ་ཡ་ཝ་དྷ་མྨེ་ནཱ་པི ས་མུ་དཱ་ཡ་སྶ ཨ་པ་དི་སི་ཏ་བྦ་ཏོ ཡ་ཐཱ ‘‘ས་མཾ ཙུ་ཎྞ’’ནྟི. ཙོ་ད་ཀོ ཡ་ཐཱ་དྷི་པྤེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨ་པྤ་ཊི་པ་ཛྫ་མཱ་ནོ ཝི་བྷ་ཏྟི་ཨ་ནྟ་སྶེ་ཝ པ་ད་བྷཱ་ཝཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ‘‘ན་ནུ སུ་ཁཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཙོ་དེ་ཏི. ཨི་ཏ་རོ ‘‘ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་པྤ་ཀཱ་ར་ཏྠ་ག་མ་ཀ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ཝི་ཝ་ར་ཏི. ཏེ་ན ‘‘ཝཱ་ཀྱཾ ཨི་དྷ པ་ད་ནྟི ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ཧེ་ཏུ་པ་ད་ས་ཧེ་ཏུ་ཀ་པ་དཱ་དཱི་ཧཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ན་ཧེ་ཏུ་པ་ད་ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་པ་ད་ཧེ་ཏུ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་པ་དཱ་ནི ཧེ་ཏུ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་པ་ད་མྤི ཝཱ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི.

ཨུ་བྷ་ཡེ་ཀ་པ་ད་ཝ་སེ་ནཱཏི ཨུ་བྷ་ཡ་པ་ད་ཝ་སེ་ན ཧེ་ཏུ་དུ་ཀ་ས་མྦ་ནྡྷོ, ཨེ་ཀ་པ་ད་ཝ་སེ་ན ས་ཧེ་ཏུ་ཀ་དུ་ཀ་ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་ཐཱཏི ཨུ་བྷ་ཡེ་ཀ་པ་ད་ཝ་སེ་ན. ཨེ་ཏྠ ཙ ས་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཧེ་ཏུ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དུ་ཀཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཡ་ཐཱ ཧེ་ཏུ་གོ་ཙྪ་ཀེ པ་ཋ་མ་དུ་ཀ་ས་མྦ་ནྡྷཱ དུ་ཏི་ཡ་ཏ་ཏི་ཡ་དུ་ཀཱ, པ་ཋ་མ་དུ་ཀ་དུ་ཏི་ཡ་དུ་ཀ་ས་མྦ་ནྡྷཱ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཚ་ཊྛ་དུ་ཀཱ, པ་ཋ་མ་དུ་ཀ་ཏ་ཏི་ཡ་དུ་ཀ་ས་མྦ་ནྡྷོ པ་ཉྩ་མོ དུ་ཀོ, ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ས་ཝ་གོ་ཙྪ་ཀཱ་དཱི་སུ་པཱི་ཏི ན་ཡཾ ད་སྶེ་ཏི. ས་ཀྐཱ ཧི ཨི་མི་ནཱ་ཝ ན་ཡེ་ན ཏེ་སུ་པི དུ་ཀ་ནྟ་ར་ས་མྦ་ནྡྷོ ཝི་ཉྙཱ་ཏུཾ, ཀེ་ཝ་ལཾ པ་ན ཨཱ་ས་ཝ་གོ་ཙྪ་ཀཱ་དཱི་སུ དུ་ཏི་ཡ་དུ་ཀ་ཏ་ཏི་ཡ་དུ་ཀ་ས་མྦ་ནྡྷོ ཨོ་སཱ་ན་དུ་ཀོ, ཀི་ལེ་ས་གོ་ཙྪ་ཀེ ཙ དུ་ཏི་ཡ་ཙ་ཏུ་ཏྠ་དུ་ཀ་ས་མྦ་ནྡྷོ་ཏི. དྷ་མྨཱ་ནཾ སཱ་ཝ་སེ་ས་ནི་ར་ཝ་སེ་ས་བྷཱ་ཝེ་ན ཏི་ཀ་དུ་ཀཱ་ནཾ ས་པྤ་དེ་ས་ནི་པྤ་དེ་ས་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཡེ་ཧི ཏི་ཀ་དུ་ཀཱ སཱ་ཝ་སེ་སཱ་ཏི པ་དི་སྶ་ནྟི ཨ་པ་དི་སྶ་ནྟི, ཏེ ཨ་ས་ངྒ་ཧི་ཏ་དྷ་མྨཱ་པ་དེ་སོ. ཨེ་ཝཾ ས་ཏི ‘‘ཨ་ས་ངྒ་ཧི་ཏོ’’ཏི ཝི་སེ་ས་ནཾ ཀི་མ་ཏྠི་ཡ་ནྟི? ཨེ་ཏ་སྶེ་ཝ་ཏྠ་སྶ པཱ་ཀ་ཊ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨ་ཐ ཝཱ པ་དི་སྶ་ཏི ཨེ་ཏེ་ན ས་མུ་དཱ་ཡོ་ཏི པ་དེ་སོ, ཨ་ཝ་ཡ་ཝོ. ‘‘སཱ་མ་ཉྙ་ཛོ་ཏ་ནཱ ཝི་སེ་སེ ཨ་ཝ་ཏི་ཊྛ་ཏཱི’’ཏི ཡ་ཐཱ་དྷི་པྤེ་ཏཾ ཝི་སེ་སཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ས་ངྒ་ཧི་ཏོ’’ཏི ཨཱ་ཧ.

ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་ཏྠོ ཨ་ཝ་ཛྫ་ཝི་ར་ཧ་ཏྠོ. ནཱ་མཾ ས་ཉྙཱ, ཀི་རི་ཡཱ ཀ་ར་ཎཾ, པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ར་ཐ་ར་ཐ་ངྒ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནེ་ན ཏེ་སཾ པ་ཀཱ་ར་ཏོ ཡོ་ཛ་ནཾ. ཀུ་སེ་ན ཉཱ་ཎེ་ན ལཱ་ཏ་བྦཱ་ཏི ཀུ་ས་ལཱ་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ནཾ ཏཱ་ཝ ཧོ་ཏུ, ཉཱ་ཎ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ནཾ ཀ་ཐ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཉཱ་ཎ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ན་མྤཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཉཱ་ཎ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟཱ་པི ཧི ཉཱ་ཎེ་ནེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟི་ཡ་ནྟི ཧི་ཏ་སུ་ཁ་ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཉྙ་ཝ་ནྟཱ་ནཾ པ་ཊི་པ་ཏྟི་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ན ཧི ཨ་ནྟ་རེ་ན ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཾ ཀུ་ས་ལུ་པྤ་ཏྟི ཨ་ཏྠཱི་ཏི. ‘‘ཡ་དི ཀུ་ས་ལ་སྶ ཨུ་བྷ་ཡ་བྷཱ་ག་ག་ཏཾ སཾ་ཀི་ལེ་ས་ལ་ཝ་ནཾ པཱ་ཀ་ཊཾ སི་ཡཱ, ཀུ་སཱ ཝི་ཡ ལུ་ན་ནྟཱི་ཏི ཀུ་ས་ལཱ་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ཡུ་ཏྟོ སི་ཡཱ’’ཏི ཀོ་ཙི ཝ་དེ་ཡྻཱ་ཏི ཨཱ་ས་ངྐཱ་ཡ ཨཱ་ཧ ‘‘ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ན་དྭ་ཡཾ ཝི་ཡཱ’’ཏི.

ན ཙཱཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ‘‘ས་བྷཱ་ཝཾ དྷཱ་རེ་ནྟཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཀ་ཏྟུ་ཀ་མྨ་སྶ ཙ བྷེ་དོ ན་ཏྠི, ཀ་པྤ་ནཱ་སི་དྡྷོ ཨེ་ཝ པ་ན བྷེ་དོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ཏྠ ནཱ་མ་ཝ་སེ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཏཱ་ཝི་ཉྙཱ་ཏེཏི ཡེ་སཾ ‘‘དྷ་མྨཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨ་ཝི་ཉྙཱ་ཏཱ ས་བྷཱ་ཝཱ, ‘‘ས་བྷཱ་ཝཾ དྷཱ་རེ་ནྟཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཙ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཏཱ, ཏེ་སཾ ཝ་སེ་ན ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ པ་ཋ་མོ ཨ་ཏྠོ ས་ངྑ་ཏཱ་ས་ངྑ་ཏ་དྷ་མྨ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟོ, དུ་ཏི་ཡོ ས་ངྑ་ཏ་ཝ་སེ་ན, ཏ་ཏི་ཡོ ས་ངྑ་ཏཱ་ས་ངྑ་ཏ་པ་ཉྙ་ཏྟི་དྷ་མྨ་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.

ཀུ་ས་ལ་པ་ཊི་སེ་དྷ་ནཾ ཀུ་ས་ལཱ་བྷཱ་ཝོ ཨེ་ཝ. ཨ་བྷཱ་ཝོ ཧི ས་ཏྟཱ་པ་ཊི་སེ་དྷོ་ཏི. དྷ་མྨོཏི ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨོ. ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ན ཀོ་ཙི ཨ་ཏྠོ ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨ་སྶ ཨ་བོ་དྷ་ཀ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་ཐ སི་ཡཱ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཀོ་ཙི ཨ་ཏྠོ ཨ་ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨ་བོ་དྷ་ཀ་ཏྟེ་པི ‘‘པ་ཉྙ་ཏྟི་དྷ་མྨཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ, ཨེ་ཝཾ ས་ཏི ‘‘ཨ་ན་བྱཱ་ཀ་ཏཱ’’ཏི ཙ ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ, ཏ་ཏོ ཙཱ་ཡཾ ཙ་ཏུ་ཀྐོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ན ཏི་ཀོ. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ དུ་ཀ་ཙ་ཏུ་ཀྐ་བྷཱ་ཝོ ཨ་ན་བྱཱ་ཀ་ཏ་ཝོ་ཧཱ་རོ ཙ ན་ཏྠི, སོ ཙ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཨ་བྷཱ་ཝ་མ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནེ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྨཱ. ས་བྷཱ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎཱ་དཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ‘‘དྷཱ་རཱི་ཡ་ནྟི པ་ཙྩ་ཡེ་ཧཱི’’ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ས་ངྒ་ཧི་ཏོ. ཉེ་ཡྻ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན པ་ན དྷ་མྨ-ས་དྡེ་ནཱ་ཡཾ དོ་སོ་ཏི ན་ནུ ཨ་ཉེ་ཡྻ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་པི དྷ་མྨ-ས་དྡེ ན ཀོ་ཙི དོ་སོ་ཏི? ན, ཝུ་ཏྟ་དོ་སཱ་ན་ཏི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ.

པཱ་རི་སེ་སེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ ན་ནུ ཨ་ཡ་མ་ཀཱ་རོ ན-ཨ་ཏྠ་ཏྟ་ཡ་སྶེ་ཝ ཛོ་ཏ་ཀོ, ཨ་ཐ ཁོ ‘‘ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ དྷ་མྨཱ, ཨ་བྷི་ཀྑུ་ཀོ ཨཱ་ཝཱ་སོ’’ཏི ཏཾ་ཡོ་ག་ནི་ཝ་ཏྟི་ཡཱ, ‘‘ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡཱ དྷ་མྨཱ’’ཏི ཏཾ་ས་མྦ་ནྡྷི་བྷཱ་ཝ་ནི་ཝ་ཏྟི་ཡཱ. པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་ཉྷི པ་ཙྩ་ཡ་ས་མྦ་ནྡྷཱི་ཏི ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་ཏྟཱ ཨ་ས་མྦ་ནྡྷི་ཏཱ ཨེ་ཏྠ ཛོ་ཏཱི་ཡ་ཏི. ‘‘ཨ་ནི་ད་སྶ་ནཱ དྷ་མྨཱ’’ཏི ཏཾ་ས་བྷཱ་ཝ་ནི་ཝ་ཏྟི་ཡཱ. ནི་ད་སྶ་ན་ཉྷི ད་ཊྛ་བྦ་ཏཱ. ཨ་ཐ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ནི་ད་སྶ་ནཾ, ཏ་གྒ་ཡ྄ཧ་བྷཱ་ཝ་ནི་ཝ་ཏྟི་ཡཱ, ཏ་ཐཱ ‘‘ཨ་ནཱ་ས་ཝཱ དྷ་མྨཱ’’ཏི. ‘‘ཨ་པྤ་ཊི་གྷཱ དྷ་མྨཱ ཨ་ནཱ་ར་མྨ་ཎཱ དྷ་མྨཱ’’ཏི ཏཾ་ཀི་ཙྩ་ནི་ཝ་ཏྟི་ཡཱ. ‘‘ཨ་རཱུ་པི་ནོ དྷ་མྨཱ ཨ་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ དྷ་མྨཱ’’ཏི ཏ་བྦྷཱ་ཝ་ནི་ཝ་ཏྟི་ཡཱ. ཏ་ད་ཉྙ་ཏཱ ཧི ཨེ་ཏྠ པ་ཀཱ་སཱི་ཡ་ཏི. ‘‘ཨ་མ་ནུ་སྶོ’’ཏི ཏ་བྦྷཱ་ཝ་མ་ཏྟ་ནི་ཝ་ཏྟི་ཡཱ. མ་ནུ་སྶ་ཏྟ་མ་ཏྟཾ ན་ཏྠི ཨ་ཉྙཾ ས་མཱ་ན་ནྟི ས་དི་ས་ཏཱ ཧེ་ཏྠ སཱུ་ཙི་ཡ་ཏི. ‘‘ཨ་ས་མ་ཎོ ས་མ་ཎ་པ་ཊི་ཉྙོ ཨ་པུ་ཏྟོ’’ཏི ཏཾ་ས་མྦྷཱ་ཝ་ན་གུ་ཎ་ནི་ཝ་ཏྟི་ཡཱ. ག་ར་ཧཱ ཧི ཨེ་ཏྠ ཉཱ་ཡ་ཏི. ‘‘ཀ་ཙྩི ནུ བྷོ་ཏོ ཨ་ནཱ་མ་ཡཱ, ཨ་ནུ་ད་རཱ ཀ་ཉྙཱ’’ཏི ཏ་ད་པྤ་བྷཱ་ཝ་ནི་ཝ་ཏྟི་ཡཱ. ‘‘ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ དྷ་མྨཱ’’ཏི ཏཾ་ས་དི་ས་བྷཱ་ཝ་ནི་ཝ་ཏྟི་ཡཱ. ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ན་ཉྷི ཨུ་པྤ་ནྣ་པུ་བྦ་ཏྟཱ ཨུ་པཱ་དི་དྷ་མྨཱ་ན་ཉྩ པ་ཙྩ་ཡེ་ཀ་དེ་ས་ནི་པྥ་ཏྟི་ཡཱ ཨཱ་ར་དྡྷུ་པྤཱ་ད་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟ་སྶ ཙ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏྟཱ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནུ་ཀཱུ་ལ་ཏཱ, པ་གེ་ཝ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ན་ནྟི ཏ་བྦི་དྷུ་ར་བྷཱ་ཝོ ཨེ་ཏྠ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ‘‘ཨ་སེ་ཀྑཱ དྷ་མྨཱ’’ཏི ཏ་ད་པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ནི་ཝ་ཏྟི་ཡཱ. ཏཾ་ནི་ཊྛཱ་ན་ཉྷེ་ཏྠ པ་ཀཱ་སཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མ་ནེ་ཀེ་སཾ ཨ་ཏྠཱ་ནཾ ཛོ་ཏ་ཀོ, ཏ་ཏྠ ཀིཾ ཝུ་ཙྩ་ཏེ ཨ་ཏྠ་དྭ་ཡ་མེ་ཝ ཝ་ཏྭཱ པཱ་རི་སེ་སེ་ནཱ་ཏི? ཨི་ཏ་རེ་སཾ ཨེ་ཏྠ སུ་ཝི་དཱུ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ན ཧི ཀུ་ས་ལ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་བྷཱ་ཝོ ཡུ་ཛྫ་ཏི.

ཨ་ཀུ་ས་ལ་ས་དྡ་སྶ ཨུ་ཙྩཱ་ར་ཎཱ་ན་ནྟ་རཾ ཝི་ནེ་ཡྻཱ་ནཾ ཀུ་ས་ལ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱུ་ཏེ ཨ་ཏྠེ པ་ཊི་པ་ཏྟི་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཏ་ཏྠ ནི་རུ་ལ༹ྷ་ཏཱ ད་ཊྛ་བྦཱ. ‘‘ཝི་རུ་དྡྷ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཀི་ཙྩ་ཝི་རོ་དྷཱ་དཱི་ན་མྤི ཏ་ད་ནྟོ་ག་དྷ་ཏྟཱ, ཝི་རུ་དྡྷ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟེ་པི ཝི་ནཱ་ས་ཀ་ཝི་ནཱ་སི་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝོ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལེ་སུ ནི་ཡ་ཏོ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏ་པྤ་ཧེ་ཡྻ་བྷཱ་ཝ་ཏོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨི་ཏ་ར་ཐཱ ཀུ་ས་ལཱ་ན་མྤི ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ཧི པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝེ ཨ་ཙྩ་ནྟཾ ས་མུ་ཙྪི་ནྣ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལ་ཏྟཱ ཨ་པཱ་ཡ་པཱུ་ར་ཀཱ ཨེ་ཝ ས་ཏྟཱ སི་ཡུཾ. ཡཾ པ་ན ‘‘དྷ་མྨཱ་པི ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༢༤༠) ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ‘‘རཱུ་པཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ན ཏུ་མྷཱ་ཀཾ, ཏཾ པ་ཛ་ཧ་ཐཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (སཾ. ནི. ༣.༣༣) ཝི་ཡ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་སཾ་ཀི་ལེ་ས་པྤ་ཧཱ་ན་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ན ཧི ཀུ་ས་ལཱ ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ཧི པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ’’ཏི (དྷ. ས. མཱུ་ལ་ཊཱི ༡).

ཕ་སྶཱ་དི་ཝ་ཙ་ནེ་ཧི ཏཾ་ནི་དྡེ་ས་བྷཱུ་ཏེ་ཧི. ཏ་བྦ་ཙ་ནཱི་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ནཱཏི ཏེ་ཧི ‘‘སུ་ཁཱ་ཡ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ དྷ་མྨཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནེ་ཧི ཨ་བྷི་དྷེ་ཡྻ་བྷཱ་ཝེ་ན. ཡ་ཐཱ ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་སུ་ཁ་ཝི་པཱ་ཀཱ་དི་ཨ་ཏྠཱ ཀུ་ས་ལཱ་དི་ཝ་ཙ་ནེ་ཧི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝི་པཱ་ཀ་ཏྠཱ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ཝ་ཙ་ནེ་ན བོ་དྷི་ཏཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ཝ་ཙ་ནེ་ནེ་ཝ ཙཱ’’ཏི. ཀཱ་ར་ཎཾ ཨ་ཝ་ཏྭཱཏི ཨི་དྷ ཝུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཏྟཱ་ཏི ཀཱ་ར་ཎཾ ཨ་ཝ་ཏྭཱ. ཨ་ཉྙཱ…པེ… ནི་ཝཱ་རེ་ཏ་བྦོཏི ཨེ་ཏེ་ན ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ས་དྡཱ ཝི་ཡ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ས་བྷཱ་ཝཱ་ནཾ ཏ་དུ་བྷ་ཡ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་ས་བྷཱ་ཝཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ས་དྡོ བོ་དྷ་ཀོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ན ཧི ཨ་ཝི་པཱ་ཀ་ཝ་ཙ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཝ་ཙ་ན་ཉྩ ཨ་ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་ཏོ ཨ་ཝི་པཱ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་སྶ ཨ་དྷི་ཀ་ཏ་བྷཱ་ཝོ ཨ་ཀུ་ས་ལ་སྶ ཙ ཏ་བྦ་ཙ་ནཱི་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཀ་ཐི་ཏ་བྷཱ་ཝོ སི་ཡཱ, ཏ་སྨཱ ན ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ཏཱ་ཏི ཨ་ཡཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ཨ་ན་བྱཱ་ཀ་ཏ་བྷཱ་ཝེ ཡོ་ཛ་ནཱ.

ཏཾ པ་རི་ཧ་རི་ཏུནྟི ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ནི་ཝ་ཏྟ་ན་མཱ་ཧ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ‘‘སུ་ཁ་ཝི་པཱ་ཀཱ་ན་ཝ་ཛྫཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཨ་ན་ཝ་ཛྫཱ ཧི བྱ་བྷི་ཙཱ་རི་ཏཱ་ཡ ཝི་སེ་སི་ཏ་བྦཱ་ཏི? ན, སུ་ཁ་ཝི་པཱ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་སྶ ཝི་སེ་ས་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་གྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ. སུ་ཁ་ཝི་པཱ་ཀ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཧི ཀུ་ས་ལ་བྷཱ་ཝེ ས་མ་ཏྟོ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་ཝ་ཙ་ནཾ པ་ནེ་ཏྠ ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ཨ་ག་ར་ཧི་ཏ་བྦ་ཏཱ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཀ་ཉྩི ཝི་སེ་ས་མཱ་ཧ. ཏེ་ནེ་ཝ ཙ ཏ་སྶ ཝི་སེ་ས་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཏྟ་སྶ པ་ཝ་ཏྟི་སུ་ཁ་ཏཱ་དི་ད་སྶ་ན་བྷཱ་ཝཾ ས་ཡ་མེ་ཝ ཝ་ཀྑ་ཏཱི་ཏི. མ་ནོ་ས་མཱ་ཙཱ་ར་ཝི་སེ་ས་བྷཱུ་ཏཱ ཕ་ལ་དྷ་མྨཱ ཝི་སེ་སེ་ན པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷཱ་ཝ་ཛྫཱ ནཱ་མ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ས་མཱ་ཙཱ་ར་ཏྟ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཏ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཙ ཏེ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ ས་ངྒ་ཧེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཝི་ར་ཧི་ཏཱ་ཝ་ཛྫ་མ་ཏྟཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཝ་ཛྫ་ཝི་ནཱ་ས་ན་བྷཱ་ཝོ ད་སྶི་ཏོ ཀ་ཎྷ་སུ་ཀྐ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཝ་ཛ྄ཛྷ་གྷཱ་ཏ་ཀ་བྷཱ་ཝ་སྶ ནི་ཡ་ཏ་ཏྟཱ. ས་ཝི་པཱ་ཀ་ཏཱ ཝི་པཱ་ཀ་དྷ་མྨ་ཏཱ. སུ་ཁོ ཝི་པཱ་ཀོ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི སུ་ཁ་ཝི་པཱ་ཀཱཏི ཨི་མི་ནཱ ས་མཱ་སེ་ན ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ སུ་ཁ་ཝི་པཱ་ཀ་ཝ་ནྟ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ. སཱ ཙ ནེ་སཾ ན ཏཾ་ས་མ་ངྒི་ཏཱ་ཡ ཨ་ས་ཧ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ་ཏི ཏ་དུ་པྤཱ་ད་ན་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘སུ་ཁ་ཝི་པཱ་ཀ་ཝི་པ་ཙྩ་ན་ས་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏཱི’’ཏི. ཡུ་ཏྟ་མེ་ཏནྟི པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ བྷེ་དཱ་བྷཱ་ཝེ་པི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ན་ཝ་ཙ་ནཱི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏོ བྷེ་དོ ཏ་སྨིཾ ཨ་བྷི་དྷེ་ཡྻ་ཏྠ་བྷཱུ་ཏེ ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ཨུ་པ་ཙཱ་རེ་ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཡུ་ཏྟ་མེ་ཏྠ ལ་ཀྑ་ཎ་ལ་ཀྑི་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝེ་ན བྷེ་ད་ཝ་ཙ་ནཾ. བྷ་ཝ་ཏི ཧི ས་དྡ་ཏྠ་ཝི་སེ་ས་མ་ཏྟེ་ན་པི ཨ་བྷི་ནྣེ ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ བྷེ་ད་ཝ་ཙ་ནཾ ཡ་ཐཱ ‘‘སི་ལཱ་པུ་ཏྟ་ཀ་སྶ ས་རཱི་ར’’ནྟི.

ཝི་ནཱ་པི བྷཱ་ཝཱ་བྷི་དྷཱ་ཡི་ནཱ ས་དྡེ་ན བྷཱ་ཝ་པྤ་དྷཱ་ནོ ནི་དྡེ་སོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་ཏྟཾ ཨཱ་ཧཱ’’ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩེ་ཏྠ པ་ད་ཝི་གྒ་ཧོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ – ན ཨ་ཝ་ཛྫཾ ཨ་ན་ཝ་ཛྫཾ, ཨ་ཝ་ཛྫ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ ཨ་ག་ར་ཧི་ཏ་བྦ་ས་བྷཱ་ཝོ. སུ་ཁོ ཝི་པཱ་ཀོ ཨ་སྶཱ་ཏི སུ་ཁ་ཝི་པཱ་ཀཾ, སུ་ཁ་ཝི་པཱ་ཀ་ཝི་པ་ཙྩ་ན་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ. ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་ཉྩ ཏཾ སུ་ཁ་ཝི་པཱ་ཀ་ཉྩཱ་ཏི ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་སུ་ཁ་ཝི་པཱ་ཀཾ, ཏཾ ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་སུ་ཁ་ཝི་པཱ་ཀ་ལ་ཀྑ་ཎཱ. ཨ་ཐ ཝཱ པུ་བྦེ ཝི་ཡ ཨ་ན་ཝ་ཛྫཾ, ཝི་པ་ཙྩ་ནཾ ཝི་པཱ་ཀོ, སུ་ཁ་སྶ ཝི་པཱ་ཀོ སུ་ཁ་ཝི་པཱ་ཀོ, ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་ཉྩ སུ་ཁ་ཝི་པཱ་ཀོ ཙ ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་སུ་ཁ་ཝི་པཱ་ཀཾ ཨེ་ཀ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན. ཏཾ ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་སུ་ཁ་ཝི་པཱ་ཀ་ལ་ཀྑ་ཎཱ. ཀིཾ པ་ནེ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎཾ པ་ད་དྭ་ཡ་པ་རི་གྒ་ཧེ, ན་ནུ ཨེ་ཀེ་ནེ་ཝ པ་དེ་ན ཨི་ཊྛ་པྤ་སི་དྡྷི. ཡ་དི་པི ‘‘ཨ་ཝ་ཛྫ་ར་ཧི་ཏཾ ཨ་ན་ཝ་ཛྫ’’ནྟི ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན པ་ཀྑེ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ནི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏྠཾ སུ་ཁ་ཝི་པཱ་ཀ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཀ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ, སུ་ཁ་ཝི་པཱ་ཀ་གྒ་ཧ་ཎེ པ་ན ཀ་ཏེ ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་གྒ་ཧ་ཎཾ ན ཀ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ. ‘‘ཨ་ཝ་ཛྫ་པ་ཊི་པ་ཀྑཱ ཨ་ན་ཝ་ཛྫཱ’’ཏི ཨེ་ཏ་སྨིཾ པ་ན པ་ཀྑེ སུ་ཁ་ཝི་པཱ་ཀ་གྒ་ཧ་ཎ་ཉྩཱ་ཏི ཙོ་ད་ནཾ མ་ན་སི ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཏྠ ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་ཝ་ཙ་ནེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་སུ་ཁ་སུ་ཁ་ཝི་པཱ་ཀ་ཏཱ་ཨ་ཏྟ་སུ་དྡྷི་ཝི་སུ་དྡྷ་ཝི་པཱ་ཀ་ཏཱ་ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ས་བྷཱ་ཝ་ནི་ཝ་ཏྟི་ར་ས་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ན་པ་ད་ཊྛཱ་ན་ཝི་སེ་ས་དཱི་པ་ན་ཏོ ཨེ་ཝཾ ཝི་པུ་ལ་པྤ་ཡོ་ཛ་ན་ཏྠོ པ་ད་དྭ་ཡ་པ་རི་གྒ་ཧོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. སུ་ཁ-ས་དྡ་སྶ ཨི་ཊྛ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏཱ ཝི་ཡ ‘‘ནི་བྦཱ་ན་པ་ར་མཾ སུ་ཁཾ (དྷ. པ. ༢༠༣-༢༠༤), སུ་ཁཱ ཝི་རཱ་ག་ཏཱ ལོ་ཀེ (ཨུ་དཱ. ༡༡), ཏེ་སཾ ཝཱུ་པ་ས་མོ སུ་ཁོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༢.༢༢༡, ༢༧༢) ས་ངྑཱ་ར་དུ་ཀྑཱུ་པ་ས་མ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏཱ་པི ཝི་ཛྫ་ཏི, ཏཾ་ཨ་ཝི་པཱ་ཀ་ཏཱ་ཡ པ་ན ཨི་དྷ སུ་ཁ་ཝི་པཱ་ཀ་བྷཱ་ཝོ ན ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུ་ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ངྑཱ…པེ… ན་ཏྠཱི’’ཏི. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་ཀུ་ས་ལཱ་ན་མྤི ཝི་ཝ་ཊྚ་ས་ནྣི་སྶ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ ཀི་ཉྩཱ་པི ས་བྦེ ཀུ་ས་ལཱ ས་ངྑཱ་ར་དུ་ཀྑཱུ་པ་ས་མ་སུ་ཁ་ནི་པྥཱ་ད་ཀཱ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི, ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་སུ་ཁ་སྶ པ་ན ཨ་ཝི་པཱ་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ན ཨེ་ཏེ་ན པ་དེ་ན ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ སུ་ཁ་ཝི་པཱ་ཀ་ཏཱ ས་མྦྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི. ཝི་པ་ཀྐ་བྷཱ་ཝ་མཱ་པ་ནྣེ་སུ ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨེ་སུ ནི་རུ་ལ༹ྷ་ཏྟཱ ཝི་པཱ་ཀ-ས་དྡ་སྶ ‘‘ཡ་དི པ་ནཱ’’ཏི སཱ་ས་ངྐཾ ཝ་ད་ཏི.

ཡ་ཐཱ་ས་མྦྷ་ཝནྟི ས་ཧ ཨ་ཝ་ཛྫེ་ནཱ་ཏི སཱ་ཝ་ཛྫཱ, ག་ར་ཧི་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝ་ཡུ་ཏྟཱ. ཏེ་ན ནེ་སཾ ག་ར་ཧི་ཏ་བྦ་ས་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ཉྙེ་པི ཨ་ཏྠི དུ་ཀྑ་བྷཱ་ཝེ་ན ག་ར་ཧི་ཏ་བྦ་ས་བྷཱ་ཝཱ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀཱ་ཏི སཱ་ཝ་ཛྫ་ཝ་ཙ་ན་མ་ཏྟེ་ན ཏེ་ས་མྤི ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཏཱ་པ་ཏྟི་དོ་སཾ དི་སྭཱ ཏཾ པ་རི་ཧ་རི་ཏུཾ དུ་ཀྑ་ཝི་པཱ་ཀ་ཝ་ཙ་ནམཱ་ཧ. ཨ་ཝ་ཛྫ-ས་དྡོ ཝཱ རཱ་གཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཀ་ནྟཱ་ཀུ་ས་ལེ་སུ ནི་རུ་ལ༹ྷོ་ཏི ཏཾ་ས་ཧ་ཝ་ཏྟི་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨེ་ཝ སཱ་ཝ་ཛྫ་བྷཱ་ཝེ ཀུ་ས་ལཱ་བྱཱ་ཀ་ཏེ་ཧི ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ཝི་སེ་སོ སཱ་ཝ་ཛྫ་ཝ་ཙ་ནེ་ནེ་ཝ ད་སྶི་ཏོ. ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏེ་ཧི པ་ན ཝི་སི་ཊྛཾ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ ས་ཝི་པཱ་ཀ་ཏཱ་ལ་ཀྑ་ཎ་ནྟི ཏ་སྨིཾ ལ་ཀྑ་ཎེ ཝི་སེ་ས་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ དུ་ཀྑ་ཝི་པཱ་ཀ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་ཏོ པ་རཾ ‘‘དུ་ཀྑོ ཝི་པཱ་ཀོ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི དུ་ཀྑ་ཝི་པཱ་ཀཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ སུ་ཁ་ཝི་པཱ་ཀ་ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་ཀུ་ས་ལ་པ་དཱ་ནཾ ཋཱ་ནེ དུ་ཀྑ་ཝི་པཱ་ཀ་སཱ་ཝ་ཛྫ་ཨ་ཀུ་ས་ལ་པ་དཱ་ནི ཋ་པེ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཡོ་ཛ་ནཱ ཙ སཱ་ཝ་ཛྫ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟི་དུ་ཀྑ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི, དུ་ཀྑ་ཝི་པཱ་ཀ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཝི་པཱ་ཀ་དུ་ཀྑ་ཏཾ. པུ་རི་མ་ཉྷི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཝ་ཏྟི་ས་བྷཱ་ཝ་ཝ་སེ་ན ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ, པ་ཙྪི་མཾ ཀཱ་ལ་ནྟ་རེ ཝི་པཱ་ཀུ་པྤཱ་ད་ན་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི. ཏ་ཐཱ པུ་རི་མེ་ན ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ཨ་ཝི་སུ་དྡྷ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི, པ་ཙྪི་མེ་ན ཨ་ཝི་སུ་དྡྷ་ཝི་པཱ་ཀ་ཏཾ. པུ་རི་མེ་ན ཙ ཨ་ཀུ་ས་ལེ ཀུ་ས་ལ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏི, པ་ཙྪི་མེ་ན ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་ཝི་པཱ་ཀ་ཏྟ་དཱི་པ་ཀ་ཏྟཱ པ་ཙྪི་མ་སྶ. པུ་རི་མེ་ན ཝཱ ཨ་ཝ་ཛྫ་ཝ་ནྟ་ཏཱ་ད་སྶ་ན་ཏོ ཀི་ཙྩ་ཊྛེ་ན ར་སེ་ན ཨ་ན་ཏྠ་ཛ་ན་ན་ར་ས་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི, པ་ཙྪི་མེ་ན ས་མྤ་ཏྟི་ཨ་ཏྠེ་ན ཨ་ནི་ཊྛ་ཝི་པཱ་ཀ་ར་ས་ཏཾ. པུ་རི་མེ་ན ཙ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ཀཱ་ར་ཊྛེ་ན པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནེ་ན སཾ་ཀི་ལེ་ས་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཏཾ, པ་ཙྪི་མེ་ན ཕ་ལ་ཊྛེ་ན དུ་ཀྑ་ཝི་པཱ་ཀ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཏཾ. པུ་རི་མེ་ན ཙ ཨ་ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏི. ཏ་ཏོ ཧི ཏེ སཱ་ཝ་ཛྫཱ ཛཱ་ཏཱ་ཏི. པ་ཙྪི་མེ་ན ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ཨ་ཉྙེ་སཾ པ་ད་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི. ཏེ ཧི དུ་ཀྑ་ཝི་པཱ་ཀ་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ དུ་ཀྑ-ས་དྡོ ཨ་ནི་ཊྛ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ནི་ཊྛ་ཙ་ཏུ་ཀྑ་ནྡྷ་ཝི་པཱ་ཀཱ ཧི ཨ་ཀུ་ས་ལཱ, ན དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱ་ཝི་པཱ་ཀཱ་ཝ. ཝི་པཱ་ཀ-ས་དྡ་སྶ ཕ་ལ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་བྷཱ་ཝེ པ་ན ནི་སྶ་ནྡ་ཝི་པཱ་ཀེ་ན ཨ་ནི་ཊྛ་རཱུ་པེ་ན་པི དུ་ཀྑ་ཝི་པཱ་ཀ་ཏཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ. ཝི་པཱ་ཀ་དྷ་མྨ་ཏཱ་པ་ཊི་སེ་དྷ་ཝ་སེ་ན ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཱ་ནཾ ཨ་ཝི་པཱ་ཀ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ཏི ལ་ཀྑ་ཎཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཏ་ད་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཝི་པཱ་ཀཱ་ར་ཧ་ས་བྷཱ་ཝཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨེ་ཝཾ་པ་ཀཱ་རཱ་ནནྟི ཨ་བྷི་ཉྙཱ་དི་ཀེ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི.

ཚ་ཧི པ་དེ་ཧི ཏི་ཀེ་སུ, ཙ་ཏཱུ་ཧི དུ་ཀེ་སུ ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ ཚ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་ཏྠཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཚ་ཀྐ་བྷཱ་ཝོ ན བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏེ་ན ཙ་ཏུ་ཀྐ་བྷཱ་ཝཱ་བྷཱ་ཝོ ད་སྶི་ཏ་ན་ཡ་ཏྟཱ ཙོ་དི་ཏོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨ་ཏྠ་བྷེ་དོ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏཱིཏི ཀ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ, ན་ནུ ཏཱི་ཧི དྷ་མྨ་ས་དྡེ་ཧི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོ ས་བྷཱ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎཱ་དི་ཨ་ཏྠེ་ན ཨ་བྷི་ནྣོ ཨེ་ཝ སོ ཨ་ཏྠོ་ཏི? ན, ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དི་བྷེ་དེ་ན བྷེ་ད་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ. བྷེ་ད་ཀཱ ཧི ཛཱ་ཏི་ཨཱ་ད་ཡོ. མཱ་ས་པ་ད་ཏྠ་ཏཱ་ཡཱཏི མཱ་ས-ས་དྡཱ་བྷི་དྷེ་ཡྻ་བྷཱ་ཝེ་ན. ཏ་བྦ་ཙ་ནཱི་ཡ་བྷི་ནྣ་ཏྠཱ་ནནྟི ཏེ་ཧི ཀཱ་ལ་ས་དྡཱ་དཱི་ཧི ཝ་ཏྟ་བྦཱ་ནཾ ཝི་སི་ཊྛ་ཏྠཱ་ནཾ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ‘‘ཡ་ཐཱ ཀཱ་ལ་ས་དྡཱ་དི་ཨ་བྷི་དྷེ་ཡྻཱ་ནཾ ཀཱ་ལཱ་དི་ཨ་ཏྠཱ་ནཾ བྷི་ནྣ་ས་བྷཱ་ཝཱ་ན་མྤི མཱ་ས-ས་དྡཱ་བྷི་དྷེ་ཡྻ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་བྷེ་དོ, ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དི་བྷེ་དེ་ན བྷི་ནྣཱ་ན་མྤི ཏེ་སཾ ཏི་ཎྞཾ དྭི་ནྣ་ཉྩ ཨ་ཏྠཱ་ནཾ དྷ་མྨ-ས་དྡཱ་བྷི་དྷེ་ཡྻ་བྷཱ་ཝེ་ན ན་ཏྠི བྷེ་དོ’’ཏི. ཝི་ནི…པེ… མཱ་ནཱཏི དྷ་མྨ-ས་དྡ་སྶ རཱུ་པཱ་བྷེ་དེ་པི བྷེ་ད་ཀཱ་ར་ཎ་མཱ་ཧ. བྷི་ནྣ་ཛཱ་ཏི་ཡ་ཏྠ་ཝ་ཙ་ནཱི་ཡ་ཏཱ་ཡ ཧི ཏ་སྶེ་ཝ་ཏྠ་བྷེ་དོ་ཏི.

སཱ་དྷེ་ཏུནྟི བོ་དྷེ་ཏུཾ. ཧོ་ཏུ ཨ་ས་མྦ་ནྡྷོ, ཀཱ ནོ ཧཱ་ནཱི་ཏི ཀ་དཱ་ཙི ཝ་དེ་ཡྻཱ་ཏི ཨཱ་ས་ངྐཱ་ཡ ཨཱ་ཧ ‘‘པུ་བྦཱ…པེ… ནཱ་མ ཧོ་ནྟཱི’’ཏི. སོ ཙཱཏི ས་བྷཱ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་རི་ཡ་མཱ་ན་ཏཱ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཨ་ཏྠོ ན ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུ་ནྟི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་པེ་ཀྑཱ་ཝུ་ཏྟི་ཏཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ན ཧི ཨ་པེ་ཀྑཱ་ཝུ་ཏྟི་ནོ ཨ་ནྟ་རེ་ན ཨ་པེ་ཀྑི་ཏ་བྦཾ ལ་བྷ་ནྟི. ས་ཏི་པི ས་བྷཱ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎཱ་དི་ཨ་ཏྠ་སཱ་མ་ཉྙེ ཀུ་ས་ལ་ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ཝི་སི་ཊྛ་སྶེ་ཝ ཏ་སྶ ཨི་དྷ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ ཨེ་ཀ་ཏྠ་ཏཱ ན ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཝ་ཙ་ན་སི་ལེ་ས་ཝ་སེ་ན ཝཱ. ཨ་ཐ ཝཱཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཏི་ཎྞཾ དྷ་མྨ་ས་དྡཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏྟཾ ཨ་ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནྟོ ནཱ་ན་ཏྠ་ཏཱ་བྷཱ་ཝ་དོ་སཾ པ་རི་ཧ་ར་ཏི.

ཉཱ་པ་ཀ་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨུ་པ་པ་ཏྟི ཨི་དྷ ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀཱ་ར་ཎཾ ནཱ་མ ཡུ་ཏྟཱི’’ཏི. པུ་ན་རུ་ཏྟཱིཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ནུ ‘‘ཀུ་ས་ལཱ་དཱི་ན་མྤི ཨེ་ཀ་ཏྟཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨེ་ཀ་ཏྟཱ་པ་ཏྟི་པི ཝ་ཏྟ་བྦཱ་ཏི? ས་ཙྩཾ ཝ་ཏྟ་བྦཱ, སཱ པ་ན ཨ་བྷཱ་ཝཱ་པ་ཏྟི་ཡཾ ཨེ་ཝ ཨ་ནྟོ་ག་དྷཱ ནཱ་ན་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ཙོ་ད་ནཱ་སཱ་མ་ཉྙེ་ན. བྷེ་དཱ་བྷེ་ད་ནི་བ་ནྡྷ་ན་ཏྟཱ ཝི་སེ་ས་ན་ཝི་སེ་སི་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝ་སྶ སོ ཨ་ཙྩ་ནྟ་མ་བྷི་ནྣེ་སུ ནི་ཡ་མེ་ན ན་ཏྠཱི་ཏི ཝི་སེ་ས་ན་ཝི་སེ་སི་ཏ་བྦཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཙྩ་ནྟཱ་བྷེ་དཾ ད་སྶེ་ཏི, ན པ་ན ཨ་ཙྩ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ནྣེ་སུ་ཡེ་ཝ ཝི་སེ་ས་ན་ཝི་སེ་སི་ཏ་བྦཱ་བྷཱ་ཝཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨ་ཙྩ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ནྣེ་སུ ཨ་ཝི་ཝ་ཊ་ས་དྡ་ཏྠ་ཝི་ཝ་ར་ཎ་ཏྠཾ པ་ཝ་ཏྟཱ. ཀ་སྨཱ? ཝི་སེ་ས་ན་ཝི་སེ་སི་ཏ་བྦཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཡོ་ཛ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ. ཨ་མི་ཏྟཾ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏུཾ ས་ཀྐུ་ཎཱ་ཏཱི་ཏི ས་ཀྐོ, ཨི་ནྡ་ཏཱི་ཏི ཨི་ནྡོ, པུ་རི་མེ ད་དཱ་ཏཱི་ཏི པུ་རི་ནྡ་དོཏི ཨེ་ཝཾ ཀི་རི་ཡཱ་གུ་ཎཱ་དི་པ་རི་གྒ་ཧ་ཝི་སེ་སེ་ན.

བྷེ་དཱ་བྷེ་ད་ཝ་ནྟེ་སཱུཏི ཝི་སེ་ས་སཱ་མ་ཉྙ་ཝ་ནྟེ་སུ. ནཱི་ལ-ས་དྡོ ཧི ཨུ་པྤ་ལ་ས་དྡ་ས་མཱ་ཡོ་གོ ར་ཏྟུ་པྤ་ལ་སེ་ཏུ་པྤ་ལཱ་དི་ཨུ་པྤ་ལ་ཛཱ་ཏི་སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ཝི་ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ནཱི་ལ་གུ་ཎ་ཡུ་ཏྟ་མེ་ཝ ཨུ་པྤ་ལ་ཛཱ་ཏི་ཝི་སེ་སཾ ཛོ་ཏེ་ཏི. ཨུ་པྤ་ལ-ས་དྡོ་པི ནཱི་ལ-ས་དྡ་ས་མཱ་ཡུ་ཏྟོ བྷ་མ་ར་ངྒཱ་ར་ཀོ་ཀི་ལཱ་དི་ག་ཏ་ནཱི་ལ་གུ་ཎ་སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ཨ་ཝ་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ལ་ཝ་ཏྠུ་ག་ཏ་མེ་ཝ ནཱི་ལ་གུ་ཎཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏཱི་ཏི ཝི་སེ་ས་ཏྠ་སཱ་མ་ཉྙ་ཏྠ་ཡུ་ཏྟ་ཏཱ པ་ད་དྭ་ཡ་སྶ ད་ཊྛ་བྦཱ. ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨི་ཏ་ར་ཏྲཱ་པི བྷེ་དཱ་བྷེ་ད་ཝ་ནྟ་ཏཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ. ཏཱ་ཡ ཏཱ་ཡ ཨ་ནུ་མ་ཏི་ཡཱཏི ཏེ་ན ཏེ་ན ས་ངྐེ་ཏེ་ན. ཏེ ཏེ ཝོ་ཧཱ་རཱཏི ཨ་ཙྩ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ནྣེ ཨ་ཏྠེ པ་རི་ཡཱ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཙྩ་ནྟཾ བྷི་ནྣེ ཡ་ཐཱ་ས་ཀཾ ཨ་ཏྠ་ཝི་ཝ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན བྷེ་དཱ་བྷེ་ད་ཝ་ནྟེ ཝི་སེ་ས་ན་ཝི་སེ་སི་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝེ་ན ཏཱ ཏཱ ས་མ་ཉྙཱ པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡོ སི་དྡྷཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་མཱ་ནེཏི ཨེ་ཀ་སྨིཾ. ཀུ་ས་ལཱ་དི་བྷཱ་ཝནྟི ཀུ་ཙྪི་ཏ་ས་ལ་ནཱ་དི་བྷཱ་ཝཾ. ཨ་བྷི་དྷཱ་ན་ཏྠོ་པི ཧི ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་སུ་ཁ་ཝི་པཱ་ཀཱ་དི་ཨ་བྷི་དྷེ་ཡྻ་ཏྠོ ཝི་ཡ ས་བྷཱ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎཱ་དི་སཱ་མ་ཉྙ་ཏྠཾ ཝི་སེ་སེ་ཏཱི་ཏི.

ཨེ་ཏྠཱ་ཧ ‘‘ཀིཾ པ་ན ཀཱ་ར་ཎཾ ཏི་ཀཱ ཨེ་ཝ པ་ཋ་མཾ ཝུ་ཏྟཱ, ན དུ་ཀཱ, ཏི་ཀེ་སུ་པི ཀུ་ས་ལ་ཏྟི་ཀོ་ཝ, ན ཨ་ཉྙོ’’ཏི? ཝུ་ཙྩ་ཏེ – སུ་ཁ་གྒ་ཧ་ཎ་ཏོ ཨ་པྤ་བྷེ་ད་ཏོ ཙ ཏི་ཀཱ ཨེ་ཝ པ་ཋ་མཾ ཝུ་ཏྟཱ. ཡ་སྨཱ ཏི་ཀེ་ཧི བོ་དྷི་ཏེ ཀུ་ས་ལཱ་དི་བྷེ་དེ ཏ་བྦི་བྷཱ་ག་བྷི་ནྣཱ ཧེ་ཏུ་ཨཱ་ད་ཡོ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ ཧོ་ནྟི. ཏ་ཐཱ ཧི ‘‘ཏ་ཡོ ཀུ་ས་ལ་ཧེ་ཏཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཀུ་ས་ལཱ་དི་མུ་ཁེ་ན ཧེ་ཏུ་ཨཱ་ད་ཡོ ཝི་བྷ་ཏྟཱ, ཀ་ཏི་པ་ཡ་བྷེ་དཱ ཙ ཏི་ཀཱ དྭཱ་ཝཱི་ས་ཏི་པ་རི་མཱ་ཎ་ཏྟཱ.

ཏེ་སུ པ་ན ས་བྦ་ས་ངྒ་ཧ་ཨ་ས་ངྐ་ར་ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཋ་མཾ ཀུ་ས་ལ་ཏྟི་ཀཾ ཝུ་ཏྟཾ. ནི་ར་ཝ་སེ་སཱ ཧི རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ ཀུ་ས་ལ་ཏྟི་ཀེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ, ན ཏ་ཐཱ ཝེ་ད་ནཱ་ཏྟི་ཀཱ་དཱི་ཧི. ན་ནུ ཝི་པཱ་ཀ་ཏྟི་ཀཱ་དཱི་ཧི་པི ནི་ར་ཝ་སེ་སཱ དྷ་མྨཱ ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ཏི? ས་ཙྩ་མེ་ཏཾ, ཏེ་སུ པ་ན ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་སཱ་ཝ་ཛྫ་དྷ་མྨཱ ན ཨ་ས་ངྐ་ར་ཏོ ཝུ་ཏྟཱ ཡ་ཐཱ ཀུ་ས་ལ་ཏྟི་ཀེ. ན་ནུ ཙ སཾ་ཀི་ལི་ཊྛ་སཾ་ཀི་ལེ་སི་ཀ་ཏྟི་ཀཱ་དཱི་སུ་པི ཏེ ཨ་ས་ངྐ་ར་ཏོ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི? ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ, ཏེ པ་ན ཨ་ཀ་ལྱཱ་ཎ་བྷཱུ་ཏེ པཱ་པ་དྷ་མྨེ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཱ, ན ཨེ་ཝ་མ་ཡཾ. ཨ་ཡཾ པ་ན ཀ་ལྱཱ་ཎ་བྷཱུ་ཏེ པུ་ཛྫ་བྷ་ཝ་པ་རི་ནི་བྦུ་ཏི་ནི་པྥཱ་ད་ཀེ པུ་ཉྙ་དྷ་མྨེ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟོ. ཨི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ ས་ཎྷ་སུ་ཁུ་མཾ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ར་བྷ་ནྟོ ས་བྦ་ས་ངྒ་ཧ་ཨ་ས་ངྐ་ར་ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎ་གུ་ཎ་ཡོ་ག་ཏོ པ་ཋ་མཾ ཀུ་ས་ལ་ཏྟི་ཀཾ དེ་སེ་ཏི, ཀི་ཉྩ ཏ་ད་ཉྙ་ཏྟི་ཀཱ་ནཾ སུ་ཁ་གྒ་ཧ་ཎ་ཏོ. ཏ་ཐཱ ཧི ཀུ་ས་ལ་ཏྟི་ཀ་མུ་ཁེ་ན ‘‘ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལ་ཏོ ཙ་ཏྟཱ་རོ སོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝེ་ད་ནཱ་ཏྟི་ཀཱ་ད་ཡོ ཝི་བྷ་ཏྟཱ་ཏི.

ཀུ་ས་ལ་ཏྟི་ཀེ་པི ཙ པ་དྷཱ་ན་པཱ་སཾ་ས་ཨུ་བྷ་ཡ་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་ཋ་མཾ ཝུ་ཏྟཱ. ཀུ་ས་ལཱ ཧི དྷ་མྨཱ སུ་ཁ་ཝི་པཱ་ཀ་ཏྟཱ ས་བྦ་ས་ངྑ་ཏ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨུ་ཏྟ་མཱ ཨ་ཝ་ཛྫ་ཝི་དྷ་མ་ན་ཏོ ཝི་ཉྙུ་པྤ་ས་ཏྠཱ ཨི་དྷ་ལོ་ཀ་པ་ར་ལོ་ཀེ་སུ ཨ་ཏྠཱ་ཝ་ཧཱ ནི་སྶ་ར་ཎཱ་ཝ་ཧཱ ཙ, ཏ་སྨཱ པ་དྷཱ་ནཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཋ་མཾ ཝུ་ཏྟཱ, ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏྟཱ ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ, ཏ་དུ་བྷ་ཡ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་ས་བྷཱ་ཝཱ ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཀུ་ས་ལ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཨ་སྶཱ་དོ, ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ, ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་དྷ་མྨེ་སུ ནི་བྦཱ་ན་ཝ་སེ་ན ནི་སྶ་ར་ཎ་ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཨ་སྶཱ་དཱ་དི་ཀྐ་མེ་ན, ཀུ་ས་ལེ་སུ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ པ་ཎྜི་ཏཱ ཨ་ཀུ་ས་ལེ པ་ཛ་ཧ་ནྟཱ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་དྷ་མྨ་བྷཱུ་ཏ་མ་གྒ་ཕ་ལཾ ནི་བྦཱ་ན་ཉྩ ས་ཙྪི་ཀ་རོ་ནྟཱི་ཏི ཨི་མི་ནཱ ཝཱ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཀྐ་མེ་ན ཨ་ཡ་མ་ནུ་པུ་བྦཱི ཋ་པི་ཏཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.

ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ཏྠ སེ་ཀྑ་ཏྟི་ཀཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ ས་རཱུ་པ་ཏོ པུ་རི་མ་པ་ད་དྭ་ཡ་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཝ་སེ་ན ཏ་ཏི་ཡ་པ་དཾ ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ནེ་ཝ་ཀུ་ས་ལཱ ནཱ་ཀུ་ས་ལཱ’’ཏི? ཝི་སེ་ས་དཱི་པ་ན་ཏྠཾ. ཡ་ཐཱ ཧི སེ་ཀྑཱ་སེ་ཀྑ་ས་བྷཱ་ཝེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཀོ་ཙི་པི དྷ་མྨོ ཏ་དུ་བྷ་ཡ་ས་བྷཱ་ཝེ་ན ཀེ་ན་ཙི་པི པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཀ་དཱ་ཙི ཨ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི་ཏི སེ་ཀྑ་ཏྟི་ཀེ པ་ད་དྭ་ཡ་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཝ་སེ་ན ‘‘ནེ་ཝ་སེ་ཀྑཱ ནཱ་སེ་ཀྑཱ’’ཏྭེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ, ན ཨེ་ཝཾ ཨི་དྷ. ཨི་དྷ པ་ན ཀུ་ས་ལ་ས་བྷཱ་ཝཱ ཨེ་ཝ དྷ་མྨཱ ཨ་གྒ་ཕ་ལུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཏ་ཐཱ ན བྱཱ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨི་མ་སྶ ཝི་སེ་ས་སྶ དཱི་པ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཝ་ཙ་ན་མ་ཏྟེ ཨེ་ཝ ཝཱ ཨི་དཾ ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ ‘‘ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཱ ནེ་ཝ་ཀུ་ས་ལཱ ནཱ་ཀུ་ས་ལཱ’’ཏི བྱཱ་ཀ་ཏ-ས་དྡེ་ན ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ བོ་དྷི་ཏ་ཏྟཱ་ཏི.

ཨེ་ཏྠ ཙ ཨ་ཀུ་ས་ལེ་སུ ཏ་ཎྷཱ་ཡ ས་བྦཱ་ཀུ་ས་ལེ་ཧི, ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལེ་ཧི ཝཱ ས་མུ་ད་ཡ་ས་ཙྩཾ, ཏཾ་ཏཾ་ཨ་ཝ་སི་ཊྛ་ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་དྷ་མྨེ་ཧི དུ་ཀྑ་ས་ཙྩཾ, ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཀུ་ས་ལེ་ན མ་གྒ་ས་ཙྩཾ, ཨ་ཝ་སི་ཊྛ་ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ཝི་སེ་སེ་ན ནི་རོ་དྷ་ས་ཙྩཾ ད་སྶི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ས་མུ་ད་ཡེ་ན ཨ་སྶཱ་དོ, དུ་ཀྑེ་ན ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ, མ་གྒ་ནི་རོ་དྷེ་ཧི ནི་སྶ་ར་ཎཾ. ཀི་ཉྩཱ་པི ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་རི་ཙྪེ་ད་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨ་ནི་དྡྷཱ་ར་ཎ་པ་དྷཱ་ནཱ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་ཀ་ཐཱ, ཏེ་སཾ པ་ན ཀུ་ས་ལཱ་དི་ཝི་སེ་སེ ནི་དྡྷཱ་རི་ཏེ ཏ་སྶ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏ་བྦ་ཏཱ་དི་པི ཨ་ཏྠ་ཏོ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་ཡ ‘‘ས་བྦ་པཱ་པ་སྶ ཨ་ཀ་ར་ཎཾ, ཀུ་ས་ལ་སྶ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ’’ཏི (དྷ. པ. ༡༨༣; དཱི. ནི. ༢.༩༠) ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཧི ཀུ་ས་ལཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་ད་ནཱ་དི་ད་སྶ་ན་པ་རཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ས་ནཾ, ཏ་སྨཱ ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་ད་ནཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ན་ཉྩ ཨུ་པཱ་ཡོ, ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ཝི་སེ་ས་སྶ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ ཕ་ལཾ, ཀུ་ས་ལཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་ད་ནཱ་དི་ཨ་ཏྠཱ དེ་ས་ནཱ ཨཱ་ཎ་ཏྟཱི་ཏི ཨ་ཡཾ དེ་ས་ནཱ་ཧཱ་རོ.

ཨཱ་རོ་གྱ་ཊྛེ་ན ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་ཊྛེ་ན ཀོ་ས་ལྱ་ས་མྦྷཱུ་ཏ་ཊྛེ་ན ཙ ཀུ་ས་ལཱ, ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ, ཏ་དུ་བྷ་ཡ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་ཏོ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཱ, ས་བྷཱ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎཱ་དི་ཨ་ཏྠེ་ན དྷ་མྨཱ་ཏི ཨ་ནུ་པ་ད་ཝི་ཙི་ན་ནཾ ཝི་ཙ་ཡོ ཧཱ་རོ.

པུ་ཛྫ་བྷ་ཝ་ཕ་ལ་པ་རི་ནི་བྦུ་ཏི་ནི་པྥ་ཏྟི ཀུ་ས་ལེ་ཧཱི་ཏི ཡུ་ཛྫ་ཏི སུ་ཁ་ཝི་པཱ་ཀ་ཏྟཱ, ཨ་པཱ་ཡ་དུ་ཀྑ་སཾ་སཱ་ར་དུ་ཀྑུ་པྤ་ཏྟི ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ཧཱི་ཏི ཡུ་ཛྫ་ཏི ཨ་ནི་ཊྛ་ཕ་ལ་ཏྟཱ, ཏ་དུ་བྷ་ཡ་ཕ་ལཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟི ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏེ་ཧཱི་ཏི ཡུ་ཛྫ་ཏི ཨ་ཝི་པཱ་ཀ་དྷ་མྨ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཡཾ ཡུ་ཏྟི ཧཱ་རོ.

ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ སུ་ཁ་ཝི་པཱ་ཀ་སྶ པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ, ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དུ་ཀྑ་ཝི་པཱ་ཀ་སྶ, ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཱ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཱ་བྱཱ་ཀ་ཏ་དྷ་མྨཱ་ན་ནྟི ཨ་ཡཾ པ་ད་ཊྛཱ་ནོ ཧཱ་རོ.

ཀུ་ས་ལ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཡེ ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་སུ་ཁ་ཝི་པཱ་ཀཱ སུ་ཁཱ་ཡ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཱ་ཡ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཝི་པཱ་ཀ་དྷ་མྨ་དྷ་མྨཱ ཨ་ནུ་པཱ་དི་ནྣུ་པཱ་དཱ་ནི་ཡཱ ཨ་ནུ་པཱ་དི་ནྣ་ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ནི་ཡཱ…པེ… ཨ་ར་ཎཱ དྷ་མྨཱ, ཏེ བོ་དྷི་ཏཱ བྷ་ཝ་ནྟི ཀུ་ས་ལ་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ཨེ་ཀ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏྟཱ. ཏ་ཐཱ ཨ་ཀུ་ས་ལ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཡེ སཱ་ཝ་ཛྫ་དུ་ཀྑ་ཝི་པཱ་ཀཱ སུ་ཁཱ་ཡ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ དུ་ཀྑཱ་ཡ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཱ་ཡ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཝི་པཱ་ཀ་དྷ་མྨ་དྷ་མྨཱ ཨ་ནུ་པཱ་དི་ནྣུ་པཱ་དཱ་ནི་ཡཱ སཾ་ཀི་ལི་ཊྛ་སཾ་ཀི་ལེ་སི་ཀཱ…པེ… ས་ར་ཎཱ དྷ་མྨཱ, ཏེ བོ་དྷི་ཏཱ བྷ་ཝ་ནྟི ཨ་ཀུ་ས་ལ་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ཨེ་ཀ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏྟཱ. ཏ་ཐཱ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཡེ ཨ་ཝི་པཱ་ཀཱ་ར་ཧཱ སུ་ཁཱ་ཡ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ དུ་ཀྑཱ་ཡ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཱ་ཡ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཝི་པཱ་ཀཱ དྷ་མྨཱ ནེ་ཝ་ཝི་པཱ་ཀ་ན་ཝི་པཱ་ཀ་དྷ་མྨ་དྷ་མྨཱ ཨུ་པཱ་དི་ནྣུ་པཱ་དཱ་ནི་ཡཱ ཨ་ནུ་པཱ་དི་ནྣུ་པཱ་དཱ་ནི་ཡཱ ཨ་ནུ་པཱ་དི་ནྣ་ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ནི་ཡཱ…པེ… ཨ་ར་ཎཱ དྷ་མྨཱ, ཏེ བོ་དྷི་ཏཱ བྷ་ཝ་ནྟི ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ཨེ་ཀ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཡཾ ལ་ཀྑ་ཎོ ཧཱ་རོ.

‘‘ཀུ་ཙྪི་ཏེ པཱ་པ་དྷ་མྨེ ས་ལ་ཡ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ནི་རུ་ཏྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ, ཀུ་ས་ལཱ་དི་མུ་ཁེ་ན རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་དྷ་མྨེ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་སུ་དྡྷི་པ་ར་མྤ་རཱ་ཡ ‘‘ཀ་ཐཾ ནུ ཁོ ས་ཏྟཱ ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་ས་ནི་བྦཱ་ན་བྷཱ་གི་ནོ བྷ་ཝེ་ཡྻུ’’ནྟི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ, ནི་དཱ་ནཾ ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏོ ཀུ་ས་ལཱ་དི་བྷེ་དེ་ན བུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཀ་ས་ཏྟཱ. སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏོ པ་ན པཱ་ཀ་ཊ་མེ་ཝ. པ་ཋ་མཾ ཀུ་ས་ལ་ཏྟི་ཀ་སྶ དེ་ས་ནཱ ཝི་ཙཱ་རི་ཏཱ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཡཾ ཙ་ཏུ་བྱཱུ་ཧོ ཧཱ་རོ.

ཀུ་ས་ལ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་པ་རི་གྒ་ཧོ ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་པ་རི་གྒ་ཧོ ཙ. ཏ་ཏྠ པ་ཋ་མེ་ན ས་ཀ་ལཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་མཱ་ཝ་ཏྟ་ཏི, དུ་ཏི་ཡེ་ན ཙ ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་མཱུ་ལ་ཀཱ དྷ་མྨཱ. ཨ་ཀུ་ས་ལ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན པ་ན ས་ཀ་ལ་སཾ་ཀི་ལེ་ས་ཝོ་དཱ་ན་པ་ཀྑོ ཡ་ཐཱ་ར་ཧ་མཱ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡཾ ཨཱ་ཝ་ཏྟོ ཧཱ་རོ.

ཏ་ཏྠ ཀུ་ས་ལཱ བྷཱུ་མི་ཏོ ཙ་ཏུ་དྷཱ ཝི་བྷ་ཏྟཱ, ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་པ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་ཀཱ་རཱ་དི་ཏོ པ་ན ཨ་ནེ་ཀ་དྷཱ. ཨ་ཀུ་ས་ལཱ བྷཱུ་མི་ཏོ ཨེ་ཀ་དྷཱ ཝི་བྷ་ཏྟཱ, ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་དི་ཏོ ཨ་ནེ་ཀ་དྷཱ. ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཱ པ་ན ཝི་པཱ་ཀ་ཀི་རི་ཡ་རཱུ་པ་ནི་བྦཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏུ་དྷཱ བྷཱུ་མི་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་དི་ཏོ ཨ་ནེ་ཀ་དྷཱ ཙ ཝི་བྷ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཡཾ ཝི་བྷ་ཏྟི ཧཱ་རོ.

ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ཏ་ད་ངྒཱ་དི་པྤ་ཧཱ་ནཱ་ཡ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མཱ་དི་པྤ་ཧཱ་ནཱ་ཡ ཙ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ་ནཱ་ཡ, ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏེ་སུ ཨ་ས་ངྑ་ཏ་དྷཱ་ཏུ ས་བྦ་ས་ངྑ་ཏ་ནི་སྶ་ར་ཎཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཡཾ པ་རི་ཝ་ཏྟོ ཧཱ་རོ.

ཀུ་ས་ལཱ ཨ་ན་ཝ་ཛྫཱ པུ་ཉྙཱ་ནཱི་ཏི པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཨ་ཀུ་ས་ལཱ སཱ་ཝ་ཛྫཱ ཨ་པུ་ཉྙཱ་ནཱི་ཏི པ་རི་ཡཱ་ཡ ཝ་ཙ་ནཾ, ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཱ ཨ་ཝི་པཱ་ཀཱ་ར་ཧཱ ནེ་ཝ་ཨཱ་ཙ་ཡ་གཱ་མཱི ན་ཨ་པ་ཙ་ཡ་གཱ་མཱི་ནོ་ཏི པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཨ་ཡཾ ཝེ་ཝ་ཙ་ནོ ཧཱ་རོ.

ཀུ་ས་ལཱ་ད་ཡོ ‘‘ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་བྷ་ཝ་བྷཱུ་མི་ཝེ་ཝ་ཙ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཡ་ཐཱ་ས་མྦྷ་ཝཾ པ་རི་ཉྙཱ་དི་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཙ པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཡཾ པ་ཉྙ་ཏྟི ཧཱ་རོ.

ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ཀུ་ཙྪི་ཏཱ་ནཾ པཱ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་ལ་ནཾ ཀུ་སཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཀུ་སཱ་ནཾ ཝཱ རཱ་གཱ་དཱི་ནཾ ལ་ཝ་ནཾ ཨེ་ཝཾ་དྷ་མྨ་ཏཱ་ཏི ཨ་ཡཾ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་མུ་ཁེ་ན ཨ་ཝ་ཏ་ར་ཎཾ, ཏ་ཐཱ ཀུ་སེ་ན ལཱ་ཏ་བྦཱ ཀོ་ས་ལླ་ས་མྦྷཱུ་ཏཱ ཙཱ་ཏི པ་ཙྩ་ཡ་པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཝུ་ཏྟི་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད…པེ… ཨ་ཝ་ཏ་ར་ཎཾ, པ་ཙྩ་ཡ་པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཝུ་ཏྟི་ཏཱ་ཡ ཝཱ ཨཱ་དི་ཨ་ནྟ་ཝ་ནྟཱ ཨ་ནི་ཙྩ་ནྟི་ཀཱ ཙཱ་ཏི ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ་མུ་ཁེ་ན ཨ་ཝ་ཏ་ར་ཎཾ, ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ ཨེ་ཝ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་པ་ཊི་པཱི་ལི༹་ཏ་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑཱ་ཏི དུ་ཀྑ་ཏཱ་མུ་ཁེ་ན ཨ་ཝ་ཏ་ར་ཎཾ, ནི་སྶ་ཏྟ་ནི་ཛྫཱི་ཝ་ཊྛེ་ན དྷ་མྨཱ་ཏི ཨ་བྱཱ་པཱ་ར་ཏོ སུ་ཉྙ་ཏཱ་མུ་ཁེ་ན ཨ་ཝ་ཏ་ར་ཎཾ, ཨེ་ཝཾ ཀུ་ས་ལཱ་ཏི ཙ་ཏྟཱ་རོ ཁ་ནྡྷཱ དྭཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི དྭེ དྷཱ་ཏུ་ཡོ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཁ་ནྡྷཱ་ཡ་ཏ་ན་དྷཱ་ཏཱ་དི་མུ་ཁེ་ན་པི ཨ་ཝ་ཏ་ར་ཎཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་བྱཱ་ཀ་ཏེ་སུ་པི ཨ་ཝ་ཏ་ར་ཎཾ ད་སྶེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ཡཾ ཨ་ཝ་ཏ་ར་ཎོ ཧཱ་རོ.

ཀུ་ས་ལཱ་ཏི ཨཱ་ར་མྦྷོ, དྷ་མྨཱ་ཏི པ་ད་སུ་དྡྷི, ནོ ཨཱ་ར་མྦྷ་སུ་དྡྷི. ཏ་ཐཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཱ་ཏི, དྷ་མྨཱ་ཏི པ་ན པ་ད་སུ་དྡྷི ཨཱ་ར་མྦྷ་སུ་དྡྷི ཙཱ་ཏི ཨ་ཡཾ སོ་དྷ་ནོ ཧཱ་རོ.

དྷ་མྨཱ་ཏི སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ, ཏཾ ཨ་ཝི་ཀ་པྤེ་ཏྭཱ ཝི་སེ་ས་ཝ་ཙ་ནཾ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཱ་བྱཱ་ཀ་ཏཱ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ་ཏི སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ, ཏཾ ཨ་ཝི་ཀ་པྤེ་ཏྭཱ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཾ སོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏ་ནྟི་ཨཱ་དི ཝི་སེ་ས་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ་ཏི ཨ་ཡཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནོ ཧཱ་རོ.

ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ན་ཝ་མོ ཁ་ཎོ ཙ་ཏྟཱ་རི ཙ ས་མྤ་ཏྟི་ཙ་ཀྐཱ་ནི ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ ཨེ་ཝ ཝཱ ཧེ་ཏུ, ཝུ་ཏྟ་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཧེ་ཏུ, ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཡ་ཐཱ་ས་མྦྷ་ཝཾ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཧེ་ཏཱུ་ཏི ཨ་ཡཾ པ་རི་ཀྑཱ་རོ ཧཱ་རོ.

ཀུ་ས་ལཱ་ཏི པ་རི་ཉྙེ་ཡྻ་གྒ་ཧ་ཎ་ཉྩེ་ཝ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦ་གྒ་ཧ་ཎ་ཉྩ. ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ཏི པ་རི་ཉྙེ་ཡྻ་གྒ་ཧ་ཎ་ཉྩེ་ཝ པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་གྒ་ཧ་ཎ་ཉྩ. ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཱ་ཏི པ་རི་ཉྙེ་ཡྻ་གྒ་ཧ་ཎ་ཉྩེ་ཝ ས་ཙྪི་ཀཱ་ཏ་བྦ་གྒ་ཧ་ཎ་ཉྩ. དྷ་མྨཱ་ཏི པ་རི་ཉྙཱ་དཱི་ནཾ པ་ཝ་ཏྟ་ནཱ་ཀཱ་ར་གྒ་ཧ་ཎཾ. ཏེ་ན པ་རི་ཉྙེ་ཡྻ་པྤ་ཧཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ས་ཙྪི་ཀ་ར་ཎཱ་ནི དཱི་པི་ཏཱ་ནཱི་ཏི ཏ་ད་ངྒཱ་དི་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མཱ་དི་པྤ་ཧཱ་ནཱ་ནི ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ ཙ བྷཱ་ཝ་ནཱ ད་སྶི་ཏཱ་ཏི ཨ་ཡཾ ས་མཱ་རོ་པ་ནོ ཧཱ་རོ.

ཀཱ་མ་ཉྩེ་ཏཾ ཨ་ཝི་སེ་ས་ཏོ ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨ་ཀ་ཐ་ནཾ, ཝི་སེ་ས་ཝ་ནྟོ པ་ན དྷ་མྨཱ ཝི་སེ་ས་ཏོ ནི་དྡྷཱ་རི་ཏཱ. ཏ་ཐཱ ཧི ཙི་ཏྟེ་ནེ་ཝ ས་མ་ཡོ ནི་ཡ་མི་ཏོ, ཏ་སྨཱ ཀུ་ས་ལ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཝི་སེ་ས་ཏོ སཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནོ ས་མ་ཐོ ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཙ ད་སྶི་ཏཱ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན སཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ ཏ་ཎྷཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ ཙ, ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ས་པ་རི་ཝཱ་རཱ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟི ཙཱ་ཏི ཨ་ཡཾ ན་ནྡི་ཡཱ་ཝ་ཏྟ་སྶ ན་ཡ་སྶ བྷཱུ་མི.

ཏ་ཐཱ ཀུ་ས་ལ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན མཱུ་ལ་བྷཱ་ཝ་ཝི་སེ་ས་ཏོ ཏཱི་ཎི ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཱ་ནི, ཏེ་སུ ཙ ཨ་དོ་སེ་ན སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷོ, ཨ་ལོ་བྷེ་ན ས་མཱ་དྷི་ཀྑ་ནྡྷོ, ཨ་མོ་ཧེ་ན པ་ཉྙཱ་ཀྑ་ནྡྷོ ནཱི་ཡ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཨ་ཀུ་ས་ལ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཏཱི་ཎི ཨ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཱ་ནི, ཏེ་སུ ཙ ལོ་བྷེ་ན ཏ་དེ་ཀ་ཊྛཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ. ཏ་ཐཱ དོ་ས་མོ་ཧེ་ཧི ཏཾ་ཏ་དེ་ཀ་ཊྛཱ. ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏཱ་ནི་མི་ཏྟ་སུ་ཉྙ་ཏཱ ནཱི་ཡ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཡཾ ཏི་པུ་ཀྑ་ལ་སྶ ན་ཡ་སྶ བྷཱུ་མི.

ཏ་ཐཱ ཀུ་ས་ལ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཡ་ཏོ ཀོ་ས་ལླ་ཏོ ས་མྦྷཱུ་ཏཱ ཀུ་ས་ལཱ, ཏཾ པ་ཉྙི་ནྡྲི་ཡཾ. ཏཾ་ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ ཏ་དུ་པ་ནི་སྶ་ཡཱ ཙ ས་དྡ་ཧ་ནུ་སྶ་ཧ་ནཱ་པི་ལཱ་པཱ་ཝི་ཀྑེ་པཱ ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡཱ་དཱི་ནི. ཏེ་ཧི ཙ ས་བྦེ ས་དྡྷ་མྨཱ བོ་དྷི་ཏཱ བྷ་ཝ་ནྟི. ཨ་ཀུ་ས་ལ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཨ་ཀོ་ས་ལླ་པ་ཊི་ཙྪཱ་དི་ཏཱ་དཱི་ན་ཝེ་སུ ཀཱ་ཡ་ཝེ་ད་ནཱ་ཙི་ཏྟ་དྷ་མྨེ་སུ སུ་བྷ་སུ་ཁ་ནི་ཙྩ་ཨ་ཏྟཱ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་བྷཱུ་ཏཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཝི་པ་ལླཱ་སཱ. ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་ཙྩ་ཡཱ་ནི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཝི་པ་ལླཱ་ས་པྤ་ཧཱ་ན་བྷཱུ་ཏཱ་ནི ཙ ཙ་ཏྟཱ་རི སཱ་མ་ཉྙ་ཕ་ལཱ་ནི བོ་དྷི་ཏཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཡཾ སཱི་ཧ་ཝི་ཀྐཱི་ལི༹་ཏ་སྶ ན་ཡ་སྶ བྷཱུ་མཱིཏི ཨི་མེ ཏ་ཡོ ཨ་ཏྠ་ན་ཡཱ.

ཏེ་ཧི ཙ སི་དྡྷེ་ཧི དྭེ ཀ་མྨ་ན་ཡཱ་པི སི་དྡྷཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི. ཨ་ཡཾ ཏི་ཀོ ས་བྦ་དྷ་མྨ་ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ས་བྦ་བྷཱ་གི་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི ཨི་དཾ སཱ་ས་ན་པ་ཊྛཱ་ནཾ.

ཨ་ཡཾ ཏཱ་ཝ ནེ་ཏྟི་ན་ཡེ་ན ཀུ་ས་ལ་ཏྟི་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ.

ཨེ་ཝཾ ཝེ་ད་ནཱ་ཏྟི་ཀཱ་དཱི་སུ་པི ཡ་ཐཱ་ས་མྦྷ་ཝཾ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་ནི་དྡྷཱ་ར་ཎཱ་དི་ཝི་དྷི་ནཱ སོ་ལ༹་ས ཧཱ་རཱ པ་ཉྩ ན་ཡཱ ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦཱ, ཨ་ཏི་ཝི་ཏྠཱ་ར་བྷ་ཡེ་ན པ་ན ན ཝི་ཏྠཱ་ར་ཡཱ་མ. ས་ཀྐཱ ཧི ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཏེ་སུ ཏེ་སུ ཏི་ཀ་དུ་ཀེ་སུ ཏཾ་ཏཾ་ཧཱ་ར་ན་ཡ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནུ་རཱུ་པ་དྷ་མྨ་ནི་དྡྷཱ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཏེ ཏེ ཧཱ་ར་ན་ཡཱ ཝི་ཉྙུ་ནཱ ནི་དྡི་སི་ཏུ་ནྟི.

༢. ཏ་ཉྩ སུ་ཁི་ནྡྲི་ཡཾ སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱ ཨེ་ཝ ཧོ་ཏི སཱ་མ་ཉྙ་སྶ བྷེ་ད་པ་རི་ཡཱ་དཱ་ན་ཏོ, བྷེ་ད་སྶ ཙ སཱ་མ་ཉྙ་པ་རི་ཙྩཱ་ག་ཏོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཡ་སྨཱ པ་ན ཝི་སེ་ས་སཱ་མ་ཉྙཱ་ནི ཨ་ཝ་ཡ་ཝ་ས་མུ་དཱ་ཡཱ ཝི་ཡ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཏོ བྷི་ནྣཱ་ནི, ཏ་སྨཱ ‘‘ན པ་ན…པེ… ས་མཱ་ན་ཏྠ་ཏྟཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་དཱ་ནི ཏ་མེ་ཝ ནེ་སཾ བྷི་ནྣ་ཏ་ཏྭཾ ‘‘ཨ་ཡ་ཉྷཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝི་ཝ་ར་ཏི. ཏནྟི སུ་ཁ་ཧེ་ཏཱུ་ནཾ ཀཱ་ར་ཎཾ. ཏེ་ན སུ་ཁ་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ སུ་ཁ་ཧེ་ཏུ, སུ་ཁ་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་ཀཱ་ར་ཎཾ སུ་ཁ་མཱུ་ལ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. སུ་ཁ་ཧེ་ཏཱུ་ནནྟི ཨེ་ཏྠ ཧེ་ཏུ-ས་དྡེ་ན ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝ་སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པུ་ཉྙ་པ་སྶ་དྡྷི་ཨཱ་དཱི་ན’’ནྟི. ཨེ་ཏྠ ཙ སུ་ཁ་མཱུ་ལ་སུ་ཁ་ཧེ་ཏཱུ་སུ ཕ་ལཱུ་པ་ཙཱ་རེ་ན, སུ་ཁཱ་ར་མྨ་ཎ་སུ་ཁ་པ་ཙྩ་ཡ་ཊྛཱ་ནེ་སུ སུ་ཁ་ས་ཧ་ཙ་རི་ཡཱ་ཡ, ཨ་བྱཱ་པ་ཛྫ་ནི་བྦཱ་ནེ་སུ དུ་ཀྑཱ་པ་ག་མ་བྷཱ་ཝེ་ན སུ་ཁ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ. ཨི་ཊྛཱ་སཱུཏི སུ་ཁུ་པེ་ཀྑཱ་ནཾ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མཱ་ཉྙཱ་ཎ་ས་ངྑཱ་ར་དུ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ ཨ་ནི་ཊྛ་བྷཱ་ཝོ་པི ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཝི་སེ་སེ་ཏི. ཨུ་པེ་ཀྑ་མེ་ཝ ཝཱ ཨ་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ ཝི་སེ་ས་ནཾ ཀ་ཏཾ. སཱ ཧི ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀ་བྷཱུ་ཏཱ ཨ་ནི་ཊྛཱ་པི ཨ་ཏྠཱི་ཏི. ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སཱུཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ‘‘སོ་ཝ་གྒི་ཀཾ སུ་ཁ་ཝི་པཱ་ཀ’’ནྟི (དཱི. ནི. ༡.༡༦༣) ཨེ་ཝ་མཱ་དིཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཨི་ཊྛ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ ཧི ཨེ་ཏྠ སུ་ཁ-ས་དྡོ་ཏི.

ས་ངྑཱ་ར་དུ་ཀྑཱ་དཱི་སཱུཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ‘‘ཋི་ཏི་སུ་ཁཾ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དུ་ཀྑཾ, ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ དུ་ཀྑུ་དྲ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ཝི་པཱ་ཀ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཀེ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱ དུ་ཀྑ་ཨ་ནི་ཊྛ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ ཧི ཨེ་ཏྠ དུ་ཀྑ-ས་དྡོ་ཏི. དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱ་དུ་ཀྑ་ཝ་ཏྠུ་ཨཱ་དཱི་སུ དུ་ཀྑ་ས་དྡ་པྤ་ཝ་ཏྟི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ. ཝི་པཱ་ཀཱ་ཝི་པཱ་ཀ་བྷེ་དཱ་ཡ ས་བྦཱ་ཡ་པི སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཝ་སེ་ན ལ་ཀྑ་ཎ་སྶ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཏ་དུ་བྷ་ཡཱ་ནུ་ཀཱུ་ལ་མ་ཏྠཾ ཝི་ཝ་ར་ནྟོ ‘‘ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཝི་པཱ་ཀཱ ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨི་ཊྛ་སྶ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ. ཨི་ཏ་རཱ ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་ངྐ་པྤ་ཏོ ཙ ཨི་ཊྛ་སྶ ཨི་ཊྛཱ་ཀཱ་ར་སྶ ཝཱ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.

ཨ་ས་མཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ ས་མཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི སཱ་ཏི་ས་ཡཱ་ཏི ཨུ་ཀྐཾ་ས་ག་ཏི་ཝི་ཛཱ་ན་ན་ཝ་སེ་ན ‘‘ས་མཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ས་ཧུ་པྤ་ཏྟི་ཀཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་དོ, ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཨེ་ཏ་སྨཱ་ཏི ཨུ་པྤཱ་དོ་ཏི དུ་ཝི་དྷོ་པི ཨུ་པྤཱ་དོ ཨེ་ཀུ་པྤཱ་དཱ་ཏི ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཀ་སེ་ས་ན་ཡེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏོ་ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ‘‘ས་མཱ…པེ… ཨ་ཏྠོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ སི་ཡཱ. ཏེ་ན ཏཱ་ནི ཨེ་ཀ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་ནཱིཏི ཨེ་ཏ་སྶ ཙ ‘‘ཀ་པྤེ་ནྟ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་ཏྠ པུ་རི་མ་ཝི་ཀ་པྤེ ཨེ་ཀཾ ཝ་ཏྠུ ནི་སྶ་ཡོ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ, ན ཨེ་ཀཾ་ཡེ་ཝ ཝ་ཏྠཱུ་ཏི. ཨེ་ཀེ་ཀ་བྷཱུ་ཏ་སྶ བྷཱུ་ཏ་ཏྟ་ཡ་ནི་སྶི་ཏ་ཏྟཱ ཙ་ཏུ་བྷཱུ་ཏ་ནི་སྶི་ཏ་ཏྟཱ ཙ ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པཱ་ནཾ. དུ་ཏི་ཡ་ཝི་ཀ་པྤེ པ་ན ཨེ་ཀཾ་ཡེ་ཝ ཝ་ཏྠུ ཨེ་ཏེ་སུ ནི་སྶི་ཏ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ནི་སྶ་ཡ་ནི་སྶི་ཏ་ཏཱ་ས་ངྑཱ་ཏ་ཨུ་པ་ཀཱ་རོ་པ་ཀ་ཏྟ་བྦ་བྷཱ་ཝ་དཱི་པ་ནཾ ཨེ་ཀ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་ནྟི དུ་ཏི་ཡ་ཝི་ཀ་པྤེ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏ་ཝ་སེ་ན ཡོ་ཛ་ནཱ ཀ་ཏཱ. ཨི་ཏ་ར་ཐཱ ཨེ་ཀཾ ཝ་ཏྠུ ཨེ་ཏེ་སཱུཏི ས་མཱ་ས་ཏྠ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པཱ་ན་མྤི པ་རི་གྒ་ཧོ ཝ་ཏྟ་བྦོ སི་ཡཱ. པ་ཉྩ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནཱ་ནནྟི ཨི་དཾ ནི་ད་སྶ་ན་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཀི་རི་ཡ་མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ་ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ད་ཡོ་པི ཧི ཨེ་ཀཱ་ར་མྨ་ཎཱ་བྷི་ནྣ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ ཙཱ་ཏི པཱ་ཀ་ཊོ་ཡ་མ་ཏྠོ་ཏི. ས་ནྟཱི་ར་ཎཱ་དཱི་ནནྟི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཝོ་ཊྛ་བྦ་ན་ཛ་ཝ་ན་ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི ས་ངྒ་ཡ྄ཧ་ནྟི, ཨེ་ཏཱ་ནི ཙ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནཱ་དཱི་ནི ཙུ་ཏི་ཨཱ་ས་ནྣཱ་ནི ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏཱ་ནཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཏཱ་ནི ཧི ཏ་དུ་དྡྷཾ ཀ་མྨ་ཛ་རཱུ་པ་སྶ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ ཨེ་ཀ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཧ་ད་ཡ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ཝ་ཏྟ་ནྟི, ཨི་ཏ་རཱ་ནི པ་ན པུ་རི་མ་པུ་རི་མ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎུ་པྤ་ནྣེ ཧ་ད་ཡ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ཨུ་ཏྟ་རུ་ཏྟ་རཱ་ནི པ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི. ཚ་སུ ཝཱ ཝ་ཏྠཱུ་སུ ཨེ་ཀཾ ཧ་ད་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ཡེ་ཝ ཝ་ཏྠུ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཨེ་ཝཾ པ་ན ཨ་ཏྠེ ས་ཏི ཙུ་ཏི་ཨཱ་ས་ནྣ་ཏོ ཨི་ཏ་རེ་སཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནཱ་དཱི་ནཾ ག་ཧ་ཎཾ སི་ཡཱ་ཏི ཉཱ་ཏ་བྦཾ.

ཨེ་ཏྠཱ་ཧ – ‘‘ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ཏྠ ཀུ་ས་ལ་ཏྟི་ཀཱ་ན་ནྟ་རཾ ཝེ་ད་ནཱ་ཏྟི་ཀོ་ཝ ཝུ་ཏྟོ’’ཏི? ཀི་སྨིཾ པ་ན ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནེ ཨ་ཡ་མ་ནུ་ཡོ་གོ ན སི་ཡཱ, ཨ་པི་ཙ ཨ་ཝ་ཡ་ཝཱ་ནཾ ཨ་ནེ་ཀ་བྷེ་ད་ཏཱ་ད་སྶ་ན་ཏྠཱ ཏི་ཀ་ནྟ་ར་དེ་ས་ནཱ. ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ན ཧི ཀུ་ས་ལ་ཏྟི་ཀེ་ན ས་བྦ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཏི་དྷཱ ཝི་བྷཱ་གཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ པུ་ན ཏ་ད་ཝ་ཡ་ཝཱ་ནཾ ཀུ་ས་ལཱ་དཱི་ན་མྤི ཨ་ནེ་ཀ་བྷེ་ད་བྷི་ནྣ་ཏཾ ད་སྶེ་ནྟེ་ན ཏེ་སཾ ཝེ་ད་ནཱ་ས་མྤ་ཡོ་ག་ཝི་བྷཱ་ག་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཏྠཾ ‘‘སུ་ཁཱ་ཡ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཀུ་ས་ལཱ ཧི དྷ་མྨཱ སི་ཡཱ སུ་ཁཱ་ཡ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ, སི་ཡཱ ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཱ་ཡ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ. ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ སི་ཡཱ སུ་ཁཱ་ཡ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ, སི་ཡཱ དུ་ཀྑཱ་ཡ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ, སི་ཡཱ ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཱ་ཡ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ, ཏ་ཐཱ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཱ ས་མྤ་ཡོ་གཱ་ར་ཧཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཀུ་ས་ལཱ་དི་དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཙྩེ་ཀཾ ཝེ་ད་ནཱ་བྷེ་དེ་ན ཝི་བྷཱ་ག་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཀུ་ས་ལ་ཏྟི་ཀཱ་ན་ནྟ་རཾ ཝེ་ད་ནཱ་ཏྟི་ཀཾ ཝ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི སུ་ཁ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ པ་ཙྩེ་ཀཾ ཝི་པཱ་ཀཱ་དི་བྷེ་ད་བྷི་ནྣ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝེ་ད་ནཱ་ཏྟི་ཀཱ་ན་ནྟ་རཾ ཝི་པཱ་ཀ་ཏྟི་ཀོ ཝུ་ཏྟོ. སུ་ཁ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཧི དྷ་མྨཱ སི་ཡཱ ཝི་པཱ་ཀཱ, སི་ཡཱ ཝི་པཱ་ཀ་དྷ་མྨ་དྷ་མྨཱ, སི་ཡཱ ནེ་ཝ་ཝི་པཱ་ཀ་ན་ཝི་པཱ་ཀ་དྷ་མྨ་དྷ་མྨཱ. ཏ་ཐཱ ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ, དུ་ཀྑ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ པ་ན སི་ཡཱ ཝི་པཱ་ཀཱ, སི་ཡཱ ཝི་པཱ་ཀ་དྷ་མྨ་དྷ་མྨཱ་ཏི ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨ་ཝ་སེ་ས་ཏྟི་ཀཱ་ནཾ དུ་ཀཱ་ན་ཉྩ ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཨ་ན་ནྟ་ར་ཝ་ཙ་ནེ པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཾ.

༣. ཝི་པཱ་ཀ་ནི་རུ་ཏྟི་ཉྩ ལ་བྷ་ནྟཱིཏི ཏེ་སུ ཝི་པཱ་ཀ་ས་དྡ་སྶ ནི་རུ་ལ༹ྷ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི. སུ་ཀྐ་ཀ་ཎྷཱ་དཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཨ་ཀ་ཎྷ་ཨ་སུ་ཀྐ་ཕ་སྶཱ་དི་བྷཱ་ཝོ པ་རི་གྒ་ཧི་ཏོ. ས་ཏི པ་ན པཱ་ཀ-ས་དྡ་སྶ ཕ་ལ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་བྷཱ་ཝེ རཱུ་པཾ ཝི་ཡ ན ནི་ཧཱི་ནོ པ་ཀྐཾ ཝི་ཡ ཝི་སི་ཊྛོ པཱ་ཀོ་ཏི ཝི་པཱ་ཀོཏི ཨེ་ཝཾ ཝཱ ཨེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ས་བྱཱ་པཱ་ར་ཏཱཏི ས་ཨུ་སྶཱ་ཧ་ཏཱ. ས་ནྟཱ་ནེ ས་བྱཱ་པཱ་ར་ཏཱཏི ཨེ་ཏེ་ན ཙི་ཏྟ་པྤ་ཡོ་ག་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཀི་རི་ཡཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝི་པཱ་ཀ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་ནྟཱ་ན་ཝི་སེ་ས་མཱ་ཧ ‘‘ཡ་ཏོ ཡ་སྨིཾ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དེ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཱ ཙེ་ཏ་ནཱ, ཏཾ་ས་ནྟཱ་ནེ ཨེ་ཝ ཏ་སྶཱ ཝི་པཱ་ཀུ་པྤ་ཏྟཱི’’ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘ས་བྱཱ་པཱ་ར་ཏཱ’’ཏི ཨེ་ཏེ་ན ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་དྭ་ཡཾ ཝི་པཱ་ཀ་ཉྩ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏི, ‘‘ཨ་ནུ་པ་ཙྪི་ནྣཱ་ཝི་ཛྫཱ་ཏ་ཎྷཱ་མཱ་ནེ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཝ་སི་ཊྛཾ ཀི་རི་ཡཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏི. ཨུ་བྷ་ཡེ་ན་པི ཨ་ནུ་ས་ཡ་ས་ཧཱ་ཡ་ས་ཨུ་སྶཱ་ཧ་ཏཱ་ལ་ཀྑ་ཎཱ ཝི་པཱ་ཀ་དྷ་མྨ་དྷ་མྨཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཀུ་ས་ལཱ་ན་མྤི ཧི ཨ་ནུ་ས་ཡཱ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡཱ ཧོ་ནྟི, ཡ་ཏོ ‘‘ཀ་ཏ་མེ དྷ་མྨཱ ཀུ་ས་ལཱ? ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཾ…པེ… ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ངྑཱ་རཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཝི་བྷ. ༣༤༢) ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཏཱ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་ཝི་བྷ་ངྒེ པ་ཀཱ་སི་ཏཱ. ནི་རུ་སྶཱ་ཧ་ས་ནྟ་བྷཱ་ཝ་ལ་ཀྑ་ཎཱ ཝི་པཱ་ཀཱ, ཨུ་བྷ་ཡ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎཱ ནེ་ཝ་ཝི་པཱ་ཀ་ན་ཝི་པཱ་ཀ་དྷ་མྨ་དྷ་མྨཱ་ཏི.

ཨ་བྷི་ཉྙཱ་དི་ཀུ་ས་ལཱ་ནནྟི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ‘‘ཨ་ཧོ་སི ཀ་མྨཾ ནཱ་ཧོ་སི ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀོ’’ཏི (པ་ཊི. མ. ༡.༢༣༤) ཨི་མི་ནཱ ཏི་ཀེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏཾ ག་ཏི་ཨུ་པ་དྷི་ཀཱ་ལ་པ་ཡོ་གཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཝི་པཱ་ཀཾ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡ་ཉྩ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཨ་པ་རཱ་པ་རི་ཡ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ པ་ན སཾ་སཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ ཨ་ཧོ་སི་ཀ་མྨཱ་དི་བྷཱ་ཝཾ ན བྷ་ཛ་ཏི. བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ་དཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ད་སྶ་ནེ་ན པ་ཧཱ་ཏ་བྦཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཨུ་བྷ་ཡ་མྤི ‘‘ཝི་པཱ་ཀཱ་ནུ་པྤཱ་ད་ནེ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ག་ཏི་ཨུ་པ་དྷི་ཀཱ་ལ་པ་ཡོ་གཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ནུ་པྤ་ནྣ་ཝི་པཱ་ཀ་མེ་ཝ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་སྶ་པི པ་ཝ་ཏྟི་ཝི་པཱ་ཀ་སྶ ཨ་ནུ་ཛཱ་ན་ན་ཏོ. ཡེ་སཾ པ་ན བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ ཨ་ཝི་པཱ་ཀཱ, ཏེ་སཾ མ་ཏེ་ན ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ད་སྶ་ནེ་ན པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་སྶ ཨ་ཧོ་སི་ཀ་མྨ་ནྟི ཨེ་ཝཾ་པ་ཀཱ་ར་སྶེ་ཝ པ་རི་གྒ་ཧོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

༤. ‘‘ཀ་ཐ་མཱ་དི་ནྣཱ’’ཏི ཨ་ཡ་མྤི པ་ཉྷོ ལ་བྦྷ་ཏི. ‘‘ཕ་ལ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ’’ཏི ཧི ཨཱ་དཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་ཝ་ཙ་ནཾ. ཀེ་ས་ཉྩི གོ་ཏྲ་བྷུ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་པེ་ཏ་ཀི་རི་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཏཾ་ཀ་ཏྟུ་བྷཱུ་ཏཱ་ན་ཉྩ ཨ་ཏྠཱ་ནཾ ཨུ་པེ་ཏ་བྦ་ས་མྦ་ནྡྷ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཏ་ད་བྷི་དྷཱ་ཡི་ནོ་པི ས་དྡཱ ས་མྦ་ནྡྷཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི ‘‘ཨུ་པེ་ཏ་ས་དྡ་ས་མྦ་ནྡྷི་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་པེ་ཏནྟི ཧི ཨུ་པེ་ཏ་བྦ་ཏྠེ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནེ ཨ་ཝ་སྶཾ ཨུ་པེ་ཏ་ཀི་རི་ཡཱ ཨུ་པེ་ཏཱ ཙ ཉཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི. ‘‘རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཁོ པ་ན, ག་ཧ་པ་ཏི, ཡོ ཚ་ནྡོ ཡོ རཱ་གོ ཡཱ ན་ནྡཱི ཡཱ ཏ་ཎྷཱ ཡེ ཨུ་པ་ཡུ་པཱ་དཱ་ནཱ, ཙེ་ཏ་སོ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་སཱ ཨ་ནུ་ས་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ‘‘ཨུ་པ་ཡོ’’ཏི ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་ཡོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨུ་པ་ཡ…པེ… དི་ཊྛཱི་ཧཱི’’ཏི. ཡ་ཐཱ་ས་མྦྷ་ཝནྟི ‘‘ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ཨ་ཏྠེ་སུ ཡོ ཡོ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི ཡོ་ཛེ་ཏུཾ, སོ སོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན ཝ་ཙ་ནཱ་ནུ་པུ་བྦེ་ནཱཏི ‘‘ཀིཾ པ་ན ཏཾ ཨུ་པེ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ན ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ. ས་བྦ་པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣཱ་ནནྟི ས་བྦ་ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ. ནཱ་པ་ཛྫ་ཏི སཱ་མ་ཉྙ་ཛོ་ཏ་ནཱ་ཡ ཝི་སེ་སེ ཨ་ཝ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཝི་སེ་ས་ཏྠི་ནཱ ཙ ཝི་སེ་སོ ཨ་ནུ་པ་ཡུ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཏཾ པ་ན ཝི་སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཾ ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘བོ་དྷ་ནེ་ཡྻཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.

ཨུ་པེ་ཏཾ དཱི་པེ་ཏཱིཏི ཡ་ཐཱ ‘‘པཱ་ཙ་རི་ཡོ’’ཏི ཨེ་ཏྠ པ་ག་ཏོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ པཱ་ཙ་རི་ཡོ་ཏི པ-ས་དྡོ པ་ག་ཏཾ དཱི་པེ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨུ་པ-ས་དྡོ ཨུ་པེ་ཏཾ དཱི་པེ་ཏི ཨེ་ཝ, ན ཙེ་ཏྠ ག་ཏཱ་དི་ཨ་ཏྠཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན པ་ཙྩ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ན་ཡོ་གོ ཨི་ཙྪི་ཏོ་ཏི. ཨ་ཏི་ས་དྡོ ཝི་ཡཱཏི ཙ ཨི་དཾ ས་སཱ་དྷ་ན་ཀི་རི་ཡཱ་དཱི་པ་ན་སཱ་མ་ཉྙེ་ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ནཱཏི ཨེ་ཏེ་ན པུ་རི་མ་ནི་བྦ་ཏྟིཾ ཝི་སེ་སེ་ཏི. ཏེ་ན ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་སྶ་པི ཨུ་པཱ་དཱ་ན་སྶ ས་ངྒ་ཧོ ཀ་ཏོ ཧོ་ཏི. ས་ཧ་ཛཱ་ཏོ་པི ཧི དྷ་མྨོ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏོ པུ་རི་མ་ནི་པྥ་ནྣོ ཝི་ཡ ཝོ་ཧ་རཱི་ཡ་ཏི ཡ་ཐཱ ‘‘ཨེ་ཀཾ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ ཏ་ཡོ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ’’ཏི, ‘‘ཨེ་ཀཾ ཁ་ནྡྷཾ པ་ཊི་ཙྩ ཏ་ཡོ ཁ་ནྡྷཱ’’ཏི (པ་ཊྛཱ. ༡.༡.༥༣) ཙ. དྷཱ་ཏུ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ཀཱ་སི་ཏནྟི ‘‘ཨུ་པ་པ་ཏྟི་བྷ་ཝོ པ་ཉྩ་ཧི ཁ་ནྡྷེ་ཧི ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཧཱ་ཡ་ཏ་ནེ་ཧི ས་ཏྟ་ར་ས་ཧི དྷཱ་ཏཱུ་ཧི ས་ངྒ་ཧི་ཏོ. ཀ་ཏི་ཧི ཨ་ས་ངྒ་ཧི་ཏོ. ན ཀེ་ཧི་ཙི ཁ་ནྡྷེ་ཧི ཨེ་ཀེ་ནཱ་ཡ་ཏ་ནེ་ན ཨེ་ཀཱ་ཡ དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨ་ས་ངྒ་ཧི་ཏོ’’ཏི (དྷཱ་ཏུ. ༦༧) ཨེ་ཝ་མཱ་དིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝཱཏི ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ས་དྡཱ་ན་པེ་ཀྑ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ. ཨ་ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱཏི ཨུ་པཱ་དི་ནྣཱ་ནུ་པཱ་དི་ནྣ་ཝི་སེ་སཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ. ཨུ་པཱ་དཱ་ནཱ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱ་ཝཱ་ན་ཏི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ཨུ་པཱ་དཱ་ནེ་ཧི ཨུ་པཱ་དཱ་ཏ་བྦཱ་ཏི ཝཱ ཨུ་པཱ་དཱ་ནི་ཡཱ, ཨུ་པཱ་དཱ་ཏུཾ ཝཱ ཨ་ར་ཧ་ནྟཱི་ཏི ཨུ་པཱ་དཱ་ནི་ཡཱ, ཨུ་པཱ་དཱ་ནེ ནི་ཡུ་ཏྟཱ་ཏི ཝཱ ཨུ་པཱ་དཱ་ནི་ཡཱ ཀ-ཀཱ་ར་སྶ ཡ-ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ་ཏི.

༥. ཝི་བཱ་དྷ་ནཾ པཱི་ལ༹་ནཾ ཀི་ལ་མ་ནཾ ཨུ་པ་ཏཱ་པོ པ་རི་ལཱ༹་ཧོ ཨ་པྤ་སྶ་དྡྷི་བྷཱ་ཝོ. ཝི་དཱུ་སི་ཏཱ མ་ལཱི་ནཱ ཙ ཡ་ཏོ ཀེ་ཙི ཨ་ཀི་ལེ་ས་ས་བྷཱ་ཝཱ་པི ཨ་ནི་ཊྛ་ཕ་ལཱ གཱ་ར་ཡ྄ཧཱ ཙ ཛཱ་ཏཱ.

༦. ‘‘སཱི་ལ་མ་ཏྟ་ཀཾ, པ་རཾ ཝི་ཡ མ་ཏྟཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ མ་ཏྟཱ-ས་དྡ་སྶ པ་མཱ་ཎ་ཝཱ་ཙ་ཀ་ཏཱ ད་ཊྛ་བྦཱ. མ་རི་ཡཱ་ད་ཝཱ་ཙ་ཀོ ཝཱ མ་ཏྟཱ-ས་དྡོ. ཝི་ཙཱ་རོ ཧེ་ཏྠ ཛྷཱ་ན་ངྒེ་སུ ཧེ་ཊྛི་མ་མ་རི་ཡཱ་དོ, ན པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ་སུ ཝི་ཡ ཝི་ཏ་ཀྐོ. སཱ པ་ན ཝི་ཙཱ་ར་མ་རི་ཡཱ་ད་ཏཱ ཝི་ཏ་ཀྐཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨེ་ཏེ་སཾ ཛཱ་ཏཱ་ཏི ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཀ་ཏཾ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ ཧུ་ཏྭཱ ཝི་ཙཱ་ར་མ་རི་ཡཱ་ད་ཛྷཱ་ན་ངྒེ་སུ ཝི་ཙཱ་ར་ཧེ་ཊྛི་མ་ཀོ་ཊི་ཀཱ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ཨཱི་ས་ད་ཏྠོ མ་ཏྟཱ-ས་དྡོ ‘‘མ་ཏྟཱ་སུ་ཁ་པ་རི་ཙྩཱ་གཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དྷ. པ. ༢༩༠) ཝི་ཡ. ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ – ཝི་ཏ་ཀྐ་ར་ཧི་ཏཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཨ་ཏི་སུ་ཁུ་མ་བྷཱུ་ཏ་ཝི་ཙཱ་ར་ཏྟཱ ཨཱི་སཾ ཝི་ཙཱ་རཱ ཙ ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་མ་ཏྟཱ་ཏི. ན ཧི ཨི་ཏོ པ་རཾ ཝི་ཙཱ་རོ ཨ་ཏྠཱི་ཏི. ཡ་དི ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་སེ་ས་ར་ཧི་ཏཱ ཝི་ཙཱ་ར་མ་ཏྟཱ, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝ་ཙ་ནཾ ཀི་མ་ཏྠི་ཡ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝི་ཙཱ་ར་མ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཡ་དི ཝི་ཙཱ་ར་མ་ཏྟ་ཏོ ཨ་ཉྙེ་ས་མྤི ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་ནཾ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝ་ཛོ་ཏ་ན་ཏྠཾ ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ ཙ ཝི་ཙཱ་ར་མ་ཏྟཱ ཨ་ཝི་ཙཱ་རཱ་ཏི ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ ཙ, ཨེ་ཝཾ ས་ཏི ཝི་ཙཱ་ར་མ་ཏྟཱ ཝི་སེ་ས་ནཾ, ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ ཝི་སེ་སི་ཏ་བྦཱ་ཏི ཝི་ཙཱ་ར་མ་ཏྟཱ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ནྟི ཙོ་ད་ནཾ མ་ན་སི ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ ‘‘ཝི་སེ་ས་ན་ཝི་སེ་སི་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཡ་ཐཱ་ཀཱ་མནྟི ཝ་ཏྟུ་ཨི་ཙྪཱ་ནུ་རཱུ་པཾ. ཡེ་ན ཡེ་ན ཧི པ་ཀཱ་རེ་ན དྷ་མྨེ་སུ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦ་ག་ཧེ་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝཱ ལ་བྦྷ་ནྟི, ཏེ་ན ཏེ་ན པ་ཀཱ་རེ་ན ཝི་སེ་ས་ན་ཝི་སེ་སི་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝོ ས་མྦྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི. པ་དཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཀྐ་མོ པ་དཱ་ནུ་ཀྐ་མོ.

ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ ས་ཝི་ཏ་ཀྐཱ ཙ ས་ཝི་ཙཱ་རཱ ཨ་ཝི་ཙཱ་རཱ ཙཱཏི ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་ས་ཝི་ཙཱ་རཱ ས་ཝི་ཏ་ཀྐཱ ཨ་ཝི་ཙཱ་རཱ་ཏི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཨུ་བྷ་ཡེ་ཀ་དེ་ས་ད་སྶ་ན་མྤི ཨུ་བྷ་ཡ་ད་སྶ་ན་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ‘‘ཡ་དི ས་ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་ཝི་ཙཱ་རཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་ཏ་ར་མྤི པ་ཀཱ་སེ་ཏུནྟི ཨི་དཾ ཡ་ཐཱ ས་ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་ཝི་ཙཱ་རེ་སུ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དེ་སུ ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་ཝི་ཙཱ་ར་ཏཱ་ཡ ‘‘ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་མ་ཏྟོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ, ཨེ་ཝཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དེ་སུ ཝི་ཙཱ་རོ ‘‘ས་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཨ་ཝི་ཙཱ་རོ’’ཏི ས་ཀྐཱ ཝི་ཉྙཱ་ཏུ་ནྟི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཝི་ཏ་ཀྐཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨེ་ཏེ ཝི་ཙཱ་ར་མ་ཏྟཱཏི ཨ་ཡ་མྤི ཨ་ཏྠོ ཝི་སེ་ས་ནི་ཝ་ཏྟི་ཨ་ཏྠཾ་ཡེ་ཝ མ་ཏྟཱ-ས་དྡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟོ. ཝི་ཙཱ་ར་མ་ཏྟཱཏི ཧི ཝི་ཙཱ་ར་མ་ཏྟ་ཝ་ནྟོ་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་མཱ་ན་ཏྟཱ ཏ་ད་ཉྙ་ཝི་སེ་ས་ཝི་ར་ཧ་སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་སེ་ས་ཝི་ར་ཧ་ས་ངྑཱ་ཏེ ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐ-ས་དྡོ ས་ནྣི་དྷཱ་པི་ཏོ ཝི་སེ་སེ་ཏི དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་དྷ་མྨེ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ན ཝི་ཙཱ་ར་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི.

༧. ཝེ་ད་ཡ་མཱ་ནཱཏི ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་མཱ་ནཱ. སུ་ཁཱ་ཀཱ་རེཏི ཨི་ཊྛཱ་ཀཱ་རེ, ཨི་ཊྛཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ནཱ་ཀཱ་རེ ཝཱ. ཨུ་དཱ་སི་ནཱཏི ན་ཏི་ཨ་པ་ན་ཏི་ར་ཧི་ཏཱ. སུ་ཁ་དུ་ཀྑཱ་ནཾ ཨ་ཝི་རུ་དྡྷཱ ཏེ་སཾ བྱ་ཝ་དྷཱ་ཡི་ཀཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. སུ་ཁ་དུ་ཀྑཱ་ནི ཝི་ཡ ཧི སུ་ཁ་དུ་ཀྑཱ་ནཾ ཨ་ན་ནྟ་རཾ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ བྱ་ཝ་དྷཱ་ཡི་ཀཱ་བྷཱུ་ཏཱ ན ཏེ་ཧི ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ན པ་ན སུ་ཁ་དུ་ཀྑཱ་ནི ཨ་ན་ནྟ་རཱ་པ་ཝ་ཏྟི་ཏོ. ‘‘ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཏོ ཨི་ཀྑ་ཏཱི་ཏི ཨུ་པེ་ཀྑཱ’’ཏི ཨ་ཡཾ པ་ན་ཏྠོ ཨི་དྷ ཨུ་པེ་ཀྑཱ-ས་དྡ་སྶ ས་བྦུ་པེ་ཀྑཱ་པ་རི་ཡཱ་དཱ་ན་ཏོ ན ཝུ་ཏྟོ. ན ཧི ལོ་བྷ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་དི་ཨུ་པེ་ཀྑཱ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཏོ ཨི་ཀྑ་ཏཱི་ཏི. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ པཱི་ཏི་ས་ཧ་ག་ཏཱ་ཡེ་ཝ ན སུ་ཁ་ས་ཧ་ག་ཏཱ, སུ་ཁ་ས་ཧ་ག་ཏཱ་པི ན པཱི་ཏི་ས་ཧ་ག་ཏཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི པཱི་ཏི་ས་ཧ་ག་ཏཱ སུ་ཁ་ས་ཧ་ག་ཏཱ ཙ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ བྷི་ནྣཱ, ཏ་སྨཱ. ས་ཏི་པི སུ་ཁ་ས་ཧ་ག་ཏཱ་ནཾ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན པཱི་ཏི་ས་ཧ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝེ ཡེ་ན སུ་ཁེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ སུ་ཁ་ས་ཧ་ག་ཏཱ ཨེ་ཝ ཧོ་ནྟི, ན པཱི་ཏི་ས་ཧ་ག་ཏཱ, ཏཾ སུ་ཁཾ ནི་པྤཱི་ཏི་ཀ་སུ་ཁ་ནྟི ཨ་ཡཾ ཝི་སེ་སོ ཨི་མི་ནཱ ཏི་ཀེ་ན ད་སྶི་ཏོ་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ‘‘པཱི་ཏི་ས་ཧ་ག་ཏཱ་ཏི ཝ་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.

སི་དྡྷོཏི སཱ་ཝ་སེ་སཾ ནི་ར་ཝ་སེ་ས་ཉྩ སུ་ཁ་པཱི་ཏི་ཡོ ས་ངྒ་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟེ་ཧི པ་ཋ་མ་དུ་ཏི་ཡ་པ་དེ་ཧི ཡོ པཱི་ཏི་ས་ཧ་ག་ཏོ དྷ་མྨ་ཝི་སེ་སོ, ཏཾ སུ་ཁཾ, ཡོ ཙ སུ་ཁ་ས་ཧ་ག་ཏོ དྷ་མྨ་ཝི་སེ་སོ, སཱ པཱི་ཏཱི་ཏི ས་ཏི་པི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ སཾ་ས་ཊྛ་བྷཱ་ཝེ པ་ད་ནྟ་ར་ས་ངྒ་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཝ་དཱི་པ་ན་ཏོ་སི་དྡྷོ ཉཱ་ཏོ ཝི་དི་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སུ་ཁཾ ཨ་ཏི་པ་ཎཱི་ཏ་སུ་ཁ་ནྟི ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་ངྒ་ཏོ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཏ་སྶ པ་ཎཱི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཨ་ཡཾ ཏི་ཀོ ཝུ་ཏྟོ’’ཏི ཀེ་ཙི ཝ་ད་ནྟི, ཏ་དེ་ཏཾ ས་བྦེ་སཾ སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨི་དྷ ‘‘སུ་ཁ་ས་ཧ་ག་ཏཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཝི་ཙཱ་རེ་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཐཱ ཧི ‘‘སུ་ཁ་བྷཱུ་མི་ཡཾ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (དྷ. ས. ༡༢༨༣) ‘‘ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལ་ཏོ ཙ་ཏྟཱ་རོ སོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (དྷ. ས. ༡༥༩༨) ཙ ནི་དྡེ་སོ པ་ཝ་ཏྟོ་ཏི.

༨. ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ, ན ནི་བྦཱ་ན་པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནཾ, ཨི་ཏ་ར་ཐཱ གོ་ཏྲ་བྷུ་སྶ ད་སྶ་ན་བྷཱ་ཝཱ་པ་ཏྟི ཨ་ཙོ་ད་ནཱི་ཡཱ སི་ཡཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ན་ནུ ཙ དི་སྭཱ ཀ་ཏྟ་བྦ་ཀི་ཙྩ་ཀ་ར་ཎེ་ན སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒོ་ཝ ད་སྶ་ན་ནྟི ཨུ་ཀྐཾ་ས་ག་ཏི་ཝི་ཛཱ་ན་ནེ་ན ནི་བྦཱ་ན་སྶ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ན་མེ་ཝ ད་སྶ་ན་ནྟི གོ་ཏྲ་བྷུ་སྶ ད་སྶ་ན་བྷཱ་ཝཱ་པ་ཏྟི ན ཙོ་དེ་ཏ་བྦཱ་ཝཱ་ཏི? ན, ད་སྶ་ན་སཱ་མ་ཉྙ་སྶེ་ཝ སུ་ཡྻ་མཱ་ན་ཏྟཱ ད་སྶ་ན་ཀ་ཏྟ་བྦ་ཀི་ཙྩ་ཀ་ར་ཎཱ་ན་ཉྩ བྷེ་དེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཏ་ཏྠ ཡ་དི་པི ‘‘པ་ཉྙཱ་ཡ ཙ་སྶ དི་སྭཱ ཨཱ་ས་ཝཱ པ་རི་ཀྑཱི་ཎཱ ཧོ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༢.༡༨༢) ཝི་ཡ ཨ་བྷི་ནྣ་ཀཱ་ལ་སྶ་པི བྷི་ནྣ་ཀཱ་ལ་སྶ ཝི་ཡ བྷེ་དོ་པ་ཙཱ་ར་ད་སྶ་ན་ཏོ བྷེ་ད་ཝ་ཙ་ནཾ ཡུ་ཏྟཾ, ད་སྶ་ན་ཝི་སེ་སེ པ་ན ཨ་དྷི་པྤེ་ཏེ ད་སྶ་ན་སཱ་མ་ཉྙ་ཝ་ཙ་ནཾ ན ཀ་ཏྟ་བྦ་ནྟི ད་སྶ་ན་སཱ་མ་ཉྙ་མ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཙོ་ད་ནཱ ཀ་ཏཱ་ཏི ‘‘ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. དུ་ཏི་ཡ་ཏ་ཏི་ཡ་མ་གྒཱ་ན་མྤི དྷ་མྨ་ཙ་ཀྑུ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ ‘‘བྷཱ་ཝ་ནཱ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་པྤ་ཏྟ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ བྷཱ་ཝ་ནཱ ཝ་ཌྜྷ་ནཱ. སཱ ཙ བ་ཧུ་ལཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པུ་ན་པྤུ་ནཾ ནི་བྦ་ཏྟ་ནེ་ནཱ’’ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི ས་ཏཱིཏི ‘‘ཨུ་བྷ་ཡ་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི པ་ད་སྶ ད་སྶ་ན་བྷཱ་ཝ་ནཱ་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠེ ས་ཏི. ན་ནུ ལོ་ཀི་ཡ་ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པི ཡ་ཐཱ་བ་ལཾ ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡཱ་དཱི་ནཾ པ་ཧཱ་ཡ་ཀཱ, ཏ་ཏྲ ཀ་ཐ་མི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ, ན ཙ ཨ་ཉྙོ པ་ཧཱ་ཡ་ཀོ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཙོ་ད་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཉྙེ་ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི.

༩. ཨ་པྤ་ཧཱ་ཏ་བྦ་ཧེ་ཏུ་མ་ཏྟེ་སཱུཏི ཨ་པྤ་ཧཱ་ཏ་བྦ་ཧེ་ཏུ་ཀ་མ་ཏྟེ་སུ. ས་བྦོ ཀུ་ས་ལཱ་བྱཱ་ཀ་ཏ་དྷ་མྨོ ཡ་ཐཱ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྠོ. ས་མཱ་སོ ན ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི ཨ་ས་མ་ཏྠ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཡེ་སནྟི ཡེ ཏ་ཏི་ཡ་རཱ་སི་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཏྟཱ དྷ་མྨཱ, ཨ་ཏྠོ ཏེ་སཾ. ཨུ་བྷི་ནྣནྟི ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཡ དྭེ པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་ཧེ་ཏུ་ས་དྡཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏནྟི ‘‘ནེ་ཝ་ད་སྶ་ནེ་ན ན་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པ་ཧཱ་ཏ་བྦོ ཧེ་ཏུ ཨེ་ཏེ་སཾ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི ཨེ་ཏཾ ཝ་ཙ་ནཾ. ཏེ་ཧི ད་སྶ་ན་བྷཱ་ཝ་ནཱ་པ་དེ་ཧི ཡུ་ཏྟེ་ན པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་ཧེ་ཏུ་ཀ་པ་དེ་ན. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱཏི ཨེ་ཝཾ ད་སྶ་ན་བྷཱ་ཝ་ནཱ་པ་དེ་ཧི པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་ཧེ་ཏུ་ཀ་པ་ད་སྶ ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ཡོ་ཛ་ན་ཏོ. ཨེ་ཝ་ཉྷི པུ་རི་མ་པ་ད་དྭ་ཡ…པེ… ད་སྶ་ན་མེ་ཏཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཨེ་ཝནྟི ད་སྶ་ན་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཧི ན་པ་ཧཱ་ཏ་བྦོ ཧེ་ཏུ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྠེ ས་ཏི. ‘‘ཧེ་ཏུ…པེ… སི་ཡཱ’’ཏི ཨེ་ཏ་སྶ ‘‘པུ་རི་མ་སྨི་ཉྷི ཨ་ཏྠེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་ནཾ ཨ་གྒ་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྠཾ ཝ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ‘‘ཨ་ཐ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ དུ་ཏི་ཡ་སྶེ་ཝ ཨ་ཏྠ་སྶ ཡུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ‘‘ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ཏྠ་སྶེ་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. སོ ཧི ‘‘ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ཏྠོ.

༡༠. ཨ་ཉྙ་ཐཱཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎ་མ་ཏྟེ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏེ. ཀ་ཐཾ པ་ནེ་ཏཾ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ ‘‘ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏེ་ན ཙ་ཏུ་ཀི་ཙྩ་སཱ་དྷ་ཀཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎཾ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི? སཱ་མ་ཉྙ་ཛོ་ཏ་ནཱ་ཡ ཝི་སེ་སེ ཨ་ཝ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་དྷ་མྨཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཙ ཨ་པ་ཙ་ཡ་གཱ་མི་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་གྒཱ ཨ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ ཨ་པ་ཙ་ཡ་གཱ་མི་ནོ’’ཏི (དྷ. ས. ༡༠༢༡) ཧི ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཨ་རི་ཡ་མ་གྒཱ་ནཾ ཨེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི. ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ཝཱ ཝི་སེ་སུ་པ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཝ་ཙ་ནེ་ན ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎ་ཝི་སེ་སོ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཨུ་ཀྐཾ་ས་ག་ཏི་ཝི་ཛཱ་ན་ནེ་ན ཝཱ ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་དཱི་ནནྟི ཝོ་དཱ་ནཱ་ད་ཡོ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝེ་ནཱཏི ས་མྤཱ་པ་ཀ་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝེ་ན. ཉཱ་པ་ཀོ ཀཱ་ར་ཀོ ས་མྤཱ་པ་ཀོ་ཏི ཏི་ཝི་དྷོ ཧི ཧེ་ཏུ, ཏ་ཐཱ ཉཱ་པེ་ཏ་བྦཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན ཕ་ལཾ. ཡ་ཐཱ ནི་ར་ཡཱ་དི་མ་ནུ་སྶ་བྷཱ་ཝཱ་དི་གཱ་མི་པ་ཊི་པ་དཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ལོ་ཀི་ཡ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དཱ ‘‘ཨཱ་ཙ་ཡ་གཱ་མི་ནོ དྷ་མྨཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ, ན མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཨཱ་དི་ལོ་ཀི་ཡ་ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཨཱ་དི་དྷ་མྨཱ ཨེ་ཝ, ཨེ་ཝཾ ནི་བྦཱ་ན་གཱ་མི་པ་ཊི་པ་དཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དཱ ‘‘ཨ་པ་ཙ་ཡ་གཱ་མི་ནོ’’ཏི ད་ཊྛ་བྦཱ, ན ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་དྷ་མྨཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘པུ་རི་མ་པ་ཙྪི་མཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་སྶེ་ཝ ནི་བྦཱ་ན་གཱ་མི་པ་ཊི་པ་དཱ་བྷཱ་ཝོ པ་རི་བྱ་ཏྟོ་ཏི ཏ་སྶེ་ཝ ཨ་པ་ཙ་ཡ་གཱ་མི་བྷཱ་ཝོ ཡུ་ཏྟོ, ཏ་ད་ནུ་ཝ་ཏྟ་ཀ་ཏྟཱ པ་ན སེ་ས་དྷ་མྨེ ས་ངྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་པ་ཙ་ཡེ དུ་ཀྑ་པ་རི་ཛཱ་ན་ནཱ་དི་ནཱ སཱ་ཏི་ས་ཡཾ ག་མ་ནཾ ཡེ་ས་ནྟེ ཨ་པ་ཙ་ཡ་གཱ་མི་ནོ་ཏི ‘‘མ་གྒཱ ཨེ་ཝ ཨ་པ་ཙ་ཡ་གཱ་མི་ནོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. པུ་རི་མ་པ་ཙྪི་མཱ་ནནྟི ཙ ཨི་མ་སྨིཾ ཏི་ཀེ པ་ཋ་མ་པ་ད་དུ་ཏི་ཡ་པ་ད་ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཛ་ཡཾ ཝེ་རཾ པ་ས་ཝ་ཏི (དྷ. པ. ༢༠༡), ཙ་རཾ ཝཱ ཡ་དི ཝཱ ཏི་ཊྛ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨི་ཏི་ཝུ. ༨༦, ༡༡༠; སུ. ནི. ༡༩༥) ཝི་ཡ སཱ་ནུ་ནཱ་སི་ཀོ ཨཱ་ཙ་ཡ-ས་དྡོ་ཏི ‘‘ཨ་ནུ་ནཱ་སི་ཀ་ལོ་པོ ཀ་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘ཨཱ་ཙི་ན’’ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦེ ‘‘ཨཱ་ཙ་ཡ’’ནྟི བྱ་ཏྟ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨཱ་ཙ་ཡཱ ཧུ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟཱིཏི ཨེ་ཏེ་ན ཨ་པ་ཙི་ན་ནྟཱི་ཏི ཨ་པ་ཙ་ཡཱ, ཨ་པ་ཙ་ཡཱ ཧུ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟི པ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ན་ཡ་ཏོ ད་སྶི་ཏོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.

༡༡. ལོ་ཀི་ཡེ་སུ ཨ་སེ་ཀྑ་བྷཱ་ཝཱ་ནཱ་པ་ཏྟི ད་ཊྛ་བྦཱཏི ཀ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ, ན་ནུ –

‘‘སི་ཀྑ་ཏཱི་ཏི ཁོ བྷི་ཀྑུ ཏ་སྨཱ སེ་ཀྑོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཀི་ཉྩ སི་ཀྑ་ཏི, ཨ་དྷི་སཱི་ལ་མྤི སི་ཀྑ་ཏི ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟ་མྤི སི་ཀྑ་ཏི ཨ་དྷི་པ་ཉྙ་མྤི སི་ཀྑ་ཏི. སི་ཀྑ་ཏཱི་ཏི ཁོ བྷི་ཀྑུ ཏ་སྨཱ སེ་ཀྑོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི (ཨ. ནི. ༣.༨༦). ཡོ་པི ཀ་ལྱཱ་ཎ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ཨ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རཱི སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣོ ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སུ གུ་ཏྟ་དྭཱ་རོ བྷོ་ཛ་ནེ མ་ཏྟ་ཉྙཱུ ཛཱ་ག་རི་ཡཱ་ནུ་ཡོ་ག་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ པུ་བྦ་ར་ཏྟཱ་པ་ར་ར་ཏྟཾ བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་ཡོ་ག་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ‘ཨ་ཛྫ ཝཱ སྭེ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ སཱ་མ་ཉྙ་ཕ་ལཾ ཨ་དྷི་ག་མི་སྶཱ་མཱི’ཏི, སོ་པི སི་ཀྑ་ཏཱི་ཏི སེ་ཀྑོ’’ཏི –

ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཀ་ལྱཱ་ཎ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་སྶ་པི སཱི་ལཱ་དི་དྷ་མྨཱ སེ་ཀྑཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟཱི་ཏི? ན, པ་རི་ཡཱ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཧི སེ་ཀྑཱ་སེ་ཀྑ་བྷཱ་ཝོ ཡ་ཐཱ་ས་མྦྷ་ཝཾ མ་གྒ་ཕ་ལ་དྷ་མྨེ་སུ ཨེ་ཝཱ་ཏི ལོ་ཀི་ཡེ་སུ སེ་ཀྑ་བྷཱ་ཝཱ་ས་ངྐཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་སེ་ཀྑ་བྷཱ་ཝཱ་ནཱ་པ་ཏྟི ཝུ་ཏྟཱ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘སཱི་ལ་ས་མཱ་དྷཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་དྷ་མྨཱ་པི སི་ཀྑཱ་ཕ་ལ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ཧེ་ཊྛི་མ་ཕ་ལ་དྷ་མྨཱ ཝི་ཡ སི་ཀྑཱ་སུ ཛཱ་ཏཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ཨ་ཏྠེ་ཧི སེ་ཀྑཱ སི་ཡུཾ, ཧེ་ཊྛི་མ་ཕ་ལ་དྷ་མྨཱ་པི ཝཱ སི་ཀྑཱ་ཕ་ལ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་དྷ་མྨཱ ཝི་ཡ ཨ་སེ་ཀྑཱ་ཏི ཙོ་ད་ནཾ མ་ན་སི་ཀ་ཏྭཱ ‘‘པ་རི་ནི་ཊྛི་ཏ་སི་ཀྑཱ་ཀི་ཙྩ་ཏྟཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་ཐཱ ‘‘ཧེ་ཊྛི་མ་ཕ་ལེ་སུ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ‘‘ཏཾ ཨེ་ཝ སཱ་ལིཾ བྷུ་ཉྫཱ་མི, སཱ ཨེ་ཝ ཏི་ཏྟི་རཱི, ཏཱ་ནི ཨེ་ཝ ཨོ་ས་དྷཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཏཾ་ས་དི་སེ་སུ ཏ་བྦོ་ཧཱ་རོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨེ་ཏེ་ན ཙ སེ་ཀྑ་ས་དི་སཱ ཨ་སེ་ཀྑཱ ཡ་ཐཱ ‘‘ཨ་མ་ནུ་སྶོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཉྙེ. ཨ་ཉྙ་ཏྠ ‘‘ཨ་རི་ཊྛ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝུ་དྡྷི་ཨ་ཏྠེ་པི ཨ-ཀཱ་རོ དི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཝུ་དྡྷི་པྤ་ཏྟཱ སེ་ཀྑཱ ཨ་སེ་ཀྑཱ་ཏི ཨ་ཡ་མྤི ཨ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ.

༡༢. ཀི་ལེ་ས་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཡཱཏི ཨི་དཾ ནི་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དི་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་པི ཧེ་ཏྠ ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི. ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་དྡྷཾ་ས་ན་ར་ས་ཏྟཱ ཝཱ ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ཏ་ཏྠ སཱ་ཏི་ས་ཡ་ཀི་ཙྩ་ཡུ་ཏྟ་ཏཾ པ་རི་ཏྟ་དྷ་མྨེ་ཧི མ་ཧ་གྒ་ཏཱ་ནཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏུཾ ‘‘ཀི་ལེ་ས་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཝི་པཱ་ཀ་ཀི་རི་ཡེ་སུ དཱི་གྷ་ས་ནྟཱ་ན་ཏཱ་ཝ, ན ཀི་ལེ་ས་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ ཝི་པུ་ལ་ཕ་ལ་ཏཱ ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཝི་པུ་ལཾ ཕ་ལཾ ཝི་པུ་ལ་ཕ་ལ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ པ་ན ཨ་ཏྠེ ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ནེ ཝི་པཱ་ཀེ་སུ་པི ཝི་པུ་ལ་ཕ་ལ་ཏཱ ལ་བྦྷ་ཏེ་ཝ. སོ་པི ཨེ་ཀ་སེ་ས་ན་ཡེ་ན ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. མ་ཧ་ནྟེ་ཧི ག་ཏཱ པ་ཊི་པ་ནྣཱཏི ཨ་ཡཾ པ་ན་ཏྠོ ཏི་ཎྞ་མྤི སཱ་དྷཱ་ར་ཎོ་ཏི. གུ་ཎ་ཏོ ཨ་ཡཾ ཨེ་ཏྟ་ཀོ་ཏི ས་ཏྟཱ་ནཾ པ་མཱ་ཎཾ ཀ་རོ་ནྟཱ ཝི་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཱ ཀི་ལེ་སཱ ‘‘པ་མཱ་ཎ་ཀ་རཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ཏེ་ཧི པ་རི་ཏོ ཁ་ཎྜི་ཏཱ པ་རི་ཙྪི་ནྣཱ་ཏི པ་རི་ཏྟཱ. ས་ཏི་པི ཀེ་ཧི་ཙི པ་རི་ཙྪི་ནྣ་ཏྟེ མ་ཧཱ་པ་མཱ་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན ག་ཏཱ པ་ཝ་ཏྟཱ་ཏི མ་ཧ་གྒ་ཏཱ. པ་རི་ཙྪེ་ད་ཀ་རཱ་ནཾ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ སུ་ཁུ་མཱ་ན་མྤི ཨ་གོ་ཙ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཏེ་ཧི ན ཀ་ཐ་ཉྩི་པི པ་རི་ཙྪི་ནྣཱ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ་ཏི ཨ་པ་རི་ཙྪི་ནྣཱ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཱ, ཡ་ཏོ ཏེ ‘‘ཨ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ’’ཏི་པི ཝུ་ཙྩ་ནྟི.

༡༤. ཏི་ཏྟིཾ ན ཛ་ནེ་ནྟི ས་ནྟ་ཏ་ར་ཏཱ་ཡ ཨ་སེ་ཙ་ན་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘པ་མཱ་ཎ་ཀ་རེ་ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀོ ཨ་ཏྠ་ཝི་ཀ་པྤོ ‘‘ཨ་ཏ་པྤ་ཀ་ཏྠེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ་ཡ ཧཱི་ན་ཏྟི་ཀ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ པ་ར་ཏོ བ་ཧཱུ་སུ པོ་ཏྠ་ཀེ་སུ ལི་ཁཱི་ཡ་ཏི, ཡ་ཐཱ་ཋཱ་ནེ ཨེ་ཝ པ་ན ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཝ་ཏྟ་བྦོ.

༡༥. ལོ་ཀི་ཡ་སཱ་དྷུ་ཛ་ནེ་ཧི་པི ཨ་ཏི་ཛི་གུ་ཙྪ་ནཱི་ཡེ་སུ ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡ་ཀ་མྨ་ན་ཏྠི་ཀ་ཝཱ་དཱ་དཱི་སུ པ་ཝ་ཏྟི ཝི་ནཱ ཝི་པ་ལླཱ་ས་བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝེ་ན ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ‘‘ཝི་པ་རི་ཡཱ་ས་ད་ལ༹ྷ་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏེ་ནཱཏི ‘‘ཝི་པཱ་ཀ་དཱ་ནེ ས་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་ཏི་པི ཀཱ་ལ་ནི་ཡ་མེ ཝི་པཱ་ཀུ་པྤཱ་ད་ནེ སཱ་ས་ངྐ་ཝ་ཙ་ནེ་ན. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ནི་ཡ་ཏ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཏི་པྤ་ས་ངྒོ དུ་ནྣི་ཝཱ་རོ, ཏ་སྨཱ. བ་ལ་ཝ་ཏཱ…པེ… པ་ཝ་ཏྟཱིཏི ཨེ་ཏེ་ན ཨ་ས་མཱ་ན་ཛཱ་ཏི་ཀེ་ན ཨ་ནི་ཝ་ཏྟ་ནཱི་ཡ་ཝི་པཱ་ཀ་ཏཾ, ས་མཱ་ན་ཛཱ་ཏི་ཀེ་ན ཙ ཝི་པཱ་ཀཱ་ནུ་པྤཱ་ད་ནེ་པི ཨ་ན་ནྟ་རཾ ཝི་པཱ་ཀུ་པྤཱ་ད་ན་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཝི་ཧ་ནྟ་བྦ་ཏཾ ཨ་ན་ནྟ་རི་ཀཱ་ནཾ ད་སྶེ་ཏི. ཡ་ཏོ ཏེ་སཾ ཝི་པཱ་ཀ་དྷ་མྨ་ཏཱ ཝི་ཡ ས་བྷཱ་ཝ་སི་དྡྷཱ ནི་ཡ་ཏཱ་ན་ནྟ་རི་ཡ་ཏཱ. ཨ་ཉྙ་སྶ…པེ… དཱ་ན་ཏོཏི ཨི་མི་ནཱ་པི ཨ་ས་མཱ་ན་ཛཱ་ཏི་ཀཱ་དཱི་ཧི ཨ་ནི་ཝ་ཏྟ་ནཱི་ཡ་ཕ་ལ་ཏཾ ཨེ་ཝ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི.

ཙོ་ད་ཀོ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ ‘‘ན་ནཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ཏི་པྤ་ས་ངྒ་མེ་ཝ ཙོ་དེ་ཏི. ཨི་ཏ་རོ ‘‘ནཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ཝི་ཝ་ར་ཏི. ཨེ་ཀ་ནྟེཏི ཨ་ཝ་སྶ་མྦྷཱ་ཝི་ནི. ས་ནྣི་ཡ་ཏ་ཏྟཱཏི ས་མྤཱ་ད་ནེ ཛ་ན་ནེ ནི་ཡ་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨུ་པ་ར་ཏཱ ཨ་ཝི་པ་ཙྩ་ན་ས་བྷཱ་ཝཱ་ས་ངྐཱ ཡེ་སུ ཏཱ་ནི ཨུ་པ་ར་ཏཱ་ཝི་པ་ཙྩ…པེ… ས་ངྐཱ་ནི, ཏ་བྦྷཱ་ཝོ ཨུ་པ…པེ… ས་ངྐ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ. ‘‘ན ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཝི་གྷཱ་ཏ་ཏྟཱཏི བ་ལ་ཝ་ཏཱ་པི ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡེ་ན ཨ་ནུ་པ་ཧ་ནྟ་བྦ་ཏཾ ཨཱ་ཧ. ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀཱ་ནི ཨ་ནུ་བ་ལ་པྤ་དཱ་ཡ་ཀཱ་ནི ཧོ་ནྟི ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ས་ནྟཱ་ན་སྶ ཝི་སེ་སི་ཏ་ཏྟཱ. ཏེ་ན ནེ་སཾ ཝི་པཱ་ཀཱ་ནུ་པྤཱ་ད་ནེ་པི ཨ་མོ་གྷ་ཝུ་ཏྟི་ཏཾ ཨཱ་ཧ.

༡༦. མ་གྒ་ཀི་ཙྩཾ པ་རི་ཉྙཱ་དི. ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀ་མ་གྒ་ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་མ་གྒ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ལོ་བྷཱ་དོ་ས་ས་ངྑཱ་ཏེ་ཧི མ་གྒ་ཧེ་ཏཱུ་ཧི མ་གྒ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཁ་ནྡྷ་སེ་ས་མ་གྒ་ངྒ་ས་མྨཱ་དི་ཊྛཱི་ནཾ ས་ཧེ་ཏུ་ཀ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏོ ཏི་ཎྞཾ ན་ཡཱ་ནཾ ཨ་ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ས་ངྒ་ཎྷ་ན་ཝ་སེ་ནཱཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཧེ་ཏུ་བ་ཧུ་ཏཱ་ཝ་སེ་ནཱཏི བ་ཧུ་ཧེ་ཏུ་ཀ་སྶ པ་ཋ་མ་ན་ཡ་སྶ ཨ་ན་ནྟ་རཾ བ་ཧུ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཏཱ་སཱ་མ་ཉྙེ་ན ནི་ཀྑེ་པ་ཀ་ཎྜ་པཱ་ལི༹་ཡཾ ཏ་ཏི་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡོ ཨི་དྷ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ དུ་ཏི་ཡཾ ཝུ་ཏྟོ. ཡ་ཐཱ་ས་ཀཾ པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ་སུ ནི་རཱི་ཧ་ཀེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཀེ་ས་ཉྩི ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ནཱི་ཡ་བྷཱ་ཝོ ན ཀེ་ཝ་ལཾ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཡེ་ཝ, ཨ་ཐ ཁོ པུ་རི་མ་དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཝི་སེ་སེ་ན་པི ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པུ་བྦཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི. པ་ཝ་ཏྟི་ཝི་སེ་སོ ཧི པུ་རི་མ་པུ་རི་མཱ་ནཾ ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ་ནཾ ཨུ་ཏྟ་རུ་ཏྟ་རེ་སུ ཝི་སེ་སཱ་དྷཱ་ནཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པུ་བྦཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རོ་ཏི. ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ཡ་མཱ་ནོཏི ག་རུ་ཀཱ་ར་ཡ་མཱ་ནོ. ཨུ་དཱ་ཧ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ནཱཏི ནི་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན, ན ནི་ར་ཝ་སེ་ས་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན. ཡ་སྨཱ པ་ནཱཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཾ ཨ་ཏྠཾ པཱ་ཋ་ནྟ་རེ་ན སཱ་དྷེ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཧི ཨ་དྷི་པ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡ་སྶ པ་ཙྩ་ནཱི་ཡེ ཋི་ཏ་ཏྟཱ མ་གྒོ ཨ་དྷི་པ་ཏི མ་གྒཱ་དྷི་པ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི. ས་མཱ་ན་ས་དྡ་ཏྠ་ཝ་སེ་ནཱཏི ས་ཏི་པི ཨ་ཉྙ་པ་ད་ཏྠ་ས་མཱ་ནཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ས་མཱ་ས་ཏྠ་བྷེ་དེ མ་གྒཱ་དྷི་པ་ཏི་ས་དྡ་ཏྠ་བྷེ་དཱ་བྷཱ་ཝཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ.

༡༧. ཨུ་པྤ་ནྣ-ས་དྡོ ཨུ་པྤཱ་དཱ་དིཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་མཱ་ནོ, པ་ཏྭཱ ཝི་ག་ཏོ ཙཱ་ཏི དུ་ཝི་དྷེ་སུ ཨ་ཏྠེ་སུ ཨུ་བྷ་ཡེ་ས་མྤི ཝཱ་ཙ་ཀོ, ན པུ་རི་མཱ་ནཾ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཏ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨུ་པྤ་ནྣ་བྷཱ་ཝོ ཨུ་པྤཱ་དཱ་དི་པྤ་ཏྟ་ཏཱ. ཏེ་ན ཨ་ཏཱི་ཏཱ་པི ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ ཧོ་ནྟི. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ས་བྦོ ཨུ་པྤ་ནྣ་བྷཱ་ཝོ’’ཏི. ཨུ་པྤ་ནྣ་དྷ་མྨ་བྷཱ་ཝོ ‘‘ཨུ་པྤ་ནྣཱ དྷ་མྨཱ’’ཏི པ་དེ་ན ག་ཧི་ཏ་དྷ་མྨ་བྷཱ་ཝོ, ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་དྷ་མྨ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡོ ཝཱ ཨུ་པྤཱ་དཱ་དི་པྤ་ཏྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ ས་བྷཱ་ཝཾ དྷཱ་རེ་ཏི པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཙ དྷཱ་རཱི་ཡ་ཏི, སོ ཨུ་པྤ་ནྣ་དྷ་མྨོ་ཏི པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་བྷཱ་ཝོ ཨུ་པྤ་ནྣ་དྷ་མྨ་བྷཱ་ཝོཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨུ་པྤ་ནྣ་དྷ་མྨེ ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ ན ཡ་ཐཱ་དྷི་ག་ཏ་པ་ཊི་སེ་དྷ་ན་ནྟི ཀ་ཐ་མི་དཾ པ་ཙྩེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་དི ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཀེ་ཙི པ་ནེ་ཏྠ ‘‘ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ཏི པ་དེ་ན ཨ་ཏཱི་ཏཱ་པི ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ. ཡ་དི ན ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ, ནི་བྦཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཏེ་པི ན་ཝ་ཏྟ་བྦཱ་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ, ན ཙ ཏ་ཐཱ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ པ་ན ཏེ་སཾ མ་ཏི་མ་ཏྟ་མེ་ཝ. ཨ་ཡཾ པ་ན ཏི་ཀོ དྭི་ནྣཾ ཨ་དྡྷཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན པཱུ་རེ་ཏྭཱ ད་སྶི་ཏོ་ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝ་ཀྑ་ཏཱི་ཏི. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ཀ་སྨཱ ཨ་ཏཱི་ཏཱ ན་ཝ་ཏྟ་བྦཱ་ཏི ན ཝུ་ཏྟཱ་ཏི? དྷ་མྨ་ཝ་སེ་ན ཨ་ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. དྷ་མྨ་ཝ་སེ་ན ཧི ཨ་ས་ངྒ་ཧི་ཏཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ཏ་ཏྠ ན་ཝ་ཏྟ་བྦཾ ཛཱ་ཏཾ, ན ཙ ནི་ཡོ་ག་ཏོ ཨ་ཏཱི་ཏཱ ནཱ་མ དྷ་མྨཱ ཀེ་ཙི ཨ་ཏྠི, ཡེ ཨི་དྷ ཨ་ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ན་ཝ་ཏྟ་བྦཱ སི་ཡུ་ནྟི. ཕ་ལ་ནི་བྦ་ཏྟི་ཏོ ཀཱ་ར་ཎ་སྶ པུ་རེ་ཏ་རཾ ནི་བྦ་ཏྟི ཨི་དྷ པ་རི་ནི་ཊྛི་ཏ་ས་དྡེ་ན ཝུ་ཙྩ་ཏི, ན ཏ་སྶ ཧུ་ཏྭཱ ཝི་ག་ཏ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཝཱ’’ཏི. ཡ་ཏོ མེ་ཏྟེ་ཡྻ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་ཕ་ལ་མྤི ‘‘ཨུ་པྤཱ་དཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.

༢༠. ཡ་སྶ ཛྷཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ‘‘ཏེ་ནཱ་ན་ནྡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་པཱ་ལི༹་ཡཱ ཧེ་ཊྛཱ་པཱ་ལི༹ཾ ཨ་ཏྠ་ཝ་སེ་ན ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ཡ་ཉྷི ཏ་ཏྠ པཱ་ལི༹ –

‘‘ཀ་ཐ་ཉྩཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་མེ་ཝ ཙི་ཏྟཾ ས་ཎྛ་པེ་ཏི ས་ནྣི་སཱ་དེ་ཏི ཨེ་ཀོ་དིཾ ཀ་རོ་ཏི ས་མཱ་ད་ཧ་ཏི. ཨི་དྷཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ ཝི་ཝི་ཙྩེ་ཝ…པེ… ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ…པེ… ས་མཱ་ད་ཧ་ཏི. སོ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ སུ་ཉྙ་ཏཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི, ཏ་སྶ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ སུ་ཉྙ་ཏཾ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ སུ་ཉྙ་ཏཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ ན པ་ཀྑ་ནྡ་ཏི…པེ… མུ་ཙྩ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟ་མེ་ཏཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཝཾ ས་མྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཁོ མེ སུ་ཉྙ་ཏཾ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ སུ་ཉྙ་ཏཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ ན པ་ཀྑ་ནྡ་ཏི…པེ… མུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི, ཨི་ཏི་ཧ ཏ་ཏྠ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ཧོ་ཏི. སོ བ་ཧི་དྡྷཱ སུ་ཉྙ་ཏཾ…པེ… ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་བ་ཧི་དྡྷཱ སུ་ཉྙ་ཏཾ…པེ… སོ ཨཱ་ནེ་ཉྫཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི, ཏ་སྶ ཨཱ་ནེ་ཉྫཾ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ ཨཱ་ནེ་ཉྫཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ ན པ་ཀྑ་ནྡ་ཏི…པེ… མུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི, ཨི་ཏི་ཧ ཏ་ཏྠ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ་ནཱ’’ཏི (མ. ནི. ༣.༡༨༨).

ཏ་ཏྠ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་སུ་ཉྙ་ཏཱ་དཱི་སཱུཏི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ བ་ཧི་དྡྷཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་བ་ཧི་དྡྷཱ ཙ སུ་ཉྙ་ཏཱ་ཡ ཨཱ་ནེ་ཉྫེ ཙ. པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དི་ས་མཱ་དྷི་ནི་མི་ཏྟེཏི པཱ་ད་ཀ་བྷཱུ་ཏ་པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དི་ས་མཱ་དྷི་ནི་མི་ཏྟེ. ཨ་པ་གུ་ཎ་པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཏོ ཝུ་ཊྛི་ཏ་སྶ ཧི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ སུ་ཉྙ་ཏཾ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ ཏ་ཏྠ ཙི་ཏྟཾ ན པ་ཀྑ་ནྡ་ཏི. ཏ་ཏོ ‘‘པ་ར་སྶ ས་ནྟཱ་ནེ ནུ ཁོ ཀ་ཐ’’ནྟི བ་ཧི་དྡྷཱ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི, ཏ་ཏྠ་པི ན པ་ཀྑ་ནྡ་ཏི. ཏ་ཏོ ‘‘ཀཱ་ལེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟཱ་ནེ, ཀཱ་ལེ་ན པ་ར་སྶ ས་ནྟཱ་ནེ ནུ ཁོ ཀ་ཐ’’ནྟི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་བ་ཧི་དྡྷཱ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི, ཏ་ཏྠ་པི ན པ་ཀྑ་ནྡ་ཏི. ཏ་ཏོ ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟོ ཧོ་ཏུ་ཀཱ་མོ ‘‘ཨ་རཱུ་པ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཾ ནུ ཁོ ཀ་ཐ’’ནྟི ཨཱ་ནེ་ཉྫཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི, ཏ་ཏྠ་པི ན པ་ཀྑ་ནྡ་ཏི. ‘‘ཨི་དཱ་ནི མེ ཙི་ཏྟཾ ན པ་ཀྑ་ནྡ་ཏཱི’’ཏི ཝི་སྶ་ཊྛ་ཝཱི་རི་ཡེ་ན ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་མེ་ཝ པ་ན སཱ་དྷུ་ཀཾ པུ་ན་པྤུ་ནཾ མ་ན་སི ཀཱ་ཏ་བྦཾ, ཨེ་ཝ་མ་སྶ རུ་ཀྑཾ ཚི་ནྡ་ཏོ ཕ་ར་སུ་མྷི ཨ་ཝ་ཧ་ནྟེ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ནི་སི་ཏ་ནི་སི་ཏཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཚི་ནྡ་ནྟ་སྶ ཚི་ཛྫེ ཕ་ར་སུ ཝི་ཡ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནེ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ ཝ་ཧ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟ་ནྟི.

ཨ་ཏྠ་ཏོ ཙ ཨ་ས་མཱ་ན་ཏྟཱཏི ཨི་དཾ ཀ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ. ན་ནུ ཡེ་སུ ཨ་ཏྠེ་སུ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ-ས་དྡོ ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏེ ས་བྦེ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྠ་ནི་དྡྷཱ་ར་ཎ་ཏྠཾ ཨ་ཏྠུ་དྡྷཱ་ར་ཝ་སེ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཙ་ཀྑཱ་དཱི་སུ ཙ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ-ས་དྡོ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་ཏཱ་ཝི་སེ་ས་མུ་པཱ་དཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཡ་ཏོ ཏེ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཨ་པི་ཙ ‘‘ཚ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ་ནཱི’’ཏི ཨི་དཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ-ས་དྡ་སྶ ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ ཨི་དྷ ཨུ་དཱ་ཧ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ནེ་ཝ ཧི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་དུ་ཀེ ‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཱ་ཝ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝ་ཉྩ ས་ཏི ན ཨེ་ཏྠ ས་དྡ་ཏོ ཨ་ས་མཱ་ན་ཏཱ་པི སི་ཡཱ, ཏ་སྨཱ་ཡེ་ཝ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཙོ་ད་ནཾ ཝི་སོ་དྷེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏེ་ནཱཏི ཏ་སྨཱ. ཏཾ་ཝཱ་ཙ་ཀ་སྶཱཏི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཝཱ་ཙ་ཀ་སྶ ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུཾ ཏ་ད་ཏྠ་སྶ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ.

‘‘ན ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ སོ་བྷ་ཏི ས་ངྒ་ཎི་ཀཱ་རཱ་མོ ས་ངྒ་ཎི་ཀཱ་ར་ཏོ ས་ངྒ་ཎི་ཀཱ་རཱ་མ་ཏཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ. ནི. ༣.༡༨༦) པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་སཱ་རུ་པྤ་སྶ ནེ་ཀྑ་མྨ་སུ་ཁཱ་དི་ནི་ཀཱ་མ་ལཱ་བྷི་ཏཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཙ ད་སྶ་ནེ་ན ས་ངྒ་ཎི་ཀཱ་རཱ་མ་ཏཱ་ཡ, ‘‘ནཱ་ཧཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨེ་ཀཾ རཱུ་པ་མྤི ས་མ་ནུ་པ་སྶཱ་མི, ཡ་ཏྠ ར་ཏྟ་སྶ ཡ་ཐཱ་བྷི་ར་ཏ་སྶ རཱུ་པ་སྶ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་ཉྙ་ཐཱ་བྷཱ་ཝཱ ན ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻུཾ སོ་ཀ་པ་རི…པེ… ཨུ་པཱ་ཡཱ་སཱ’’ཏི (མ. ནི. ༣.༡༨༦) ཨེ་ཝཾ རཱུ་པཱ་དི་ར་ཏི་ཡཱ ཙ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ ཝ་ཏྭཱ ས་ཙེ ཀོ་ཙི དུ་པྤ་ཉྙ་ཛཱ་ཏི་ཀོ པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཝ་དེ་ཡྻ ‘‘ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཁེ་ཏྟེ པ་ཝི་ཊྛཱ གཱ་ཝི་ཡོ ཝི་ཡ ཨ་མྷེ་ཡེ་ཝ ག་ཎ་ཏོ ནཱི་ཧ་ར་ཏི, ཨེ་ཀཱི་བྷཱ་ཝེ ནི་ཡོ་ཛེ་ཏི, ས་ཡཾ པ་ན རཱ་ཛ་རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ་དཱི་ཧི པ་རི་ཝུ་ཏོ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི, ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནོ་ཀཱ་སུ་པ་ཙྪེ་ད་ན་ཏྠཾ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་པ་རི་ཡ་ནྟཱ་ཡ པ་རི་སཱ་ཡ མ་ཛ྄ཛྷེ ནི་སི་ནྣོ་པི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨེ་ཀ་ཀོ་ཝཱ་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཨ་ཡཾ ཁོ པ་ནཱ’’ཏི དེ་ས་ནཱ ཨཱ་ར་དྡྷཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑ་ཝི་ཧཱ་ར་ད་སྶ་ན་ཏྠ’’ནྟི. ཏ་ཏྠ ས་བྦ་ནི་མི་ཏྟཱ་ནནྟི རཱུ་པཱ་དཱི་ནཾ ས་ངྑ་ཏ་ནི་མི་ཏྟཱ་ནཾ. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟནྟི ཝི་ས་ཡ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ. སུ་ཉྙ་ཏནྟི ཨ་ན་ཏྟཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ནི་བྦ་ཏྟ་ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ དུ་ཏི་ཡེ ཝི་ཀ་པྤེ ཋཱ་ན-ས་དྡོ ཀཱ་ར་ཎ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ ད་ཊྛ་བྦོ. ས་ཙྩ་ཀ་སུ་ཏྟེ་ནཱཏི མ་ཧཱ་ས་ཙྩ་ཀ་སུ་ཏྟེ་ན. ཏ་ཏྠ ཧི –

‘‘ཨ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མི ཁོ པ་ནཱ་ཧཾ, ཨ་གྒི་ཝེ་སྶ་ན, ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཏཱ་ཡ པ་རི་སཱ་ཡ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏཱ, ཨ་པི་སྶུ མཾ ཨེ་ཀ་མེ་ཀོ ཨེ་ཝཾ མ་ཉྙ་ཏི ‘མ་མེ་ཝཱ་ར་བྦྷ ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏཱི’ཏི. ན ཁོ པ་ནེ་ཏཾ, ཨ་གྒི་ཝེ་སྶ་ན, ཨེ་ཝཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཡཱ་ཝ་དེ་ཝ ཝི་ཉྙཱ་པ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རེ་སཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏཱི་ཏི. སོ ཁོ ཨ་ཧཾ, ཨ་གྒི་ཝེ་སྶ་ན, ཏ་སྶཱ་ཡེ་ཝ ཀ་ཐཱ་ཡ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ པུ་རི་མ་སྨིཾ ས་མཱ་དྷི་ནི་མི་ཏྟེ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་མེ་ཝ ཙི་ཏྟཾ ས་ཎྛ་པེ་མི ས་ནྣི་སཱ་དེ་མི, ཨེ་ཀོ་དིཾ ཀ་རོ་མི, ས་མཱ་ད་ཧཱ་མི ‘ཡེ་ན སུ་དཾ ནི་ཙྩ་ཀ་པྤཾ ཝི་ཧ་རཱ་མཱི’’ཏི (མ. ནི. ༡.༣༨༧) –

ཨཱ་ག་ཏ་ནྟི.

༢༢. ཨ་ཉྙེ་ཧི ཨ་ནི་ད་སྶ་ནེ་ཧི ཨ་ཉྙཾ ཝི་ཡ ཀ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ ‘‘སི་ལཱ་པུ་ཏྟ་ཀ་སྶ ས་རཱི་ར’’ནྟི. དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཝ་སཱ་མ་ཉྙེ་ནཱཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཀི་ཉྩཱ་པི རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ན་ཏོ ཨ་ཉྙོ ནི་ད་སྶ་ན་བྷཱ་ཝོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཝོ པ་ན ཨ་ཏྠི. ཏ་ཏོ ཙ རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ན་སྶ ཝི་སེ་སོ ནི་ད་སྶ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཀ་ཏོ་ཏི ཏ་ད་ཉྙ་དྷ་མྨ་ཝི་སེ་ས་ཀ་རོ ནི་ད་སྶ་ན་བྷཱ་ཝོ རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ན་ཏོ ཨ་ན་ཉྙོ་པི ཨ་ཉྙོ ཝི་ཡ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཙ་རི་ཏོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ཏྠ་ཝི་སེ་སོ སཱ་མ་ཉྙ་ཝི་སེ་ས་ཏྠ་བྷེ་དོ. ས་ཡཾ ས་མྤ་ཏྟཱ་ནཾ ཕོ་ཊྛ་བྦ་དྷ་མྨཱ་ནཾ, ནི་སྶ་ཡ་ཝ་སེ་ན ས་མྤ་ཏྟཱ་ནཾ གྷཱ་ན་ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཀཱ་ཡཱ་ནཾ ག་ནྡྷ་ར་སཱ་ན་ཉྩ, ཨི་ཏ་རེ་སཾ ཨ་ས་མྤ་ཏྟཱ་ནཾ. ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་པ་ཏ་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྶ ཡོ་གྱ་དེ་སེ ཨ་ཝ་ཊྛཱ་ནཾ, ཡེ་ན པ་ཊི་ཧ་ན་ན་བྷཱ་ཝེ་ན. བྱཱ་པཱ་རཱ་དཱིཏི ཙི་ཏྟ་ཀི་རི་ཡཱ་ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ་ཝི་པྥཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨ་ཀྑི་པ་ཊ་ལཱ་དཱི་ནཾ ཧེ་ཊྛཱ ཨུ་པ་རི ཙ སཾ་སཱི་ད་ན་ལ་ངྒྷ་ནཱ་དི་པྤ་ཝ་ཏྟི་མཱ་ཧ. ཝི་ཀཱ་རུ་པྤ་ཏྟི ཝི་ས་དི་སུ་པྤ་ཏྟི, ཝི་ས་ཡ་སྶ ཨི་ཊྛཱ་ནི་ཊྛ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ནུ་གྒ་ཧོ ཨུ་པ་གྷཱ་ཏོ ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.

ཏི་ཀ་མཱ་ཏི་ཀཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

དུ་ཀ་མཱ་ཏི་ཀཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡-༦. ས་མཱ་ན་དེ་ས་གྒ་ཧ་ཎཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ནཾ, ཨེ་ཀ་ཝ་ཏྠུ་ཝི་ས་ཡཱ་ནཾ ཝཱ. ཨ་ཐ ཝཱ ས་མཱ་ན་དེ་སཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏྟཱ ས་མཱ་ན་ག་ཧེ་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝཱ་ནཾ ཨེ་ཀུ་པྤཱ་དི་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡེ དྷ་མྨཱ ཧེ་ཏུ་ས་ཧ་ག་ཏཱ, ཏེ ཧེ་ཏཱུ་ཧི ས་ཧ ས་ངྒ་ཡ྄ཧ་ནྟི. ཡོ ཙ ཏེ་སཾ ས་ཧེ་ཏུ་ཀ་བྷཱ་ཝོ, སོ ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་དཱི་ཧི ཧེ་ཏཱུ་ཧི ཀ་ཏོ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་མཱ…པེ… ས་བྦྷཱ་ཝ’’ནྟི. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཙེ་ཏྠ སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏ་བྷཱ་ཝ་སཱ་དྷ་ནཱ་དི་ཧེ་ཏུ་བྱཱ་པཱ་རེ པ་རི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཨེ་ཀཱི་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་མ་ནནྟི ཨེ་ཀ་ཀ་ལཱ་པ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ནཾ ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ་ནཾ སཾ་ས་ཊྛ་ཏཱ་ཡ ས་མཱུ་ཧ་གྷ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན དུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎ་ཏཾ་ཡེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. དྷ་མྨ་ནཱ་ན་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝེ་པཱིཏི ས་བྷཱ་ཝ་ཏྠ་བྷེ་དཱ་བྷཱ་ཝེ་པི. པ་ད་ཏྠ་ནཱ་ན་ཏྟེ་ནཱཏི ནཱ་ནཱ་པ་དཱ་བྷི་དྷེ་ཡྻ་ཏཱ་བྷེ་དེ་ན. ཨེ་ཏེ་ན པ་ཀཱ་ར་ནྟ་རཱ་པེ་ཀྑཾ དུ་ཀ་ནྟ་ར་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ནེ་ཀ་པྤ་ཀཱ་རཱ ཧི དྷ་མྨཱ. ཏེ་ནེ་ཝ ‘‘ས་བྦེ དྷ་མྨཱ ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན བུ་དྡྷ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཉཱ་ཎ་མུ་ཁེ ཨཱ་པཱ་ཐཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱི’’ཏི (མ་ཧཱ་ནི. ༡༥༦; ཙཱུ་ལ༹་ནི. མོ་གྷ་རཱ་ཛ་མཱ་ཎ་ཝ་པུ་ཙྪཱ་ནི་དྡེ་ས ༨༥) ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཡ་ཉྩ ཨ་ཏྠོ ཏི་ཀེ་སུ་པི ད་ཊྛ་བྦོ. ཡེ་སཾ ཝི་ནེ་ཡྻཱ་ནཾ ཡེ་ཧི པ་ཀཱ་ར་ཝི་སེ་སེ་ཧི དྷ་མྨཱ་ནཾ ཝི་བྷཱ་ཝ་ནེ ཀ་ཏེ པ་ཊི་ཝེ་དྷོ ཧོ་ཏི, ཏེ་སཾ ཏ་པྤ་ཀཱ་ར་བྷེ་དེ་ཧི དྷ་མྨཱ་ནཾ ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཾ. ཡེ་སཾ པ་ན ཡེ་ན ཨེ་ཀེ་ནེ་ཝ པ་ཀཱ་རེ་ན ཝི་བྷཱ་ཝ་ནེ པ་ཊི་ཝེ་དྷོ ཧོ་ཏི, ཏེ་ས་མྤི ཏཾ ཝ་ཏྭཱ དྷ་མྨི་སྶ་ར་ཏྟཱ ཏ་ད་ཉྙ་ནི་ར་ཝ་སེ་ས་པྤ་ཀཱ་ར་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཉྩ དེ་ས་ནཱ་ཝི་ལཱ་སོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘དེ་སེ་ཏ་བྦ་པྤ་ཀཱ་ར་ཛཱ་ན་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི. ན་ནུ ཨེ་ཀེ་ན པ་ཀཱ་རེ་ན ཛཱ་ན་ནྟ་སྶ ཏ་ད་ཉྙ་པྤ་ཀཱ་ར་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཾ ཨ་ཕ་ལཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི? ན ཧོ་ཏི པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་པྤ་བྷེ་ད་སྶ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཏྟཱ. ཏེ པ་ཀཱ་རཱ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཏ་པྤ་ཀཱ་རཱ, ཏ་བྦྷཱ་ཝོ ཏ་པྤ་ཀཱ་ར་ཏཱ. ཨི་མི་ནཱ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་སྶེ་ཝ པ་ཀཱ་ར་ཝི་སེ་ས་སྶ ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཾ དེ་ས་ནཱ་ཝི་ལཱ་སོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི.

ཨ་ཉྙ་ཏྠཱ་པཱིཏི ‘‘ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ ཙེ་ཝ དྷ་མྨཱ ན ཙ ཧེ་ཏཱུ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ. ཡ་ཐཱ པ་ཋ་མ་དུ་ཀེ་ཀ་དེ་སེ ག་ཧེ་ཏྭཱ དུ་ཏི་ཡ་ཏ་ཏི་ཡ་དུ་ཀེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཚ་ཊྛ་དུ་ཀ་ན་ཡེ ཡོ་ཛ་ནཱ ‘‘ཧེ་ཏཱུ དྷ་མྨཱ ས་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་པི ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་པཱི’’ཏི་ཨཱ་ད་ཡོ ཏ་ཡོ དུ་ཀཱ ལ་བྦྷ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ དུ་ཏི་ཡ་ཏ་ཏི་ཡ་དུ་ཀེ་ཀ་དེ་སེ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཋ་མ་དུ་ཀེ་ན ས་དྡྷིཾ ཡོ་ཛ་ནཱ་ཡ ‘‘ས་ཧེ་ཏུ་ཀཱ དྷ་མྨཱ ཧེ་ཏཱུ་པི ན ཧེ་ཏཱུ་པི, ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ དྷ་མྨཱ ཧེ་ཏཱུ་པི ན ཧེ་ཏཱུ་པི, ཧེ་ཏུ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ དྷ་མྨཱ ཧེ་ཏཱུ་པི ན ཧེ་ཏཱུ་པི, ཧེ་ཏུ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟཱ དྷ་མྨཱ ཧེ་ཏཱུ་པི ན ཧེ་ཏཱུ་པཱི’’ཏི ཙ་ཏྟཱ་རོ དུ་ཀཱ ལ་བྦྷ་ནྟི, ཏེ པ་ན ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ས་ཀྐཱ ད་སྶེ་ཏུ་ནྟི ན ད་སྶི་ཏཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཱ. ཨ་ཐ ཝཱ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝུ་ཏྟེ་ཧི ཙ་ཏུ་ཏྠ་པ་ཉྩ་མེ་ཧི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ད་སྶི་ཏེ་ཧི པུ་རི་མེ་ཧི དྭཱི་ཧི ནི་ནྣཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ ཨེ་ཏེ ན ཝུ་ཏྟཱ. ས་ནྣི་ཝེ་ས་ཝི་སེ་ས་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧེ་ཏྠ ཝི་སེ་སོ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝ ཧི ནི་ནྣཱ་ན་ཏྠ་ཏྟཱ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏ་དུ་ཀེ་སུ ཡ་ཐཱ་ནི་དྡྷཱ་རི་ཏ་དུ་ཀཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ་ས་མྦྷ་ཝཾ ཨ་ཝ་རོ་དྷ་ནེ་ན ཨ་ཝུ་ཏྟ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨེ་ཏེ་སུ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.

ཨ་ཐ ཝཱ ‘‘ཨེ་ཏེ་ན ཝཱ ག་ཏི་ད་སྶ་ནེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་ན་ཡེ་ན ‘‘ཧེ་ཏཱུ ཙེ་ཝ དྷ་མྨཱ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟཱ་ནཾ དུ་ཀཱ་ནཾ ས་ངྒ་ཧེ ས་ཏི ཨེ་ཏེ་ས་མྤི ས་ངྒ་ཧོ སི་ཡཱ. ཡ་ཏོ ཝཱ དུ་ཀ་ཏོ པ་དཾ ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏྭཱ དུ་ཀ་ནྟ་རཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏེ་ན ས་ཏི ཙ ནཱ་ན་ཏྟེ དུ་ཀ་ནྟ་རཾ ལ་བྦྷ་ཏི, ན ཙེ་ཏྠ ཀོ་ཙི ཝི་སེ་སོ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་དུ་ཀེ་ཧཱི་ཏི སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་སུ ན ད་སྶི་ཏ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཡ་ཐཱ ས་ཧེ་ཏུ་ཀ་དུ་ཀ་ཏོ ཧེ་ཏུ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དུ་ཀ་སྶ, ཧེ་ཏུ་ས་ཧེ་ཏུ་ཀ་དུ་ཀ་ཏོ ཙ ཧེ་ཏུ་ཧེ་ཏུ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དུ་ཀ་སྶ པ་ད་ཏྠ་མ་ཏྟ་ཏོ ནཱ་ན་ཏྟཾ, ན ས་བྷཱ་ཝ་ཏྠ་ཏོ. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི ས་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཧེ་ཏུ་ས་ཧེ་ཏུ་ཀ་དུ་ཀེ ཝ་ཏྭཱ ཨི་ཏ་རེ་པི ཝུ་ཏྟཱ, ཨེ་ཝཾ ཧེ་ཏུ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཧེ་ཏུ་ཧེ་ཏུ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དུ་ཀཱ་དཱི་ཧི ས་བྷཱ་ཝ་ཏྠ་ནཱ་ན་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝེ་པི པ་ད་ཏྠ་ནཱ་ན་ཏྟ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ དྷ་མྨ་ནཱ་ན་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝེ་པི པ་ད་ཏྠ་ནཱ་ན་ཏྟེ་ན དུ་ཀ་ནྟ་རཾ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘‘ཧེ་ཏུ་ས་ཧ་ག་ཏཱ དྷ་མྨཱ, ན ཧེ་ཏུ་ས་ཧ་ག་ཏཱ དྷ་མྨཱ, ཧེ་ཏུ་ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ དྷ་མྨཱ, ན ཧེ་ཏུ་ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ དྷ་མྨཱ. ཧེ་ཏུ་སཾ་ས་ཊྛཱ དྷ་མྨཱ, ཧེ་ཏུ་ཝི་སཾ་ས་ཊྛཱ དྷ་མྨཱ. ཧེ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ དྷ་མྨཱ, ན ཧེ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ དྷ་མྨཱ. ཧེ་ཏུ་ས་ཧ་བྷུ་ནོ དྷ་མྨཱ, ན ཧེ་ཏུ་ས་ཧ་བྷུ་ནོ དྷ་མྨཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ, ཏ་ཐཱ ‘‘ཧེ་ཏཱུ ཙེ་ཝ དྷ་མྨཱ ཧེ་ཏུ་ས་ཧ་ག་ཏཱ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ, ‘‘ན ཧེ་ཏཱུ ཁོ པ་ན དྷ་མྨཱ ཧེ་ཏུ་ས་ཧ་ག་ཏཱ་པི, ན ཧེ་ཏུ་ས་ཧ་ག་ཏཱ་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ན་ཉྩ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟཱ་ནཾ ཨ་ནེ་ཀེ་སཾ དུ་ཀཱ་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏོ ཝི་ཡ དི་སྶ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི ཝ་ཀྑ་ཏི ‘‘ཨེ་ཏེ་ན ཝཱ ག་ཏི་ད་སྶ་ནེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ས་ཝ་གོ་ཙྪ་ཀཱ་དཱི་སུ་པི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ཡ་ཐཱ་ས་མྦྷ་ཝཾ ཝ་ཏྟ་བྦོ. དྷ་མྨཱ་ནཾ ཝཱ ས་བྷཱ་ཝ་ཀི་ཙྩཱ་དིཾ བོ་དྷེ་ཏ་བྦཱ་ཀཱ་ར་ཉྩ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ཛཱ་ན་ནྟེ་ན དྷ་མྨ་སཱ་མི་ནཱ ཡ་ཏྟ་ཀཱ དུ་ཀཱ ཝུ་ཏྟཱ, ཏ་ཏྟ་ཀེ་སུ ཋཱ་ཏ་བྦཾ. ཨ་དྡྷཱ ཧི ཏེ དུ་ཀཱ ན ཝ་ཏྟ་བྦཱ, ཡེ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ན ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ན ཧེ་ཏུ་ཧེ་ཏུ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དུ་ཀོ ཚ་ཊྛ་དུ་ཀེ་ན ནི་ནྣཱ་ན་ཏྠོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏེ་སཱུཏི པ་ཋ་མ་དུ་ཀ་ཏ་ཏི་ཡ་དུ་ཀེ་སུ. ཡ་དི དུ་ཀ་ནྟ་རེ་ཧི དུ་ཀ་ནྟ་ར་པ་དེ་ཧི ཙ ས་མཱ་ན་ཏྠ་ཏྟཱ ཨེ་ཏེ་སཾ དུ་ཀཱ་ནཾ དུ་ཀ་ནྟ་ར་པ་དཱ་ན་ཉྩ ཨ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཨེ་ཝཾ ས་ཏི ཚ་ཊྛ་དུ་ཀེ པ་ཋ་མ་པ་ད་མྤི ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ ཙ་ཏུ་ཏྠ་དུ་ཀེ དུ་ཏི་ཡ་པ་དེ་ན ས་མཱ་ན་ཏྠ་ཏྟཱ. ཏ་ཐཱ ཙ ཚ་ཊྛ་དུ་ཀོ་ཡེ་ཝ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཙོ་ད་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ཙ་ཏུ་ཏྠ་དུ་ཀེ’’ཏི་ཨཱ་དི. དུ་ཀ་པཱུ་ར་ཎ་ཏྠནྟི ཨི་དཾ ས་མཱ་ན་ཏྠ་ཏཾ་ཡེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, དེ་ས་ནཱ་ཝི་སེ་སོ པ་ན ཝི་ཛྫ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཨ་ཏྠ་ནྟ་ར་ཏཱ་བྷཱ་ཝེ་པི པ་ཀཱ་ར་བྷེ་ད་ཧེ་ཏུ་ཀཾ དུ་ཀ་ནྟ་ར་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ད་སྶི་ཏོ ཧི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ་ཏི. ཨེ་ཏེ་ན ག་ཏི་ད་སྶ་ནེ་ནཱཏི ཨ་ཏྠ་ཝི་སེ་སཱ་བྷཱ་ཝེ་པི ཚ་ཊྛ་དུ་ཀ་པཱུ་ར་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ན་ཡ་ད་སྶ་ནེ་ན. པ་ཋ་མ་དུ་ཀེ…པེ… ད་སྶི་ཏོ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝུ་ཏྟེ་ཧི ཙ་ཏུ་ཏྠ་པ་ཉྩ་མེ་ཧི, ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ད་སྶི་ཏེ་ཧི པུ་རི་མེ་ཧི དྭཱི་ཧི, ཨི་དྷ ད་སྶི་ཏེ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི. ཏེ་སཱུཏི དུ་ཏི་ཡ་ཏ་ཏི་ཡ་དུ་ཀེ་སུ. པ་ཋ་མ་དུ་ཀ་པ་ཀྑེ་པེ་ན ད་སྶི་ཏོ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཚ་ཊྛ་དུ་ཀེ་ན ཨི་ཏ་ར་ཏྲ ཙ ཨི་ཏ་ར་དུ་ཀེ་ཧཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

༧-༡༣. པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་མ་ཏྟེ་ན…པེ… ཨ་ཏྠི་ཏནྟི ཨེ་ཏེ་ན ན པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ཏྟ་ཏཱ་ས་ངྑཱ་ཏཱ ས་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ་ཝ ཨ་ཏྠི་ཏཱ, ཨ་ཐ ཁོ པ་ཊི་པ་ཀྑེ་ན ཨ་ནི་རོ་དྷོ ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ཏཱ ཨ་ནི་པྥཱ་དི་ཏ་ཕ་ལ་ཏཱ ཀཱ་ར་ཎཱ་ས་མུ་གྒྷཱ་ཏེ་ན ཕ་ལ་ནི་བྦ་ཏྟ་ནཱ་ར་ཧ་ཏཱ ཙཱ་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ས་ཏི ཨི་དཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ས་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཝ་ཙ་ནེ་ན ཡེ་ན ཝི་ནཱ ཡཾ ན ཧོ་ཏི, ཏཾ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་དི་པི ཀཱ་ར་ཎཾ ས་ངྒ་ཧི་ཏ་མེ་ཝཱ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ན ས་ཧེ་ཏུ…པེ… ཀཱ་ལཱ་ན་མེ་ཝཱ’’ཏི. ས་མེ…པེ… དཱི་པེ་ཏི ས་མེ་ཙྩ ས་མྦྷཱུ་ཡ པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཀ་ཏ་ནྟི ས་ངྑ་ཏནྟི. ཨ་ཡ་མེ་ཏེ་སཾ ཝི་སེ་སོཏི ཨ་ཡཾ པ་ཙྩ་ཡ་ནི་བྦ་ཏྟཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་ནྟ་ཏཱ ཨ་ནེ་ཀ་པ་ཙྩ་ཡ་ནི་པྥཱ་དི་ཏ་ཏཱ ཙ དུ་ཀ་དྭ་ཡེ པུ་རི་མ་པ་ད་ཏྠཱ་ནཾ བྷེ་དོ, ཨི་ཏ་རེ་སཾ པ་ན པུ་རི་མ་པ་ད་ས་ངྒ་ཧི་ཏ་དྷ་མྨ་ཝི་དྷུ་ར་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི. ཨ་ཝི་ནི…པེ… ཋ་པ་ན་ཏོཏི ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཱ’’ཏི པ་བྷེ་ད་པ་རི་ཙྪེ་ད་ནི་དྡྷཱ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་མཱ་ཏི་ཀཱ་ཡཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ. སུ་ཏྟ་ནྟ་མཱ་ཏི་ཀཱ་ཡཾ པ་ན ནི་དྡྷཱ་རི་ཏ་ས་རཱུ་པ་ས་ངྑཱ་ཝི་སེ་ས་ཏྟཱ ཝི་ནི་ཙྪི་ཏ་ཏྠ་པ་རི་ཙྪེ་དཱ་ཡེ་ཝ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ད་ཡོ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི. ‘‘པ་ཐ་ཝཱི་ཨཱ་དི རཱུ་པ’’ནྟི ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏྠ་ཝི་ཀ་པྤེ ཨ་ནེ་ཀ་ཧེ་ཏུ་ཀེ་སུ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དེ་སུ ཧེ་ཏཱུ་ནཾ ས་ཧེ་ཏུ་ཀ་བྷཱ་ཝོ ཝི་ཡ ས་བྦེ་སཾ པ་ཐ་ཝཱི་ཨཱ་དཱི་ནཾ རཱུ་པི་བྷཱ་ཝོ སི་དྡྷོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པུ་རི་མ…པེ… པ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི. ན ཧི ཏེ་སུ ནི་ཡ་ཏོ ཀ་ཏྠ་ཙི སཾ་སཱ་མི་བྷཱ་ཝོ་ཏི. ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཝཱ ལུ་ཛྫ་ཏི ཚི་ཛྫ་ཏི ཝི་ན་སྶ་ཏཱི་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦོ ལོ་ཀོ་ཏི ཏཾ་ག་ཧ་ཎ་ར་ཧི་ཏཱ་ནཾ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ་ནཾ ན་ཏྠི ལོ་ཀ་ཏཱ. ཏེ་ནེ་ཝཱཏི དུ་ཀྑ་ས་ཙྩ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་རི་ཉྙེ་ཡྻ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.

དུ་ཀ་བ་ཧུ་ཏཱ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱིཏི ཀ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ, ན་ནུ ཝཱི་ས་ཏི དུ་ཀཱ ཝི་བྷ་ཏྟཱ, ‘‘ཨ་ཝུ་ཏྟོ་པི ཡ་ཐཱ་ལཱ་བྷ་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ’’ཏི ཙ ཝ་ཀྑ་ཏཱི་ཏི དུ་ཀ་བ་ཧུ་ཏཱ ཨི་ཙྪི་ཏཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི? ས་ཙྩ་མེ་ཏཾ, ཏཾ་ཡེ་ཝ པ་ན དུ་ཀ་བ་ཧུ་ཏཾ ཨ་ནི་ཙྪ་ནྟོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཨ་པི་ཙ དུ་ཀ་བ་ཧུ་ཏཱ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, སཱ ཙ ཁོ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་བྷེ་དཱ་ནུ་སཱ་རི་ནཱི, ཏ་ཏྲཱ་པི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལ་ཏོ ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ནི, ཏ་ཐཱ མ་ཧཱ་ཀི་རི་ཡ་ཏོ མ་ནོ་དྭཱ་རཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ནྟི ཨེ་ཝཾ་པ་ཀཱ་རཱ་ནཾ ས་བྦ་དྷ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ནཾ ཨ་ནཱ་མ་ས་ན་ཏོ ན བྱཱ་པི་ནཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི ‘‘དུ་ཀ་བ་ཧུ་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ. ཨ་བྱཱ་པི་བྷཱ་ཝེ པ་ན དོ་སཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཏ་ཐཱ ཙ…པེ… སི་ཡཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ནི་དྡེ་སེ་ན ཙ ཝི་རུ་དྡྷནྟི ‘‘ཡེ ཏེ དྷ་མྨཱ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ, ན ཏེ དྷ་མྨཱ སོ་ཏ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དཱི་ནཾ པ་ཙྩེ་ཀ་ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དི་ནཱ ཀེ་ན་ཙི ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ཏཾ, སོ་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དི་ནཱ ཀེ་ན་ཙི ན་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ཏ་ཉྩ ད་སྶེ་ནྟེ་ན ནི་ཀྑེ་པ་རཱ་སི་ནི་དྡེ་སེ་ན ‘‘དྭི་ནྣ་མྤི པ་དཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་ནཱ་ན་ཏྟ་ཏོ དུ་ཀོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨི་དཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཝི་རུ་དྡྷཾ, ཏ་ཐཱ ཨ་ཏྠུ་དྡྷཱ་ར་ནི་དྡེ་སེ་ན་པི ཨ་ཏྠ་ཏོ ན ས་མེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏྠཱཏི ཏ་སྶཾ ནི་ཀྑེ་པ་རཱ་སི་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ. ཡོ ཙ པ་ཊི་སེ་དྷོ ཀ་ཏོ ཨ་ཏྠ་ནཱ་ན་ཏྟ་ཏོ དུ་ཀཾ ད་སྶེ་ཏུ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ན ཧི ས་མ…པེ… སེ་དྷེ་ཏུནྟི ཨེ་ཏེ་ན ‘‘ཡེ ཏེ དྷ་མྨཱ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ, ན ཏེ དྷ་མྨཱ སོ་ཏ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ’’ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀེ་སུ ནི་དྡེ་ས་པ་དེ་སུ དུ་ཀ་པ་ད་དྭ་ཡ་པྤ་ཝ་ཏྟི པཱ་ལི༹་ཏོ ཨེ་ཝ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི.

ཏ་ཐེ་ཝཱཏི ཨུ་བྷི་ནྣཾ ཀེ་ཙི་ན-ས་དྡཱ་ནཾ ཨ་ནི་ཡ་མ་ཏོ ཙ་ཀྑུ་སོ་ཏཱ་དི་ནི་སྶ་ཡ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན ཙ་ཀྑུ་སོ་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དི་ཀོ བྷི་ནྣ་ས་བྷཱ་ཝོ་ཡེ་ཝ དྷ་མྨོ ཨ་ཏྠོ་ཏི ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན. རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ན་མེ་ཝ ཧི ཙ་ཀྑུ་སོ་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ཧི ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ‘‘ཀེ་ན་ཙི ཝི་ཉྙེ་ཡྻཾ ཀེ་ན་ཙི ན་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ’’ནྟི ཙ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཨི་མ་སྨི་མྤི པ་ཀྑེ དུ་ཀ་བ་ཧུ་ཏཱ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཙོ་ད་ནཾ མ་ན་སི ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ ‘‘ན ཙེ་ཏྠཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦ་བྷེ་དེ་ནཱཏི ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦ་ཝི་སེ་སེ་ན, ཝི་ཉྙེ་ཡྻེ་ཀ་དེ་སེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. དུ་ཀ་བྷེ་དོཏི དུ་ཀ་ཝི་སེ་སོ, ཀེ་ན་ཙི ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་དུ་ཀོ, ཏ་པྤ་བྷེ་དོ་ཡེ་ཝ ཝཱ. ས་མ་ཏྟོ པ་རི་ཡ་ཏྟོ པ་རི་པུ་ཎྞོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་ཏྟ་ཀཱ ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦཱ ཏ་ཏྟ་ཀཱ དུ་ཀཱཏི དུ་ཀ་བྷེ་དཱ་པ་ཛྫ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་ད་སྶ་ནཾ. ཨེ་ཝ་ཉྩ ས་ཏཱིཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨི་མི་སྶཱ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ལ་དྡྷ་གུ་ཎཾ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ཡེ ཏེ དྷ་མྨཱ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ, ན ཏེ དྷ་མྨཱ སོ་ཏ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ’’ཏི རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ན་སྶེ་ཝ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་ཏྠ་བྷེ་དཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཀ་ཐ་མ་ཡཾ དུ་ཀོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནཱ་ན་ཏྟེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཡ་དི པ་ན ས་བྦ་ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦ་ས་ངྒ་ཧེ དུ་ཀོ་ས་མ་ཏྟོ ཧོ་ཏི, ནི་ཀྑེ་པ་རཱ་སི་ནི་དྡེ་སོ ཀ་ཐཾ ནཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཏ་སྶ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.

ཨེ་ཏྠ པ་ན ཡ་ཐཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནཱ་ན་ཏྟེ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ དུ་ཀེ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནེ ས་ཏི་པི ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦཱ་ནཾ བ་ཧུ་བྷཱ་ཝེ ཡ་ཏྟ་ཀཱ ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦཱ, ཏ་ཏྟ་ཀཱ དུ་ཀཱ་ཏི ན་ཏྠི དུ་ཀ་བ་ཧུ་ཏཱ དུ་ཀ་ས་ངྒ་ཧི་ཏ་དྷ་མྨེ་ཀ་དེ་སེ་སུ དུ་ཀ་པ་ད་དྭ་ཡ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ད་སྶ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨེ་ཝཾ དྭི་ནྣ་མྤི པ་དཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་ནཱ་ན་ཏྟེ་ན དུ་ཀེ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནེ་པི ཡ་ཏྟ་ཀཱ་ནི ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ནི, ཏ་ཏྟ་ཀཱ དུ་ཀཱ་ཏི ན་ཏྠི དུ་ཀ་བ་ཧུ་ཏཱ དུ་ཀ་ས་ངྒ…པེ… བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨེ་ཝ. ན ཧི ཨེ་ཀཾ་ཡེ་ཝ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ‘‘ཀེ་ན་ཙི ཀེ་ན་ཙཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཀི་ནྟུ ཨ་པ་ར་མྤཱི་ཏི ས་བྦ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ས་ངྒ་ཧེ དུ་ཀོ ས་མ་ཏྟོ ཧོ་ཏི, ན ཙ ཀ་ཏྠ་ཙི དུ་ཀ་སྶ པ་ཙྪེ་དོ ཨ་ཏྠི ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ནཾ ཝི་ཡ མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ་པི ཝི་ས་ཡ་སྶ བྷི་ནྣ་ཏྟཱ. ན ཧི ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ་དི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཧོ་ཏི, ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཝཱ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་དི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ, ཏ་སྨཱ ཡ་ཐཱ་ལ་དྡྷ་ཝི་སེ་སེ་ན ཝི་སི་ཊྛེ་སུ མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་བྷེ་དེ་སུ ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཝི་ས་ཡ་སྶ ཨཱ་ལ་མྦ་ནཱ་ནཱ་ལ་མྦ་ན་ཝ་སེ་ན དུ་ཀ་པ་ད་དྭ་ཡ་པྤ་ཝ་ཏྟི ན ས་ཀྐཱ ནི་ཝཱ་རེ་ཏུཾ. ཏེ་ནེ་ཝ ཙ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན པ་ན ཀེ་ན་ཙི ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ཉྩེ་ཝ ཨ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ཉྩཱ་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ཨ་ཏྠི, ཏ་སྨཱ སོ ཨ་ཝུ་ཏྟོ་པི ཡ་ཐཱ་ལཱ་བྷ་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ’’ཏི བྷཱུ་མི་བྷེ་ད་ཝ་སེ་ན ཡ་ཐཱ་ལཱ་བྷཾ ད་སྶེ་སྶ་ཏི. ‘‘ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ’’ཏི ཨི་ད་མྤི ཨ་ནཱ་མ་ཊྛ་ཝི་སེ་སཾ མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སཱ་མ་ཉྙ་མེ་ཝ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. པཱ་ལི༹ པ་ན ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ཧི ན་ཡ་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ག་ཏཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ཨི་མི་སྶཱ་པི ཨ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ‘‘ཀེ་ན་ཙཱི’’ཏི པ་དཾ ཨ་ནི་ཡ་མེ་ན ས་བྦ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ས་ངྒཱ་ཧ་ཀ་ནྟི སི་དྡྷཾ ཧོ་ཏི, ནི་དྡེ་སེ་ན ཙ ན ཀོ་ཙི ཝི་རོ་དྷོ. ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ན་སོ་ཏ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་བྷཱ་ཝེ་ཧི དུ་ཀ་པ་ད་དྭ་ཡ་པྤ་ཝ་ཏྟི ད་སྶི་ཏཱ, ན པ་ན ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ་ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་བྷཱ་ཝེ་ཧི ཝི་སེ་ས་ཀཱ་ར་ཎཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཀི་ཉྩ ‘‘ཡེ ཝཱ པ་ནཱ’’ཏི པ་ད་ནྟ་ར་ས་མྤི་ཎྜ་ན་ཏོ་པི ‘‘ཡེ ཏེ དྷ་མྨཱ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ…པེ… ན ཏེ དྷ་མྨཱ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ’’ཏི (དྷ. ས. ༡༡༠༡) ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ དུ་ཀ་པ་ད་དྭ་ཡ་པྤ་ཝ་ཏྟི ད་སྶི་ཏཱ་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. པ་ད་ནྟ་ར་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠོ ཧི ཡེ་ཝཱ་པ་ན-ས་དྡོ ཡ་ཐཱ ‘‘ཡེ ཀེ་ཙི ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ, ས་བྦེ ཏེ ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཱ. ཡེ ཝཱ པ་ན ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཱ, ས་བྦེ ཏེ དྷ་མྨཱ ཀུ་ས་ལཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཡ་མ. ༡.མཱུ་ལ་ཡ་མ་ཀ.༡). ཨ་ཉྙ་ཐཱ ‘‘ཡེ ཏེ དྷ་མྨཱ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ, ན ཏེ དྷ་མྨཱ སོ་ཏ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ. ཡེ ཏེ དྷ་མྨཱ སོ་ཏ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ, ན ཏེ དྷ་མྨཱ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ’’ཏི པཱ་ལི༹ ཨ་བྷ་ཝི་སྶ. ཡཾ པ་ན ཝ་ད་ནྟི ‘‘ཡེ ཏེ དྷ་མྨཱ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ…པེ… ན ཏེ དྷ་མྨཱ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ་ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཏྠ་ཏོ དྭེ དུ་ཀཱ ཝུ་ཏྟཱ ཧོ་ནྟཱི’’ཏི, ཏ་ད་པི ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ་ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ཏཾ སོ་ཏ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ་སོ་ཏ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ཏ་ཉྩ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ན པ་ན ‘‘ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ན་སོ་ཏ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ཏཾ སོ་ཏ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ན་ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ཏ་ཉྩཱ’’ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨེ་ཏེ་ན པཱ་ལི༹་པ་ཊི་སེ་དྷ་ན་ཉྩ ནི་ཝཱ་རི་ཏཾ ད་ཊྛ་བྦཾ པ་ཊི་སེ་དྷ་ན་སྶེ་ཝ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏ་ཐཱ ཡ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ཝི་ཛཱ་ན་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཡོ ཨ་ཏྠོ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོ ཨ་ནི་ཡ་མ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཀེ་ན་ཙཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟོ, སོ་ཡེ་ཝ ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙ་སྶ ཨ་ཝི་ཛཱ་ན་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོ ཨ་ནི་ཡ་མ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ པུ་ན ‘‘ཀེ་ན་ཙཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཏ་ད་ཏྠ་ད་སྶ་ནེ ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཡཾ པ་ད་ཏྠོ ན ས་མྦྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ན ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུ་ནྟི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཡ་ཐཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ ཨ་ཝ་ཊྛི་ཏཱ, ཏ་ཐཱ ཨ་ཏྠོ ཡུ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

༡༤-༡༩. ས་ནྟཱ་ན་སྶ ཨ་ཛ་ཉྙ་མ་ལཱི་ན་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ ཀ་ཎྷ་ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀ་ཧེ་ཏུ་ཏོ ཙ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཏྟཱ ‘‘ཨ་སུ་ཙི་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ནྡ་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠཱཏི ཝ་ཎེ. པ་གྒྷ་ར་ཎ་ཀ…པེ… ས་དྡོཏི ཨེ་ཏེ་ན ཨཱ་ས་ཝོ ཝི་ཡ ཨཱ་ས་ཝོ་ཏི ཨ་ཡ་མྤི ཨ་ཏྠོ ད་སྶི་ཏོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. གོ་ཏྲ་བྷུ…པེ… ཝུ་ཏྟཱ་ནཱིཏི ཨེ་ཏེ་ན གོ་ཏྲ་བྷུ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཨུ་པ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཡ་ཐཱ ‘‘ཀཱ་ཀེ་ཧི ས་པྤི ར་ཀྑི་ཏ་བྦ’’ནྟི ད་སྶེ་ཏི. གོ་ཏྲ་བྷུ་ས་དི་སཱ གོ་ཏྲ་བྷཱུ་ཏི པ་ན ཨ་ཏྠེ ས་ཏི གུ་ཎ་པྤ་དྷཱ་ན་ཏྠཱ་ནཾ ཨེ་ཀེ་ན ས་དྡེ་ན ཨ་ཝ་ཙ་ནཱི་ཡ་ཏྟཱ ཝོ་དཱ་ནཱ་ད་ཡོ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ བྷ་ཝེ་ཡྻུཾ. ཨ་ཐ ཝཱ གོ་ཏྲ་བྷཱུཏི ཨེ་ཀ་སེ་སེ་ན སཱ་མ་ཉྙེ་ན ཝཱ ཨ་ཡཾ ནི་དྡེ་སོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་བྷི་ཝི་དྷི་ཝི་ས་ཡཾ ཨ་ཝ་དྷི་ནྟི ཝི་བྷ་ཏྟིཾ པ་རི་ཎཱ་མེ་ཏྭཱ ཝ་ཏྟ་བྦཾ.

ས་མྤ་ཡུ་ཏྟེ་ཧི ཨཱ་ས་ཝེ་ཧི ཏཾ་ས་ཧི་ཏ་ཏཱ ཨཱ་ས་ཝ་ས་ཧི་ཏ་ཏཱ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཡ་ཐཱ ས་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་ནཾ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟེ་ཧི ཧེ་ཏཱུ་ཧི ས་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཏཱ, ན ཨེ་ཝཾ སཱ་ས་ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟེ་ཧི ཨཱ་ས་ཝེ་ཧི སཱ་ས་ཝ་ཏཱ, ཨ་ཐ ཁོ ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟེ་ཧཱི་ཏི. དུ་ཀ་ནྟ་རེ ཨ་ཝུ་ཏྟ་པ་ད་བྷཱ་ཝོ་ཡེ་ཝེ་ཏྠ དུ་ཀ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ཡ ཉཱ་ཡཱ་ག་ཏ་ཏཱ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཧེ་ཏུ་གོ་ཙྪ་ཀེ ཀ་ཐ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཧེ་ཏུ་གོ་ཙྪ་ཀེ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. པ་ཋ་མེ དུ་ཀེ དུ་ཏི་ཡ་སྶ པ་ཀྑེ་པེ ཨེ་ཀོཏི ཙ་ཏུ་ཏྠ་དུ་ཀ་མཱ་ཧ. པ་ཋ་མེ དུ་ཀེ ཏ་ཏི་ཡ་སྶ པ་ཀྑེ་པེ དྭེཏི ‘‘ཨཱ་ས་ཝཱ ཙེ་ཝ དྷ་མྨཱ ཨཱ་ས་ཝ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཙ, ཨཱ་ས་ཝ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཙེ་ཝ དྷ་མྨཱ ནོ ཙ ཨཱ་ས་ཝཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་དྡྷིཾ པ་ཉྩ་མ་དུ་ཀ་མཱ་ཧ. པ་ཋ་མ་སྶ དུ་ཏི་ཡེ དུ་ཀེ པ་ཀྑེ་པེ ཨེ་ཀོཏི ‘‘ནོ ཨཱ་ས་ཝཱ དྷ་མྨཱ སཱ་ས་ཝཱ་པི ཨ་ནཱ་ས་ཝཱ་པཱི’’ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཀོ. ཏ་ཏི་ཡེ པ་ཋ་མ་སྶ པ་ཀྑེ་པེ དྭེཏི ‘‘ཨཱ་ས་ཝཱ དྷ་མྨཱ ཨཱ་ས་ཝ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་པི ཨཱ་ས་ཝ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟཱ་པི, ནོ ཨཱ་ས་ཝཱ་དྷ་མྨཱ ཨཱ་ས་ཝ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་པི ཨཱ་ས་ཝ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟཱ་པཱི’’ཏི ཨི་མེ དྭེ. ཏ་ཏི་ཡེ དུ་ཏི་ཡ་སྶ པ་ཀྑེ་པེ ཨེ་ཀོཏི ‘‘སཱ་ས་ཝཱ དྷ་མྨཱ ཨཱ་ས་ཝ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་པི ཨཱ་ས་ཝ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟཱ་པཱི’’ཏི ཨེ་ཀོ. དུ་ཏི་ཡེ ཏ་ཏི་ཡ་སྶ པ་ཀྑེ་པེ ཨེ་ཀོཏི ཚ་ཊྛ་དུ་ཀ་མཱ་ཧ. ཏཱི་ཧཱིཏི ཙ་ཏུ་ཏྠ་པ་ཉྩ་མ་ཚ་ཊྛེ་ཧི. ཨི་ཏ་རེཏི ཏ་ད་ཝ་སི་ཊྛཱ པ་ཉྩ. ཏེ པ་ན པ་ཋ་མེ ཏ་ཏི་ཡ་དུ་ཀ་དུ་ཏི་ཡ་པ་ད་པ་ཀྑེ་པེ ཨེ་ཀོ, དུ་ཏི་ཡེ པ་ཋ་མ་དུ་ཀ་དུ་ཏི་ཡ་པ་ད་པ་ཀྑེ་པེ ཨེ་ཀོ, ཏ་ཏི་ཡེ པ་ཋ་མ་སྶ ཨེ་ཀེ་ཀ་པ་ད་པ་ཀྑེ་པེ དྭེ, ཏ་ཏི་ཡེ དུ་ཏི་ཡ་དུ་ཀ་པ་ཋ་མ་པ་ད་པ་ཀྑེ་པེ ཨེ་ཀོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ‘‘སཱ་ས་ཝཱ དྷ་མྨཱ ཨཱ་ས་ཝཱ་པི ནོ ཨཱ་ས་ཝཱ་པི. ཨཱ་ས་ཝ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ དྷ་མྨཱ ཨཱ་ས་ཝཱ་པི ནོ ཨཱ་ས་ཝཱ་པི. ཨཱ་ས་ཝ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟཱ དྷ་མྨཱ ཨཱ་ས་ཝཱ་པི ནོ ཨཱ་ས་ཝཱ་པཱི’’ཏི ཨེ་ཏེ་ས་མྤི, ‘‘ཨཱ་ས་ཝ་ས་ཧ་ག་ཏཱ དྷ་མྨཱ ནོ ཨཱ་ས་ཝ་ས་ཧ་ག་ཏཱ དྷ་མྨཱ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨ་གྒ་ཧ་ཎེ ཀཱ་ར་ཎཾ ག་ཧ་ཎ་ན་ཡོ ཙ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

ཨེ་ས ན་ཡོཏི ཡོ ཨེ་ས པ་ཋ་མ་དུ་ཀེ དུ་ཏི་ཡ་དུ་ཀ་པ་ཀྑེ་པཱ་དི་ཀོ ཨུ་པཱ་ཡོ ཨི་དྷ ཨཱ་ས་ཝ་གོ་ཙྪ་ཀེ ཝུ་ཏྟོ, ཨེ་ས ན་ཡོ སཾ་ཡོ་ཛ་ན་གོ་ཙྪ་ཀཱ་དཱི་སུ དུ་ཀ་ནྟ་ར་ནི་དྡྷཱ་ར་ཎེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏྠ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་དུ་ཀཱ སཾ་ཡོ་ཛ་ན་གོ་ཙྪ་ཀེ ཏཱ་ཝ ‘‘སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ ཙེ་ཝ དྷ་མྨཱ སཾ་ཡོ་ཛ་ན་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཙ, སཾ་ཡོ་ཛ་ན་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཙེ་ཝ དྷ་མྨཱ ནོ ཙ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ, སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ དྷ་མྨཱ སཾ་ཡོ་ཛ་ན་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་པི སཾ་ཡོ་ཛ་ན་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟཱ་པི, ནོ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ དྷ་མྨཱ སཾ་ཡོ་ཛ་ན་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་པི སཾ་ཡོ་ཛ་ན་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟཱ་པི, ནོ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ དྷ་མྨཱ སཾ་ཡོ་ཛ་ནི་ཡཱ་པི ཨ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནི་ཡཱ་པི, སཾ་ཡོ་ཛ་ནི་ཡཱ དྷ་མྨཱ སཾ་ཡོ་ཛ་ན་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་པི སཾ་ཡོ་ཛ་ན་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟཱ་པཱི’’ཏི པ་ཉྩ. ཨེ་ཝཾ ག་ནྠ་ཨོ་གྷ་ཡོ་ག་ཨུ་པཱ་དཱ་ན་གོ་ཙྪ་ཀེ་སུ པ་ཙྩེ་ཀཾ པ་ཉྩ. ནཱི་ཝ་ར་ཎ་གོ་ཙྪ་ཀེ པ་ན ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་ནཾ ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ‘‘ནོ ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ དྷ་མྨཱ ནཱི་ཝ་ར་ཎི་ཡཱ་པི ཨ་ནཱི་ཝ་ར་ཎི་ཡཱ་པི, ནོ ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ དྷ་མྨཱ ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་པི ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟཱ་པི, ནཱི་ཝ་ར་ཎི་ཡཱ དྷ་མྨཱ ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་པི ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟཱ་པཱི’’ཏི ཏ་ཡོ. ཏ་ཐཱ པ་རཱ་མཱ་ས་གོ་ཙྪ་ཀེ ‘‘ནོ པ་རཱ་མཱ་སཱ དྷ་མྨཱ པ་རཱ་མ་ཊྛཱ་པི ཨ་པ་རཱ་མ་ཊྛཱ་པི, ནོ པ་རཱ་མཱ་སཱ དྷ་མྨཱ པ་རཱ་མཱ་ས་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་པི པ་རཱ་མཱ་ས་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟཱ་པི, པ་རཱ་མ་ཊྛཱ དྷ་མྨཱ པ་རཱ་མཱ་ས་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་པི པ་རཱ་མཱ་ས་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟཱ་པཱི’’ཏི. ཀི་ལེ་ས་གོ་ཙྪ་ཀེ ‘‘ནོ ཀི་ལེ་སཱ དྷ་མྨཱ སཾ་ཀི་ལེ་སི་ཀཱ་པི ཨ་སཾ་ཀི་ལེ་སི་ཀཱ་པི, ནོ ཀི་ལེ་སཱ དྷ་མྨཱ སཾ་ཀི་ལི་ཊྛཱ་པི ཨ་སཾ་ཀི་ལི་ཊྛཱ་པི, ནོ ཀི་ལེ་སཱ དྷ་མྨཱ ཀི་ལེ་ས་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་པི ཀི་ལེ་ས་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟཱ་པི, སཾ་ཀི་ལེ་སི་ཀཱ དྷ་མྨཱ སཾ་ཀི་ལི་ཊྛཱ་པི ཨ་སཾ་ཀི་ལི་ཊྛཱ་པི, སཾ་ཀི་ལེ་སི་ཀཱ དྷ་མྨཱ ཀི་ལེ་ས་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་པི ཀི་ལེ་ས་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟཱ་པི, ཨ་སཾ་ཀི་ལི་ཊྛཱ དྷ་མྨཱ སཾ་ཀི་ལེ་སི་ཀཱ་པི ཨ་སཾ་ཀི་ལེ་སི་ཀཱ་པཱི’’ཏི ཚ དུ་ཀཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ.

༢༠-༢༥. པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ནཱཏི སཾ་ཡོ་ཛ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ས་ཀཾ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཨེ་ཝ ཧི ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་དཱི་ནཾ ཝ་ཊྚ་སཾ་ཡོ་ཛ་ན་ནྟི. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཀ་ཐཾ ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་དཱི་ནཾ་ཡེ་ཝ སཾ་ཡོ་ཛ་ན་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཏི་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་ཉྙེ་སནྟི སཾ་ཡོ་ཛ་ནེ་ཧི ཨ་ཉྙེ་སཾ ཀི་ལེ་སཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རཱ་དཱི་ནཾ. ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེཏི ཏེ་སཾ ཀི་ལེ་ས་ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀ་ཝ་ཊྚཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ. ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡུ་དྡྷཾ་བྷཱ་གི་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ པ་རི་ཙྪི་ནྣཱ ཨོ་ར…པེ… ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ, ཏེ་ཧི ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་དཱི་ཧི ཝི་སེ་ས་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏེ་ཧི. ཀཱ་མ་ཀ་མྨ་བྷ་ཝཱ་དཱི་ནཾ ཀཱ་མཱུ་པ་པ་ཏྟི་བྷ་ཝཱ་དི་ནི་པྥཱ་ད་ནེ་པི ནི་ཡ་མོ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ ‘‘ཏཾ་ཏཾ…པེ… ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཏེ་ན སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ བྷཱ་ཝེ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ནི་ཡ་མཱ་ནཾ ཀ་མྨཱུ་པ་པ་ཏྟི་བྷ་ཝཱ་ནཾ བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཏ་ད་བྷཱ་ཝེ ཨ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ན ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. བ་ནྡྷ་ནཾ ཨ་སེ་རི་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎཾ ཨ་ནྡུ་བ་ནྡྷ་ནཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ. ག་ནྠ་ཀ་ར་ཎཾ ཨ་ཝ་ཙྪི་ནྣ་ཏཱ་ཀ་ར་ཎཾ. ཙ་ཀྐ་ལ་ཀཾ པཱ་ད་པུ་ཉྪ་ན་ར་ཛྫུ་མ་ཎྜ་ལཾ. ན ཙོ་དེ་ཏ་བྦནྟི པ་ཉྙཱ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ པ་ཙུ་ར་ཛ་ན་སྶ པ་སྶི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ཏྟཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཝི་སེ་ས་སྶ ས་དྡྷེ་ཡྻ་ཏཾ ཨཱ་ཧ. ཏི་ཝི་དྷོ ཧི ཨ་ཏྠོ ཀོ་ཙི པ་ཙྩ་ཀྑ་སི་དྡྷོ ཡོ རཱུ་པཱ་དི་དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཏྟ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡོ ཨ་ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦཱ་ཀཱ་རོ, ས་བྦ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་བྷཱ་ཝ་ལ་ཀྑ་ཎ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཀོ་ཙི ཨ་ནུ་མཱ་ན་སི་དྡྷོ ཡོ གྷ་ཊཱ་དཱི་སུ པ་ཊཱ་དཱི་སུ ཙ པ་སི་དྡྷེ་ན པ་ཙྩ་ཡཱ་ཡ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན གྷ་ཊ་པ་ཊ-ས་དྡཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ་དི་ཨཱ་ཀཱ་རོ, ཀོ་ཙི ཨོ་ཀ་པྤ་ན་སི་དྡྷོ ཡོ པ་ཙུ་ར་ཛ་ན་སྶ ཨ་ཙྩ་ནྟ་མ་དི་ཊྛོ ས་དྡྷཱ་ཝི་ས་ཡོ ས་གྒ་ནི་བྦཱ་ནཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཡ་སྶ ས་ཏྠུ་ནོ ཝ་ཙ་ནཾ པ་ཙྩ་ཀྑ་སི་དྡྷེ ཨ་ནུ་མཱ་ན་སི་དྡྷེ ཙ ཨ་ཏྠེ ན ཝི་སཾ་ཝཱ་དེ་ཏི ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ, ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནེ་ན ས་དྡྷེ་ཡྻ་ཏྠ་སི་དྡྷཱི་ཏི ཏ་ཐཱ་རཱུ་པོ ཙ བྷ་ག་ཝཱ་ཏི ‘‘དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་བྷཱ་ཝ…པེ… ན ཙོ་དེ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ས ན་ཡོ ཨི་ཏོ པ་རེ་སུ་པི ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་སུ.

༢༦-༣༧. ཡ་ཐཱ ས་ར་བྷེ་ཧི ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏ་བྦཱ པ་བྦ་ཏ་རཱ་ཛི ས་ར་བྷ་ནི་ཡཱ, ཨེ་ཝཾ ཨོ་གྷ་ནི་ཡཱ་ཏི ས་དྡ་སི་དྡྷཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.

༥༠-༥༤. ཝི་པ་རི་ཡེ་ས་གྒཱ་ཧོ པ་རཱ་མ་ས་ན་ནྟི ‘‘པ་ར་ཏོ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ན དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཐཱ་མ་ཏྟཾ པ་ར་ནྟི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ, ཨ་ཐ ཁོ ཏ་བྦི་པ་རི་ཡཱ་ཡོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ར་ཏོ་ཏི ནི་ཙྩཱ་དི་ཏོ’’ཏི.

༥༥-༦༨. ཡ་དི ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཾ, ཀ་ཐ་མཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝི་ཙི་ཏྟ་ས་ཉྙཱ་ཡ ས་ཉྙི་ཏ’’ནྟི, པ་རི་ཀ་པྤ་ནཱ་མ་ཏྟ་སི་དྡྷ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. དུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ནཱ་ན་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ནི་ར་ནྟ་ར་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་མ་ནཾ སཾ་ས་ཊྛ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ‘‘སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ནཱ་ན་ཏྟ་ཏྟཱ ན སཾ་ས་ཊྛ་ཏཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་སཾ ཨ་རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷཱ་ནཾ. ཨི་ཏ་རེ་ཧི རཱུ་པ་ནི་བྦཱ་ནེ་ཧི. ཀིཾ པ་ན ཀཱ་ར་ཎཾ ས་མཱ་ནུ་པྤཱ་ད་ནི་རོ་དྷཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ཀ་ལཱ་པ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ན་མེ་ཝ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ སཾ་ས་ཊྛ་ཏཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ན པ་ན ཏ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ན་མྤི རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ས ཧི ཏེ་སཾ ས་བྷཱ་ཝོ’’ཏི. ཏེ་ན ཡ་དི་པི ཀེ་ཙི ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ ཝི་སུཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཧོ་ནྟི, ད་ནྡྷ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཀ་ཏྟཱ པ་ན རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ནཱ་ན་ཏྟཾ, ན ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ན་ནྟི ཏེ་སཾ སཾ་ས་ཊྛ་བྷཱ་ཝོ ཏ་ད་བྷཱ་ཝོ ཙ ཨི་ཏ་རེ་སཾ ས་བྷཱ་ཝ་སི་དྡྷོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ས་མཱུ་ཧ་གྷ་ན་ཏཱ་ཡ ཝཱ དུ་བྦི་བྷཱ་ག་ཏ་ར་ཏྟཱ ན་ཏྠི ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཝི་སུཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱ་ཝོ་ཏི དུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ནཱ་ན་ཏྟ་ཏྟཱ ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ སཾ་ས་ཊྛ་ཏཱ. ཨ་མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཏ་ད་དྷཱི་ན་ཝུ་ཏྟི་ཏཱ་ཡ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ཏོ བུ་དྡྷི་ཡཱ.

༨༣-༡༠༠. ཀཱ་མ་ཏ་ཎྷཱ ཀཱ་མོ ཨུ་ཏྟ་ར་པ་ད་ལོ་པེ་ན ཡ་ཐཱ རཱུ་པ་བྷ་ཝོ རཱུ་པཾ. ཨེ་ཝཾ སེ་སེ་སུ་པི. ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཨེ་ཏེ་ན ཀཱ་མ་རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་ཏ་ཎྷཱ་ནཾ ཝི་ས་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ ཀཱ་མ་རཱུ་པཱ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཏཱ་ཡ ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ཝ་སྶ་ཉྩེ་ཏ་མེ་ཝཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏ་བྦཾ, ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ་དི་བྷཱ་ཝོ ཨ་པ་རི་པུ་ཎྞ་ཝི་ས་ཡོ སི་ཡཱ. ཡ་དི ཧི ཨཱ་ལ་མྦི་ཏ་བྦ་དྷ་མྨ་ཝ་སེ་ན བྷཱུ་མི་པ་རི་ཙྪེ་དོ, ཨེ་ཝཾ ས་ཏི ཨ་ནཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ ན སི་ཡཱ. ཨ་ཐ ཝི་པཱ་ཀ་དཱ་ན་ཝ་སེ་ན, ཨེ་ཝ་མྤི ཨ་ཝི་པཱ་ཀཱ་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ ན སི་ཡཱ, ཏ་སྨཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ་ནཾ བྷཱུ་མི་པ་རི་ཙྪེ་དོ ཀཱ་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ས་ཏི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ་དི་བྷཱ་ཝོ པ་རི་པུ་ཎྞ་ཝི་ས་ཡོ སི་ཡཱ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཝ་ཉྷི ས་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ་ནཾ པ་ན ལོ་ཀ་ཏོ ཨུ་ཏྟི་ཎྞ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ནུ་ཏྟ་ར་བྷཱུ་མི་ཏཱ. ཨ་ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ་དི་ཏཱ ནཱ་པ་ཛྫ་ཏཱིཏི ཨ་བྱཱ་པི་ཏ་དོ་སཾ པ་རི་ཧ་ར་ཏི, ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ་དི་ཏཱ ནཱ་པ་ཛྫ་ཏཱིཏི ཨ་ཏི་བྱཱ་པི་ཏ་དོ་སཾ. ན་ནུ ཙ ཨི་མ་སྨིཾ པ་ཀྑེ ཀཱ་མ་ཏ་ཎྷཱ ཀ་ཏ་མཱ, ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་དྷ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎཱ ཏ་ཎྷཱ, ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་དྷ་མྨཱ ཀ་ཏ་མེ, ཀཱ་མ་ཏ་ཎྷཱ་ཝི་ས་ཡཱ་ཏི ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་ར་ནི་སྶ་ཡ་ཏཱ དོ་སོ་ཏི? ན, ཨ་ཝཱི་ཙི་ཨཱ་དི་ཨེ་ཀཱ་ད་སོ་ཀཱ་ས་ནི་ནྣ་ཏཱ་ཡ ཀི་ཉྩི ཏ་ཎྷཾ ཀཱ་མ་ཏ་ཎྷཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏཾ་ས་བྷཱ་ཝཱ་ཡ ཝི་ས་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨུ་པ་ལ་ཀྑེ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ.

ཨི་དཱ་ནི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ པཱ་ཋེ་ན ས་མ་ཏྠེ་ནྟོ ‘‘ནི་ཀྑེ་པ་ཀ་ཎྜེ་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཧི ཀཱ་མ་ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཨཱ་ལ་མྦི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་དྷ་མྨཱ ཙ ཀཱ་མ་བྷ་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏེ ཀཱ་མེ ཨོ་གཱ་ལ༹ྷཱ ཧུ་ཏྭཱ ཙ་ར་ནྟི, ནཱ་ཉྙ་ཏྠཱ་ཏི ཨེ་ཏྠཱ་ཝ་ཙ་རཱཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི. ཝི་སེ་ས་ཏྠི་ནཱ ཝི་སེ་སོ ཨ་ནུ་པ་ཡུ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ལོ་ཀ་སྶ ཝ་སེ་ན པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ནི་ཙྪ་ཡ་ཏོ’’ཏི. ཏེ་ན ལོ་ཀི་ཡ་དྷ་མྨེ་སུ པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ-ས་དྡ་སྶ ནི་རུ་ལ༹ྷ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཏ་དུ་ཙྩཱ་ར་ཎཱ་ན་ནྟ་རཾ ཝི་ནེ་ཡྻཱ་ནཾ ཏ་ད་ཏྠ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཏོ. པ་རི་ཙྪེ་ད་ཀཱ་པེ་ཀྑཱ པ་རི་ཙྪི་ནྣ་ཏཱ་ཏི ‘‘པ་རི་ཙྪེ་ད་ཀཱ་རི་ཀཱ་ཡ ཏ་ཎྷཱ་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. སཱ ཧི དྷ་མྨཱ་ནཾ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ་དི་བྷཱ་ཝཾ པ་རི་ཙྪི་ནྡ་ཏི. པ་རི-ས་དྡོ ཙེ་ཏྠ ‘‘ཨུ་པཱ་དི་ནྣཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨུ་པ-ས་དྡོ ཝི་ཡ ས་སཱ་དྷ་ནཾ ཀི་རི་ཡཾ དཱི་པེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.

ནི་ཡྻཱ་ན་ཀ་ར་ཎ་སཱི་ལཱ ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀཱ ཡ་ཐཱ ‘‘ཨ་པཱུ་པ་བྷ་ཀྑ་ན་སཱི་ལོ ཨཱ་པཱུ་པི་ཀོ’’ཏི, ནི་ཡྻཱ་ན་སཱི་ལཱ ཨེ་ཝ ཝཱ. རཱ་ག་དོ་ས་མོ་ཧཱ་ཝ ག་ཧི་ཏཱ་ཏི ཉཱ་ཡ་ཏི, ཨི་ཏ་ར་ཐཱ པ་ཧཱ་ནེ་ཀ་ཊྛ་ཏཱ་ཝ་ཙ་ནཾ ནི་པྤ་ཡོ་ཛ་ནཾ སི་ཡཱ. ‘‘ར་ཎོ་ཧ་ཏཱ ན ཛོ་ཏ་ནྟི, ཙ་ནྡ་སཱུ་རི་ཡཱ ས་ཏཱ་ར་ཀཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ར་ཎ-ས་དྡ་སྶ རེ་ཎུ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏཱ ད་ཊྛ་བྦཱ. ས་མྤ་ཧཱ་ར་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏྟཱ ཡུ་དྡྷ-ས་དྡ་སྶ ས་མྤ་ཧཱ་རོ ཙ པ་ཧ་རི་ཏ་བྦཱ་དྷཱ་རོ་ཏི ཨ་ཀུ་ས་ལ་སེ་ནཱ་ཝ ‘‘ས་ར་ཎཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ. དུ་ཀྑཱ་དཱི་ནནྟི ཕ་ལ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ དུ་ཀྑ་ཝི་གྷཱ་ཏ་ཨུ་པཱ་ཡཱ་ས་པ་རི་ལཱ༹་ཧཱ་ནཾ ས་བྷཱ་ག་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ ཙ མི་ཙྪཱ་པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ. ཏ་ནྣི་བྦ་ཏྟ་ཀ་ས་བྷཱ་ཝཱ་ནཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནནྟི ཨེ་ཏེ་ན ས་བྦེ་ས་མྤི ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ས་ར་ཎ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི.

ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་དུ་ཀ་མཱ་ཏི་ཀཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

སུ་ཏྟ་ནྟི་ཀ་དུ་ཀ་མཱ་ཏི་ཀཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡༠༡-༡༠༨. ཝི་ཛྫཱ་ས་བྷཱ་ག་ཏཱ་ཡ, ན ས་ངྐ་པྤཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ‘‘ཨ་བྷེ་ཛྫཾ…པེ… རུ་ཧ་ཏཱི’’ཏི ཨུ་བྷ་ཡ་མྤི ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་པྤ་ཧཱ་ན་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཀི་ཉྩཱ་པི ཧི ཧེ་ཊྛི་མ་མ་གྒེ་ཧི་པི པ་ཧཱི་ཡ་མཱ་ནཱ ཀི་ལེ་སཱ ཏེ་ན ཏེ་ན ཨོ་དྷི་ནཱ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་མེ་ཝ པ་ཧཱི་ཡ་ནྟི, ཡེ པ་ན ཨ་ཝ་སི་ཊྛཱ བྷི་ནྡི་ཏ་བྦཱ, ཏེ ལོ་བྷཱ་དི་ཀི་ལེ་ས་བྷཱ་ཝ་སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ པུ་ན ཝི་རུ་ལ༹ྷཱ ཝི་ཡ ཧོ་ནྟི. ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ པ་ན ཨུ་པྤ་ནྣེ ན ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝ་སི་ཊྛཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏ་དུ་པ་ཙཱ་རེ་ན ནི་སྶ་ཡ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན. ཀུ་ས་ལེ་ཧི ཏཱ་པེ་ཏ་བྦཱ་ཏི ཝཱ ཏ་པ་ནི་ཡཱ, ཏ་ད་ངྒཱ་དི་ཝ་སེ་ན བཱ་དྷི་ཏ་བྦཱ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་མཱ་ན་ཏྠཱ་ནི ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཱ་དཱི་ནཾ ས་ངྑཱ་དི་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ‘‘ས་བྦེ་ཝ དྷ་མྨཱ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན་པ་ཐཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ས་ཡ་བྷཱ་ཝེ ན ཀོ་ཙི དྷ་མྨོ ཝ་ཛྫི་ཏོ, ཝ་ཙ་ན་བྷཱ་ཝོ ཨེ་ཝ ཙ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཝ་ཀྑ་མཱ་ནེ་ན ན་ཡེ་ན ཡུ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་བྦ་ཉྩ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཱ་དི་བྷཱ་ཝཾ བྷ་ཛ་ཏཱི’’ཏི.

༡༠༩-༡༡༨. ཨ་ཉྙཾ ཨ་ན་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ ས་ཡ་མེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ ནཱ་མ་ཀ་ར་ཎ་ས་བྷཱ་ཝོ ནཱ་མ་ཀ་ར་ཎ་ཊྛོ་ཏི, ཏེ་ན ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀ་ནཱ་མ་ཏཱ་ཡ པ་ཐ་ཝཱི་ཨཱ་དཱི་ན་མྤི ནཱ་མ་བྷཱ་ཝོ སི་ཡཱ་ཏི ཨཱ་ས་ངྐཱ་ཡ ནི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏྠཾ ‘‘ནཱ་མ་ནྟ་རཱ་ནཱ་པ་ཛྫ་ན་ཏོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ན ཧི ཝི་ནཱ པ་ཐ་ཝཱི་ཨཱ་དི་ནཱ་མེ་ན་པི རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ ཝི་ཡ ཀེ་སཱ་དི་ནཱ་མེ་ཧི ཝི་ནཱ ཝེ་ད་ནཱ་དི་ནཱ་མེ་ཧི ཨ་ཉྙེ་ན ནཱ་མེ་ན ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ པི་ཎྜཱ་ཀཱ་ར་ཏོ ཝོ་ཧ་རཱི་ཡ་ནྟཱི་ཏི. ཡཾ པ་ན པ་ར་སྶ ནཱ་མཾ ཀ་རོ་ཏི, ཏ་སྶ ཨ་ཉྙཱ་པེ་ཀྑཾ ནཱ་མ་ཀ་ར་ཎ་ནྟི ནཱ་མ་ཀ་ར་ཎ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ ན་ཏྠཱི་ཏི སཱ་མ་ཉྙ་ནཱ་མཱ་དི་ཀ་ར་ཎཱ་ནཾ ནཱ་མ་བྷཱ་ཝོ ནཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཡ་སྶ ཙ་ཉྙེ་ཧི ནཱ་མཾ ཀ་རཱི་ཡ་ཏི, ཏ་སྶ ནཱ་མ་ཀ་ར་ཎ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ན་ཏྠི ནཱ་མ་བྷཱ་ཝོ. ཡེ པ་ན ཨ་ནཱ་པ་ནྣ་ནཱ་མ་ནྟ་རཱ ས་བྷཱ་ཝ་སི་དྡྷ་ནཱ་མཱ ཙ, ཏེ ཝེ་ད་ནཱ་ད་ཡོ་ཝ ནཱ་མཾ ནཱ་མཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཕ་སྶཱ་དཱི་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་བྷི་མུ་ཁ་ཏཱ ཏཾ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ཝི་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན་ས་མྥ་སྶོ མ་ནོ་ས་མྥ་སྶོ, སོ ནཱ་མ་མ་ནྟ་རེ་ན ག་ཧེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ཏཱ་ཡ པཱ་ཀ་ཊོ་ཏི ནི་ད་སྶ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཏྟོ. རུ་པྤ་ན་ས་བྷཱ་ཝེ་ནཱཏི ནི་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. པ་ཀཱ་ས་ཀ་པ་ཀཱ་སི་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝེ་ན་པི ཧི ཝི་ནཱ་པི ནཱ་མེ་ན རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ པཱ་ཀ་ཊཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ པ་ཀཱ་ས་ཀ་པ་ཀཱ་སི་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝོ ཝི་ས་ཡི་ཝི་ས་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཙ་ཀྑུ་རཱུ་པཱ་དཱི་ནཾ ས་བྷཱ་ཝོ, སོ རུ་པྤ་ན་ས་བྷཱ་ཝེ སཱ་མ་ཉྙེ ཨ་ནྟོ་ག་དྷོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.

༡༡༩-༡༢༣. ཨི་ཏོ པུ་བྦེ པ་རི་ཀ་མྨནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཝུ་ཊྛཱ་ན་ཀུ་ས་ལ་ཏཱ ཝི་ཡ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཀུ་ས་ལ་ཏཱ་པི ཛྷཱ་ན་ལཱ་བྷཱི་ནཾ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཝི་ཡ དི་སྶ་ཏི. ‘‘ཨི་ཏ་རེ་ས་མྤི ཨ་ནུ་སྶ་ཝ་ཝ་སེ་ན ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ ཨ་པྤ་ནཱ་པ་རི་ཙྪེ་ད་པ་ཉྙཱ ལ་བྦྷ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ‘‘ཨེ་ཝཾ སཱི་ལ་ཝི་སོ་དྷ་ནཱ་དི་ནཱ ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ཨ་པྤེ་ཏཱི་ཏི ཛཱ་ན་ན་ཀ་པ་ཉྙཱ ས་ཧ པ་རི་ཀ་མྨེ་ན ཨ་པྤ་ནཱ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཛཱ་ན་ན་ཀ་པ་ཉྙཱ’’ཏི ཀེ་ཙི. ཝུ་ཊྛཱ་ནེ ཀུ་ས་ལ་བྷཱ་ཝོ ཝུ་ཊྛཱ་ན་ཝ་སི་ཏཱ. པུ་བྦེཏི ས་མཱ་པ་ཛྫ་ན་ཏོ པུ་བྦེ.

༡༢༤-༡༣༤. སོ་བྷ་ནེ ར་ཏོ སུ་ར་ཏོ, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ སོ་ར་ཙྩ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘སོ་བྷ་ན་ཀ་མྨ་ར་ཏ་ཏཱ’’ཏི. སུ་ཊྛུ ཝཱ ཨོ་ར་ཏོ ཝི་ར་ཏོ སོ་ར་ཏོ, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ སོ་ར་ཙྩ་ནྟི. ཨ་ཡཾ པ་ན་ཏྠོ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟོ ཨེ་ཝ. ཨ་པྤ་ཊི་ས་ངྑཱ་ནཾ མོ་ཧོ. ཀུ་ས་ལ་བྷཱ་ཝ་ནཱ བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཝ་ཌྜྷ་ནཱ. ས་ཉྙཱ་ཎཾ ཨུ་པ་ལ་ཀྑ་ཎཾ. ས་ཝི་གྒ་ཧཾ ས་བི་མྦ་ཀཾ. ཨུ་པ་ལ་ཀྑེ་ཏ་བྦཱ་ཀཱ་རཾ དྷ་མྨ་ཛཱ་ཏཾ, ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཝཱ. ཨ་ཝི་ཀྑེ་པོཏི ཙི་ཏྟ་ཝི་ཀྑེ་པ་པ་ཊི་པ་ཀྑོ. ཨུ་ཛུ་ཝི་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ཏཱ་ཡ ཧི པ་ཧཱ་ན་ཝུ་ཊྛཱ་ནེ་ན ཙ ཨ་ཝི་ཀྑེ་པོ ཝི་ཀྑེ་པཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི, པ་ཝ་ཏྟི་ཏུཾ ན དེ་ཏཱི་ཏི.

༡༣༥-༡༤༢. ཀཱ་ར་ཎ་སཱི་ལཾ ལོ་ཀི་ཡཾ. ཕ་ལ་སཱི་ལཾ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཾ ཏེ་ན སི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ, ལོ་ཀི་ཡ་སྶ་པི ཝཱ སཱི་ལ་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་ཕ་ལ་བྷཱ་ཝོ པུ་བྦཱ་པ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན ད་ཊྛ་བྦོ. ས་མྤ་ནྣ་ས་མུ་དཱ་ཡ་སྶ པ་རི་པུ་ཎྞ་ས་མཱུ་ཧ་སྶ. ཨ་ཀུ་ས་ལཱ སཱི་ལཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ ས་མཱ་ཙཱ་རཱ. སཱི་ལ་ས་མྤ་དཱ སཱི་ལ་ས་མྤ་ཏྟི སཱི་ལ་གུ་ཎཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ཧོ་ཏྟ་པྤཾ ཉཱ་ཎནྟི ཨོ་ཏྟ་པྤ་སྶ ཉཱ་ཎ་པྤ་དྷཱ་ན་ཏཾ ཨཱ་ཧ, ན པ་ན ཉཱ་ཎ་སྶ ཨོ་ཏྟ་པྤ་ས་ཧི་ཏ་ཏཱ་མ་ཏྟཾ. ན ཧི ཨོ་ཏྟ་པྤ་ར་ཧི་ཏཾ ཉཱ་ཎཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི. ཨ་དྷི་མུ་ཏྟ་ཏཱ ཨ་བྷི་ར་ཏི་ཝ་སེ་ན ནི་རཱ་ས་ངྐཱ་པ་ཝ་ཏྟི. ནི་སྶ་ཊ་ཏཱ ཝི་སཾ་ཡུ་ཏྟ་ཏཱ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཨ་དྷི་མུ་ཏྟ་ཏཱ་ནི་སྶ་ཊ་ཏཱ་ཝ་ཙ་ནེ་ཧི ཏ་དུ་བྷ་ཡ་པ་རི་ཡཱ་ཡཱ དྭེ ཝི་མུ་ཏྟི་ཡོ ཨེ་ཀ་སེ་ས་ན་ཡེ་ན ཨི་དྷ ‘‘ཝི་མུ་ཏྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཙི་ཏྟ་སྶ ཙ ཨ་དྷི་མུ་ཏྟི ནི་བྦཱ་ན་ཉྩཱ’’ཏི. ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཨུ་པྤཱ་དོ, ན ཨུ་པྤཱ་དོ་ཏི ཨ་ནུ་པྤཱ་དོ, ཏ་བྦྷཱུ་ཏེ ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཝི་མོ་ཀྑ་ནྟེ ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་སྶ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་སྶ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཝཱ ཨ་ནུ་པྤ་ཛྫ་ན་སྶ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ་ཏི ཋཱ་ན་ཕ་ལེ་ཧི ཨ་རི་ཡ་ཕ་ལ་མེ་ཝ ཨུ་པ་ལ་ཀྑཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.

མཱ་ཏི་ཀཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལ་པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡. ཨ་པྤེ་ཏུནྟི ནི་ག་མེ་ཏུཾ. ‘‘པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡཾ ན ཝུ་ཏྟ’’ནྟི པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡཱ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨ་པྤ་ནཱ་ཝ་རོ་དྷཾ སཱ་དྷེ་ཏྭཱ པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡཱ་ཝ་ཙ་ན་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ ཝ་ད་ནྟོ ‘‘ས་རཱུ་པེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ‘‘ཕ་སྶོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཧོ་ཏི-ས་དྡོ ཨ་ཏྠི-ས་དྡེ་ན ཨ་ནཱ་ན་ཏྠོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘དུ་ཏི་ཡེ་ན ཧོ་ཏི-ས་དྡེ་ནཱ’’ཏི. པུ་བྦེ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཝ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་སྶ པཱ་ལི༹་པྤ་དེ་ས་སྶ ཨ་པྤ་ནཱ་ཝ་རོ་དྷོ ས་མ་ཏྠི་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ས་ངྑེ་པེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.

ཉཱ་ཏུཾ ཨི་ཙྪི་ཏོཏི ལ་ཀྑ་ཎ་སྶ པུ་ཙྪཱ་ཝི་ས་ཡ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙཱིཏི ད་སྶ་ནཱ་དི་ཝི་སེ་ས་ཡུ་ཏྟེ་ན, ཨི་ཏ་རེ་ན ཝཱ. ཨ་ཝ་ཏྠཱ་ཝི་སེ་སོ ཧི ཉཱ་ཎ་སྶ ད་སྶ་ན་ཏུ་ལ་ན་ཏཱི་ར་ཎཱ་ནི. ‘‘ཨ་དི་ཊྛ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨཱ་ཧཱ་ཏི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ, ས་བྦ་ཏྠ ཙ ལ་ཀྑ་ཎ་སྶཱ་ཏི. ཏ་ཉྷེ་ཏྠ ཨ་དྷི་ཀ་ཏ་ནྟི. ཨ་དི་ཊྛཾ ཛོ་ཏཱི་ཡ་ཏི ཨེ་ཏཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཏེ་ན དི་ཊྛཾ སཾ་ས་ནྡ་ཏི ཨེ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི དི་ཊྛ་སཾ་ས་ནྡ་ནཱ. ཝི་མ་ཏིཾ ཚི་ནྡ་ཏི ཨེ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཝི་མ་ཏི་ཙྪེ་ད་ནཱ་ཏི ཨེ་ཏཱ་ས་མྤི ས་དྡ་ཏྠོ ན་ཡ་ཏོ ད་སྶི་ཏོ, ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་ན ས་བྦཱ་པི ཏ་ཐཱ་པ་ཝ་ཏྟཾ ཝ་ཙ་ནཾ, ཏ་དུ་པྤཱ་ད་ཀོ ཝཱ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཏོ པ་བྷི་ཛྫ་ཏཱི་ཏི པ་བྷེ་དོ, ཝི་སེ་སོ, ཏེ་ན པ་བྷེ་དེ་ན. དྷ་མྨཱ་ནཾ དེ་ས་ནནྟི ཀི་ཉྩཱ་པི ས་མ་ཡ་བྷཱུ་མི་ཛཱ་ཏི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ས་བྷཱ་ཝཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་པྤ་བྷེ་ད་པ་རི་གྒ་ཧ་ཏོ ནི་དྡེ་ས་དེ་ས་ནཱ་ཝ ཝ་ཏྟུཾ ཡུ་ཏྟཱ, ཏ་ཐཱ་པི ཀུ་ས་ལཱ་དི་མཱ་ཏི་ཀཱ་པ་ད་ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ཝི་སེ་སོ་ཡེ་ཝ ཨི་དྷ པ་བྷེ་དོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་བྷེ་ད…པེ… དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧཱ’’ཏི. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཀུ་ས་ལ…པེ… དཱི་པེ་ཏྭཱ་ཏི ཕ་སྶོ ཧོ་ཏི…པེ… ཨ་ཝི་ཀྑེ་པོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི (དྷ. ས. ཨ་ཊྛ. དྷ་མྨུ་དྡེ་ས་ཝཱ་ར ཕ་སྶ་པ་ཉྩ་མ་ཀ་རཱ་སི་ཝ་ཎྞ་ནཱ). ‘‘ཕ་སྶོ ཕུ་ས་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཙ པ་བྷེ་ད་ཝ་ནྟོ་ཝ སཱ་ཏི་ས་ཡཾ ནི་དྡི་ཊྛཱ, ན པ་ན མཱ་ཏི་ཀཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་པྤ་བྷེ་དོ་ཏི པ་བྷེ་ད་ཝ་ནྟ་ད་སྶ་ནཾ ནི་དྡེ་སོ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ‘‘པ་བྷེ་དེ…པེ… ད་སྶ་ན་ཏྠ’’ནྟི ཨི་མ་སྶ ཝཱ་ཀྱ་སྶ པི་ཎྜ་ཏྠ་མཱ་ཧ. ཡ་དི དྷ་མྨཱ ཨེ་ཝ པུ་ཙྪི་ཏ་བྦཱ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏ་བྦཱ ཙ, ཀ་སྨཱ ཀུ་ས་ལཱ་ཏི པ་བྷེ་ད་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏེ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ན ཧི པ་བྷེ་དེ་ཧི ཝི་ནཱ པ་བྷེ་ད་ཝ་ནྟོ ཨ་ཏྠཱི་ཏི. ‘‘ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ཀུ་ས་ལཱ’’ཏི ཨེ་ཏེ་ན ‘‘ཕ་སྶོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི, ‘‘ཕ་སྶོ ཕུ་ས་ནཱ’’ཏི ཙ ཨཱ་དི་ནཱ ཨུ་དྡི་ཊྛ་ནི་དྡི་ཊྛཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཀུ་ས་ལ་བྷཱ་ཝོ ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ‘‘ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ཀུ་ས་ལཱ་ཏི ཝི་སྶ་ཛྫ་ནེ་པཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨི་མ་སྨི་ཉྷཱིཏི ཧི-ས་དྡོ ཀཱ་ར་ཎ་ཏྠོ. ཏེ་ན ཡ་སྨཱ དྷ་མྨཱ་ཝ དེ་སེ་ཏ་བྦཱ, ཏེ ཙ ཀུ་ས་ལཱ…པེ… བྷེ་དཱ དེ་སེ་ཏ་བྦཱ, ཏ་སྨཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཝཱ ཡོ་ཛ་ནཱ. དྷ་མྨཱ་ན་མེ་ཝཱཏི ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་ཕ་ལཾ ད་སྶེ་ཏི ‘‘ཨ་ཝོ་ཧཱ་ར་དེ་ས་ནཱ་ཏོ’’ཏི. ཨ་ཏྠཱ་ན་ཉྩཱཏི ཙ-ས་དྡེ་ན ‘‘ཕ་སྶོ ཕུ་ས་ནཱ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ས་བྷཱ་ཝ་ནི་རུ་ཏྟིཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་དི་ཉཱ་ཎ་ཉྩ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ‘‘ཨི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཡཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦོ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦོ ཙཱ’’ཏི ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཝི་དྷེ་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝོ ཨི་ཏི་ཀ་ཏྟ་བྦ་ཏཱ, ཏཱ་ཡ ཡུ་ཏྟོ ཨི་ཏི…པེ… ཡུ་ཏྟོ, ཏ་སྶ ཝི་དྷེ་ཏ་བྦ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཝི་སེ་ས་ན་ཏྟཱ པ་བྷེ་ད་སྶཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.

ཨི་ཏི་ཀ་ཏྟ་བྦ་ཏཱ་ཡུ་ཏྟ་སྶ ཝི་སེ་སི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ཨུ་དྡེ་སོ དྷ་མྨ་པྤ་དྷཱ་ནོ, ཏ་སྨཱ ཏ་ཏྠ དྷ་མྨ་སྶ ཝི་སེ་སི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ’’ཏི ཨ་ཡཾ པ་དཱ་ནུ་ཀྐ་མོ ཀ་ཏོ. པུ་ཙྪཱ སཾ་ས་ཡི་ཏ་པྤ་དྷཱ་ནཱ ཨ་ནི་ཙྪི་ཏ་ནི་ཙྪ་ཡ་ནཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ. ཏེ་ན ས་བྦ་དྷ་མྨེ་སུ ས་མུ་གྒྷཱ་ཊི་ཏ་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ནུ་ས་ཡཱ་ན་མྤི པུ་ཙྪཱ དེ་སེ་ཏ་བྦ་པུ་གྒ་ལ་ག་ཏ་སཾ་ས་ཡཱ་པ་ཏྟིཾ ཨ་ཏྟ་ནི ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ སཾ་ས་ཡཱ་པ་ནྣེ་ཧི ཝི་ཡ པ་ཝ་ཏྟཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ་དི་བྷེ་དོ ཝི་ཡ ཀུ་ས་ལཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན ཀུ་ས་ལཱ་དི་བྷེ་དོ དྷ་མྨ་བྷཱ་ཝེ་ན ནི་ཡ་ཏོ་ཏི དྷ་མྨཱ་ཏི ཝུ་ཏྟེ ནི་ཙྪ་ཡཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ‘‘ཀུ་ས་ལཱ ནུ ཁོ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ ནུ ཁོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ སཾ་ས་ཡོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀུ་ས་ལཱ་དི་བྷེ་དོ པ་ན སཾ་ས་ཡི་ཏོ’’ཏི. དྷ་མྨ་བྷཱ་ཝོ པ་ན ཀུ་ས་ལཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཀ་ནྟི་ཀ་ཏྟཱ ནི་ཙྪི་ཏོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ན ཙ དྷ་མྨ་བྷཱ་ཝོ སཾ་ས་ཡི་ཏོ’’ཏི. ཏེ་ན སཾ་ས་ཡི་ཏོ ནི་ཙྪེ་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་དྷཱ་ནོ ཨེ་ཏྠ ཀུ་ས་ལ་བྷཱ་ཝོ, ན ཏ་ཐཱ དྷ་མྨ་བྷཱ་ཝོ་ཏི དྷ་མྨཱ ཀུ་ས་ལཱ་ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི.

ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་ས་མ་ཡེཏི ཙི་ཏྟ་སྶ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ས་མ་ཡེ. ‘‘ཨ་ཐ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཐ-ས་དྡ་སྶ ཨ་ཏྠ་མཱ་ཧ ‘‘པ་ཙྪཱ’’ཏི. བྷོ་ཛ་ན་ག་མ་ནཱ་དཱི་ཧི ས་མ་ཡེ་ཀ་དེ་ས་ནཱ་ན་ཏྟཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སེ་ས་ནཱ་ན་ཏྟཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ས་མ་ཝཱ་ཡཱ་དཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཝི་སེ་སི་ཏཱཏི ཨེ་ཏེ་ན ‘‘ནི་ཡ་མི་ཏཱ’’ཏི པ་ད་སྶ ཨ་ཏྠཾ ཝི་ཝ་ར་ཏི, ཏ་སྨཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་ཝི་སེ་སི་ཏ་བྦ་ཏོ ས་མ་ཡ་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་ཐཱ་དྷི་པྤེ་ཏཱ་ནནྟི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ་དི་ཝི་སེ་ས་ཡུ་ཏྟཱ་ནཾ. ‘‘ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ’’ཏི ཙི་ཏྟུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་སེ་སི་ཏ་བྦོ་པི ས་མ་ཡོ ཡེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནེ་ན ཝི་སེ་སཱི་ཡ་ཏི, ཏ་སྶེ་ཝ ཙི་ཏྟ་སྶ ‘‘ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ས་ཡཾ ཝི་སེ་ས་ན་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཏ་ཐཱ ‘‘ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཝི་སེ་ས་ན་བྷཱུ་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཝི་སེ་སི་ཏ་བྦ་ས་མ་ཡ་སྶ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཏྠཾ ‘‘ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ…པེ… ཙི་ཏྟ’’ནྟི ཝི་སེ་སི་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨུ་པ་ཀཱ་རོ་ཏི ཙ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨ་ཝ་ཙྪེ་ད་ཀཱ་ཝ་ཙྪི་ནྡི་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. པུ་རི་མ་དྷ་མྨཱ་ནཾ བྷ་ངྒ་ས་མ་ཀཱ་ལཾ, བྷ་ངྒཱ་ན་ནྟ་ར་མེ་ཝ ཝཱ པ་ཙྪི་མ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི པུ་རི་མ་པ་ཙྪི་མཱ་ནཾ ནི་ར་ནྟ་ར་ཏཱ ཀེ་ན་ཙི ཨ་ན་ནྟ་རི་ཏ་ཏཱ. ཡཱ་ཡ བྷཱ་ཝ་པ་ཀྑ་སྶ བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཊི་ཙྪཱ་དི་ཏོ ཝི་ཡ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་པ་ཀྑོ ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཏ་དེ་ཝེ་ཏ་ནྟི ག་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ཙུ་ར་ཛ་ནོ ཝི་པ་རི་ཡེ་སི་ཏོ, སོ་ཡ་མ་ཏྠོ ཨ་ལཱ་ཏ་ཙ་ཀྐེ་ན སུ་པཱ་ཀ་ཊོ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཀཱི་བྷཱུ་ཏཱ་ན་མི་ཝཱ’’ཏི. ཨེ་ཀ་ས་མཱུ་ཧ་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀཱི་བྷཱུ་ཏཱ་ན་མི་ཝ པ་ཝ་ཏྟི ས་མཱུ་ཧ་གྷ་ན་ཏཱ, དུ་བྦི་ཉྙེ་ཡྻ་ཀི་ཙྩ་བྷེ་ད་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀཱི་བྷཱུ་ཏཱ་ན་མི་ཝ པ་ཝ་ཏྟི ཀི་ཙྩ་གྷ་ན་ཏཱཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨེ་ཏྠ ཙ པ་ཙྩ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ནཾ ཨ་ནེ་ཀེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཀཱ་ལ་ས་བྷཱ་ཝ་བྱཱ་པཱ་རཱ་ར་མྨ་ཎེ་ཧི དུ་བྦི་ཉྙེ་ཡྻ་བྷེ་ད་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཀཱི་བྷཱུ་ཏཱ་ན་མི་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ཏཱ ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ ས་ནྟ་ཏི་གྷ་ན་ཏཱ་ད་ཡོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.

ས་ཧ་ཀཱ་རཱི་ཀཱ་ར་ཎ་ས་ནྣི་ཛ྄ཛྷཾ ས་མེ་ཏཱི་ཏི ས་མ་ཡོ, ས་མ་ཝེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ་ཏི ས་མ་ཡ-ས་དྡ་སྶ ས་མ་ཝཱ་ཡ་ཏྠ་ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘པ་ཙྩ་ཡ་སཱ་མ་གྒི’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ས་མེ་ཏི ས་མཱ་ག་ཙྪ་ཏི ཨེ་ཏྠ མ་གྒ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཏ་དཱ་དྷཱ་ར་པུ་གྒ་ལེ་ཧཱི་ཏི ས་མ་ཡོ, ཁ་ཎོ. ས་མེ་ནྟི ཨེ་ཏྠ, ཨེ་ཏེ་ན ཝཱ, ས་མཱ་ག་ཙྪ་ནྟི དྷ་མྨཱ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་དྷ་མྨེ་ཧི ཨུ་པྤཱ་དཱ་དཱི་ཧི ཝཱ་ཏི ས་མ་ཡོ, ཀཱ་ལོ. དྷ་མྨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་མ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨ་བྷཱུ་ཏོ་པི ཧི ཀཱ་ལོ དྷ་མྨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཀ་ར་ཎཾ ཝི་ཡ ཙ པ་རི་ཀ་པྤ་ནཱ་མ་ཏྟ་སི་དྡྷེ་ན རཱུ་པེ་ན ཝོ་ཧ་རཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི. ས་མཾ, ས་ཧ ཝཱ ཨ་ཝ་ཡ་ཝཱ་ནཾ ཨ་ཡ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟི ཨ་ཝ་ཊྛཱ་ན་ནྟི ས་མ་ཡོ, ས་མཱུ་ཧོ ཡ་ཐཱ ‘‘ས་མུ་དཱ་ཡོ’’ཏི. ཨ་ཝ་ཡ་ཝ་ས་ཧཱ་ཝ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ ཧི ས་མཱུ་ཧོ. པ་ཙྩ་ཡ་ནྟ་ར་ས་མཱ་ག་མེ ཨེ་ཏི ཕ་ལཾ ཨེ་ཏ་སྨཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཏི ཙཱ་ཏི ས་མ་ཡོ, ཧེ་ཏུ ཡ་ཐཱ ‘‘ས་མུ་ད་ཡོ’’ཏི. ས་མེ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ ཨེ་ཏི ས་ཝི་ས་ཡེ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ས་མྦ་ནྡྷཱ ཝཱ ཨ་ཡ་ནྟི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ས་མ་ཡོ, དི་ཊྛི. དི་ཊྛི་སཾ་ཡོ་ཛ་ནེ་ན ཧི ས་ཏྟཱ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ བ་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱི་ཏི. ས་མ་ཡ་ནཾ ས་ངྒ་ཏི ས་མོ་དྷཱ་ན་ནྟི ས་མ་ཡོ, པ་ཊི་ལཱ་བྷོ. ས་མ་སྶ ནི་རོ་དྷ་སྶ ཡཱ་ནཾ, ས་མྨཱ ཝཱ ཡཱ་ནཾ ཨ་པ་ག་མོ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟཱི་ཏི ས་མ་ཡོ, པ་ཧཱ་ནཾ. ཨ་བྷི་མུ་ཁ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་མྨཱ ཨེ་ཏ་བྦོ ཨ་བྷི་ས་མེ་ཏ་བྦོ ཨ་དྷི་ག་ནྟ་བྦོ་ཏི ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏོ ས་བྷཱ་ཝོ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡོ. ཨ་བྷི་མུ་ཁ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་མྨཱ ཝཱ ཨེ་ཏི ག་ཙྪ་ཏི བུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཨ་བྷི་ས་མ་ཡོ, ཨ་ཝི་རཱ་དྷེ་ཏྭཱ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་ས་བྷཱ་ཝཱ་ཝ་བོ་དྷོ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཨུ་པ་ས་གྒཱ་ནཾ ཛོ་ཏ་ཀ་མ་ཏྟ་ཏྟཱ ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ཝཱ་ཙ་ཀོ ས་མ་ཡ-ས་དྡོ ཨེ་ཝཱ་ཏི ས་ཨུ་པ་ས་གྒོ་པི ཝུ་ཏྟོ. ཏཱ་ནེ་ཝཱཏི པཱི་ལ༹་ནཱ་དཱི་ནེ་ཝ. ཝི་པྥཱ་རི་ཀ་ཏཱ སེ་རི་བྷཱ་ཝེ་ན ཀི་རི་ཡཱ་སུ ཨུ་སྶཱ་ཧ་ན་པ་རི་ནི་པྥ་ནྣོ.

ཀེ་སུ་ཙཱིཏི ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀཱ་དཱི་སུ. ཁ་ཎ་སྶ ཨ་ས་མྦྷ་ཝོ ཏེ་ན ཝི་ནཱ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ན་ནཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི. དྷ་མྨེ་ནེ་ཝཱཏི ཝི་སེ་ས་ནྟ་ར་ར་ཧི་ཏེ་ན. ཏཾ་ཡེ་ཝ ཧི ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎེ་ན ནི་ཝ་ཏྟི་ཏཾ ཝི་སེ་སཾ ད་སྶེ་ཏི ‘‘ན ཏ་སྶ པ་ཝ་ཏྟི་ཏྠཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ. ཡ་ཐཱ ཝཱ ཏ་ཐཱ ཝཱཏི ཀཱ་ལེ་ན ལོ་ཀོ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི ནི་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཝཱ ཀཱ་ལོ ནཱ་མ བྷཱ་ཝོ ཝ་ཏྟ་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ བྷཱ་ཝཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཨོ་ཀཱ་ས་དཱ་ཡ་ཀོ་ཏི ཝཱ ཡེ་ན ཏེ་ན པ་ཀཱ་རེ་ན. ཨི་དྷ ཨུ་ཏྟ་མ་ཧེ་ཏུ་ནོ ས་མྦྷ་ཝོ ཨེ་ཝ ན་ཏྠཱི་ཏི ཧེ་ཏུ་ཧེ་ཏུ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཧེ་ཏཱུ་ཡེ་ཝ པ་ཊི་སེ་དྷེ་ཏི. ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཏཾ ཨ་ནེ་ཀ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཾ.

པ་ཀ་ཏི་སྶ་ར་ཝཱ་དགྒ་ཧ་ཎཾ ནི་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. པ་ཛཱ་པ་ཏི་པུ་རི་ས་ཀཱ་ལ་ཝཱ་དཱ་ད་ཡོ་པི ‘‘ཨེ་ཀ་ཀཱ་ར་ཎ་ཝཱ་དོ’’ཏི. ཝཱ-ས་དྡེ་ན ཝཱ ཏེ་ས་མྤི ས་ངྒ་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨ་ཝ་ཡ་ཝ…པེ… དཱ་ཡོ ཝུ་ཏྟོ ཨ་ཝ་ཡ་ཝ་དྷ་མྨེ་ན ས་མུ་དཱ་ཡ་སྶ ཨ་པ་དི་སི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ, ཡ་ཐཱ ‘‘ས་མཾ ཙུ་ཎྞཾ, ཨ་ལ་ངྐ་ཏོ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ’’ཏི ཙ. ཨ་ནི་པྥཱ་ད་ནཾ ནི་པྥཱ་ད་ནཱ་བྷཱ་ཝོ ཨ་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ. ནི་པྥཱ་དེ་ཏུཾ ཨ་ས་མ་ཏྠ་སྶ པ་ན པ་ཙྩ་ཡ་ནྟ་རཱ་ནཾ ས་ཧ་སྶེ་པི ས་མཱ་ག་ཏེ ན་ཏྠེ་ཝ ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ནི་པྥཱ་ད་ན་ས་མ་ཏྠ་སྶཱ’’ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ ས་ཧ་ཀཱ་རཱི་ཀཱ་ར་ཎཱ་ཡ་ཏྟཱ ཕ་ལུ་པྤཱ་ད་ནཱ པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཱ་པེ་ཀྑཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་པེ་ཀྑཱ ཝི་ཡཱ་ཏི ཨ་པེ་ཀྑཱ ད་ཊྛ་བྦཱ.

ནི་བྱཱ་པཱ་རེ་སུ ཨ་བྱཱ་ཝ་ཊེ་སུ. ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིནྟི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཨཱ་མེ་ཌི་ཏ་ཝ་ཙ་ན་སྶ ལུ་ཏྟ་ནི་དྡི་ཊྛ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི. ས་ཏི ཙ ཨཱ་མེ་ཌི་ཏེ སི་དྡྷོ བ་ཧུ་བྷཱ་ཝོ་ཏི. ཨ་ནྡྷ་ས་ཏཾ པ་སྶ་ཏཱི་ཏི ཙ པ་ཙྩ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ ནི་དྡྷཱ་ར་ཎེ བྷུ་མྨ་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཎཱ་མེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ནྡྷ་ས་ཏེ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་ཐཱ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨི་ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཝི་སུཾ ཨ་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ ཛོ་ཏི་ཏཱ་ཏི ཨ་ནྡྷ་ས་ཏཾ པ་སྶ་ཏཱི་ཏི ས་མུ་དི་ཏཾ པ་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ཨཱ་པ་ནྣོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནྡྷ་ས་ཏཾ ས་ཧི་ཏཾ པ་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ’’ཏི. ཨ་ཉྙ་ཐཱཏི ཡ་ཐཱ་རུ་ཏ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྠེ ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ནེ. ཡ་སྨཱ ཨ་སཱ…པེ… སི་དྡྷོ སི་ཝི་ཀུ་བྦ་ཧ་ནཱ་དཱི་སུ, ཏ་སྨཱ ནཱ་ཡ་མ་ཏྠོ སཱ་དྷེ་ཏ་བྦོ. ཨི་དཱ་ནི ཏ་སྶ་ཏྠ་སྶ སུ་པཱ་ཀ་ཊ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་སཱ་དྷེ་ཏ་བྦ་ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཝི་སུ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.

ཨེ་ཏེ་ནུ་པཱ་ཡེ་ནཱཏི ཡོ་ཡཾ ཁ་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏོ ས་མ་ཡོ ཀུ་ས་ལུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ དུ་ལླ་བྷ་བྷཱ་ཝཾ དཱི་པེ་ཏི. ཨ་ཏྟ་ནོ དུ་ལླ་བྷ་ཏཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠ ཁ་ཎ་ཏྠོ ཝཱ ས་མ་ཡ-ས་དྡོ ཁ་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏོ ས་མ་ཡོ་ཏི ཨ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ. ཨེ་ཏེ་ན ཨུ་པཱ་ཡ་བྷཱུ་ཏེ་ན ན་ཡ་བྷཱུ་ཏེ་ན. ཡོ་ཛ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱཏི ཨེ་ཏྠཱ་ཡཾ ཡོ་ཛ་ནཱ – ས་མ་ཝཱ་ཡ…པེ… ཝུ་ཏྟིཾ དཱི་པེ་ཏི ས་ཡཾ པ་ཙྩ་ཡ་སཱ་མ་གྒི་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ས་མ་ཝཱ་ཡ་ཏྠོ ཝཱ ས་མ་ཡ-ས་དྡོ ས་མ་ཝཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏོ ས་མ་ཡོ. སོ ཡཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཡ་སཱ་མ་གྒི་ཡཱ ས་ཏཱི་ཏི ཨི་མ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ པ་ཀཱ་ས་ན་ཝ་སེ་ན དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ནེ་ཀ་ཧེ་ཏུ་ཏོ ཝུ་ཏྟིཾ དཱི་པེ་ཏི. ཀཱ་ལ…པེ… པ་རི་ཏྟ་ཏཾ དཱི་པེ་ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏི་པ་རི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ. ས་མཱུ་ཧ…པེ… ས་ཧུ་པྤ་ཏྟིཾ དཱི་པེ་ཏི ས་ཡཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་མུ་དཱ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཧེ་ཏུ…པེ… ཝུ་ཏྟི་ཏཾ དཱི་པེ་ཏི ས་ཏི ཨེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནི ཨ་ཏྟ་ནོ ཕ་ལཱ་ནཾ ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ་ཏི. ཨ་ཏྠ་པ་ཀྑེ ཙ ས་དྡ་པ་ཀྑེ ཙ ཡ་སྨིཾ ཨ་ཏི་པ་རི་ཏྟེ ཀཱ་ལེ ཡ་སྨིཾ དྷ་མྨ་ས་མུ་དཱ་ཡེ ཡ་མྷི ཧེ་ཏུ་མྷི ས་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ཉཱ་པ་ན་ཝ་སེ་ན ཏ་དཱ་དྷཱ་རཱ་ཡ ཏ་ད་དྷཱི་ནཱ་ཡ ཙ ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ དུ་པྤ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏཾ ཨ་ནེ་ཀེ་སཾ ས་ཧུ་པྤ་ཏྟིཾ པ་རཱ་དྷཱི་ན་པྤ་ཏྟི་ཉྩ དཱི་པེ་ཏཱི་ཏི.

ད་ལ༹ྷ་དྷ་མྨཱ དྷ་ནུ་གྒ་ཧཱཏི ད་ལ༹ྷ་དྷ་ནུ་ནོ ཨི་སྶཱ་སཱ. ད་ལ༹ྷ་དྷ་ནུ ནཱ་མ དྭི་ས་ཧ་སྶ་ཐཱ་མཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི. དྭི་ས་ཧ་སྶ་ཐཱ་མནྟི ཙ ཡ་སྶ ཨཱ་རོ་པི་ཏ་སྶ ཛི་ཡཱ་བ་དྡྷོ ལོ་ཧ་སཱི་སཱ་དཱི་ནཾ བྷཱ་རོ ད་ཎྜེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ ཀ་ཎྜ་པྤ་མཱ་ཎཱ ཨུ་ཀྑི་ཏྟ་སྶ པ་ཐ་ཝི་ཏོ མུ་ཙྩ་ཏི. སི་ཀྑི་ཏཱཏི ད་ས་དྭཱ་ད་ས་ཝ་སྶཱ་ནི ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཀུ་ལེ ཨུ་གྒ་ཧི་ཏ་སི་པྤཱ. ཀ་ཏ་ཧ་ཏྠཱཏི དྷ་ནུ་སྨིཾ ཙི་ཎྞ་ཝ་སཱི་བྷཱ་ཝཱ. ཀོ་ཙི སི་པྤ་མེ་ཝ ཨུ་གྒ་ཎྷཱ་ཏི, ཀ་ཏ་ཧ་ཏྠོ ན ཧོ་ཏི, ཨི་མེ པ་ན ན ཏ་ཐཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཀ་ཏུ་པཱ་ས་ནཱཏི རཱ་ཛ་ཀུ་ལཱ་དཱི་སུ ད་སྶི་ཏ་སི་པྤཱ. ཙ་ཏུ་དྡི་སཱ ཋི་ཏཱ ཨ་སྶཱུཏི ཨེ་ཀ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ པ་དེ་སེ ཐ་མྦྷཾ ཝཱ རུ་ཀྑཾ ཝཱ ཡཾ ཀི་ཉྩི ཨེ་ཀཾ་ཡེ་ཝ ནི་སྶཱ་ཡ ཙ་ཏུ་དྡི་སཱ་བྷི་མུ་ཁཱ ཋི་ཏཱ སི་ཡུ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་ཛ་ཝ་ན་པུ་རི་ས་སྶཱཏི ན ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ པུ་རི་སོ ཀོ་ཙི བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦོ ཨ་ཉྙ་ཏྲ བོ་དྷི་ས་ཏྟེ་ན. སོ ཧི ཛ་ཝ་ན་ཧཾ་ས་ཀཱ་ལེ ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་མ་ཀཱ་སི. སུ་ཏྟེ པ་ན ཨ་བྷཱུ་ཏ་པ་རི་ཀ་པྤ་ན་ཝ་སེ་ན ཨུ་པ་མཱ་མ་ཏྟཾ ཨཱ་ཧ་ཊཾ. ཏ་པྤ་ར་བྷཱ་ཝཱཏི ཏ་པྤ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཧེ་ཏུ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ས་མ་ཡ་སྶ པ་རཱ་ཡ་ཏྟ་ཝུ་ཏྟི་དཱི་པ་ནེ ཨེ་ཀ་ནྟ་བྱཱ་ཝ་ཊ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡེ པ་ན ‘‘ཏ་པྤ་ར་བྷཱ་ཝོ’’ཏི པ་ཋ་ནྟི, ཏེ་སཾ པ་ཙྩ་ཡཱ་ཡ་ཏྟ་ཝུ་ཏྟི་དཱི་པ་ན་ཏོ ཏ་པྤ་ར་བྷཱ་ཝོ ཧེ་ཏུ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ས་མ་ཡ་སྶ, ཏ་སྨཱ ཏ་སྶ པ་རཱ་ཡ་ཏྟ་ཝུ་ཏྟི་དཱི་པ་ན་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ས་མུ་དཱ་ཡཱ་ཡ་ཏྟ་ཏཱ་དཱི་པ་ནེ ཏ་པྤ་རོ, ཏ་དེ་ཀ་དེ་སཱ་ཡ་ཏྟ་ཏཱ་དཱི་པ་ནེ ཏ་པྤ་རོ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཏ་པྤ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ’’ཏི.

ན་ནུ ཙ ཏཾ ཏཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ པ་ཉྙ་ཏྟོ ཀཱ་ལོ ཝོ་ཧཱ་ར་མ་ཏྟ་ཀོ, སོ ཀ་ཐཾ ཨཱ་དྷཱ་རོ ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀཱ་ལོ་པི ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཡ་དི ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཀི་རི་ཡ་ནྟ་ར་ལ་ཀྑ་ཎཾ བྷཱ་ཝེ་ན་བྷཱ་ཝ་ལ་ཀྑ་ཎཾ, ཀཱ པ་ནེ་ཏྠ ལ་ཀྑ་ཎ་ཀི་རི་ཡཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨི་ཧཱ་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ལ་ཀྑ་ཎ་བྷཱུ་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཡུ་ཏྟོཏི ཨི་ཏི-ས་དྡོ ཧེ་ཏུ་ཨ་ཏྠོ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཡ་སྨཱ ས་ཏྟཱ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ ལ་ཀྑ་ཎ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཡུ་ཏྟོ ས་མ་ཡོ, ཏ་སྨཱ ཏ་ཏྠ བྷཱུ་མི་ནི་དྡེ་སོ་ཏི.

ཨུ་དྡཱ་ན་ཏོཏི ཡ་དི ས་ངྑེ་པ་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན་ནུ ཙ ཨ་ཝ་སི་ཊྛ་ཀི་ལེ་སཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མོ་པི ཨ་སྶཱ་དེ་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཡ ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མེ ས་མ་ཝ་རུ་དྡྷོ ཉཱ་ཎཾ ཝི་ཡ ཉེ་ཡྻེ་ཏི ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཨེ་ཀོ་ཡེ་ཝ ཀཱ་མོ སི་ཡཱ་ཏི ཨ་ནུ་ཡོ་གཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ས་ཧི་ཏ་སྶཱཏི ཝི་ས་ཡ་ཝི་ས་ཡི་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཝ་ཊྛི་ཏ་སྶ. ‘‘ཨུ་དྡཱ་ན་ཏོ དྭེ ཀཱ་མཱ’’ཏི ཀི་ཉྩཱ་པི ས་བྦེ ཀཱ་མཱ ཨུ་དྡི་ཊྛཱ, ‘‘ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་པཱ་ཡཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ན ཝི་ས་ཡ་སྶ ཝི་སེ་སི་ཏ་ཏྟཱ ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡ་ཀི་ལེ་ས་བྷཱུ་ཏོ ཀཱ་མ་རཱ་གོ ཨི་དྷ ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མོ་ཏི ག་ཧི་ཏོ་ཏི ‘‘ཏེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཙོ་ད་ཀོ ཏ་སྶ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ ‘‘ན་ནུ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ཏི. ཨི་ཏ་རོ པ་ན ‘‘བ་ཧ་ལ་ཀི་ལེ་ས་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ཝི་ཝ་ར་ཏི.

ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་དྷ་མྨེ་སུ ཝི་མཱ་ན་ཀ་པྤ་རུ་ཀྑཱ་དི་པྤ་ཀཱ་རེ་སུ པ་རི་ཏྟ་ཀུ་ས་ལཱ་དཱི་སུ ཝཱ. ན་ནུ ཙ ‘‘ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་པཱ་ཡཱ་ན’’ནྟི ཝི་ས་ཡ་སྶ ཝི་སེ་སི་ཏ་ཏྟཱ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ་གྒ་ཧ་ཎ་སྶ ཨ་ས་མྦྷ་ཝོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི? ན, ‘‘ཨུ་དྡཱ་ན་ཏོ དྭེ ཀཱ་མཱ’’ཏི ནི་ར་ཝ་སེ་ས་ཏོ ཀཱ་མཱ་ནཾ ཨུ་དྡི་ཊྛ་ཏྟཱ. ཨུ་དྡི་ཊྛེ་པི ཧི ཀཱ་མ་ས་མུ་དཱ་ཡེ ཡ་ཐཱ ཏ་དེ་ཀ་དེ་སོ་ཝ ག་ཡ྄ཧ་ཏི, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘དུ་ཝི་དྷོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཀཱ་མ་རཱ་གོ པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎི་ཀོ རཱ་གོ. ཀཱ་མ་ཏ་ཎྷཱ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་དྷ་མྨ་ཝི་ས་ཡཱ ཏ་ཎྷཱ. ནི་རོ་དྷ་ཏ་ཎྷཱ ཨུ་ཙྪེ་ད་དི་ཊྛི་ས་ཧ་ག་ཏོ རཱ་གོ. ཨི་དྷཱཏི ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཝི་དྷེ པ་དེ་སེ. ཡ་དི ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་པྤ་ཝ་ཏྟི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ, ‘‘དུ་ཝི་དྷོ་པེ་སོ’’ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མེ་ཀ་དེ་ས་སྶ ཨི་དྷ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ་ཏི ཨ་ནུ་ཡོ་གེ་ན ཡེ་བྷུ་ཡྻ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ན་ཝ་སེ་སོ ཝི་ཡ ཨ་ན་ཝ་སེ་སོ་ཏི ཝཱ ཨ་ཏྠོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མོ་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ས་དི་ས་ཏཱ ཙེ་ཏྠ ས་བྷཱ་ཝ་བྷི་ནྣ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱཏི ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མཱ་ནཾ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་པ་རི་པུ་ཎྞ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་བྷི་ལ་ཀྑི་ཏ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཙཱ་ས་དྡ་སྶ ར་སྶ་ཏྟཾ ཀ་ཏནྟི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ས་དྡེ ཧེ་ཏུ་ཀ་ཏྟུ་ཨ་ཏྠོ ཨ་ནྟོ་ནཱི་ཏོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི.

ཝི་ས་ཡེཏི ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ཨ་བྷི་དྷེ་ཡྻ་ཏྠེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ནི་མི་ཏྟ་ཝི་ར་ཧེཏི ཨེ་ཏེ་ན རུ་ལ༹ྷཱི་སུ ཀི་རི་ཡཱ ཝི་བྷཱ་ག་ཀ་ར་ཎཱ་ཡ, ན ཨ་ཏྟ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཀུ་ས་ལ་བྷཱ་ཝནྟི ཛཱ་ཏ་ཀ་བཱ་ཧི་ཏི་ཀ་སུ་ཏྟ་ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཀ་ཐི་ཏཾ ཀུ་ས་ལ་ཏྟཾ. ཏ་སྶཱཏི སུ་ཁ་ཝི་པཱ་ཀ་བྷཱ་ཝ་སྶ. ཏ་སྶ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཏཾ ཝ་ཏྟུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཏེ་ན ‘‘ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་སུ་ཁ་ཝི་པཱ་ཀ་ལ་ཀྑ་ཎ’’ནྟི ཨེ་ཏྠ སུ་ཁ་ས་དྡོ ཨི་ཊྛ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ས་ཉྙཱ་པ་ཉྙཱ་ཀི་ཙྩཾ ས་ཉྙཱ་ཎ་ཀ་ར་ཎ་པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནཱ་ནི, ཏ་དུ་བྷ་ཡ་ཝི་དྷུ་རཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱུ་པ་ལ་དྡྷི ‘‘ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཉྙཱ…པེ… ག་ཧ་ཎ’’ནྟི. ན་ནུ ཙ ཕ་སྶཱ་དི་ཀི་ཙྩ་ཏོ་པི ཝི་སི་ཊྛ་ཀི་ཙྩཾ ཙི་ཏྟ་ནྟི? ས་ཙྩ་མེ་ཏཾ, སོ པ་ན ཝི་སེ་སོ ན ཏ་ཐཱ དུ་ར་ཝ་བོ་དྷོ, ཡ་ཐཱ ས་ཉྙཱ་པ་ཉྙཱ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ན་ནྟི ས་ཉྙཱ་པ་ཉྙཱ་ཀི་ཙྩ་ཝི་སི་ཊྛ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏཱ་ཡ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎ་མཱ་ཧ. ཨ་ན་ནྟ་ར་དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་གུ་ཎ་བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནོ ས་ནྟཱ་ནཾ ཙི་ནོ་ཏི ནཱ་མ. ཏ་ཐཱ་པ་ཝ་ཏྟི ཙ ཨཱ་སེ་ཝ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་སེ་ཝ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ཙི་ནོ་ཏཱི’’ཏི.

ཙི་ཏྟ་ཀ་ཏ་མེ་ཝཱཏི ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀ་ཏ་མེ་ཝ. ནཱ་ན་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནནྟི ཨེ་ཏྠ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ པ་ཙྩེ་ཀཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ པ་རི་ཙྪེ་དོ ཨ་ས་ངྐ་ར་བྷཱ་ཝོ. ཏེ་ན ཙ དྷ་མྨོ ནི་ཙྪི་ཏོ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ནི་ཙྪི་ཏ་ཏཱ’’ཏི. ལི་ངྒ་ནཱ་ན་ཏྟཱ་དཱི་ནཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨི་ཏྠི་པུ་རི་ས་ས་ཎྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན ལི་ངྒ་ནཱ་ན་ཏྟཾ. དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶ་ཏི་ར་ཙྪཱ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒ་སྶ པུ་ཐུ་ཏྟཾ, ཏ་ཐཱ པུ་རི་ས་ལི་ངྒ་སྶ. དེ་ཝཱ་དི་བྷེ་དེ ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒེ པ་ཙྩེ་ཀཾ ནཱ་ན་ཏྟ་ཀཱ་ཡ་ཏཱ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཝི་ས་དི་ས་ས་བྷཱ་ཝ་སྶ དེ་སཱ་དི་བྷེ་ད་བྷི་ནྣ་སྶ ཙ ཝི་སེ་ས་སྶ ཝ་སེ་ན པ་བྷེ་དོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏ་ཐཱ པུ་རི་ས་ལི་ངྒེ. ལི་ངྒ་ནི་བྦ་ཏྟ་ཀ་སྶ ཝཱ ཀ་མྨ་སྶ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ནཱ་ན་ཏྟཱ་དི་ཝ་སེ་ན ལི་ངྒ་སྶ ནཱ་ན་ཏྟཱ་དཱི་ནི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ་ནི. ལི་ངྒ་ནཱ་ན་ཏྟཱ་དཱི་སུ པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ ས་ཉྙཱ་དཱི་ནཾ ནཱ་ན་ཏྟཱ་དཱི་ནི. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཀ་མྨ་ནཱ་ན་ཏྟཱ་དཱི་ཧི ནི་བྦ་ཏྟཱ་ནི ཧི ཏཱ་ནཱི’’ཏི. ཨ་པ་དཱ་དི་ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎ་ད་སྶ་ནེ་ན ལི་ངྒ་ནཱ་ན་ཏྟཾ ད་སྶི་ཏཾ. ཏ་སྨི་ཉྩ ད་སྶི་ཏེ ས་ཉྙཱ་ནཱ་ན་ཏྟཱ་ད་ཡོ ད་སྶི་ཏཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཝ་ཏྟ་ཏི བྷ་ཝ་ཙ་ཀྐ་ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནཱ་ག…པེ… གྷ་ཊེ་ནྟོ’’ཏི. ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒ་པུ་རི་ས་ལི་ངྒཱ་དི ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དྷི་ཊྛི་ཏ་སྶ རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ས་ནྣི་ཝེ་ས་ཝི་སེ་སོ. ས་ཉྙཱ་སཱི་སེ་ན ཙ་ཏྟཱ་རོ ཁ་ནྡྷཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཝོ་ཧཱ་ར་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཙ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཝོ་ཧ་རི་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟི དཱི་པི་ཏཱ, ཡཱ སཱ ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ཧེ་ཏཱུ་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ལི་ངྒཱ་དི…པེ… ཡོ་སཱ་ནཱ་ནཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ.

‘‘ཡེ ཀེ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ ཨ་ཀུ་ས་ལ་བྷཱ་གི་ཡཱ, ས་བྦེ་ཏེ མ་ནོ་པུ་བྦ་ངྒ་མཱ’’ཏི (ཨ. ནི. ༡.༥༦-༥༧), ‘‘མ་ནོ་པུ་བྦ་ངྒ་མཱ དྷ་མྨཱ’’ཏི (དྷ. པ. ༡, ༢) ཙ ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཙི་ཏྟ་ཧེ་ཏུ་ཀཾ ཀ་མྨ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀ་མྨ་ཉྷི ཙི་ཏྟ་ཏོ ནི་བྦ་ཏྟ’’ནྟི. ཡ་ཐཱ་ས་ངྑྱནྟི ཀ་མྨ་ཏོ ལི་ངྒཾ ལི་ངྒ་ཏོ ས་ཉྙཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན པུ་རི་མ་ཝི་ཀ་པྤེ ཝི་ཡ ཀ་མྨ་ཏོ ལི་ངྒ་ས་ཉྙཱ ལི་ངྒ་ཏོ ལི་ངྒ་ས་ཉྙཱ་ཏི ཨུ་བྷ་ཡ་ཏོ ཨུ་བྷ་ཡ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན. ‘‘བྷེ་དཾ ག་ཙྪ་ནྟི ཨི་ཏྠཱ་ཡཾ པུ་རི་སོ་ཏི ཝཱ’’ཏི བྷེ་ད་སྶ ཝི་སེ་སི་ཏ་ཏྟཱ ཨི་ཏྠཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན ཝོ་ཧ་རི་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝོ ཨི་དྷ བྷེ་དོ་ཏི ‘‘ཨི་ཏྠི་པུ་རི་སཱ་དི་ཝོ་ཧཱ་རཾ ག་ཙྪ་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་དྡྷ་དྭ་ཡ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཨ་ཏཱི་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་དྡྷ་དྭ་ཡ་ཝ་སེ་ན. གུ་ཎཱ་བྷི་བྱཱ་པ་ནཾ ཀི་ཏྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཏྠ་ཊ་ཡ་ས་ཏ’’ནྟི. ཀ་མྨ་ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཝི་ནཱ ཀ་མྨ་ནི་བྦ་ཏྟ་ནཱ་ནཱ་ཀཱ་ར་ཎཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ‘‘ཀ་མྨ་ཛེ་ཧི…པེ… ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཝི་པ་ཙྩ་ནོ་ཀཱ་སོ ཨ་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏཱ, ག་ཏི་ཀཱ་ལོ་པི ཝཱ. ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དིཾ ཛ་ནེ་ཏྭཱ ཨ་ནོ་ཀཱ་ས་ཏཱ་ཡ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨ་ཛ་ནེ་ནྟཾ ཨེ་ཏྠ ནི་ད་སྶེ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཀ་ཙྩ་ཙི་ཏྟ་ཀ་ར་ཎ་སྶ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ ཙ་ཀྑཱ་དི་ཝེ་ཀ་ལླེ་ན ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཛ་ན་ཀཾ ཀ་མྨ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ཝ་སེ་ས་པ་ཙྩ་ཡ་ཝི་ཀ་ལེ ཨ་ནོ་ག་དྷཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཏ་ད་པི ཀཱ་ལ་ག་ཏི་པ་ཡོ་གཱ་དཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ནྟི. ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘ས་ཧ་ཀཱ་རཱི་ཀཱ་ར་ཎ་ཝི་ཀ་ལཾ ཝི་པཱ་ཀ་སྶ ཨ་ཙྩ་ནྟཾ ཨོ་ཀཱ་ས་མེ་ཝ ན ལ་བྷ་ཏི, ཨི་ཏ་རཾ ཝི་པཱ་ཀེ་ཀ་དེ་ས་སྶ ལ་དྡྷོ་ཀཱ་ས་ནྟི, ཨི་ད་མེ་ཏེ་སཾ ནཱ་ན་ཏྟ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ཝི་པཱ་ཀ་སྶ ཨོ་ཀཱ་ས་ལཱ་བྷེ ས་ཏི ས་ཧཱ་ཡ་ཀཱ་ར་ཎ་ཝི་ཀ་ལ་ཏཱ་ཝ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟཾ.

བྷ་ཝ་ཏུ ཏཱ་ཝ བྷ་ཝི་ཏྭཱ ཨ་པ་ག་ཏཾ བྷཱུ་ཏཱ་པ་ག་ཏཾ, ཨ་ནུ་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ཨ་པ་ག་ཏཾ པ་ན ཀ་ཐ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནུ་བྷཱུ་ཏ་བྷཱུ་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏེ་ན ཨ་ནུ་བྷཱུ་ཏ-ས་དྡེ་ན ཡོ ཨ་ཏྠོ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་སྶ བྷཱུ་ཏ-ས་དྡོ་ཡེ་ཝ ཝཱ་ཙ་ཀོ, ན ཨ་ནུ-ས་དྡོ, ཨ་ནུ-ས་དྡོ པ་ན ཛོ་ཏ་ཀོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. སཱ་ཁཱ་བྷ་ངྒ་ས་དི་སཱ ཧི ནི་པཱ་ཏོ་པ་ས་གྒཱ་ཏི. ཀི་རི་ཡཱ་ཝི་སེ་ས་ཀ་ཏྟ་ཉྩ ཨུ་པ་ས་གྒཱ་ནཾ ཨ་ནེ་ཀ་ཏྠ་ཏྟཱ དྷཱ་ཏུ་ས་དྡཱ་ནཾ ཏེ་ཧི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཝི་སེ་ས་སྶ ཛོ་ཏ་ན་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ཨ་ཝ་ཙྪི་ནྡ་ན་ནྟི ཡ་ཏྟ་ཀཱ དྷཱ་ཏུ་ས་དྡེ་ན ཨ་བྷི་དྷཱ་ཏ་བྦཱ ཨ་ཏྠ་ཝི་སེ་སཱ, ཏེ་སཾ ཡཾ སཱ་མ་ཉྙཾ ཨ་ཝི་སེ་སོ, ཏ་སྶ ཝི་སེ་སེ ཨ་ཝ་ཊྛཱ་པ་ནཾ ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཝི་སེ་ས་སྶ ཛོ་ཏ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སཱ་མ་ཉྙ…པེ… ཝི་སེ་སཱི་ཡ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ནུ་བྷཱུ་ཏ-ས་དྡོ བ་ཧུ་ལཾ ཀ་མྨ་ཏྠེ ཨེ་ཝ དི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཏ་སྶ ཨི་དྷ ཀ་ཏྟུ་ཨ་ཏྠ་ཝཱ་ཙི་ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ནུ་བྷཱུ་ཏ་ས་དྡོ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ས་ཏི་པི ས་བྦེ་སཾ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དཱ་ནཾ ས་ཝེ་ད་ཡི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ནེ, ས་ཝི་པ་ལླཱ་སེ པ་ན ས་ནྟཱ་ནེ ཙི་ཏྟཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཏོ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏེ་ཧི ཝི་སི་ཊྛོ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ སཱ་ཏི་ས་ཡོ ཝི་ས་ཡཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ནཱ་ཀཱ་རོ་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏོ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཝ་ཏྟུཾ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. བྷཱུ་ཏཱ་པ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝཱ་བྷི་དྷཱ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ནཱཏི ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་སྶ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ནུ་པཱ་ཡ་མཱ་ཧ.

ཨུ་པྤ་ཏི་ཏ་ཀི་ཙྩ་ནི་པྥཱ་ད་ན་ཏོ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏ་ས་དི་ས་ཏྟཱ ‘‘ཨུ་པྤ་ཏི་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏུཾ ཨཱ་ར་དྡྷོཏི ཨ་ནཱ་ག་ཏ་སྶ་པི ཏ་སྶེ་ཝ ཨུ་པྤ་ནྣ-ས་དྡེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཀཱ་ར་ཎ་མཱ་ཧ. ཨེ་ཏྠ ཙ ར་ཛྫ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ར་སཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ནཾ སཱ་ཏི་ས་ཡ་ནྟི ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཉྩ ཀུ་ས་ལ་ཉྩ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ནི་རུ་དྡྷ་ཏཱ་སཱ་མ་ཉྙེ་ན ‘‘ས་བྦ་ས་ངྑ་ཏཾ བྷཱུ་ཏཱ་པ་ག་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ས་མྨོ་ཧ་ཝི་ནོ་ད་ནི་ཡཾ པ་ན ‘‘ཝི་པཱ་ཀཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ན་ཝ་སེ་ན ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎཾ. ཨ་ཝི་པ་ཀྐ་ཝི་པཱ་ཀ་སྶ ས་བྦ་ཐཱ ཨ་ཝི་ག་ཏ་ཏྟཱ བྷ་ཝི་ཏྭཱ ཝི་ག་ཏ་ཏཱ་མ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན་ཀ་མྨ་ཉྩ བྷཱུ་ཏཱ་པ་ག་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ནེ་ཝ ཏ་ཏྠ ཨོ་ཀཱ་ས་ཀ་ཏུ་པྤ་ནྣ་ནྟི ཝི་པཱ་ཀ་མེ་ཝཱ་ཧ. ཨི་དྷ པ་ན ཀ་མྨ་མྤཱི་ཏི. ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན བྷ་ཝ་ཏི ཨེ་ཏྠ ཀི་ལེ་ས་ཛཱ་ཏ་ནྟི བྷཱུ་མཱིཏི ཝུ་ཏྟཱ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ. ཨ་གྒི་ཨཱ་ཧི་ཏོ ཝི་ཡཱཏི བྷཱུ་མི་ལ་དྡྷ་ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཱ་ཡ ཨུ་པཱ་ཡཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨེ་ཏེ་ནཱཏི ཀ་མྨཾ. ཨེ་ཏ་སྶཱཏི ཝི་པཱ་ཀོ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.

ཨ་ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏ་ཏྟཱཏི ཨ་ཝི་ནོ་དི་ཏ་ཏྟཱ. ས་བྷཱུ་མི་ཡནྟི ས་ཀ་བྷཱུ་མི་ཡཾ. ཝི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱཏི པུ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏུཾ ཨ་ད་ཏྭཱ. ཁ་ཎ་ཏྟ་ཡེ་ཀ་དེ་ས་ག་ཏཾ ཁ་ཎ་ཏྟ་ཡ་ག་ཏ་ནྟི ཝུ་ཏྟནྟི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་སྶ ཨུ་དཱ་ཧ་ར་ཎ་སྶ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་བྷཱ་ཝ་མཱ་ཧ. ཏེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣཱ དྷ་མྨཱ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ དྷ་མྨཱ་ཏི ཨི་ད་མེ་ཏྠ ཨུ་དཱ་ཧ་ར་ཎཾ ཡུ་ཏྟ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. པ་དྷཱ་ནེ་ནཱཏི པ་དྷཱ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན. དེ་ས་ནཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ པུ་བྦ་ངྒ་མནྟི ལོ་ཀི་ཡ་དྷ་མྨེ དེ་སེ་ཏ་བྦེ ཙི་ཏྟཾ པུ་བྦ་ངྒ་མཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་ས་ནཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨུ་ཙི་ཏཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཝཾ ཝཱ ས་ནྡྷཱ་ཡཱཏི ལོ་ཀི་ཡ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཡཾ ས་བྷཱ་ཝོ ཡ་དི་དཾ ཏེ ཙི་ཏྟ་ཛེ་ཊྛ་ཀཱ ཙི་ཏྟ་པུ་བྦ་ངྒ་མཱ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཏེ་ན ཏེ་སཾ ཏ་ཐཱ་དེ་ས་ནཱ་ཡ ཀཱ་ར་ཎ་མཱ་ཧ, ས་བྦེ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཙི་ཏྟ་ཝ་ཛྫཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀེ་ཙཱིཏི པ་ད་ཀཱ་རཱ. ཕ་སྶཱ་ད་ཡོ་པཱིཏི པི-ས་དྡེ་ན རཱ་གཱ་ད་ཡོ ས་མྤི་ཎྜེ་ཏི. ཀཱ་ལ་བྷེ་དཱ་བྷཱ་ཝེ་པི པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་པེ་ཀྑི་ཏོ དྷ་མྨོ པུ་རི་མ་ནི་པྥ་ནྣོ ཝི་ཡ ཝོ་ཧ་རཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཋ་མཾ ཨུ་པྤ་ནྣོ ཝི་ཡཱ’’ཏི. ཨ་ནུ་པ་ཙ་རི་ཏ་མེ་ཝ་སྶ པུ་བྦ་ངྒ་མ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡ་མ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཁཱི་ཎཱ བྷ་ཝ་ནེ་ཏྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ (དཱི. ནི. ༢.༡༥༥; ནེ་ཏྟི. ༡༡༤) ནེ་ཏྟི་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཡུ་ཏྟཾ ཙི་ཏྟཾ ནཱ་ཡ་ཀ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཎྷཱ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ ཝཱ’’ཏི.

‘‘ཡཾ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཙེ་ཏ་སི་ཀཾ སཱ་ཏ’’ནྟི ནི་དྡི་ཊྛ་ཏྟཱ སོ་མ་ན་སྶ་ཝེ་ད་ནཱ སཱ་ཏ་ས་བྷཱ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་བྷཱ་ཝ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ’’ནྟི. ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན མ་དྷུ་ར-ས་དྡོ ར་ས་ཝི་སེ་ས་པ་རི་ཡཱ་ཡོ, ཨི་ཊྛ་བྷཱ་ཝ་སཱ་མ་ཉྙེ་ན ཨི་དྷ ཨུ་པ་ཙཱ་རེ་ན ཝུ་ཏྟོ་ཏི་ཨཱ་ཧ ‘‘མ་དྷུ་རཾ ཝི་ཡཱ’’ཏི. པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཏ་ཎྷཱ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟོ ན་ནྡི་རཱ་གོ ན་ནྡི་རཱ་ག་བྷཱ་ཝོ ཝཱ ན་ཏྠཱི་ཏི ‘‘ན ཨེ་ཏྠ ས་མྤ་ཡོ་ག་ཝ་སེ་ན ས་ཧ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝོ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི, ‘‘ན་ནྡི་རཱ་ག་ས་ཧ་ག་ཏཱ’’ཏི ཙ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏེ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི ‘‘ས་ཧ་ག་ཏ་ས་དྡོ ཏ་ཎྷཱ་ཡ ན་ནྡི་རཱ་ག་བྷཱ་ཝཾ ཛོ་ཏེ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ཝ་ཏྠཱ་ཝི་སེ་ས་ཝཱ་ཙ་ཀོ ཝཱ ས་ཧ-ས་དྡོ ‘‘ས་ནི་ད་སྶ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ, ས་བྦཱ་སུ་པི ཨ་ཝ་ཏྠཱ་སུ ན་ནྡི་རཱ་ག་ས་བྷཱ་ཝཱ་ཝི་ཛ་ཧ་ན་དཱི་པ་ན་ཝ་སེ་ན ན་ནྡི་རཱ་ག་བྷཱ་ཝཾ ག་ཏཱ ན་ནྡི་རཱ་ག་ས་ཧ་ག་ཏཱ་ཏི ཏ་ཎྷཱ ཝུ་ཏྟཱ. ག་ཏ-ས་དྡ་སྶ ཝཱ ‘‘དི་ཊྛི་ག་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ ཨ་ཏྠ་ནྟ་རཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ན་ནྡི་རཱ་ག་ས་བྷཱ་ཝཱ ཏ་ཎྷཱ ‘‘ན་ནྡི་རཱ་ག་ས་ཧ་ག་ཏཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ, ན་ནྡི་རཱ་ག་ས་བྷཱ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་དྷཱ་པཱིཏི ཨི་མི་སྶཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ. ཨི་མ་སྨི་མྤི པ་དེཏི ‘‘སོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏ’’ནྟི ཨེ་ཏ་སྨི་མྤི པ་དེ. ཨ་ཡ་མེ་ཝ་ཏྠོཏི སཾ་ས་ཊྛོ ཨེ་ཝ. ཡ་ཐཱ་ད་སྶི་ཏ་སཾ་ས་ཊྛ་ས་དྡོཏི ཨ་ཏྠུ་དྡྷཱ་ར་པྤ་ས་ངྒེ་ན པཱ་ལི༹་ཏོ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཏ་སཾ་ས་ཊྛ་ས་དྡོ. ས་ཧ་ཛཱ་ཏེཏི ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཏྠེ.

ཀཱ་ལ་ཝི་སེ་སཱ་ན་པེ་ཀྑོ ཀ་མྨ་སཱ་དྷ་ནོ ཨཱ་བྷ་ཊྛ-ས་དྡོ བྷཱ་སི་ཏ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་བྷཱ་སི་ཏ་བྦ་ཏཱ ཨ་ནཱ་བྷ་ཊྛ་ཏཱ’’ཏི. པཱ་ལི༹་ཡནྟི ཨི་མི་སྶཱ པ་ཋ་མ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་པཱ་ལི༹་ཡཾ. ཨ་བྷཱ་སི་ཏ་ཏྟཱ ཨེ་ཝཱཏི ཨ་ས་ངྑཱ་རི་ཀ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ. ཀཱ་ར་ཎ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏྟཱ ཝ་ཏྠུ་ས་དྡ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ དྭཱ་ར་བྷཱུ་ཏ་དྷ་མྨཱ་ན་མྤི སི་ཡཱ ཝ་ཏྠུ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘དྭཱ་རཾ ཝ་ཏྠཱུ་ཏི ཝུ་ཏྟ’’ནྟི. ཏེ་ན ཝ་ཏྠུ ཝི་ཡ ཝ་ཏྠཱུ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. མ་ནོ་དྭཱ་ར་བྷཱུ་ཏཱ དྷ་མྨཱ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཧ་ད་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ནཱ ས་ཧ ཙ་ར་ནྟཱི་ཏི དྭཱ་རེ་ན…པེ… ཧ་ད་ཡ་ཝ་ཏྠུ ཝུ་ཏྟནྟི ཨཱ་ཧ ཡ་ཐཱ ‘‘ཀུ་ནྟཱ པ་ཙ་ར་ནྟཱི’’ཏི. ས་ཀི་ཙྩ་བྷཱ་ཝེ་ནཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཀི་ཙྩ་བྷཱ་ཝེ་ན, ཀི་ཙྩ་ས་ཧི་ཏ་ཏཱ་ཡ ཝཱ. ཨ་ཉྙཱ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎོཏི ས-ས་དྡ་སྶ ཨ་ཏྠ་མཱ་ཧ. ས་ཀོ ཧི ར་སོ ས་ར་སོ་ཏི.

ཨ་ན་ནྟ་ར་ཙི་ཏྟ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཏྟཱ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨེ་ཀ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ, ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཙི་ཏྟ་ཕ་སྶ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཏྟཱ ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ་ནཾ དྭི་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཏཱ. ‘‘ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ དྷ་མྨཱ, ཕུ་ཊྛོ བྷི་ཀྑ་ཝེ ཝེ་དེ་ཏི, ཕུ་ཊྛོ ས་ཉྫཱ་ནཱ་ཏི, ཕུ་ཊྛོ ཙེ་ཏེ་ཏཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༤.༩༣) ཧི ཝུ་ཏྟཾ.

སུ་ཁུ་མ་ར་ཛཱ་དི་རཱུ་པནྟི ཨ་ཎུ་ཏ་ཛྫཱ་རི་རཱུ་པ་མཱ་ཧ. པ་ར་མཱ་ཎུ་རཱུ་པེ པ་ན ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ ན་ཏྠི. ཝ་ཏྠུ་པ་རི་ཏྟ་ཏཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཏེ་ན ཨ་ནེ་ཀ་ཀ་ལཱ་པ་ག་ཏཱ་ནི བ་ཧཱུ་ནི་ཡེ་ཝ རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི ས་མུ་དི་ཏཱ་ནི སཾ་ཧ་ཙྩ་ཀཱ་རི་ཏཱ་ཡ སི་ཝི་ཀུ་བྦ་ཧ་ན་ཉཱ་ཡེ་ན ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡོ, ན ཨེ་ཀཾ ཀ་ཏི་པ་ཡཱ་ནི ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ན་ནུ ཙ ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ས་མུ་དཱ་ཡཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི? ནཱ་པ་ཛྫ་ཏི ས་མུ་དཱ་ཡ་སྶེ་ཝ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ན ཧི པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ས་མུ་དཱ་ཡོ ནཱ་མ ཀོ་ཙི ཨ་ཏྠི. ཝ་ཎྞཱ་ཡ་ཏ་ན་མེ་ཝ ཧི ཡ་ཏྟ་ཀཾ ཡོ་གྱ་དེ་སེ ཨ་ཝ་ཊྛི་ཏཾ, ས་ཏི པ་ཙྩ་ཡ་ནྟ་ར་ས་མཱ་ཡོ་གེ ཏ་ཏྟ་ཀཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ན ཉཱ་ཡེ་ན ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི ཨ་ཝི་ཀ་པྤ་ཀ་ཏྟཱ ཏ་སྶ. ཏ་ད་བྷི་ནི་ཧ་ཊཾ པ་ན མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ནེ་ཀ་ཀྑ་ཏྟུཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཾ པུ་རི་མ་སི་དྡྷ་ཀ་པྤ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ས་མཱུ་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ན ས་ཎྛཱ་ནཱ་དི་ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན ཙ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཀིཾ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཨེ་ཀཾ ཝ་ཎྞཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ, ཨུ་དཱ་ཧུ ཨ་ནེ་ཀཱ་ནཱི་ཏི ན ཙོ་དེ་ཏ་བྦ་མེ་ཏཾ. ན ཧི པ་ཙྩ་ཀྑ་ཝི་ས་ཡེ ཡུ་ཏྟི་མ་གྒ་ནཱ ཡུ་ཏྟཱ. ཀི་ཉྩ བྷི་ཡྻོ ཨ་ཙྪ་རཱ་ས་ངྒྷཱ་ཏ་ཀྑ་ཎེ་ན ཨ་ནེ་ཀ་ཀོ་ཊི་ས་ངྑཱ་ཡ ཙི་ཏྟུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ཙི་ཏྟ་སྶ ལ་ཧུ་པ་རི་ཝ་ཏྟི་ཏཱ་ཡ ས་མཱ་ནེ་པི གྷ་ཊ་ས་རཱ་ཝཱ་དི་ཝ་ཎྞཱ་ནཾ ཡོ་གྱ་དེ་སཱ་ཝ་ཊྛཱ་ནེ པུ་རི་མ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ‘‘གྷ་ཊོ’’ཏི ཝཱ ‘‘ས་རཱ་ཝོ’’ཏི ཝཱ པ་ཋ་མཾ ཏཱ་ཝ ཨེ་ཀོ མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ས་ནྟཱ་ནེ་ན པ་རི་ཙྪི་ཛྫ་ཏི, པ་ཙྪཱ ཨི་ཏ་རོ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཝཱི་ཐི་ཡཱ བྱ་ཝ་ཧི་ཏེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཝི་སེ་ས་ཝི་དུ་ཏཱ་ཡ པ་ན གྷ་ཊ་ས་རཱ་ཝཱ་དི་བུ་དྡྷི་ཡཱ ཨ་བྷེ་དཱ་པ་ཏྟི་པ་རི་ཀ་པྤ་ནཱ་ཏི. ཨཱི་དི་སཱི་པེ་ཏྠ ཙོ་ད་ནཱ ཨ་ཙོ་ད་ནཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཱ. ཁ་ཎ་པ་རི་ཏྟ་ཏཱ་ཡཱཏི པ་བ་ནྡྷ་ཀྑ་ཎ་སྶ ཨི་ཏྟ་ར་ཏཱ་ཡ. པ་བ་ནྡྷ་ཝ་སེ་ན ཧི པ་ཙྩེ་ཀཾ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ ཝི་རོ་དྷི་ཨ་ཝི་རོ་དྷི་པ་ཙྩ་ཡ་ས་མཱ་ཡོ་གེ ལ་ཧུཾ ད་ནྡྷ་ཉྩ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ པ་རི་ཏྟ་ཀཱ་ལཱ དཱི་གྷ་ཀཱ་ལཱ ཙ ཧོ་ནྟི, ས་བྷཱ་ཝ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ན ཨེ་ཀ་པ་རི་ཙྪེ་དཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཙ རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ནཾ, ཨེ་ཝཾ ཨི་ཏ་རཱ་ནི་པི. ས་དྡཱ་ད་ཡོ་པི ཧི ཝ་ཏྠུ་པ་རི་ཏྟ་ཏཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན ལ་བྦྷ་ནྟཱི་ཏི. ཨ་ཙྩཱ་ས་ནྣཱ་དི་ཏཱ་ཡཱཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཨ་ནཱ་ཝ་ཛྫ་ནཾ ཀེ་ན་ཙི པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཏཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དིཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཝི་ས་ཡི་དྷ་མྨཾ ཝི་སེ་ས་ཏོ སི་ནོ་ཏི བ་ནྡྷ་ཏཱི་ཏི ཝི་ས་ཡོ་ཏི ཨ་ན་ཉྙ་ཏྠ་བྷཱ་ཝཱ་པེ་ཀྑོ ཝི་ས་ཡོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝི་ས་ཡོ ཨ་ན་ཉྙ་ཏྠ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ’’ཏི. ན ཧི ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ད་ཡོ རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དི་ཏོ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི. གཱ་ཝོ ཙ་ར་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི གོ་ཙ་རོ, གོ་ཙ་རོ ཝི་ཡཱ་ཏི གོ་ཙ་རོ་ཏི ས་མྦ་ཧུ་ལ་ཙཱ་རི་ཏཱ་པེ་ཀྑོ གོ་ཙ་རོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘གོ་ཙ་རོ ཏ་ཏྠ ཙ་ར་ཎེ་ནཱ’’ཏི. བ་ཧུ་ལ་ཉྷི ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དཱི་ཧི རཱུ་པཱ་ད་ཡོ ག་ཡ྄ཧ་ནྟི, ན ཏ་ཐཱ མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ནཱ་ཏི. ཏེ་སནྟི མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ནཱ་ནཾ རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དཱི་ནཾ. ‘‘ཝ་ཙ་ན་སྶ ཨ་ནུ་པ་པ་ཏྟི་ཏོ’’ཏི ཀ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ, ན་ནུ པ་ཉྩ་དྭཱ་རེ པ་ཝ་ཏྟ་མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཏེ་སཾ གོ་ཙ་ར་ཝི་ས་ཡཾ པ་ཙྩ་ནུ་བྷོ་ཏཱི་ཏི ཝ་ཙ་ནཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི? ན, ནི་ཡ་མཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ན ཧི པ་ཉྩ་དྭཱ་རཱ་བྷི་ནི་ཧ་ཊཾ་ཡེ་ཝ མ་ནོ ཨི་དྷ ‘‘མ་ནོ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ནི་ཡ་མ་ཧེ་ཏུ ཨ་ཏྠཱི་ཏི, ཨེ་ཏཾ་ཡེ་ཝ ཝཱ ཙོ་ད་ནཾ མ་ན་སི ཀ་ཏྭཱ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཉཱ་ཎཱ་དི་གྒ་ཧ་ཎཾ ཀ་ཏཾ. ཨེ་ཝཾ་ཝ་ཎྞོཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་ས་ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏཾ་ས་ཉཱ་ཎཱ་ད་ཡོ་པི ཨི་དྷ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི. ཨི་ཏ་ར་ཐཱཏི རཱུ་པཾ ས་དྡ་ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ.

བྷོ་ཛ་ན …པེ… ཨུ་སྶཱ་ཧཱ་དཱི་ཧཱིཏི ཨི་དཾ ཡཱ་ཡ ཀ་མྨ་ཉྙ་ཏཱ་ཡ རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་སྶ ཀ་ལླ་ཏཱ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶཱ པ་ཙྩ་ཡ་ནི་ད་སྶ་ནཾ. བྷོ་ཛ་ནེ ཧི ས་མྨཱ་པ་རི་ཎ་ཏེ ས་པྤཱ་ཡེ ཙ ཨུ་ཏུ་བྷོ་ཛ་ནེ ས་མྨུ་པ་ཡུ་ཏྟེ ས་མྨཱ་པ་ཡོ་ག་ས་ངྑཱ་ཏེ ཀཱ་ཡི་ཀ་ཙེ་ཏ་སི་ཀ་ཝཱི་རི་ཡེ ཙ ས་མཱ་ར་དྡྷེ ལ་ཧུ་ཏཱ་དི་ས་བྦྷཱ་ཝེ་ན ཀཱ་ཡོ ཀ་མྨ་ཀྑ་མོ ཧོ་ཏི ས་བྦ་ཀི་རི་ཡཱ་ནུ་ཀཱུ་ལོ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ བྷོ་ཛ་ན…པེ… ཨུ་སྶཱ་ཧཱ་དཱི་ཧཱིཏི ཨི་དཾ ཀཱ་ཡ་སྶ ཀ་ལྱ་ཏཱ་ཡ ཝི་ཡ ཨུ་པ་དྡུ་ཏ་ཏཱ་ཡ་པི ཀཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཝི་ས་མ་བྷོ་ཛ་ནཱ་པ་རི་ཎཱ་མཱ་དི་ཏོ ཧི ཀཱ་ཡ་སྶ ཨུ་པ་དྡ་ཝ་ཀ་རཱ ཝཱ་ཏཱ་ད་ཡོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི. ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ནྟ་སྶཱཏི པ་དཾ ‘‘ཛ་ཡཾ ཝེ་རཾ པ་ས་ཝ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དྷ. པ. ༢༠༡) ཝི་ཡ ཧེ་ཏུ་ཨ་ཏྠ་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཛཱ་ག་ར་ཎ་ནི་མི་ཏྟ་ཉྷི ཨི་དྷ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ནཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ནྟི. ཨ་ཐ ཝཱ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ནྟ་སྶཱཏི ཨི་དཾ པ་ཀ་ཏི་ཡཱ དི་ཊྛཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨཱ་པཱ་ཐ་ག་མ་ནུ་པ་ནི་སྶ་ཡཱ་ནཾ ཀ་ལྱ་ཏཱ་དི་ནི་བྦ་ཏྟཱ་ནཾ ཀཱ་ཡི་ཀ་སུ་ཁཱ་དཱི་ནཾ ས་མྦྷ་ཝ་ད་སྶ་ནཾ. ཀཱ་ཡ་ཀ་ལྱ་ཏཱ་དིཾ ཨ་ན་ནུ་ཝ་ཏྟ་ནྟ་སྶ ཧི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡཱ་བྷོ་གཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཾ ཨཱ་པཱ་ཐ་ག་མ་ནཾ ན སི་ཡཱ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ནུ་བྷཱུ་ཏེ རཱུ་པཱ་དི་ཝི་ས་ཡེ ཙི་ཏྟ་སྶ ཋ་པ་ནཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཾ ཙི་ཏྟ་པ་ཎི་ད་ཧ་ནཾ. ཡ་ཐཱ་ནུ་བྷཱུ་ཏེ་ན རཱུ་པཱ་དི་ནཱ ས་དི་སཾ ཨ་ས་དི་སཾ ས་མྦ་ནྡྷ་ཉྩ ས་དི་སཱ་ས་དི་ས་ས་མྦ་ནྡྷཾ, ཏ་སྶ ད་སྶ་ནཱ་དི ས་དི་སཱ་ས་དི་ས་ས་མྦ་ནྡྷ་ད་སྶ་ནཱ་དི, ཙི་ཏྟ་པ་ཎི་ད་ཧ་ན་ཉྩ ས་དི་སཱ་ས་དི་ས…པེ… ད་སྶ་ནཱ་དི ཙ ཙི་ཏྟ…པེ… ད་སྶ་ནཱ་ད་ཡོ ཏེ པ་ཙྩ་ཡཱ་ཏི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. དྷཱ་ཏུ་ཀྑོ་བྷཱ་དཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན དེ་ཝ་ཏཱུ་པ་སཾ་ཧཱ་རཱ་དིཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཏཾ་ས་དི་ས་ཏཱ དི་ཊྛ་སུ་ཏ་ས་དི་ས་ཏཱ. ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཏཱ དི་ཊྛ་སུ་ཏ་པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཏཱ. ཀེ་ན་ཙི ཝུ་ཏྟེཏི ཨི་མི་ནཱ ས་དྡྷཱ་ཡ ཨ་ནུ་སྶ་ཝ་ནི་བྦ་ཏྟ་ཏཾ ཨཱ་ཧ. ཨཱ་ཀཱ་ར་ཝི་ཙཱ་ར་ཎནྟི ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ ཨ་ཏྠཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ཀཱ་ར་ཝི་ཙཱ་ར་ཎཾ. ཀ་ཏྠ་ཙི ཨ་ཏྠེ.

ནི་ཡ་མི་ཏ་སྶཱཏི ཀུ་ས་ལ་མེ་ཝ མ་ཡཱ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ནི་ཡ་མི་ཏ་སྶ. པ་སཱ་ད་སི་ནེ་ཧཱ་བྷཱ་ཝོ དོ་ས་བ་ཧུ་ལ་ཏཱ་ཡ ཧོ་ཏཱི་ཏི ལཱུ་ཁ་པུ་གྒ་ལཱ དོ་ས་བ་ཧུ་ལཱཏི ཨཱ་ཧ.

ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོཏི ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝ་ཏོ.

ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིནྟི ཨེ་ཏེ་ན ‘‘ཝི་ནཱ་པི དེ་ཡྻ་དྷ་མྨ་པ་རི་ཙྩཱ་གེ་ན ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་མ་ཏྟེ་ནེ་ཝ དཱ་ན་མ་ཡཾ ཀུ་ས་ལཾ ཨུ་པ་ཙི་ཏཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཀེ་ས་ཉྩི ཨ་ཏི་དྷཱ་ཝ་ནཾ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི.

དྷ་མྨ་ས་ཝ་ན་སྶ གྷོ་ས་ནཾ དྷ་མྨ་ས་ཝ་ན་གྷོ་ས་ནཾ. ཏ་སྶཱཏི ‘‘ས་དྡ་དཱ་ནཾ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི ས་དྡ་ཝ་ཏྠཱུ་ནཾ ཋཱ་ན་ཀ་ར་ཎ་བྷེ་རི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ས་ས་དྡ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཀ་ར་ཎ་སྶ. ཙི་ནྟ་ནཾ ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་ནཾ. ཨ་ཉྙ་ཏྠཱཏི སུ་ཏྟེ་སུ. ཨ་པ་ར་ཏྠཱཏི ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་པ་དེ་སུ. ཨ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱཏི པ་ད་སྶ ཨ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ‘‘པ་རི་བྷོ་ག་ར་སོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ་ཡ ཨ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ པ་ར་ཏོ བ་ཧཱུ་སུ པོ་ཏྠ་ཀེ་སུ ལི་ཁཱི་ཡ་ཏི, ཡ་ཐཱ་ཋཱ་ནེ་ཡེ་ཝ པ་ན ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཝ་ཏྟ་བྦཱ. ཏ་ཏྠ པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏྟཱ ལ་ཀྑ་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡོ ཨ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ཏྟཱ ཚ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི ཨ་ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ དྷ་མྨཱ་ཡ་ཏ་ནེ་ནཱ་ཏི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ.

‘‘ཨེ་ཀ་དྭཱ་རི་ཀ་ཀ་མྨཾ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ དྭཱ་རེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཀ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ, ན་ནུ རཱུ་པཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཀཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཙི་ཏྟཾ ཡ་ཐཱ ན ཨ་ཉྙཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཧོ་ཏི ཙི་ཏྟ་ཝི་སེ་ས་སྶ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ, ཨེ་ཝཾ ཀ་མྨ་ཝི་སེ་སེ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏེ ཀཱ་ཡ་དྭཱ་རཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཀ་དྭཱ་རི་ཀ་ཀ་མྨཾ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ དྭཱ་རེ ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཏ་ཏྠེ་ཝ པ་རི་ཡོ་སི་ཏ་ཏྟཱ, ཨ་ཐ ཀ་མྨ་སཱ་མ་ཉྙཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ, རཱུ་པཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཀཱ་ར་མྨ་ཎ་ནྟི ཨི་དཾ ཨུ་དཱ་ཧ་ར་ཎཾ ན སི་ཡཱ་ཏི? ན, ཨ་ས་དི་ས་བྷཱ་ཝ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཝ་སེ་ན ཨུ་དཱ་ཧ་ཊ་ཏྟཱ, ཨི་ཏ་ར་ཐཱ མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་བྷཱུ་ཏཾ ཨི་དཾ ཙི་ཏྟཾ ཚ་སུ་པི ཝི་ས་ཡེ་སུ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ཨ་ནི་བ་དྡྷཱ་ར་མྨ་ཎ་ནྟི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ས་དི་སཱུ་དཱ་ཧ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཙྩེ་ཡྻ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཝི་ཡ དྭཱ་ར་མྤི ཨ་ནི་བ་དྡྷ་ནྟི. ཡ་སྨཱ པ་ན ས་ཏི་པི ཀ་མྨཱ་ནཾ དྭཱ་ར་ནྟ་ར་ཙ་ར་ཎེ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཝུ་ཏྟི་ཡཱ ཏ་བྦ་ཧུ་ལ་ཝུ་ཏྟི་ཡཱ ཙ དྭཱ་ར་ཀ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ ཝ་ཀྑ་ཏི, ཏ་སྨཱ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དི་བྷཱ་ཝ་སཱ་མ་ཉྙེ་ན ཀ་མྨཾ ཨེ་ཀ་ཏྟ་ན་ཡ་ཝ་སེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཝ་ཙཱི་དྭཱ་རཱ་དཱི་སུ པ་ཝ་ཏྟི་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ ཀ་མྨ་སྶ ཨ་ནི་བ་དྡྷ་ཏྟཱ་ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀཱ་ཡ་དྭཱ་རཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཀ་དྭཱ་རི་ཀ་ཀ་མྨཾ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ དྭཱ་རེ ན ནུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི. རཱུ་པཱ་དཱི་སུ པ་ན ཨེ་ཀཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཙི་ཏྟཾ ཏེ་ནེ་ཝཱ་ར་མྨ་ཎེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྣ་ནྟི ཝི་སི་ཊྛ་མེ་ཝ ག་ཧི་ཏ་ནྟི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་མེ་ཝ ནི་བ་དྡྷ་ནྟི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཙི་ཏྟ་ཝི་སེ་སོ ཨེ་ཝ ག་ཧི་ཏོ, ན ཙི་ཏྟ་སཱ་མ་ཉྙཾ. ‘‘ན་ནུ ཙ རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཝཱ…པེ… དྷ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཝཱ ཡཾ ཡཾ ཝཱ པ་ནཱ’’ཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་མྤི ཨ་ནི་ཡ་མེ་ནེ་ཝ ཝུ་ཏྟ་ནྟི? ས་ཙྩ་མེ་ཏཾ, ཏ་ཏྠ པ་ན ཡཾ རཱུ་པཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཀཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཙི་ཏྟཾ, ཏཾ ཏེ་ན ཝི་ནཱ ན་པྤ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཀ་མྨཾ པ་ན ཀཱ་ཡ་དྭཱ་རི་ཀཱ་དི་བྷེ་དཾ ཝ་ཙཱི་དྭཱ་རཱ་དཱི་སུ ན ན་པྤ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨི་མ་སྶ ཝི་སེ་ས་སྶ ཛོ་ཏ་ན་ཏྠཾ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་མེ་ཝ ག་ཧི་ཏཾ, དྭཱ་རཾ ན ག་ཧི་ཏ་ནྟི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི ‘‘ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་མེ་ཝ ནི་བ་དྡྷ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ. ཝ་ཙཱི་དྭཱ་རེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ན་མྤི པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.

ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལཾ

ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་དྭཱ་ར་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

ཀ་མྨ་དྭཱ་རཱ་ནནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ཀཱ་སེ་ཏ་བྦ་སྶ ས་རཱུ་པཾ པ་ཀཱ་ས་ནུ་པཱ་ཡ་ཉྩ ད་སྶེ་ཏི. ནི་ཡ་ཏ་རཱུ་པ་རཱུ་པ་ཝ་སེ་ནཱཏི དྷ་མྨ་ས་ངྒ་ཧེ ནི་དྡི་ཊྛ་ནི་ཡ་ཏ་རཱུ་པ་རཱུ་པ་ཝ་སེ་ན. ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཀ་མྨ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནི་ཀ་ཀཱ་ཡེ ཧ་ད་ཡ་ཝ་ཏྠུ་པི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ སི་ཡཱ. ཨེ་ཀ་ས་ནྟ་ཏི་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣོ ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀ་ཀཱ་ཡོ ཨི་དྷ ག་ཧི་ཏོ་ཏི ཙ་ཀྑཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དཱི་ཏི ཝུ་ཏྟེ་སུ ཨེ་ཀོ བྷཱ་ཝོ ཧ་ད་ཡ་ཝ་ཏྠུ ཙ ག་ཧི་ཏ་ནྟི ན ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུཾ ‘‘ཙ་ཀྑཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དཱི་ནི ཛཱི་ཝི་ཏ་པ་རི་ཡ་ནྟཱ་ནཱི’’ཏི ས་ནྣི་ཝེ་ས་སྶ ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ.

ཝི་པྥ་ནྡ་མཱ་ན་ཝ་ཎྞ་གྒ་ཧ་ཎཱ་ན་ནྟ་རཾ ཝི་ཉྙ་ཏྟི་གྒ་ཧ་ཎ་སྶ ཨི་ཙྪི་ཏ་ཏྟཱ ཙ་ལ་ནཱ་ཀཱ་རཱ་ཝ ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཝི་ཀཱ་ར་ས་ཧི་ཏཱ་ཏི ཀ་དཱ་ཙི ཨཱ་ས་ངྐེ་ཡྻཱ་ཏི ཏ་ནྣི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏྠཾ ‘‘པ་ཋ་མ་ཛ་ཝ་ན་ས་མུ་ཊྛི་ཏཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. དེ་ས་ནྟ་རུ་པྤ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཙཱ་ལེ་ཏུནྟི ཨེ་ཏེ་ན དེ་ས་ནྟ་རུ་པྤ་ཏྟི ཙ་ལ་ནཾ, ཏཾ་ནི་མི་ཏྟེ ཙ ཀ་ཏྟུ་བྷཱ་ཝོ ཨུ་པ་ཙ་རི་ཏོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི, ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཁ་ཎི་ཀ་ཏཱ ཨ་བྱཱ་པཱ་ར་ཏཱ ཙ དྷ་མྨཱ་ནཾ ན ས་མྦྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི. ཏ་ད་བྷི་མུ་ཁ་བྷཱ་ཝ་ཝི་ཀཱ་ར་ཝ་ཏཱིཏི ཏཾ་དི་ས་མ་བྷི་མུ་ཁོ ཏ་ད་བྷི་མུ་ཁོ, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ ཏ་ད་བྷི་མུ་ཁ་བྷཱ་ཝོ, སོ ཨེ་ཝ ཝི་ཀཱ་རོ, ཏཾ་ས་མ་ངྒི་ནཱི ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ ཏ་ད་བྷི་མུ་ཁ་བྷཱ་ཝ་ཝི་ཀཱ་ར་ཝ་ཏཱི. ཨི་དཱ་ནི ཏ་ད་བྷི་མུ་ཁ་བྷཱ་ཝ་ཝི་ཀཱ ར་སྶ ཝི་ཉྙ་ཏྟི་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ས་ཧ་བྷཱ་ཝཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨི་མི་སྶཱ ཨ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ལ་དྡྷ་གུ་ཎཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་སྶཱཏི མ་ནོ་དྭཱ་རཱ་ཝ་ཛྫ་ན་སྶ. ཡ་ཏོ བཱ་ཏྟིཾ་སཱཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཏ་སྶ ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ཀ་ཏཱ ན ས་ཀྐཱ པ་ཊི་སེ་དྷེ་ཏུ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི.

པ་ཙྩ་ཡོ བྷ་ཝི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོཏི ཨེ་ཏེ་ན ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཐ་མྦྷ་ན་ཙ་ལ་ན་ས་ངྑཱ་ཏ་ཀི་ཙྩ་ནི་པྥཱ་ད་ནེ ཏ་སྶ ཨཱ་ཀཱ་ར་ཝི་སེ་ས་སྶ ས་ཧ་ཀཱ་རཱི་ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝ་མཱ་ཧ. ཨ་ནི་ད་སྶ་ན་ས་པྤ་ཊི་གྷ་ཏཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཨ་ཝ་ཏྠཱ་ཝི་སེ་ས་མ་ཏྟཾ སོ ཨཱ་ཀཱ་ར་ཝི་སེ་སོ་ཏི པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ན ཀི་ཉྩི ཧོ་ཏཱི་ཏི ‘‘པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཨ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝོ པ་ཊི་སེ་དྷི་ཏོ. ཀ་མྨ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དི་བྷཱ་ཝ་སྶ པ་ན ས་མྦྷ་ཝོ་ཡེ་ཝ ན་ཏྠཱི་ཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཝི་ཀཱ་ར་སྶ པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ས་བྦྷཱ་ཝེ ན་ཀུ་ཏོ་ཙི་ས་མུ་ཊྛི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཏྟཾ ཨཱ་པ་ནྣཾ. ན ཧི རཱུ་པཾ ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡཾ ཨ་ཏྠི, ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཏྟེ ཙ ས་ཏི ནི་ཙྩ་བྷཱ་ཝོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ན ཙ ནི་བྦཱ་ན་ཝ་ཛྫོ ཨ་ཏྠོ ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨོ ནི་ཙྩོ ཨ་ཏྠི. ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝོ ཝི་ཡཱཏི ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པ་བྷཱ་ཝོ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སི་དྡྷོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི.

ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཀ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ. ཡཾ ཀ་ར་ཎནྟི ཡཾ ཙི་ཏྟ་ཀི་རི་ཡཾ ཙི་ཏྟ་བྱཱ་པཱ་རཾ. ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟནྟི ཨི་ད་མེ་ས ཀཱ་རེ་ཏཱི་ཏི ཡ་དེ་ཏཾ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཾ, ཨེ་ཏཾ ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཝི་ཀཱ་ར་ར་ཧི་ཏེ་སུ རུ་ཀྑ་ཙ་ལ་ནཱ་དཱི་སུ ན དི་ཊྛཾ, ཧ་ཏྠ་ཙ་ལ་ནཱ་དཱི་སུ པ་ན དི་ཊྛཾ, ཏ་སྨཱ ཝི་པྥ་ནྡ་མཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟོ ཀོ་ཙི ཝི་ཀཱ་རོ ཨ་ཏྠི ཀཱ་ཡི་ཀ་ཀ་ར་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་སྶ ཉཱ་པ་ཀོ་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཉཱ་པ་ཀོ ཙ ཧེ་ཏུ ཉཱ་པེ་ཏ་བྦ་མ་ཏྠཾ ས་ཡཾ ཉཱ་ཏོ་ཡེ་ཝ ཉཱ་པེ་ཏི, ན ས་བྦྷཱ་ཝ་མ་ཏྟེ་ནཱ་ཏི ཝ་ཎྞ་གྒ་ཧ་ཎཱ་ན་ནྟ་རཾ ཝི་ཀཱ་ར་གྒ་ཧ་ཎ་མྤི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི ཝི་ས་ཡ་བྷཱ་ཝ་མཱ་པ་ནྣོ ཨེ་ཝ ས་དྡོ ཨ་ཏྠཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏི, ནེ་ཏ་རོ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ན ཧི ཝི་ཉྙ་ཏྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཡ་དི པ་ན ཙི་ཏྟ་ཛ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཙ་ལ་ནཱ་ཀཱ་རོ ཝི་ཉྙ་ཏྟི, ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཝི་པྥ་ནྡ་མཱ་ན་ཝ་ཎྞཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏྟཱ ཏེ་ན་པི སཱ ག་ཧི་ཏཱ སི་ཡཱ་ཏི ཨཱ་ས་ངྐཱ་ཡ ནི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏྠཾ ཨཱ་ཧ ‘‘ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.

ཏཱ་ལ་པ་ཎྞཱ་དི་རཱུ་པཱ་ནཱིཏི་ཨཱ་དི་ནཱ་པི ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦ་ཏཾ མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ནེ་ཝ ཙ ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི. ས་ཉྫཱ་ནཱ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ས་ཉྙཱ་ཎཾ, ཏ་སྶ ཨུ་ད་ཀཱ་དི་ནོ ས་ཉྙཱ་ཎཾ ཏཾ་ས་ཉྙཱ་ཎཾ, ཏ་སྶ ཨཱ་ཀཱ་རོ ཏཾ་ས་ཉྙཱ་ཎཱ་ཀཱ་རོ, ཨུ་ད་ཀཱ་དི་ས་ཧ་ཙཱ་རི་པྤ་ཀཱ་རོ ཙ སོ ཏཾ་ས་ཉྙཱ་ཎཱ་ཀཱ་རོ ཙཱ་ཏི ཨུ་ད་ཀཱ…པེ… ཀཱ་རོ, ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ. ཏ་དཱ་ཀཱ་ར་སྶཱཏི ཨུ་ད་ཀཱ་དི་ཉཱ་པ་ནཱ་ཀཱ་ར་སྶ. ཡ་དི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཝི་ཀཱ་ར་གྒ་ཧ་ཎཾ་ཡེ་ཝ ཀཱ་ར་ཎཾ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་གྒ་ཧ་ཎ་སྶ, ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ ཨ་གྒ་ཧི་ཏ་ས་ངྐེ་ཏ་སྶ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་གྒ་ཧ་ཎཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི? ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཝི་ཀཱ་ར་གྒ་ཧ་ཎ་མེ་ཝ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་གྒ་ཧ་ཎ་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ, ཀི་ཉྩ་ར་ཧཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཏ་སྶ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.

ཨ་ཐ པ་ནཱཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ནུ་མཱ་ནེ་ན ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི. སཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ…པེ… ན་ནྟ་རནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ས་ཧི་ཏ་ཝི་ཀཱ་རེ་ན ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཝ་ཎྞཱ་ཡ་ཏ་ན་གྒ་ཧ་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཙ་ཀྑུ་དྭཱ་རི་ཀ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ས་ནྟཱ་ན་སྶ ཨ་ན་ནྟ་རཾ. ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་གྒ་ཧ་ཎ་སྶཱཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པ་ཀ་སྶ ཏ་ཏི་ཡ་ཝཱ་རེ ཛ་ཝ་ན་སྶ. ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ས་ཧ་བྷཱུ ཝི་ཀཱ་རཱ་བྷཱ་ཝེ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོཏི ཨེ་ཏེ་ན ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཝི་ཀཱ་རཾ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཨ་ནུ་མི་ནོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ས་ཏཱིཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཡ་ཐཱ་ནུ་མི་ཏ་མ་ཏྠཾ ནི་ག་མ་ན་ཝ་སེ་ན ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཨུ་ད་ཀཱ་དི་གྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝཱཏི ཏཱ་ལ་པ་ཎྞཱ་དཱི་ནཾ ཝ་ཎྞ་གྒ་ཧ་ཎཱ་ན་ནྟ་རེ་ན པུ་རི་མ་སི་དྡྷ་ས་མྦ་ནྡྷཱ་ནུ་གྒ་ཧི་ཏེ་ན ཨུ་ད་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཏ་ཏྠ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝ་ཝི་ཛཱ་ན་ནེ་ནེ་ཝ. ཡ་ཐཱ ཏཱ་ལ་པ་ཎྞཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་ད་ཀཱ་དི་ས་ཧ་ཙཱ་རི་པྤ་ཀཱ་ར་ཏཾ ས་ཉྙཱ་ཎཱ་ཀཱ་རོ ཝི་ཉྙཱ་ཏོ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི ནཱ་ན་ནྟ་རི་ཡ་ཀ་ཏྟཱ, ཨེ་ཝཾ ཝི་པྥ་ནྡ་མཱ་ན་ཝ་ཎྞ་གྒ་ཧ་ཎཱ་ན་ནྟ་རེ་ན པུ་རི་མ་སི་དྡྷ་ས་མྦ་ནྡྷཱ་ནུ་གྒ་ཧི་ཏེ་ན ག་ནྟུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་དི་ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཝི་ཛཱ་ན་ནེ་ནེ་ཝ ཝི་ཉྙ་ཏྟི ཝི་ཉྙཱ་ཏཱ ཧོ་ཏི ཏ་ད་བྷཱ་ཝེ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨུ་པ་མཱ་ཡོ་ཛ་ནཱ.

ས་བྷཱ་ཝ་བྷཱུ་ཏནྟི ཨ་ནྭ་ཏྠ་བྷཱུ་ཏཾ. དྭི་དྷཱཏི ཝི་ཉྙཱ་པ་ན་ཏོ ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ཏོ ཙ. ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཏ་ཐཱ་པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ཡ ཙེ་ཏ་ནཱ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཀ་མྨ་སྶ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་བྷཱ་ཝོ ནི་པྥ་ཛྫ་ཏི ཏཱ་ཡ ཨུ་པ་ལ་ཀྑི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ, ན པ་ན ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ པ་ཙྩ་ཡེ་སུ ཀེ་ན་ཙི པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཏ་སྨིཾ དྭཱ་རེ སི་དྡྷཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏེ་ན ཝ་ཙཱི་དྭཱ་རུ་པྤ་ནྣཱ་པི པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་ད་ཡོ ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ཏི ཏེ་སཾ ས་ངྒ་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ཀཱ་ཡ་དྭཱ་རུ་པྤ་ནྣཱ་ཡ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ཝ་སེ་ན ‘‘ཏེ་ན དྭཱ་རེ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝ་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྶཱ་ཡེ་ཝ དྭཱ་ར་ནྟ་རུ་པྤ་ནྣཱ་ཡ ཝ་སེ་ན ‘‘ཏེ་ན དྭཱ་རེ་ན ནཱ་མ་ལཱ་བྷ་ཏོ’’ཏི. མ་ནོ་དྭཱ་རཱ་ཝ་ཛྫ་ན་སྶ་པི ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ཀ་བྷཱ་ཝོ ནི་ཙྪི་ཏོ་ཏི ‘‘ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ནྣཾ ཀི་རི་ཡ་ཙི་ཏྟཱ་ན’’ནྟི ཨཱ་ཧ.

དྭཱ་ར་ནྟ་ར་ཙཱ་རི་ནོཏི དྭཱ་ར་ནྟ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཀཱ. དྭཱ་ར་ས་མྦྷེ་དཱཏི དྭཱ་རཱ་ནཾ ས་ངྐ་ར་ཎ་ཏོ. དྭཱ་རཱ་ན་ཉྷི དྭཱ་ར་ནྟ་ར་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ས་ཏི ཀཱ་ཡ་དྭཱ་ར་སྶ ཝ་ཙཱི་དྭཱ་རཱ་དི་བྷཱ་ཝོ, ཝ་ཙཱི་དྭཱ་ར་སྶ ཙ ཀཱ་ཡ་དྭཱ་རཱ་དི་བྷཱ་ཝོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཏཾ་ཏཾ་དྭཱ་རུ་པྤ་ནྣ་ཀ་མྨཱ་ན་མྤི ས་ངྐ་རོ སི་ཡཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཀ་མྨ་ས་མྦྷེ་དོ་པཱི’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ས་ཏི ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ…པེ… ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ ན སི་ཡཱ. ཡ་དི ཀ་མྨཱ་ནི ཀ་མྨ་ནྟ་ར་ཙཱ་རཱི་ནི ཧོ་ནྟི, ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཱ་དི་ཀ་སྶ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཱ་དི་ཀ་བྷཱ་ཝཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ‘‘ཀ་མྨ་ས་མྦྷེ་དཱ དྭཱ་ར་ས་མྦྷེ་དོ་པཱི’’ཏི ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་དྭཱ་ར་ནྟི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ ན སི་ཡཱ་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠ་མཱ་ཧ ‘‘ཀ་མྨཱ་ན་མྤི ཀ་མྨ་ནྟ་ར་ཙ་ར་ཎེ ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ’’ཏི. ཀ་མྨ་ནྟ་ར་ཙ་ར་ཎཾ ཀ་མྨ་ནྟ་རཱུ་པ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏཱ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘དྭཱ་ར་བྷཱ་ཝེ་ནཱ’’ཏི. དྭཱ་ར་ནྟ་ར་ཙ་ར་ཎཾ དྭཱ་ར་ནྟ་རུ་པྤ་ཏྟི. དྭཱ་རེཏི ཨ་ཏྟ་ནོ དྭཱ་རེ. ཨ་ཉྙ་སྨིནྟི དྭཱ་ར་ནྟ་རེ. ཀ་མྨཱ་ནཱིཏི ཏཾ་ཏཾ་དྭཱ་རི་ཀ་ཀ་མྨཱ་ནི. ཨ་ཉྙཱ་ནཱིཏི ཨ་ཉྙ་དྭཱ་རི་ཀ་ཀ་མྨཱ་ནི. དྭཱ་རེ དྭཱ་རཱ་ནི ན ཙ་ར་ནྟཱིཏི དྭཱ་ར་ནྟ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན ན་པྤ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, དྭཱ་ར་ནྟ་རཾ ཝཱ ན ས་ངྐ་མ་ནྟི. ཀི་ཉྩཱ་པི ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ པ་ཙྩ་ཡེ་སུ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི པ་ཙྩ་ཡེ་ན ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ན་ཏྠི, ཏ་ཐཱ པ་ན ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ཡ ཨེ་ཝ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དི ཧོ་ཏི, ནཱ་ཉྙ་ཐཱ་ཏི སི་ཡཱ ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘དྭཱ་རེ་ཧི ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏེ་ཧཱི’’ཏི. ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨ་ནྟི ཀ་མྨ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་སྶེ་ཝ ཝཱ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘དྭཱ་རེ་ཧི ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏེ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་དི་པི ‘‘དྭཱ་རེ་ཧི ཀ་མྨཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ‘‘ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཝ་ཝ་ཏྠི་ཏཱ’’ཏི པ་ན ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཀ་མྨེ་ཧི་པི དྭཱ་རཱ་ནི ཝ་ཝ་ཏྠི་ཏཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ་པི སི་དྡྷོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ན ཀེ་ཝ་ལ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་དྭཱ་ར་ཙཱ་རཱི་ཧཱིཏི དྭཱ་རཱ་ནཾ ས་ཡཾ ཝ་ཝ་ཏྠི་ཏ་བྷཱ་ཝ་མཱ་ཧ, ན པ་ན ཨ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ, ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨི་དཱ་ནི ཏཾ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི ཀ་མྨཱ་ན་པེ་ཀྑཱཏི་ཨཱ་དི་ནཱ. ཏ་ཏྠ ས་མ་ཡ་ནི་ཡ་མི་ཏེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན ས་མ་ཡོ ཝི་ཡ དྭཱ་ར་ནི་ཡ་མི་ཏེ་ཧི ཀ་མྨེ་ཧི དྭཱ་རཱ་ནི ནི་ཡ་མི་ཏཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཡཾ ས་ངྑེ་པ་ཏྠོ.

ཨེ་ཝཾ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱཏི དྭཱ་ར་བྷཱུ་ཏེ་ཧི ཀཱ་ཡཱ་དཱི་ཧི ཨུ་པ་ལ་ཀྑ་ཎཱི་ཡ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ. ཨཱ་ཎ་ཏྟི…པེ… མཱ་ན་སྶཱཏི ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཱ་ནཾ ཝ་ཙཱི་ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙ་ཏྟཱི་ཧི པ་ཀཱ་སེ་ཏ་བྦ་ཏཾ ཨཱ་ཧ. ཀཱ་ཡཱ་དཱི་ཧཱིཏི ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་ཝི་ཉྙ་ཏྟཱི་ཧི. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ དྭཱ་ར་ནྟ་རེ ཙ་ར་ནྟཱ་ནི་པི ཀ་མྨཱ་ནི ས་ཀེ་ན དྭཱ་རེ་ན ཨུ་པ་ལ་ཀྑི་ཏཱ་ནེ་ཝ ཙ་ར་ནྟི, ཏ་སྨཱ. ནཱ་པི ཀ་མྨཾ དྭཱ་ར་སྶཱཏི ཡ་སྨིཾ དྭཱ་ར་ནྟ་རེ ཀ་མྨཾ ཙ་ར་ཏི, ཏ་སྶ དྭཱ་ར་སྶ ཨ་ན་ཏྟ་ནི་ཡ་སྶ. ཏཾ་ཏཾ་དྭཱ་ར་མེ་ཝཱཏི ས་ཀ་དྭཱ་ར་མེ་ཝ. ཀ་མྨ་སྶཱཏི ས་ཀ་ས་ཀ་ཀ་མྨ་སྶ. ཡ་དི ཀ་མྨེ་ཧི དྭཱ་རཱ་ནི ཝ་ཝ་ཏྠི་ཏཱ་ནི, ‘‘ཀ་མྨ་སྶ ཨ་ནི་བ་དྡྷ་ཏྟཱ’’ཏི ཨི་དཾ ཀ་ཐཾ ནཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པུ་བྦེ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.

སཱཏི ཝི་ཉྙ་ཏྟི. ཏ་སྶཱཏི ཀ་མྨ་སྶ. ཀེ་ན་ཙི པ་ཀཱ་རེ་ནཱཏི ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ པ་ཙྩ་ཡ་པྤ་ཀཱ་རེ་སུ ཀེ་ན་ཙི པ་ཀཱ་རེ་ན. ཏཾ་ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱཏི ཨེ་ཏེ་ན ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ས་བྦྷཱ་ཝེ་ཡེ་ཝ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་སྶ ས་བྦྷཱ་ཝོ, ནཱ་ཉྙ་ཐཱ་ཏི པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཀ་མྨ་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཏྟཱ’’ཏི. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ནི་ཡ་མེ་ནཱཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཀ་མྨ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝེ བྱ་བྷི་ཙཱ་རཱ་བྷཱ་ཝ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ནི་ཡ་མེ་ནཱཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེ་ན ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་ཡུ་ཏྟི་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ནི་ཡ་མེ་ན. དྭཱ་ར་ཙ་ར་ཎེཏི ཨ་ཉྙ་དྭཱ་ར་ཙ་ར་ཎེ.

ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་དྭཱ་ར་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨ་དྭཱ་ར་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

ཙ་ཏཱུ་ཧི ཨ་ངྒེ་ཧཱིཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘སུ་བྷཱ་སི་ཏཾ་ཡེ་ཝ བྷཱ་ས་ཏི, ནོ དུ་བྦྷཱ་སི་ཏཾ. དྷ་མྨཾ་ཡེ་ཝ, པི་ཡཾ་ཡེ་ཝ, ས་ཙྩཾ་ཡེ་ཝ བྷཱ་ས་ཏི, ནོ ཨ་ལི་ཀ’’ནྟི (སཾ. ནི. ༡.༢༡༣; སུ. ནི. སུ་བྷཱ་སི་ཏ་སུ་ཏྟ) ཡཱ་ནི ཨ་ངྒཱ་ནི སུ་ཏྟེ ཝུ་ཏྟཱ་ནི, ཏེ་སཾ ཙེ་ཏ་ནཱ་ས་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘སུ་བྷཱ་སི་ཏ་བྷཱ་ས་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཐཱ་པ་ཝ་ཏྟཱཏི སུ་བྷཱ་སི་ཏ་བྷཱ་ས་ནཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ. ས་ཧ ས་མྦྷཱུ་ཏ་ཏྟཱཏི ས་ཧེ་ཝ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཏྟཱ. ན ཧི ཝ་ཙཱི་ཝི་ཉྙ་ཏྟི ས་དྡ་ར་ཧི་ཏཱ ཨ་ཏྠི. ཏ་ཐཱ ཧི ‘‘ཡཱ ཏཱ་ཡ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝི་ཉྙ་ཏྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཝཱ་ཙཱ་གི་རཱ བྱ་པ་ཐོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (དྷ. ས. ༦༣༦) ནཱ་ཏི་སུ་ཁུ་མཾ་ཡེ་ཝ ས་དྡ་ཝཱ་ཙཾ ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཡཱ ཏཱ་ཡ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝི་ཉྙ་ཏྟཱི’’ཏི, ཏཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཝ་ཙཱི་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཝི་ཡ ཝ་ཏྠུ་པ་རི་ཏྟ་ཏཱ་དི་ནཱ ས་དྡཱ་ཡ་ཏ་ན་མྤི ཨ་ནི་ནྡྲི་ཡ་གོ་ཙ་རོ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཙ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ‘‘ཡཱ ཏཱ་ཡ…པེ… ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ.

ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ས་དྡ་སྶ སོ་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་པྥཱ་ར་ས་དྡོ ན སོ་ཏ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻོ་ཏི མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝཱ་ད་སྶ པཱ་ལི༹་ཡཱ ཝི་རོ་དྷཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝཾ ས་ངྒ་ཧ་ཀཱ་ར་སྶ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ ཋ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝཱ་ད་སྶ པ་ཊི་སེ་དྷེ་ཏ་བྦ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ ཋ་ཏྭཱ ཏཾ པ་རི་ཧ་རི་ཏུཾ ‘‘མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ས་ངྒྷ་ཊྚ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ་ནཾ བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ས་དྡ་སྶ ནི་སྶ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་ངྒྷ་ཊྚ་ནེ་ན ས་ཧེ་ཝ ས་དྡོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོཏི ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀ་གྷ་ཊྚ་ན་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ. ཙི་ཏྟ་ཛ་པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀ་གྷ་ཊྚ་ནེ པ་ཙྩ་ཡོ བྷ་ཝི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཨེ་ཀོ ཨཱ་ཀཱ་ར་ཝི་སེ་སོ ཨ་ཏྠི. ཏ་དཱ་ཀཱ་ར་ཏྟཱ ཧི ཏེ་སཾ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀཾ གྷ་ཊྚེ་ཏཱི་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཾ ‘‘ཏ་བྦི་ཀཱ་རཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཉྙ་མྤི ས་བྦཾ ཝི་དྷཱ་ནནྟི ‘‘ན ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ཏི ཨེ་ཏེ་ན པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཨ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཝུ་ཏྟ་ཝི་དྷཱ་ནཾ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ཝུ་ཏྟ་ཝི་དྷཱ་ནཾ ‘‘ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝཱ་ཏི.