༢. རཱུ་པ་ཀ་ཎྜཾ
ཨུ་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཀེ་ན་ཙཱིཏི རཱུ་པེ་ན ཝཱ ཨ་རཱུ་པེ་ན ཝཱ. ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དེ་ན ཏཱ་ཝ རཱུ་པ་སྶ ས་མ་ཡ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ ན ས་ཀྐཱ ཀཱ་ཏུཾ ཨ་བྱཱ་པི་ཏཱ་ཡ ཨ་ནེ་ཀ་ནྟི་ཀ་ཏཱ་ཡ ཙཱ་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ རཱུ་པཾ ཙི་ཏྟ་སྶ ཏཱི་སུ ཁ་ཎེ་སུ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨི་མ་སྨིཾ ཏཱ་ཝ ཝཱ་དེ ཙི་ཏྟུ་པྤ་ཏྟི་ས་མ་ཡེ་ན རཱུ་པཱུ་པ་པ་ཏྟི་ས་མ་ཡ་སྶ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ མཱ ཧོ་ཏུ, ཙི་ཏྟ་སྶ ཨུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ ས་བྦ་མྤི རཱུ་པཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན ཝཱ་དེ ཀ་ཐ་ནྟི? ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨ་ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ རཱུ་པཾ ཙི་ཏྟེ་ན ས་ཧུ་པྤཱ་དེ་པི ཨ་ནི་ནྡྲི་ཡ་བ་དྡྷ་རཱུ་པཾ ཝི་ཡ ཨ་ཙི་ཏྟ་པ་ཊི བ་ནྡྷུ་པྤཱ་ད་ཏཱ་ཡ ན ཙི་ཏྟེ་ན ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པེ་ཏ་བྦ་ས་མ་ཡ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ’’ཏི. ཏེ་ན ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དེ་ན རཱུ་པ་སྶ ས་མ་ཡ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ ན བྱཱ་པཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ནེ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཏཱ་ཡ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ནི་ཡ་ཏེ ཧི ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ཀ་ཙི་ཏྟེ ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་རཱུ་པ་སྶ སི་ཡཱ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་ནྟི.
ཀེ་ས་ཉྩཱིཏི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལཱ་དཱི་ནཾ. ཀ་ཏྠ་ཙཱིཏི ཨཱ་རུ་པྤེ. ཀེ་ས་ཉྩཱིཏི ཝཱ ཀེ་ས་ཉྩི པ་ཉྩ་ཝོ་ཀཱ་ར་ཝི་པཱ་ཀཱ་ནཾ. ཀ་ཏྠ་ཙཱིཏི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀྑ་ཎེ ཙ་རི་མ་ཀྑ་ཎེ ཙ. ‘‘ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཕ་སྶོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (དྷ. ས. ༡) ཙི་ཏྟ་ས་ཧ་བྷཱ་ཝི་ནཾ ཨེ་ཝ ཙི་ཏྟེ་ན ས་མ་ཡ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ ཀ་ཏ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཙི་ཏྟ་ས་ཧ་བྷུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ’’ཏི. ཏེ་སནྟི ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པཱ་ནཾ. ཡོ ཡ་སྶ ས་ཧ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀོ, སོ ཨེ་ཝ ཏ་སྶ ས་མ་ཡ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པ་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཧ་ཛཱ་ཏ…པེ… ཏྟ་ན་ཏོ’’ཏི. ནཱ་པི མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏེ་ཧཱིཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ ད་སྶེ་ཏི. ཀེ་ས་ཉྩཱིཏི ཨ་ཀ་མྨ་ཛཱ་དཱི་ནཾ. ཀེ་ཧི་ཙཱིཏི ཀ་མྨ་ཛཱ་དཱི་ཧི. པ་ཝ་ཏྟི་ཏོཏི པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ. ས་ཧཱཏི ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ. ཨ་བྷཱ་ཝཱཏི ནི་ཡོ་ག་ཏོ ཨ་བྷཱ་ཝཱ.
ཝི་ཉྙ་ཏྟི …པེ… ན ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུཾ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏེ་ཧི ས་མ་ཡ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནེ ཀ་རི་ཡ་མཱ་ནེ ཏེ་ཧི ཨ་ཡཱ་ཝ་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཀཱ་ལེཏི་ཨཱ་དི་ནཱ་པི མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏེ་ཧི ས་མ་ཡ་ནི་ཡ་མ་ནེ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི. ‘‘ཏ་ཐཱ ཝི་བྷ་ཛ་ན་ཏྠ’’ནྟི, ‘‘ཨ་ཝི་བྷ་ཏྟཾ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུ’’ནྟི ཙ ཨི་མེ་སཾ པ་དཱ་ནཾ ‘‘ཝི་བྷ་ཏྟཾ ཨ་ཝི་བྷ་ཏྟ་ཉྩ ས་བྦཾ ས་ངྒ་ཎྷ་ནྟོ ཨཱ་ཧཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་མྦ་ནྡྷོ. ས་མ་ཡ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་དྡི་སི་ཡ་མཱ་ན་སྶ ནི་པྤ་དེ་ས་ཏཱ་ཡ ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཨེ་ཀ་དེ་སཾ ནི་དྡི་སི་ཏྭཱ སཱ་མ་ཉྙེ་ན ནི་ག་མ་ནཾ ཡུ་ཏྟཾ, ཨ་ཀ་ཏྭཱ པ་ན ས་མ་ཡ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ ས་རཱུ་པ་ཏོ ནི་དྡི་ས་ནེ་ན ཏ་ཐཱ་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་ཧ ‘‘ས་མ་ཡ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ. ཨ་ཝི་བྷ་ཏྟེཏི ཝི་པཱ་ཀ་ཀི་རི་ཡཱ་བྱཱ་ཀ་ཏཾ ཝི་ཡ ན པུ་བྦེ ཝི་བྷ་ཏྟེ. ཝི་བྷ་ཛི་ཏ་བྦེཏི བྷེ་ད་ཝ་ནྟ་ཏཱ་ཡ ཝི་བྷ་ཛ་ནཱ་ར་ཧེ. ད་སྶི་ཏེཏི ཨུ་དྡི་ས་ན་ཝ་སེ་ན ད་སྶི་ཏེ. ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏ་རེ་ན ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨེ་ཏྠ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཝི་པཱ་ཀཱ་དི་དྷ་མྨཱ་ནཾ ན་ཡ་ནཾ ན་ཡོ, སོ་ཝ ད་སྶ་ན་ནྟི ན་ཡ་ད་སྶ་ནཾ. ‘‘དེ་ས་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧེ་ཊྛཱ ག་ཧ་ཎ་མེ་ཝ ན་ཡ་ད་སྶ་ནནྟི. དུ་ཏི་ཡ་ཝི་ཀ་པྤེ པ་ན ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན ནཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ན་ཡོ, ཀི་རི་ཡཱ་བྱཱ་ཀ་ཏཾ. ཏ་སྶ ད་སྶ་ནཾ ན་ཡ་ད་སྶ་ན་ནྟི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. དུ་ཀཱ་དཱི་སུ ནི་དྡེ་ས་ཝཱ་རེ ཙ ཧ་ད་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ནོ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཏཾ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཋ་མ་ཝི་ཀ་པྤོ ཝུ་ཏྟོ, ཨེ་ཀ་ཀེ པ་ན ཝ་ཏྠུ་པི ག་ཧི་ཏ་ནྟི ‘‘ཧ་ད་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ཉྩཱ’’ཏི དུ་ཏི་ཡ་ཝི་ཀ་པྤེ ཝུ་ཏྟཾ. ཀིཾ པ་ན ཀཱ་ར་ཎཾ དུ་ཀཱ་དཱི་སུ ནི་དྡེ་ས་ཝཱ་རེ ཙ ཧ་ད་ཡ་ཝ་ཏྠུ ན ག་ཧི་ཏ་ནྟི? ཨི་ཏ་ར་ཝ་ཏྠཱུ་ཧི ཨ་ས་མཱ་ན་ག་ཏི་ཀ་ཏྟཱ དེ་ས་ནཱ་བྷེ་ད་ཏོ ཙ. ཡ་ཐཱ ཧི ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དཱི་ནི ཨེ་ཀ་ནྟ་ཏོ ཙ་ཀྑཱ་དི་ནི་སྶ་ཡཱ་ནི, ན ཨེ་ཝཾ མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨེ་ཀ་ནྟ་ཏོ ཧ་ད་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ནི་སྶ་ཡཾ, ནི་སྶི་ཏ་མུ་ཁེ་ན ཙ ཝ་ཏྠུ་དུ་ཀཱ་དི་དེ་ས་ནཱ པ་ཝ་ཏྟཱ. ཡ་མྤི ཨེ་ཀ་ནྟ་ཏོ ཧ་ད་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ནི་སྶ་ཡཾ, ཏ་སྶ ཝ་སེ་ན ‘‘ཨ་ཏྠི རཱུ་པཾ མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཝ་ཏྠཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ དུ་ཀཱ་དཱི་སུ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནེ་སུ་པི ཏ་ད་ནུ་ཀཱུ་ལ་ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་དུ་ཀཱ་ད་ཡོ ན ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི. ན ཧི ‘‘ཨ་ཏྠི རཱུ་པཾ མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ, ཨ་ཏྠི རཱུ་པཾ ན མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུ་ནྟི ཝ་ཏྠཱ་ར་མྨ་ཎ་དུ་ཀ་དེ་ས་ནཱ བྷི་ནྣ་ག་ཏི་ཀཱ སི་ཡུཾ, ས་མཱ་ན་ག་ཏི་ཀཱ ཙ ཏཱ དེ་སེ་ཏུཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ. ཨེ་སཱ ཧི བྷ་ག་ཝ་ཏོ དེ་ས་ནཱ པ་ཀ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝ ཧི ནི་ཀྑེ་པ་ཀ་ཎྜེ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་ཝི་བྷཱ་གེ་ན ཨ་ཝུ་ཙྩ་མཱ་ན་ཏྟཱ ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་ཝི་ཙཱ་ར་པ་ད་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནེ ཝི་ཙཱ་རོ་ཏི ཝ་ཏྟུཾ ན ས་ཀྐཱ་ཏི ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་མ་ཏྟ་པ་ད་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནེ ལ་བྦྷ་མཱ་ནོ་པི ཝི་ཏ་ཀྐོ ན ཨུ་དྡྷ་ཊོ, ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཝི་ཏ་ཀྐོ ཙཱ་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨི་ཏ་ར་ཝ་ཏྠཱུ་ཧི ཨ་ས་མཱ་ན་ག་ཏི་ཀ་ཏྟཱ དེ་ས་ནཱ་བྷེ་ད་ཏོ ཙ དུ་ཀཱ་དཱི་སུ ཨུ་དྡེ་སེ ན ག་ཧི་ཏཾ. ཨུ་དྡི་ཊྛ་སྶེ་ཝ ཧི ནི་དྡི་ས་ན་ཏོ ནི་དྡེ་སེ་པི ན ག་ཧི་ཏཾ ཧ་ད་ཡ་ཝ་ཏྠཱུ་ཏི ཝ་ད་ནྟི.
ཙ་ཀྑཱ་དི་ད་ས་ཀཱ ས་ཏྟཱཏི ཙ་ཀྑུ་སོ་ཏ་གྷཱ་ན་ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཀཱ་ཡ་ཨི་ཏྠི་བྷཱ་ཝ་པུ་རི་ས་བྷཱ་ཝ་ད་ས་ཀཱ ས་ཏྟ, ཨེ་ཀ་ས་ནྟཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཙ་ཀྑུ་སོ་ཏ་གྷཱ་ན་ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཀཱ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཝ་ཏྠུ་ད་ས་ཀཱ ས་ཏྟ. ནི་བྦཱ་ན་སྶ ཨ་ས་ཏི་པི པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ བྷེ་དེ པ་རི་ཀ་པྤི་ཏ་བྷེ་དོ་པི བྷེ་དོ་ཡེ་ཝ ཝོ་ཧཱ་ར་ཝི་ས་ཡེ་ཏི ཀ་ཏྭཱ སོ་པཱ་དི་སེ་སཱ་དིབྷེ་དོ ཝུ་ཏྟོ.
༥༨༤. ཀི་ཉྩཱ་པི ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཀུ་ཀྐུ་ཊ་ཎྜ་ས་ཎྛཱ་ནེ པ་རི་མ་ཎྜ་ལ-ས་དྡོ དི་སྶ་ཏི, ཙ་ཀྐ་ས་ཎྛཱ་ན་ཏཱ པ་ན ཝ་ཊྚ་ས་ཎྛཱ་ནེ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལེ༹ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོ པ་རི་མ་ཎྜ་ལ-ས་དྡོ ཝ་ཊྚ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ སི་ཡཱ. ཨ་ནེ་ཀ་ཏྠཱ ཧི ས་དྡཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཝ་ཊྚཾ པ་རི་མ་ཎྜ་ལ’’ནྟི. ཨེ་ཏྠ ཙ སི་ནེ་རུ་ཡུ་ག་ནྡྷ་རཱ་དཱི་ནཾ ས་མུ་དྡ་ཏོ ཨུ་པ་རི་ཨ་དྷོ་བྷཱ་གཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨུ་བྦེ་དྷོ ཝུ་ཏྟོ, ཨཱ་ཡཱ་མ་ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཧི་པི སི་ནེ་རུ ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཧ་སྶ་པ་རི་མཱ་ཎོ་ཝ. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘སི་ནེ་རུ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་བྦ་ཏ་རཱ་ཛཱ ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ན་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨཱ་ཡཱ་མེ་ན, ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ན་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཝི་ཏྠཱ་རེ་ནཱ’’ཏི (ཨ. ནི. ༧.༦༦). སི་ནེ་རུཾ པཱ་ཀཱ་ར་པ་རི་ཀྑེ་པ་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ ཡུ་ག་ནྡྷ་རཱ་ད་ཡོ, སི་ནེ་རུ་ཡུ་ག་ནྡྷ་རཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ་པི སཱི་ཏ་ས་མུ་དྡཱ ནཱ་མ. ‘‘ཏེ ཝི་སཱ་ལ་ཏོ ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ སི་ནེ་རུ་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཙྩུ་གྒ་མ་ན་ས་མཱ་ན་པ་རི་མཱ་ཎཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི.
ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་སྶེ་ཝ ཨཱ་ཎཱ་ཁེ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ ད་ས་ས་ཧ་སྶ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་སྶ ཛཱ་ཏི་ཁེ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ ཝི་ཡ དྷ་མྨ་ཏཱ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཝི་ཀ་པྤ་ས་མཱ་ན་ས་མུ་ཙྩ་ཡ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནེ་སུ ཝི་ཡ ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎེ ཨ་ནི་ཡ་མེ ཙ ཝཱ-ས་དྡོ ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཏ་ཐཱ ཡོ་ཛ་ནཱ ཀ་ཏཱ. ཨ་ནེ་ཀ་ཏྠཱ ཧི ནི་པཱ་ཏཱ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཨ་ནེ་ཀ་ནྟི་ཀ་ཏྠོ ཨ་ནི་ཡ་མ་ཏྠོ.
སཱི་ལཱ་དི་ཝི་སུ་དྡྷི་ས་མྤཱ་ད་ནེ་ན, ཙ་ཏུ་དྷཱ་ཏུ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝཱ མ་ཧཱ་ཀི་ཙྩ་ཏཱ་ཡ མ་ཧ་ནྟེ་ན ཝཱ་ཡཱ་མེ་ན. ས་ཏི་པི ལ་ཀྑ་ཎཱ་དི་བྷེ་དེ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨེ་ཝ ཀཱ་ལེ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ས་ནྟཱ་ནེ ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ཀ་ལཱ་པ་ཝུ་ཏྟི་ཏོ མ་ཧ་ནྟཱ་ནི བ་ཧཱུ་ནི བྷཱུ་ཏཱ་ནི པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ནཱི་ཏི ཝཱ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི ཡ་ཐཱ ‘‘མ་ཧཱ་ཛ་ནོ’’ཏི. ཨེ་ཝནྟི ‘‘ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟ’’ནྟི ཨ་ཏྠེ ས་ཏི པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི པ་ཙྩ་ཡ་ས་མྦྷཱུ་ཏ་ཏཱ་དཱི་པ་ན་ཏོ. ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ་ཏཱིཏི ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ་ཏི ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཀ་ནྟ་ནི་སྶི་ཏ་སྶཱ’’ཏི. ‘‘བྷ་ཝ་ཏི ཧི ནི་སྶ་ཡ་རཱུ་པཱ་ནཾ སཱ་མི་བྷཱ་ཝོ’’ཏི ཨཱ་དྷཱ་རཱ་དྷེ་ཡྻ་ས་མྦ་ནྡྷ་ཝ་ཙ་ནི་ཙྪཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝེ ཨཱ་དྷཱ་ར་བྷཱུ་ཏོ་པི ཨ་ཏྠོ སཾ་སཱ་མི་ས་མྦ་ནྡྷ་ཝ་ཙ་ནི་ཙྪཱ་ཡ སཱ་མི་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཙྩ་ཏི ཡ་ཐཱ ‘‘རུ་ཀྑ་སྶ སཱ་ཁཱ’’ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ཏི་ཝི་དྷ་རཱུ་པ་ས་ངྒ་ཧ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༨༥. ཝི་ཉྙ་ཏྟི་དུ་ཀོ ཙཱཏི ཙ-ས་དྡེ་ན ཙི་ཏྟ་ས་ཧ་བྷུ་ཙི་ཏྟཱ་ནུ་པ་རི་ཝ་ཏྟི་དུ་ཀཱ་པི ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ས་ཀྐཱ ཧི ཨེ་ཏེ་ན ན་ཡེ་ན…པེ… ཝི་ཉྙཱ་ཏུནྟི ཨེ་ཏྠ པ་ཉྩ་ཝཱི་སཱ་ཡ ཏཱ་ཝ ཝ་ཏྠུ་དུ་ཀེ་སུ པ་ཋ་མ་དུ་ཀ་པ་ཉྩ་ཀཱ་ད་ཡོ ཙུ་དྡ་ས་ཧི་པི པ་ཀི་ཎྞ་ཀ་དུ་ཀེ་ཧི ཨ་ཝ་སི་ཊྛེ་ཧི ཝ་ཏྠུ་དུ་ཀེ་ཧི པ་ཉྩ་ཝཱི་སཱ་ཡ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་དུ་ཀེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི བཱ་ཧི་རཱ་ཡ་ཏ་ན་དུ་ཀེ་ཧི རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ་དུ་ཀཱ་དཱི་ཧི པ་ཉྩ་ཧི དྷཱ་ཏུ་དུ་ཀེ་ཧི པ་ཙྪི་མ་ཀེ་ཧི ཏཱི་ཧི ཨི་ནྡྲི་ཡ་དུ་ཀེ་ཧི དྭཱ་ད་ས་ཧི་པི སུ་ཁུ་མ་རཱུ་པ་དུ་ཀེ་ཧི པ་ཋ་མཱ་དི་ཝ་ཛྫེ་ཧི ཨ་ཝ་སི་ཊྛེ་ཧི ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཨི་ནྡྲི་ཡ་དུ་ཀེ་ཧི ཙ ཡོ་ཛ་ནཾ ག་ཙྪ་ནྟི. པ་ཉྩ་ཝཱི་སཱ་ཡ པ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་དུ་ཀེ་སུ པུ་རི་མ་ཀོ དུ་ཀ་པ་ཉྩ་ཀོ ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཨུ་པཱ་དི་ནྣུ་པཱ་དཱ་ནི་ཡ་ས་ནི་ད་སྶ་ན་ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཙི་ཏྟ་ས་ཧ་བྷུ་ཙི་ཏྟཱ་ནུ་པ་རི་ཝ་ཏྟི་དུ་ཀ་ཝ་ཛྫེ་ཧི པ་ཀི་ཎྞ་ཀ་དུ་ཀེ་ཧི ས་བྦེ་ཧི་པི ཝ་ཏྠུ་དུ་ཀེ་ཧི རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ན་རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ་དུ་ཀ་ཝ་ཛྫེ་ཧི ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་དྷཱ་ཏུ་དུ་ཀེ་ཧི ས་བྦེ་ཧི་པི ཨི་ནྡྲི་ཡ་དུ་ཀ་སུ་ཁུ་མ་རཱུ་པ་དུ་ཀེ་ཧི ཡོ་ཛ་ནཾ ག་ཙྪ་ཏི. དུ་ཏི་ཡ་དུ་ཀ་པ་ཉྩ་ཀཱ་དཱི་སུ ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ ས་དྡཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་དྡ་དྷཱ་ཏུ་དུ་ཀཱ་ད་ཡོ ཡོ་ཛ་ནཾ ན ག་ཙྪ་ནྟི, རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ན་རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ་དུ་ཀཱ་ད་ཡོ ག་ཙྪ་ནྟི. པ་ཀི་ཎྞ་ཀ་དུ་ཀེ་སུ ས་ནི་ད་སྶ་ན་དུ་ཀ་ཉྩཱ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཝི་སེ་སོ. ཡ་ཐཱ ཙ ཝ་ཏྠུ་དུ་ཀེ་སུ, ཨེ་ཝཾ ཙ་ཀྑཱ་ཡ་ཏ་ན་ཙ་ཀྑུ་དྷཱ་ཏུ་ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡཱ་དི་དུ་ཀ་པ་ཉྩ་ཀེ་སུ. ཡ་ཐཱ ཙ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་དུ་ཀེ་སུ, ཨེ་ཝཾ རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ན་རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་དི་དུ་ཀ་པ་ཉྩ་ཀེ་སུ ཏི་ཀ་ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨི་ཏྠི་ནྡྲི་ཡ་པུ་རི་སི་ནྡྲི་ཡ་ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་དུ་ཀཱ སུ་ཁུ་མ་རཱུ་པ་དུ་ཀཱ ཙ ས་བྦེ་ཧི་པི དུ་ཀེ་ཧི ཡོ་ཛ་ནཾ ག་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཝ ཏི་ཀ་ཡོ་ཛ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ན་ནུ ཙཱ་ཡ་མྤི ཡོ་ཛ་ནཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ན དེ་སི་ཏཱ་ཏི ན ཀཱ་ཏ་བྦཱ་ཏི? ན་ཡི་དཾ ཨེ་ཀ་ནྟི་ཀཾ. ཀ་སྨཱ? བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དི་ནྣ་ན་ཡེ་ན ཡོ་ཛ་ནཱ་པི བྷ་ག་ཝ་ཏོ་ཡེ་ཝ དེ་ས་ནཱ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝུ་ཏྟཾ མཱ་ཏི་ཀཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ (དྷ. ས. ཨ་ཊྛ. ༡-༦) ‘‘ཧེ་ཏཱུ ཙེ་ཝ དྷ་མྨཱ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ ཙཱ་ཏི ཨི་ད་མྤི ས་མྦྷ་ཝ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ས་མྦྷ་ཝོ ཧི ག་ཧ་ཎ་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ཙ.
ཏི་ཝི་དྷ་རཱུ་པ་ས་ངྒ་ཧ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཱ་དི་རཱུ་པ་ས་ངྒ་ཧ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༨༦. ཙི་ཏྟ་ཏོ ཨེ་ཝ ས་མུ་ཊྛཱ་ཏཱི་ཏི ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ནྟི ཨི་མ་མེ་ཝ ཨ་ཏྠཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཝི་ཉྙ་ཏྟི་དུ་ཀཱ་དཱི་ཧི ས་མཱ་ན་ག་ཏི་ཀོ ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་དུ་ཀོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཝི་ནི་ཝ་ཏྟི་ཏེ ཧི སཱ་མ་ཉྙེ ཡཾ རཱུ་པཾ ཛ་ན་ཀ་པ་ཙྩ་ཡེ་སུ ཙི་ཏྟ་ཏོ ས་མུ་ཊྛཱ་ཏི, ཏཾ ཙི་ཏྟ་ཏོ ཨེ་ཝ ས་མུ་ཊྛཱ་ཏཱི་ཏི. ཝི་ཉྙ་ཏྟི་དུ་ཀཱ་དཱི་ཧཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཙི་ཏྟ་ས་ཧ་བྷུ་ཙི་ཏྟཱ་ནུ་པ་རི་ཝ་ཏྟི་དུ་ཀེ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ལ་བྦྷ་མཱ་ནོཏི ཡཾ ཏཾ རཱུ་པཾ ཨུ་པཱ་དཱ, ཏཾ ཨ་ཏྠི ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ, ཨ་ཏྠི ན ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ. ཡཾ ཏཾ རཱུ་པཾ ནུ་པཱ་དཱ, ཏཾ ཨ་ཏྠི ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ, ཨ་ཏྠི ན ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ནྟི ཨེ་ཝཾ ལ་བྦྷ་མཱ་ནོ. ས་ནི་ད་སྶ་ན་དུ་ཀཱ་དཱི་ནནྟི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ས་པྤ་ཊི་གྷ་མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏ་དུ་ཀཱ་ད་ཡོ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཏེ་ནཱཏི ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་དུ་ཀེ་ན. ཏ་སྶཱཏི ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་དུ་ཀ་སྶེ་ཝ. ཨ་ཉྙེ པ་ནཱཏི ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཙི་ཏྟ་ས་ཧ་བྷུ་ཙི་ཏྟཱ་ནུ་པ་རི་ཝ་ཏྟི་དུ་ཀེ་ཧི ཨ་ཉྙེ་པི པ་ཀི་ཎྞ་ཀ་དུ་ཀཱ.
ས་དྡཱ་ཡ་ཏ་ན་སྶ ཨེ་ཀ་ནྟ་ཏོ ཨ་ནུ་པཱ་དི་ནྣ་ཏྟཱ ‘‘སོ་ཏ་ས་མྥ་སྶཱ་ར་མྨ་ཎ་དུ་ཀཱ་ད་ཡོ ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཙ་ཏུ་ཀྐཱ ལ་བྦྷ་ནྟཱིཏི ཡཾ ཏཾ རཱུ་པཾ ཨུ་པཱ་དི་ནྣཾ, ཏཾ ཨ་ཏྠི ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ, ཨ་ཏྠི ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶ་སྶ ནཱ་ར་མྨ་ཎཾ. ཡཾ ཏཾ རཱུ་པཾ ཨ་ནུ་པཱ་དི་ནྣཾ, ཏཾ ཨ་ཏྠི ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ, ཨ་ཏྠི ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶ་སྶ ནཱ་ར་མྨ་ཎ་ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་ད་ཡོ ས་བྦཱ་ར་མྨ་ཎ་བཱ་ཧི་རཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དི་ལ་བྦྷ་མཱ་ན་དུ་ཀེ་ཧི ཡོ་ཛ་ནཱ་ཡཾ ཙ་ཏུ་ཀྐཱ ལ་བྦྷ་ནྟཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་ཝ་སེ་སེ་ཧཱིཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བཱ་ཧི་རཱ་ཡ་ཏ་ན་རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ་དུ་ཀཱ་དི་ཏོ ལ་བྦྷ་མཱ་ན་དུ་ཀེ་ཧཱི་ཏི ཝུ་ཏྟ་དུ་ཀ་རཱ་སི་ཏོ ཨ་ཝ་སེ་སེ་ཧི. ཏེ་སནྟི ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཨུ་པཱ་དི་ནྣུ་པཱ་དཱ་ནི་ཡ་ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་དུ་ཀཱ་ནཾ. ཨ་ཉྙེ་སནྟི ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་དུ་ཀཱ་དི་ཏོ ཨ་ཉྙེ་སཾ ཨུ་པཱ་དཱ་དུ་ཀཱ་དཱི་ནཾ. ཝ་ཏྠུ་དུ་ཀཱ་དཱི་ཧཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཙ་ཀྑཱ་ཡ་ཏ་ན་དུ་ཀཱ་ད་ཡོ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨ་ཝ་སེ་སེ་ཧི ཏེ་སཾ ཨ་ཉྙེ་ས་ཉྩ ཡོ་ཛ་ནཱ་ཡ ཙ་ཏུ་ཀྐཱ ན ལ་བྦྷ་ནྟཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཱ་དི་རཱུ་པ་ས་ངྒ་ཧ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨུ་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
རཱུ་པ་ཝི་བྷ་ཏྟི
ཨེ་ཀ་ཀ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༩༤. པ་ཐ་ཝཱི་ཨཱ་དཱི་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ རུ་པྤ་ན་ས་བྷཱ་ཝོ ཝི་ཡ ན ཧེ་ཏུ་ཨཱ་དི་བྷཱ་ཝོ་པི སཱ་དྷཱ་ར་ཎོ་ཏི ན ཧེ་ཏཱུ་སུ ཝི་བྷ་ཛི་ཏ་བྦོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཝི་བྷཱ་ག་སྶཱ’’ཏི. ཏ་སྶ པ་ན ཝི་བྷཱ་གཱ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ས་རཱུ་པ་ད་སྶ་ན་མེ་ཝ ནི་དྡེ་སོ. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ནི་བྦཱ་ན་སྶ་པི ཝི་བྷཱ་ག་ར་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཨ་ས་ངྑ་ཏཱ དྷཱ་ཏཱུ’’ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ནི་དྡེ་ས་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ.
ཡ་དི་པི ཧི་ནོ་ཏི ཨེ་ཏེ་ན པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏི ཀུ་ས་ལཱ་དི་ཀོ དྷ་མྨོ་ཏི ཨ་ལོ་བྷཱ་ད་ཡོ ཀེ་ཝ་ལཾ ཧེ་ཏུ་པ་ད་ཝ་ཙ་ནཱི་ཡཱ, ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝ་སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ པ་ན མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ད་ཡོ་པི ཧེ་ཏུ-ས་དྡཱ་བྷི་དྷེ་ཡྻཱ་ཏི མཱུ་ལ་ཊྛ་ཝཱ་ཙི་ནཱ དུ་ཏི་ཡེ་ན ཧེ་ཏུ-ས་དྡེ་ན ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ ‘‘ཧེ་ཏུ་ཧེ་ཏཱུ’’ཏི. སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏ་བྷཱ་ཝ་སཱ་དྷ་ན་ཏོ ཀུ་ས་ལཱ་དི་དྷ་མྨཱ་ནཾ མཱུ་ལ་ཏྠེ་ན ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀ་དྷ་མྨཱ ‘‘ཏ་ཡོ ཀུ་ས་ལ་ཧེ་ཏཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (དྷ. ས. ༡༠༥༩-༡༠༦༠) པ་ཊྛཱ་ནེ ཙ ཏེ་ཡེ་ཝ ‘‘ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘མཱུ་ལ་ཧེ་ཏུ པ་ཙྩ་ཡ་ཧེ་ཏཱུ་ཏི ཝཱ ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ’’ཏི. ཧི་ནོ་ཏི ཨེ་ཏེ་ན, ཨེ་ཏ་སྨཱ ཝཱ ཕ་ལཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཧེ་ཏུ, པ་ཊི་ཙྩ ཨེ་ཏ་སྨཱ ཨེ་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ-ས་དྡཱ་ནཾ ཨ་ནཱ་ན་ཏྠ་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཧེ་ཏུ་ས་དྡ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཙྩ་ཡ-ས་དྡོ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་ས་དྡཱ་ནཾ ས་མཱ་ན་ཏྠ་ཏྟཱ’’ཏི. བྷཱུ་ཏ་ཏྟ་ཡ་ནི་སྶི་ཏཱ་ནི ཙ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི ཙ་ཏུ་མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏ་ནི་སྶི་ཏཾ ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པ་ནྟི ས་བྦ་མྤི རཱུ་པཾ ས་བྦ་དཱ ས་བྦ་ཏྠ ས་བྦཱ་ཀཱ་རཾ ཙ་ཏུ་མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏ་ཧེ་ཏུ་ཀཾ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི ཙ ཨ་ནཱ་མ་ཊྛ་བྷེ་དཱ་ནི སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ག་ཧི་ཏཱ་ནཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ཧེ་ཏཱུ’’ཏི.
ཀ་མྨ་ས་མཱ་དཱ་ནཱ་ནནྟི ས་མཱ་དཱ་ནཱ་ནཾ ཀ་མྨཱ་ནཾ, ས་མཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ཀ་ཏ་ཀ་མྨཱ་ནཾ ཝཱ. ཨ་ཉྙེ་སུ པ་ཙྩ་ཡེ་སུ ཝི་པཱ་ཀ་སྶ ཏ་ཎྷཱ་ཝི་ཛྫཱ་དཱི་སུ.
‘‘ཨ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ན་ཝ་ཀཱ་སོ, ཡཾ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་སྶ ཨི་ཊྛོ ཀ་ནྟོ མ་ནཱ་པོ ཝི་པཱ་ཀོ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཡྻ, ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི. ཋཱ་ན་ཉྩ ཁོ ཨེ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་ཛྫ་ཏི, ཡཾ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་སྶ ཨ་ནི་ཊྛོ ཨ་ཀ་ནྟོ ཨ་མ་ནཱ་པོ ཝི་པཱ་ཀོ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཡྻ. ཋཱ་ན་མེ་ཏཾ ཝི་ཛྫ་ཏི. ཝ་ཙཱི…པེ… མ་ནོ…པེ… ཝི་ཛྫ་ཏི…པེ… ཨ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ན་ཝ་ཀཱ་སོ, ཡཾ ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏ་སྶ ཨ་ནི་ཊྛོ ཨ་ཀ་ནྟོ ཨ་མ་ནཱ་པོ ཝི་པཱ་ཀོ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཡྻཱ’’ཏི (མ. ནི. ༣.༡༣༡; ཝི་བྷ. ༨༠༩),
‘‘ཀ་མྨཾ ས་ཏྟེ ཝི་བྷ་ཛ་ཏི, ཡ་དི་དཾ ཧཱི་ན་པ་ཎཱི་ཏ་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི (མ. ནི. ༣.༢༨༩) – ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཀ་མྨཾ ཝི་པཱ་ཀ་སྶ ཨི་ཊྛཱ་ནི་ཊྛ་ཏཾ ནི་ཡ་མེ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨི་ཊྛཱ་ནི་ཊྛ་ཝི་པཱ་ཀ་ནི་ཡཱ་མ་ཀ་ཏྟཱ’’ཏི. ག་ཏི་ཨུ་པ་དྷི་ཀཱ་ལ་པ་ཡོ་ག་ས་མྤ་ཏྟི་ཝི་པ་ཏྟི་ཡོ་ཡེ་ཝ ཋཱ་ནཾ ཝི་པཱ་ཀ་སྶ ཨོ་ཀཱ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ན ཧི ཏེ་ཧི ཝི་ནཱ ཀོ་ཙི ཝི་པཱ་ཀོ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ ས་ཏི ཨ་དྷི་ག་ནྟ་བྦཾ ཨི་ཊྛཱ་ནི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎཾ ‘‘ག་ཏི…པེ… ནི་པྥཱ་དི་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཝི་པཱ་ཀ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་ན ཝི་ནཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་མྤི ཏ་སྶ པ་དྷཱ་ནཾ ཀཱ་ར་ཎཾ. ཨ་ན་ཉྙ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོཏི ཧེ་ཏུ་ཨཱ་དི་ས་བྷཱ་ཝཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ.
རུ་པྤ་ནཾ རཱུ་པཾ. ཏཾ ཨ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཨ་སྶཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོ པ་ཐ་ཝཱི་ཨཱ་དི་ཨ་ཏྠོ་ཡེ་ཝ རུ་པྤ་ཏཱི་ཏི་པི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘རུ་པྤ་ན་ལ་ཀྑ་ཎ་ཡུ་ཏྟ་སྶེ་ཝ རཱུ་པཱི་རཱུ་པ་བྷཱ་ཝ་ཏོ’’ཏི. ཨེ་ཏཾ ས་བྷཱ་ཝནྟི ཨེ་ཏཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་བྷཱ་ཝེ ས་ཏི ཚ་ཧི ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ཧི ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ས་བྷཱ་ཝཾ རཱུ་པེ ནི་ཡ་མེ་ཏི རཱུ་པ་སྶེ་ཝ ཏཾ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ. ན རཱུ་པཾ ཨེ་ཏ་སྨིནྟི ཀཱ་ལ་བྷེ་ད་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏཾ་ས་བྷཱ་ཝ་སྶ་པི རཱུ་པ་སྶ ཨ་ཏྠི་ཏཱ་ཡ ན རཱུ་པཾ ཏ་ཏྠ ནི་ཡ་ནྟ་བྦ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ཏྠི ཧཱིཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཏ་ཏྠ རཱུ་པ་སྶེ་ཝ ནི་ཡ་ནྟ་བྦ་ཏཱ་བྷཱ་ཝཾ་ཡེ་ཝ ཝི་ཝ་ར་ཏི. ཨེ་ཏ་མེ་ཝཱཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨུ་དྡེ་སེ་ན ནི་དྡེ་སཾ སཾ་ས་ནྡེ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཏ་མེ་ཝ རཱུ་པེ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ས་བྷཱ་ཝཾ ནི་ཡ་མེ་ཏ་བྦཾ ནི་དྡེ་སེ ཨེ་ཝ-ས་དྡེ་ན ནི་ཡ་མེ་ཏི ཨ་ཝ་དྷཱ་རེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟོ ནི་ཡ་མོཏི ཨུ་པྤ་ནྣ་བྷཱ་ཝེ ས་ཏི ཚ་ཧི ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ཧི ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་བྷཱ་ཝོ ནི་ཡ་ནྟ་བྦ་ཏཱ་ཡ ‘‘ནི་ཡ་མོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ, སོ རཱུ་པེ ཨ་ཏྠི ཨེ་ཝ རཱུ་པ་སྶེ་ཝ ཏཾ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ. ཝི་སི་ཊྛ་ཀཱ་ལ་སྶ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཾ ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎཾ་ཡེ་ཝ ཝཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟོ ནི་ཡ་མོ, སོ རཱུ་པེ ཨ་ཏྠི་ཡེ་ཝ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི་ཡེ་ཝ, ན ཨ་རཱུ་པེ ཝི་ཡ ན ས་མྦྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཀཱ་ལ་བྷེ་དནྟི ཀཱ་ལ་ཝི་སེ་སཾ. ཨ་ནཱ་མ་སི་ཏྭཱཏི ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ. ཏཾ ས་བྦནྟི ཨ་ནཱ་མ་ཊྛ་ཀཱ་ལ་བྷེ་དཾ ཏ་ཏོ་ཡེ་ཝ ཨ་རཱུ་པེ་ཧི ས་མཱ་ན་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ས་བྷཱ་ཝཾ ས་བྦཾ རཱུ་པཾ. ཨུ་པྤ་ནྣནྟི ཨེ་ཏེ་ན ཀཱ་ལ་བྷེ་དཱ་མ་ས་ནེ་ན ཝི་སེ་སེ་ཏི ‘‘ཨུ་པྤ་ནྣཾ…པེ… མེ་ཝཱ’’ཏི.
ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཀཱ་ལི་ཀཾ ས་བྦཾ རཱུ་པཾ དི་ཊྛ་སུ་ཏ་མུ་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཏ་ས་བྷཱ་ཝཾ, ཏཾ ཡ་ཐཱ་ས་ཀཾ ཚ་ཧི ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ཧི ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ས་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ, ན ཏེ་ཧི ཨ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཾ. ནཱ་པི ཨུ་པྤ་ནྣ་མེ་ཝ ཚ་ཧི ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ཧི ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ས་བྷཱ་ཝཾ ཨེ་ཀ་ནྟ་ལ་ཀྑ་ཎ་ནི་ཡ་མཱ་བྷཱ་ཝཱ་པ་ཏྟི་ཏོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏེ ཨ་ཏྠེ ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏེ་པི ཙོ་ད་ཀོ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ ‘‘ན་ནུ ཨེ་ཝ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་བྦ་སྶ ས་བྦཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ་པ་ཏྟིཾ ཙོ་དེ་ཏི. ཨི་ཏ་རོ ‘‘རཱུ་པཾ ས་བྦཾ ས་མྤི་ཎྜེ་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཀཱི་བྷཱ་ཝེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱཏི ཨི་དཾ ‘‘ས་མྤི་ཎྜེ་ཏྭཱ’’ཏི ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨེ་ཀ་ནྟ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཚ་ཧི ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ཧི ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ས་བྷཱ་ཝོ་ཡེ་ཝ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཀི་ཉྩཱ་པི པ་ཉྩ་ནྣཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ནཾ ཝི་ས་ཡ་ནྟ་རེ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ན ས་བྦ་སྶ ས་བྦཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ, ས་བྦ་སྶ་པི པ་ན རཱུ་པ་སྶ ཚ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཡ་ཐཱ་ས་ཀཾ ཚ་ཧི ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ཧི ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ཏཱ་ཡ ཚ་ཧི ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ཧི ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ཏཱ་ཝ ཨ་ཏྠི, ཏཾ ཨེ་ཀ་ཏོ ས་ངྒ་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཨུ་པྤ་ནྣཾ ས་བྦཾ རཱུ་པཾ ཚ་ཧི ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ཧི ཝི་ཉྙེ་ཡྻ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཡ་ཐཱ ‘‘ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པྤ་ཏྟཾ པ་ཉྩ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཚ་ལཱ༹་ར་མྨ་ཎཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཡ་ཐཱ ཧི དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་དི་བྦ་སོ་ཏཱ་དི་ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པྤ་ཏྟ་སྶ པ་ཉྩ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སྶ ཝི་སུཾ ཨ་ས་བྦཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏྟེ་པི ཨེ་ཀ་ནྟ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀཱི་བྷཱ་ཝེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དི་ཏོ ཝི་སེ་སཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པྤ་ཏྟཾ པ་ཉྩ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཚ་ལཱ༹་ར་མྨ་ཎཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨ་རཱུ་པ་ཏོ རཱུ་པ་སྶ ཝི་ས་ཡ་ཝ་སེ་ན ཝི་སེ་སཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨུ་པྤ …པེ… ཝི་ཉྙེ་ཡྻ’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ནྟི. ཚ་ཧི ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ཧི ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་བྷཱ་ཝོ རཱུ་པེ ནི་ཡ་མེ་ཏ་བྦོ, ན པ་ན རཱུ་པཾ ཏ་སྨིཾ ནི་ཡ་མེ་ཏ་བྦཾ, ཨ་ནི་ཡ་ཏ་དེ་སོ ཙ ཨེ་ཝ-ས་དྡོ་ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (དྷ. ས. ཨ་ཊྚ. ༥༩༤) ‘‘པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་རཱུ་པ་མེ་ཝ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དཱི་ཧི ཚ་ཧི ཝེ་དི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་རཱུ་པ་མེ་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཏ་ཏྠ དོ་ས་མཱ་ཧ. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨེ་ཝ-ས་དྡོ ཝུ་ཏྟོ, ན ཙ ཏ་སྶ ཨ་ཊྛཱ་ན་ཡོ་ཛ་ནེ་ན ཀཱ་ཙི ཨི་ཊྛ་སི་དྡྷི, ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ནི་ཊྛ་སི་དྡྷི་ཡེ་ཝ ས་བྦ་རཱུ་པ་སྶ ཨེ་ཀ་ནྟ་ལ་ཀྑ་ཎ་ནི་ཡ་མཱ་ད་སྶ་ན་ཏོ, ཏ་སྨཱ. ཡ་ཐཱ་རུ་ཏ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ནི་ཡ་མེ ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ནེ ཨུ་པྤ…པེ… པ་ཏྟི ན་ཏྠི, ཏ་ཏོ ཙ སོ་ཏ་པ་ཏི་ཏ་ཏཱ་ཡ་པི པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ན་ཏྠཱི་ཏི. ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནཱཏི ‘‘ཨ་རཱུ་པ་ཏོ ཝི་དྷུ་ར’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན.
ཉཱ་ཎ་སྶ ཝཱ ཨུ་ཏྟ་ར་སྶ པུ་རི་མ་ཉཱ་ཎཾ ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ཉཱ་ཎ་ཝ་ཏྠུ. ‘‘ས་ཛཱ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ ས-ཀཱ་རོ ས་མཱ་ན་ས་དྡ་ཏྠོ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ས་མཱ་ན་ཛཱ་ཏི་ཀཱ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ས་མཱ་ན་ཛཱ་ཏི་ཏཱ ཙ ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ་དཱི་ནཾ སཱི་ལ་ན་ཏྠོ ཨེ་ཝ. ཨེ་ཏེ་ན ས་མཱ་ན་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ ས་ཛཱ་ཏི་ས་ངྒ་ཧོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཙེ་ཏ་སོ ཨ་ཝི་ཀྑེ་པ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནུ་སྶཱ་ཧ་ནཱ་ནི ཝི་ཡ ཏེ་སཾ ཨ་ཝི་ཀྑེ་པོ་པི ཨ་ཏི་ས་ཡེ་ན ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀོ་ཏི ‘‘ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙོ་པ་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ནེ་ཝ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་སུ་པི ཨ་ཉྙེ་སུ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་དྷ་མྨེ་སུ ཨེ་ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ས་མཱ་དྷི་ཀྑ་ནྡྷ་ས་ངྒ་ཧོ ད་སྶི་ཏོ. ཡཾ པ་ན ས་ཙྩ་ཝི་བྷ་ངྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ (ཝི་བྷ. ཨ་ཊྛ. ༡༨༩) ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒཱ་དཱི་སུ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༢.༥༦༨) ཙ ‘‘ཝཱ་ཡཱ་མ་ས་ཏི་ཡོ ཀི་རི་ཡ་ཏོ ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ཨ་ས་མཱ་དྷི་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཾ ཏེ་སཾ ས་མཱ་དྷི་སྶ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀ་ཏྟ་ཉྩ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ནེ་ཝ ཙ ཏ་ཏྠ ‘‘ས་མཱ་དྷི་ཡེ་ཝེ་ཏྠ ས་ཛཱ་ཏི་ཏོ ས་མཱ་དྷི་ཀྑ་ནྡྷེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏོ’’ཏི (ཝི་སུ་དྡྷི. ༢.༥༦༨; ཝི་བྷ. ཨ་ཊྛ. ༡༨༩) ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་དྷ པ་ན ས་ཛཱ་ཏི་ས་ངྒ་ཧོཏི ས་མཱ་དྷི་ཏ་དུ་པ་ཀཱ་ར་ཀ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི་དེ་ས་ཝ་སེ་ན ས་ངྒ་ཧོ ཝུ་ཏྟོ་ཏི. ཨ་ཝི་རཱ་དྷེ་ཏྭཱ ཝི་ས་ཡ་ས་བྷཱ་ཝཱ་ཝ་གྒ་ཧ་ཎཾ པ་ཊི་ཝེ་དྷོ, ཨ་པྤ་ནཱ ཙ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ད་ལ༹ྷ་ནི་པཱ་ཏོ ཏ་ད་ཝ་གཱ་ཧོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ‘‘པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ས་དི་སཾ ཀི་ཙྩ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་སྶ ཏ་དཱ་ཧ་ན་ན་པ་རི་ཡཱ་ཧ་ན་ན་མ་ནུ་གུ་ཎ་ཏཱ་ཡ ས་མཱ་ན་ནྟི པ་ཉྙཱ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་ནཾ ཀི་ཙྩ་ས་རི་ཀྑ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ.
ཨེ་ཀ་ཀ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
དུ་ཀ་ནི་དྡེ་སོ
ཨུ་པཱ་དཱ་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༩༦. ས་མ་ནྟ་ཏོ ས་བྦ་སོ ད་སྶ་ན་ཊྛེ་ན ཙ་ཀྑུ ས་མ་ནྟ་ཙ་ཀྑཱུཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ས་བྦ་ས་ངྑ་ཏཱ་ས་ངྑ་ཏ་ད་སྶ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་དི-ས་དྡོ ‘‘དུ་ཀྑཾ པ་རི་ཉྙེ་ཡྻཾ པ་རི་ཉྙཱ་ཏ’’ནྟི ཏཱི་སུ་པི པ་དེ་སུ པ་ཙྩེ་ཀཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ. ‘‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ་ནྟི མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་བྦེ ཨ་ན་ནུ་སྶུ་ཏེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཙ་ཀྑུཾ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཉཱ་ཎཾ ཨུ་ད་པཱ་དཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༥; པ་ཊི. མ. ༢.༣༠) ཧི པཱ་ལི༹ པ་ཝ་ཏྟཱ་ཏི. ཨཱ་ཀཱ་རེ་ནཱཏི དྭཱ་ད་ས་ཝི་དྷེ་ན ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན. ཏ་མྤི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཉཱ་ཎ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ‘‘ཉཱ་ཎ་ཙ་ཀྑུ ས་ཧ་ཨ་རི་ཡ་མ་གྒཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎ་ནྟི་པི ཡུ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨ་གྒ་མ་གྒེ་ན པ་ན ས་ཧ ཝི་པ་སྶ་ནཱ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཉཱ་ཎ་ནྟི ཡུ་ཏྟཾ ཝི་ཡ དི་སྶ་ཏི.
ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ མཾ་ས་པི་ཎྜེ ས་ས་མྦྷཱ་རེ ཙ་ཀྑུ་ཝོ་ཧཱ་རོ ས་ནྟཱ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ ཙ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནི་ཀ་རཱུ་པ་དྷ་མྨེ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟོ་ཏི ‘‘ཙ་ཏུ…པེ… ས་མྦྷཱ་རཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ས་ཎྛཱ་ནནྟི ཝ་ཎྞཱ་ཡ་ཏ་ན་མེ་ཝཱཏི ཏེ་ན ཏེ་ན ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན ས་ནྣི་ཝི་ཊྛེ་སུ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏེ་སུ ཏཾ་ཏཾ་ས་ཎྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཝ་ཎྞཱ་ཡ་ཏ་ན་སྶ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་མཱ་ན་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ, ན ཝ་ཎྞཱ་ཡ་ཏ་ན་སྶེ་ཝ ས་ཎྛཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཏྟཱ. ཏ་ཐཱ ཧི ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རེ ཕུ་སི་ཏྭཱ་པི ས་ཎྛཱ་ནཾ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི. ཏ་ཐཱ ཙ ཝ་ཀྑ་ཏི ‘‘དཱི་གྷཱ་དཱི་ནི ཕུ་སི་ཏྭཱ་པི ས་ཀྐཱ ཛཱ་ནི་ཏུ’’ནྟི, (དྷ. ས. ཨ་ཊྚ. ༦༡༦) ‘‘དཱི་གྷཱ་དི་ས་ནྣི་ཝེ་སཾ བྷཱུ་ཏ་ས་མུ་དཱ་ཡཾ ནི་སྶཱ་ཡཱ’’ཏི (དྷ. ས. མཱུ་ལ་ཊཱི. ༦༡༦) ཙ. ཏེ་སཾ ས་མྦྷ་ཝ་ས་ཎྛཱ་ནཱ་ནཾ ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏུ་ཝ་ཎྞཱ་ཡ་ཏ་ནེ་ཧི ཨ་ན་ཏྠ་ནྟ་ར་བྷཱ་ཝེ་པི ཏེ་ཧི ཝི་སུཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཏ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ས་མྦྷ་ཝ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ས་ཎྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏཱ་ན་ཉྩ. ཨེ་ཏེ་ན ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏུ་ཝ་ཎྞཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཨ་ཝ་ཏྠཱ་ཝི་སེ་སོ ས་མྦྷ་ཝོ ས་ཎྛཱ་ན་ཉྩཱ་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ད་སྶི་ཏོ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ས་མྦྷ་ཝོ ཙ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནི་ཀོ སོ་ལ༹་ས་ཝ་སྶ་ཀཱ་ལེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཏ་སྶ རཱ་ག་ཝ་སེ་ན ཋཱ་ནཱ ཝ་ཙ་ནཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨ་ཏ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ ས་མྦྷཱ་ར་ཝ་ཏྠུ་ས་ངྑཱ་ཏེ. ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏྟཱཏི བྷི་ཡྻོ་ཝུ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཐཱ ཧི ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ་ནཾ བྲ་ཧྨཱ་ན་ཉྩ ས་མྦྷ་ཝོ ན་ཏྠཱི་ཏི. ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏུ་ཝི་སེ་ས་ཏྟཱ ས་མྦྷ་ཝོ ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏུ་ས་མྦ་ནྡྷཱི ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏུ་ཏ་ནྣི་སྶ་ཡ་ནི་སྶི་ཏོ་པི ཧོ་ཏཱི་ཏི ཏ་སྶ ཙ་ཏུ་དྷཱ་ཏུ་ནི་སྶི་ཏ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཝི་རོ་དྷོ ཝུ་ཏྟོ.
ཨུ་ཏུ་ཙི་ཏྟཱ་ཧཱ་རེ་ཧི ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷི་ཡ་མཱ་ནནྟི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཀ་ལཱ་པ་ནྟ་ར་ག་ཏཱ ཨུ་ཏུ་ཨཱ་ཧཱ་རཱ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨ་ནེ་ཀ་ཀ་ལཱ་པ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཙ་ཀྑུ་སྶ ད་སྶེ་ཏི ཡ་ཏོ ཨུ་པ་དྡུ་ཏ་པ་ཊ་ལེ ནི་རཱ་ཀ་ར་ཎེ་པི ཙ་ཀྑུ ཝི་ཛྫ་ཏཱི་ཏི. པ་ཊི་གྷ་ཊྚ་ནཾ ཝི་ས་ཡཱ་བྷི་མུ་ཁ་བྷཱ་ཝོ ནི་གྷཾ་ས་པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟཱ. ནི་གྷཾ་སོ ནི་སྶ་ཡ་བྷཱ་ཝཱ་པ་ཏྟི. ཡ་ཏོ ཙ་ཀྑཱ་དི་ནི་སྶི་ཏཱ ས་ཉྙཱ ‘‘པ་ཊི་གྷ་ས་ཉྙཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
ཨ་ནེ་ཀ་ཏྟཱཏི ཨི་དཾ ཨ་ཝ་ཙ་ན་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ, ན ཧེ་ཏུ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་མཱ་ན་བྷཱ་ཝ་སྶ. སོ པ་ན ཨ་པེ་ཀྑཱ་སི་དྡྷི་ཏོ ཨེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཧེ་ཏུ་ཀི་རི་ཡཱ་པེ་ཀྑཱ ཧི ཕ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ་ཏི. ཙ་ཀྑུཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏཱིཏི ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ནི་སྶ་ཡ་བྷཱ་ཝཱ་ནུ་པ་ག་མ་ནེ་པི ཏཾ་ས་བྷཱ་ཝཱ་ན་ཏི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ཏ་སྶཱ ས་མ་ཉྙཱ་ཡ ཏ་ཏྠ ནི་རུ་ལ༹ྷ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. ད་སྶ་ན་པ་རི་ཎཱ་ཡ་ཀ་ཊྛོ ཙ་ཀྑུ་སྶ ཨི་ནྡ་ཊྛོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ‘‘ཡ་ཐཱ ཧི ཨི་སྶ་རོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨི་སྶ་རོ་པ་མཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ད་སྶ་ན་ཀི་ཙྩེ པ་རི་ཎཱ་ཡ་ནྟཾ ཙ་ཀྑུ ཏཾ་ས་ཧ་ཛཱ་ཏེ ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶཱ་ད་ཡོ་པི ཏ་ཏྠ པ་རི་ཎཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ‘‘ཏེ དྷ་མྨེ…པེ… པ་རི་ཎཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ན པ་ན ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶཱ་དཱི་ནཾ ད་སྶ་ན་ཀི་ཙྩ་ཏྟཱ. ཨ་ཐ ཝཱ ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶཱ་དཱི་ནཾ ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀཾ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ད་སྶ་ན་ཀི་ཙྩེ པ་རི་ཎཱ་ཡ་ནྟཾ ཙ་ཀྑུ ཏ་ཏྠ ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶཱ་ད་ཡོ་པི ཏ་ད་ནུ་ཝ་ཏྟ་ཀེ པ་རི་ཎཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠཱ་ཡཾ པ་རི་ཡཱ་ཡོ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཏེ དྷ་མྨེ…པེ… ཎཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ནེ་ཀ་ཏྠ་ཏྟཱ དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ ཙ་ཀྑ་ཏཱིཏི ཨི་མ་སྶ ‘‘པ་རི་ཎཱ་ཡ་ཏི པ་ཀཱ་སེ་ཏཱི’’ཏི ཙ ཨ་ཏྠཱ ཝུ་ཏྟཱ. ས་ཎྛཱ་ན་མྤི རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི ‘‘ས་མ་ཝི་ས་མཱ་ནི རཱུ་པཱ་ནི ཙ་ཀྑ་ཏཱི་ཏི ཙ་ཀྑཱུ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏཾ་དྭཱ་རི་ཀཱ་ནཾ ཕ་སྶཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཨེ་ཝ ཝ་ལ༹་ཉྫ་ན་ཏྠོ.
༥༩༩. ཏཾ་དྭཱ་རི་ཀཱ…པེ… ཨུ་པྤ་ཏྟི ཝུ་ཏྟཱཏི ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ ཨུ་པྤ་ནྣེ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནཱ་དཱི་ནི བ་ལ་ཝཱ་ར་མྨ་ཎེ ཛ་ཝ་ནཾ ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཐཱ ཙེ་ཝ ཧི ཨ་ནྟ་རཱ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ ཝཱ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནེ ཝཱ ས་ནྟཱི་ར་ཎེ ཝཱ ཋ་ཏྭཱ ནི་ཝ་ཏྟི་སྶ་ཏཱི་ཏི ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ནི་ཙྪི་ཏཾ. ཏེ་ན པ་ཙྩ་ཡེ་ནཱཏི ཏཾ་པ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཙྩ་ཡེ་ན. ཏཾ་ས་དི་སཱ་ནནྟི ག་རུཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་སྶཱ་ད་ནཱ་དི་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཝི་སེ་ས་ར་ཧི་ཏ་ཏཱ་ཡ ད་སྶ་ན་ས་དི་སཱ་ནཾ མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ་ས་ནྟཱི་ར་ཎ་ཝོ་ཊྛ་བྦ་ནཱ་ནཾ. པ་ཉྩ་དྭཱ་རི་ཀ་ཛ་ཝ་ནཱ་ནཾ ཨ་སྶཱ་ད་ནཱ་དི་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཐཱ ག་རུཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟི ན་ཏྠི རཱུ་པ་དྷ་མྨ་ཝི་ས་ཡ་ཏྟཱ་ཏི ‘‘ཨ་སྶཱ་ད་ནཱ་བྷི་ན་ནྡ་ན་བྷཱུ་ཏཱ་ནཱི’’ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. མ་ནོ་དྭཱ་རི་ཀ་ཛ་ཝ་ན་པི་ཊྛི་ཝ་ཊྚ་ཀཱ་ན་མྤི ཧི པ་ཉྩ་དྭཱ་རི་ཀ་ཛ་ཝ་ནཱ་ནཾ ཨ་སྶཱ་ད་ནཱ་བྷི་ན་ནྡ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན རཱུ་པཾ ག་རུཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟི ན་ཏྠཱི་ཏི ན ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུ་ནྟི. རཱུ་པཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དྷི་པ་ཏི ཨ་ཀུ་ས་ལ་སྶེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི པ་ཊྛཱ་ནེ ‘‘ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏོ དྷ་མྨོ ཨ་ཀུ་ས་ལ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཨ་དྷི་པ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དྷི་པ་ཏི ཙ་ཀྑུཾ ག་རུཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་སྶཱ་དེ་ཏི ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (པ་ཊྛཱ. ༡.༡.༤༡༦) རཱུ་པ་དྷ་མྨོ་པི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དྷི་པ་ཏི ཝི་བྷ་ཏྟོ. ‘‘ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏོ དྷ་མྨོ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏོ དྷ་མྨོ ཀུ་ས་ལ་སྶཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ཕ་ལ་ནི་བྦཱ་ནཱ་ནེ་ཝ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དྷི་པ་ཏི་བྷཱ་ཝེ་ན ཝི་བྷ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི. ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཙ ‘‘ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དྷི་པ་ཏི་ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་ཨ་ཏྠི་ཨ་ཝི་ག་ཏ་ནྟི ཨེ་ཀ’’ནྟི (པ་ཊྛཱ. ༡.༡.༤༤༥) ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་དི ཀུ་ས་ལ་སྶ་པི སི་ཡཱ, དྭེ་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ་ཏི. ཏཱ་ནཱིཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཛ་ཝ་ནཱ་ནི པ་ཊི་ནི་དྡི་ཊྛཱ་ནི. ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ནི ཙཱཏི ཛ་ཝ་ན་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ནི. ཨ་ཉྙཱ་ནི ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶཱ་དཱི་ནི. ཡ་དི རཱུ་པ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་མ་ཏྟཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ, ‘‘ཏཾ རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎེ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ སི་ཛ྄ཛྷེ་ཡྻཱ’’ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཝ་དེ་ཡྻ. ཡ་སྨཱ པ་ན རཱུ་པཾ ཏཾ་དྭཱ་རི་ཀ་ཛ་ཝ་ནཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡ་ཝི་སེ་སོ་པི ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏ་སྶ ཝི་སེ་ས་སྶ དཱི་པ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཨཱ་ར་བྦྷཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ སི་ཡཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏོ ཨ་ཉྙ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་སྶ་པི དཱི་པ་ཀ’’ནྟི.
༦༠༠. སོ་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ ས་ཝ་ན་ཀི་རི་ཡཱ་ཝོ་ཧཱ་རོ་ཏི སོ་ཏ་སྶ ས་ཝ་ན་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཀ་ཏྟུ་བྷཱ་ཝོ སོ་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘སོ་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ནི་སྶ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན སུ་ཎཱ་ཏཱི’’ཏི. ཛཱི་ཝི་ཏ་ནི་མི་ཏྟ་མཱ་ཧཱ་ར་ར་སོ ཛཱི་ཝི་ཏཾ, ཏ་སྨིཾ ནི་ནྣ་ཏཱ་ཡ ཏཾ ཨ་ཝ྄ཧཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ སི་དྡྷེ་ན ཛི་ཝ྄ཧཱ-ས་དྡེ་ན པ་ཀཱ་སི་ཡ་མཱ་ནཱ ར་སཱ་ཝ྄ཧཱ་ཡ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཱ སཱ་ཡ་ན་ཀི་རི་ཡཱ ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཛི་ཝ྄ཧཱ་ས་དྡེ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཡ་མཱ་ནཱ ཀི་རི་ཡཱ་སཱ་ཡ་ན’’ནྟི. ཏ་ཐཱ ཙ ཝ་ཀྑ་ཏི ‘‘ཛཱི་ཝི་ཏ་མ་ཝ྄ཧཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཛི་ཝ྄ཧཱ’’ཏི (ཝི་བྷ. ཨ་ཊྛ. ༡༥༤). ཨཱ་ཡོཏི ཨུ་པྤ་ཏྟི་དེ་སོ. པ་སཱ་ད་ཀཱ་ཡ་སྶ ཀཱ་ཡི་ཀཱ་ནཾ དུ་ཀྑ་སུ་ཁཱ་ནཾ ནི་སྶ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨི་ཏ་རེ་སཾ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ‘‘དུ་ཀྑ་དུ་ཀྑ་ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དུ་ཀྑཱ་ནཾ ཨཱ་ཡོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. བྱཱ་པི་ཏཱ་ཡཱཏི བྱཱ་པི་བྷཱ་ཝེ, བྱཱ་པི་བྷཱ་ཝེ་ན ཝཱ. ཀཱ་ཡ་པྤ་སཱ་ད་བྷཱ་ཝོཏི ཀཱ་ཡ་པྤ་སཱ་ད་ས་བྦྷཱ་ཝོ. ཨ་ནུ་ཝི་དྡྷ་ཏྟཱཏི ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, སཾ་ས་ཊྛ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ ཡཱ་ཝ་ཏཱ ཨི་མ་སྨིཾ ཀཱ་ཡེ ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀ་པ་ཝ་ཏྟཾ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི, ས་བྦ་ཏྠ ཀཱ་ཡཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཀ་པྤཱ་ས་པ་ཊ་ལེ སྣེ་ཧོ ཝི་ཡཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ. པ་ཎྜ་ར་ས་བྷཱ་ཝཱ པ་སཱ་དཱ ཨཱ་པཱ་ཐ་ག་ཏཾ ཝི་ས་ཡཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎུ་པྤ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཀཱ་སེ་ནྟཱ ཝི་ཡ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཏེ་སཾ ཝི་ས་ཡཱ་ཝ་བྷཱ་ས་ན་ཀི་ཙྩ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ. ས་མཱ་ན་ནི་སྶ་ཡཱ་ནནྟི ཨེ་ཀ་ནི་སྶ་ཡཱ་ནཾ. ཨ་ཝི་ནི་བྦྷུ་ཏྟེ་སུ ཧི རཱུ་པ་ར་སཱ་དཱི་སུ ཡཾ་ནི་སྶ་ཡཾ རཱུ་པཾ, ཏཾ་ནི་སྶ་ཡོ ཨེ་ཝ ར་སཱ་དཱི་ཏི. ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ས་བྷཱ་ཝཱ་ནུ་པ་ག་མེ་ནཱཏི ལ་ཀྑ་ཎ་ས་ངྐ་རཱ་བྷཱ་ཝ་མཱ་ཧ.
ཡ་སྨཱ པ་ཙྩ་ཡ་ནྟ་ར་ས་ཧི་ཏོ་ཡེ་ཝ ཙ་ཀྑུ་པྤ་སཱ་དོ རཱུ་པཱ་བྷི་ཧ་ན་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ན པ་ཙྩ་ཡ་ནྟ་ར་ར་ཧི་ཏོ, ཏ་སྨཱ རཱུ་པཱ་བྷི་གྷཱ་ཏོ ཧོ་ཏུ ཝཱ མཱ ཝཱ ཧོ་ཏུ, ཨེ་ཝཾ་ས་བྷཱ་ཝོ སོ རཱུ་པ་དྷ་མྨོ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘རཱུ་པཱ་བྷི་གྷཱ་ཏཱ་ར་ཧོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཡ་ཐཱ ‘‘ཝི་པཱ་ཀཱ་ར་ཧ་ས་བྷཱ་ཝཱ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཱ’’ཏི. ཝི་ས་ཡ་ཝི་ས་ཡཱི་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨ་བྷི་མུ་ཁ་བྷཱ་ཝོ ཨ་བྷི་གྷཱ་ཏོ ཝི་ཡཱ་ཏི ཨ་བྷི་གྷཱ་ཏོ, སོ རཱུ་པེ ཙ་ཀྑུ་སྶ, ཙ་ཀྑུ་མྷི ཝཱ རཱུ་པ་སྶ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘རཱུ་པེ, རཱུ་པ་སྶ ཝཱ ཨ་བྷི་གྷཱ་ཏོ’’ཏི. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཡ་མྷི ཙ་ཀྑུ་མྷི ཨ་ནི་ད་སྶ་ན་མྷི ས་པྤ་ཊི་གྷ་མྷི རཱུ་པཾ ས་ནི་ད་སྶ་ནཾ ས་པྤ་ཊི་གྷཾ པ་ཊི་ཧ་ཉྙི ཝཱ’’ཏི (དྷ. ས. ༥༩༧), ‘‘ཙ་ཀྑུ ཨ་ནི་ད་སྶ་ནཾ ས་པྤ་ཊི་གྷཾ རཱུ་པ་མྷི ས་ནི་ད་སྶ་ན་མྷི ས་པྤ་ཊི་གྷ་མྷི པ་ཊི་ཧ་ཉྙི ཝཱ’’ཏི (དྷ. ས. ༥༩༨) ཙ ཨཱ་དི. ཨེ་ཏྠ ཙ ཏཾ་ཏཾ་བྷ་ཝ་པ་ཏྠ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཙ་ཀྑཱ་དཱི་སུ ཨ་ཝི་ག་ཏ་རཱ་ག་སྶ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ནི་པྥཱ་ད་ཀ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཀ་མྨ་ཝ་སེ་ན པུ་རི་མཾ ཙ་ཀྑུ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཝུ་ཏྟཾ, སུ་དཱུ་ར་སུ་ཁུ་མཱ་དི་བྷེ་ད་སྶ་པི རཱུ་པ་སྶ ག་ཧ་ཎ་ས་མ་ཏྠ་མེ་ཝ ཙ་ཀྑུ ཧོ་ཏཱུ་ཏི ཨེ་ཝཾ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏ་ཨཱ་ཝེ་ཎི་ཀ་ཀ་མྨ་ཝ་སེ་ན དུ་ཏི་ཡཾ. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་སེ་སུ་པི. ཨ་ཐ ཝཱ ས་ཏི་པི པ་ཉྩ་ནྣཾ པ་སཱ་ད་བྷཱ་ཝ་སཱ་མ་ཉྙེ ས་ཝི་ས་ཡཱ་ཝ་བྷཱ་ས་ན་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ པ་སཱ་ད་བྱཱ་པཱ་ར་སྶ ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན པུ་རི་མཾ ཝུ་ཏྟཾ, པ་སཱ་ད་ཀཱ་ར་ཎ་སྶ ས་ཏི་པི ཀ་མྨ་བྷཱ་ཝ་སཱ་མ་ཉྙེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀཱ་ར་ཎ་བྷེ་དེ་ན བྷེ་ད་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན དུ་ཏི་ཡཾ.
ཀཱ་མ་ཏ་ཎྷཱཏི ཀཱ་མ་བྷ་ཝེ ཏ་ཎྷཱ. ཏ་ཐཱ རཱུ་པ་ཏ་ཎྷཱ ད་ཊྛ་བྦཱ. ཏ་སྶ ཏ་སྶ བྷ་ཝ་སྶ མཱུ་ལ་ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ ཏ་ཎྷཱ ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ བྷ་ཝེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནཱ་ར་ཧཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝི་ས་ཡཱ་པི ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཀཱ་མ་ཏ་ཎྷཱ་དཱི་ནཾ ད་ཊྛུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་དི་ཝོ་ཧཱ་རཱ་ར་ཧ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ. ད་ཊྛུ་ཀཱ་མ་ཏཱཏི ཧི ད་ཊྛུ་མི་ཙྪཱ རཱུ་པ་ཏ་ཎྷཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཐཱ སེ་སཱ་སུ་པཱི་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ ད་ཊྛུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་དཱི་ནཾ ཏཾ་ཏཾ་ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ནི་བྦ་ཏྟ་ཀ་ཀ་མྨཱ་ཡཱུ་ཧ་ན་ཀྑ་ཎ་ཏོ ས་ཏི པུ་རི་མ་ནི་བྦ་ཏྟི་ཡཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ ན་ཏྠི. ཨ་ས་ཏི་པི ཏ་སྶ མ་གྒེ་ན ཨ་ས་མུ་གྒྷཱ་ཏི་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཡ་ཏོ མ་གྒེ་ན ཨ་ས་མུ་ཙྪི་ནྣཾ ཀཱ་ར་ཎ་ལཱ་བྷེ ས་ཏི ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཕ་ལ་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་མ་ན་ཏོ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི ཨུ་པྤ་ནྣ་ཨ་ཏྠི་ཏཱ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ཧི ཝུ་ཙྩ་ཏི ‘‘ཨ་རི་ཡཾ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀཾ མ་གྒཾ བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ཨ་རི་ཡཾ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀཾ མ་གྒཾ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་རོ་ནྟོ ཨུ་པྤ་ནྣུ་པྤ་ནྣེ པཱ་པ་ཀེ ཨ་ཀུ་ས་ལེ དྷ་མྨེ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡེ་ཝ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་པེ་ཏི’’ (སཾ. ནི. ༥.༡༥༧), ‘‘ས་ནྟཾ ཝཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡཾ ཨ་ཏྠི མེ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡོ་ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི (དཱི. ནི. ༢.༣༨༢; མ. ནི. ༡.༡༡༥) ཙ ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ.
ཨེ་ཏྠཱ་ཧ – ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ཀིཾ ཨེ་ཀ་ཀ་མྨུ་ནཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི, ཨུ་དཱ་ཧུ ནཱ་ནཱ་ཀ་མྨུ་ནཱ་ཏི? ཨུ་བྷ་ཡ་ཐཱ་པཱི་ཏི པོ་རཱ་ཎཱ. ཏ་ཏྠ ནཱ་ནཱ་ཀ་མྨུ་ནཱ ཏཱ་ཝ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཡཾ ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ ཝི་སེ་སེ ཝ་ཏྟ་བྦཾ ན་ཏྠི ཀཱ་ར་ཎ་སྶ བྷི་ནྣ་ཏྟཱ. ཨེ་ཀ་ཀ་མྨུ་ནཱ པ་ན ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཡཾ ཏེ་སཾ ཀ་ཐཾ ཝི་སེ་སོ་ཏི? ཀཱ་ར་ཎ་སྶ བྷི་ནྣ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ. ཏཾ་ཏཾ་བྷ་ཝ་པ་ཏྠ་ནཱ་བྷཱུ་ཏཱ ཧི ཏ་ཎྷཱ ཏཾ་ཏཾ་བྷ་ཝ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་བྷི་ལཱ་ས་ཏཱ་ཡ ས་ཡཾ ཝི་ཙི་ཏྟ་རཱུ་པཱ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ཏཾ་ཏཾ་བྷ་ཝ་ནི་བྦ་ཏྟ་ཀ་ཀ་མྨ་སྶ ཝི་ཙི་ཏྟ་བྷེ་ད་ཏཾ ཝི་ད་ཧ་ཏི. ཡ་ཏོ ཏ་དཱ་ཧི་ཏ་ཝི་སེ་སཾ ཏཾ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པ་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཡོ་གེ་ན ཨ་ནེ་ཀ་རཱུ་པཱ་པ་ནྣཾ ཝི་ཡ ཨ་ནེ་ཀཾ ཝི་སི་ཊྛ་ས་བྷཱ་ཝཾ ཕ་ལཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཙ ཝ་ཀྑ་ཏི ‘‘ཀ་མྨ་མེ་ཝ ནེ་སཾ ཝི་སེ་ས་ཀཱ་ར་ཎ’’ནྟི. ན ཙེ་ཏྠ ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཉྙཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ ཀཱ་ར་ཎ་ཝི་སེ་སེ་ནཱ་ཧི་ཏ་ཝི་སེ་ས་སྶ ཝི་སི་ཊྛ་ཕ་ལ་ནི་པྥཱ་ད་ན་ཡོ་གྱ་ཏཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏ་ཐཱ ཧི ས་ཏི ཨེ་ཀ་སྶ་པི ཀ་མྨ་སྶ ཨ་ནེ་ཀི་ནྡྲི་ཡ་ཧེ་ཏུ་ཏཱ་ཝི་སེ་ས་ཡོ་གཾ ཨེ་ཀ་མྤི ཀ་མྨ་ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཡུ་ཏྟི་ཏོ ཨཱ་ག་མ་ཏོ་པི པ་ར་ཏོ ས་ཡ་མེ་ཝ ཝ་ཀྑ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཙ ཨེ་ཀ་སྶེ་ཝ ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟ་སྶ སོ་ལ༹་སཱ་དི་ཝི་པཱ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ནི་བྦ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ལོ་ཀེ་པི ཨེ་ཀ་སྶེ་ཝ སཱ་ལི་བཱི་ཛ་སྶ པ་རི་པུ་ཎྞཱ་པ་རི་པུ་ཎྞ་ཏ་ཎྜུ་ལ་ཕ་ལ་ནི་བྦ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་ཏཱ དི་སྶ་ཏི. ཀིཾ ཝཱ ཨེ་ཏཱ་ཡ ཡུ་ཏྟི་ཙི་ནྟཱ་ཡ, ན ཙི་ནྟི་ཏ་བྦ་མེ་ཝེ་ཏཾ. ཡ་ཏོ ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀོ ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ནི ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀོ ཙ ས་བྦཱ་ཀཱ་ར་ཏོ བུ་དྡྷཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀ་ཉཱ་ཎ་ཕ་ལ་ཡུ་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་ས་ཡོ, ན ཨ་ཉྙེ་སཾ ཨ་ཏ་ཀྐཱ་ཝ་ཙ་ར་ཏཱ་ཡ. ཏེ་ནེ་ཝ ཙ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ‘‘ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀོ ཨ་ཙི་ནྟེ་ཡྻོ ན ཙི་ནྟེ་ཏ་བྦོ, ཡོ ཙི་ནྟེ་ཡྻ ཨུ་མྨཱ་ད་སྶ ཝི་གྷཱ་ཏ་སྶ བྷཱ་གཱི ཨ་སྶཱ’’ཏི (ཨ. ནི. ༤.༧༧) ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཾ. ཨཱ་ཝི་ཉྪ་ནཾ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཝཱ ཏཾ་ནི་ནྣ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ.
ས་བྦེ་སནྟི པ་ད་སྶ པ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ པཱ་རི་སེ་ས་ཏོ ཝཱ ལ་བྦྷ་མཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་ཝི་སེ་སཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ ཡ་ཐཱ་རུ་ཏ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨ་ཏྠཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཀོ ཨེ་ཏྠ ཝི་སེ་སོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཙོ་དེ་ཏི. ཨི་ཏ་རོ ཏེ་ཛཱ་དཱི་ནཾ པ་ཙྩེ་ཀཾ ཨ་དྷི་ཀ་བྷཱ་ཝེ ཝི་ཡ དྭི་ནྣཾ ཏི་ཎྞཾ ཝཱ ཨ་དྷི་ཀ་བྷཱ་ཝེ་པི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ་དྷི་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ཨེ་ཀ་ཀཱ་དི་ཝ་སེ་ན ལ་བྦྷ་མཱ་ནཱ་ཡ ཨོ་མ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ་པི ཀཱ་ཡ་པྤ་སཱ་དོ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་མཱ་ན་ཏྟཱ པ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ པཱ་རི་སེ་ས་ཏོ ཝཱ ཙ་ཏུ་ནྣ་མྤི བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ས་མ་བྷཱ་ཝེ་ན ཀཱ་ཡོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ སི་དྡྷོ་ཏི ས་བྦ-ས་དྡོ ཨི་དྷ ས་མ་བྷཱ་ཝ་དཱི་པ་ཀོ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨི་དཾ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨི་མ་མ་ཏྠཾ དཱི་པེ་ཏཱིཏི ཙ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ན ཉཱ་ཡེ་ན ‘‘ས་བྦེ་ས’’ནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ལ་བྦྷ་ཏི, ན ཏ་སྶ ཝཱ་ཙ་ཀ་ཏྟཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ…པེ… ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ’’ཏི. ཨེ་ཀ་དེ་སཱ་དྷི་ཀ་བྷཱ་ཝ་ནི་ཝཱ་ར་ཎེ་ནེ་ཝ ཧི ཨེ་ཀ་དེ་སོ་མ་ཏྟ་ཏཱ་ནི་ཝཱ་ར་ཎ་མྤི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི. ཨེ་ཀ་དེ་སོ ཨ་ཝ་ཡ་ཝོ. ཙ་ཏུ་དྷཱ་ཏུ་ས་མུ་དཱ་ཡ་ནི་སྶ་ཡ་སྶ ཧི པ་སཱ་ད་སྶ ཏ་དེ་ཀ་དྷཱ་ཏུ་ཨ་དྷི་ཀ་ཏཱ ཨ་ཝ་ཡ་ཝཱ་དྷི་ཀ་ཏཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི.
‘‘པུ་རི་མཱ ཙེ་ཏྠ དྭེ་པི ཝཱ་དི་ནོ ནི་ཀཱ་ཡ་ནྟ་རི་ཡཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨཱ་ལོ་ཀཱ་དི་ས་ཧ་ཀཱ་རཱི་ཀཱ་ར་ཎ་ས་ཧི་ཏཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ རཱུ་པཱ་དི་ཨ་ཝ་བྷཱ་ས་ན་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ ཝི་ཝ་ར་སྶ ཙ སོ་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཎུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་བྷཱ་ཝོ གུ་ཎོ་ཏི ཏེ་སཾ ལ་དྡྷཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ‘‘ཏཾ་ཏཾ་བྷཱུ་ཏ་གུ་ཎེ་ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ཛཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཡ ཝི་ཝ་ར་སྶ བྷཱུ་ཏ་བྷཱ་ཝཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ‘‘ཡ་ཐཱ་ཡོ་ག’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཐ ཝཱ རཱུ་པཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ ཝི་ཝ་ར་མྤི བྷཱུ་ཏ་གུ་ཎོ་ཏི པ་རཱ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཏཾ་ཏཾ་བྷཱུ་ཏ་གུ་ཎེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏེ་ཛ་སྶ པ་ན ཨཱ་ལོ་ཀ་རཱུ་པེ་ན, ཨཱ་ཀཱ་ས་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཝི་ཝ་ར་སྶ ས་དྡེ་ན, ཝཱ་ཡུ་སྶ ག་ནྡྷེ་ན, ཨུ་ད་ཀ་སྶ ར་སེ་ན, པ་ཐ་ཝི་ཡཱ ཕོ་ཊྛ་བྦེ་ནཱ་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཡ་ཐཱ་ཡོ་གཾ ཏཾ་ཏཾ་བྷཱུ་ཏ་གུ་ཎེ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ སི་ཡཱ. རཱུ་པཱ་དི་གྒ་ཧ་ཎེཏི རཱུ་པཱ་དི་ཝི་ས་ཡེ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དི་ཀེ ནི་པྥཱ་དེ་ཏ་བྦེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་པ་ཀ་རི་ཏ་བྦ་ཏོཏི ས་ཧ་ཀཱ་རཱི་ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏེ་ཧི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་བྷཱུ་ཏ་གུ་ཎེ་ཧི ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ ས་ཀི་ཙྩ་ཀ་ར་ཎེ ཨུ་པ་ཀ་རི་ཏ་བྦ་ཏོ. ས་བྷཱ་ཝེ་ན སུ་ཡྻ་མཱ་ན་སྶཱཏི ཀེ་ན་ཙི ཨ་ནུ་ཙྩཱ་རི་ཡ་མཱ་ན་སྶེ་ཝ ལ་བྦྷ་མཱ་ན་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ. གྷ་ཊྚ་ནཾ པ་ན ཝི་ནཱ ཝཱ་ཡུ་ས་དྡོ་པི ན་ཏྠཱི་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ཝཱ་ཡུ་མྷི ས་དྡོ ས་བྷཱ་ཝེ་ན སུ་ཡྻ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་པེ ར་སོ མ་དྷུ་རོ་ཏི ཙ ཏ་སྶ ལ་དྡྷི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. དུ་ཏི་ཡ་ཝཱ་དི་སྶ་པི ནི་གྒ་ཧོ ཧོ་ཏི ཏ་སྶ་པི ཏེ་ཛཱ་དི་གུ་ཎཱ རཱུ་པཱ་ད་ཡོ་ཏི ཨེ་ཝཾ་ལ་དྡྷི་ཀ་ཏྟཱ.
རཱུ་པཱ་དི་ཝི་སེ་ས་གུ་ཎེ་ཧཱིཏི རཱུ་པཱ་དི་ཝི་སེ་ས་གུ་ཎ་ཡུ་ཏྟེ་ཧི. ཏེ་ཛ…པེ… ཝཱ་ཡཱུ་ཧཱིཏི ས་ཧཱ་ཀཱ་སེ་ཧི ཏེ་ཛཱ་དི་པ་ར་མཱ་ཎཱུ་ཧི. ཀ་པྤཱ་ས་ཏོ ཝི་ས་དི་སཱ་ཡཱཏི ཀ་པྤཱ་ས་པ་ཐ་ཝི་ཏོ ཝི་སེ་ས་ཡུ་ཏྟཱ་ཡ ཏ་ཏོ ཨ་དྷི་ཀ་སཱ་མ་ཏྠི་ཡ་ཡུ་ཏྟཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏ་སྶཱ་ཡེ་ཝཱཏི ཀ་པྤཱ་ས་པ་ཐ་ཝི་ཡཱ་ཡེ་ཝ. ཡ་སྨཱ སཱ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ནི་པི ཨ་ཝི་སེ་ས་བྷཱུ་ཏཱ་ནི ཨ་ཏྠཱི་ཏི ག་ཧེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ, ཏ་སྨཱ ཏ་སྶཱ་ཡེ་ཝ ག་ནྡྷོ ཨ་དྷི་ཀ་ཏ་རོ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཡ་ཉྩ ས་བྦོ ཨུ་ཏྟ་རོ ‘‘ཏ་སྶ ཏ་སྶ བྷཱུ་ཏ་སྶ ཨ་དྷི་ཀ་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (དྷ. ས. ཨ་ཊྛ. ༦༠༠) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ཝཱ་དཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ ཝ་ད་ནྟ་སྶ ཀ་ཎཱ་ད་སྶ ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟོ. ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ན མ་ཏེ་ན ཀ་ཎཱ་ད་ཀ་པི་ལཱ་ད་ཡོ ཀེ་ཝ་ལཾ པ་ཐ་ཝཱ་དི་དྲ་བྱ་མེ་ཝཱ་ཏི་ཨཱ་དི ལ་དྡྷི. ཀ་ཎཱ་ད་སཱ་ས་ནཱ་ཡ ཨ་དྷི་མུ་ཏྟཱ་ནཾ སཱ་ས་ནེ ཨ་ན་ཝ་གཱ་ལ༹ྷཱ་ནཾ ཀེ་ས་ཉྩི ཨ་ཡཾ ཝཱ་དོ’’ཏི ཙ ཝ་ད་ནྟི. ཨེ་ཏ་སྶུ་བྷ་ཡ་སྶཱཏི ཨཱ་ས་ཝ་ག་ནྡྷ་ཏོ ཀ་པྤཱ་ས་ག་ནྡྷོ ཨ་དྷི་ཀོ སཱི་ཏུ་ད་ཀ་ཝ་ཎྞ་ཏོ ཨུ་ཎྷོ་ད་ཀ་ཝ་ཎྞོ ཙ ཨ་དྷི་ཀོ་ཏི ཨེ་ཏ་སྶ ཨུ་བྷ་ཡ་སྶ. ཏེ་ཛཱ་དི་ཨ་དྷི་ཀེ་སུ ཙ ས་མྦྷཱ་རེ་སུ རཱུ་པཱ་དཱི་ནཾ ཝི་སེ་ས་སྶ ཨ་ད་སྶ་ན་ཏོ ན རཱུ་པཱ་ད་ཡོ ཏེ་ཛཱ་དཱི་ནཾ ཝི་སེ་ས་གུ་ཎོ་ཏི སི་དྡྷ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་ད་བྷཱ…པེ… ཏྟི་ཏཱ’’ཏི. ཏེ་ན ན རཱུ་པཾ ཏེ་ཛ་སྶ ཝི་སེ་ས་གུ་ཎོ ཨེ་ཀ་ནྟ་ཏོ ཏེ་ཛཱ་དི་ཀེ ས་མྦྷཱ་རེ ཝི་སེ་སེ་ན ཨ་ད་སྶ་ན་ཏོ, ཡོ ཡ་སྶ ཝི་སེ་ས་གུ་ཎོ, ན སོ ཏ་ད་དྷི་ཀེ ས་མྦྷཱ་རེ ཨེ་ཀ་ནྟ་ཏོ ཝི་སེ་སེ་ན དི་སྶ་ཏི ཡ་ཐཱ པ་ཐ་ཝཱི་ཨ་དྷི་ཀེ ས་མྦྷཱ་རེ ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏཱུ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨེ་ཝཾ སེ་སེ་སུ་པི ཡ་ཐཱ་ཡོ་གཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཀོ པ་ན ཝཱ་དོ ནཱ་ནཱ་ཀ་ལཱ་པེཏི ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ནཱ་ན་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝེ་པི མཱུ་ལ་ཀཱ་ར་ཎ་ནཱ་ན་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྠི ཀོ་ཙི ཝི་སེ་སོ ཨ་ས་ངྒྷཱ་ཏེ་ཏི ད་སྶེ་ཏི, ཡ་ཏོ པ་ར་མ་ར་ཎཱ་དི་ཀི་རི་ཡཱ་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ ནེ་སཾ ཀེ་ས་ཉྩི་ཡེ་ཝ དི་སྶ་ཏཱི་ཏི.
ཨེ་ཀ་མྤཱིཏི པི-ས་དྡེ་ན ཨ་ནེ་ཀ་སྨིཾ ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ ན་ཏྠཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. པ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནི་ཀ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ པ་ཏྠ་ནཱ ཡཱ ད་ཊྛུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཏྟཱ, ཏཱ་ཡ ནི་པྥ་ནྣཾ. ཨེ་ཏེ་ན ཀཱ་ར་ཎ་ཝི་སེ་སེ་ན ཕ་ལ་ཝི་སེ་ས་མཱ་ཧ. ན ཧཱིཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ས་མ་ཏྠ་ཡ་ཏི. ཏནྟི ཀ་མྨཾ. ཝི་སེ་སེ་ནཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཨཱ་ཧི་ཏཱ་ཏི་ས་ཡེ་ན. ཏེ་ནེ་ཝ སོ་ཏ་སྶ ན ཧོ་ཏི པ་ཙྩ་ཡོ, ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙེ་ནེ་ཝ པ་ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏེ་ན ཨ་ནེ་ཀ་ས་བྷཱ་ཝེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཨཱ་ཧི་ཏ་ཝི་སེ་སཾ ཨེ་ཀ་མྤི ཀ་མྨཾ ཨ་ནེ་ཀ་ས་བྷཱ་ཝཾ ཕ་ལཾ ནི་པྥཱ་དེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨི་དཱ་ནི ཀ་མྨ་སྶ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་ར་ཝི་སེ་སཱ་བྷཱ་ཝེ དོ་ས་མཱ་ཧ ‘‘ཨི་ནྡྲི་ཡ་ནྟ་རཱ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟི་ཏོ’’ཏི. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཀཱ་ར་ཎ་ཝི་སེ་སཱ་བྷཱ་ཝེ ཕ་ལ་ཝི་སེ་ས་སྶ ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཡཾ ཝི་སེ་ས་ཡུ་ཏྟཾ ཀ་མྨཾ ཙ་ཀྑུ་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ, ཏ་སྶ ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཝི་སེ་སཱ་བྷཱ་ཝེ ཏ་ད་ཉྙི་ནྡྲི་ཡུ་པྤཱ་ད་ཀ་ཏཱ་པི ན སི་ཡཱ་ཏི སོ་ཏི་ནྡྲི་ཡཱ་དཱི་ནཾ ཏ་ཏོ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟི ཨེ་ཝ སི་ཡཱ. ཨེ་ཝ་མི་ཏ་ར་ཏྠཱ་པི. ཝི་སེ་སོཏི ཙེ་ཏྠ ཀ་མྨ་སྶ ཏཾ་ཏཾ་ཨི་ནྡྲི་ཡུ་པྤཱ་ད་ན་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ, སཱ ཙ པུ་བྦེ ད་སྶི་ཏ་ས་བྷཱ་ཝོ་ཝ.
ཨ་ནེ་ཀཱ་ཧི མ་ཧ་གྒ་ཏ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཧི ཨེ་ཀཱ་ཡ ཝཱ པ་རི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ས་ཧི་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀྑ་ཎེ ཀ་ཊ་ཏྟཱ་རཱུ་པཱ་ནཾ ནི་བྦ་ཏྟཱི་ཏི ན ས་ཀྐཱ ཝི་ཉྙཱ་ཏུ་ནྟི ‘‘ས་བྦེ་སཾ…པེ… ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་དཱ་ནི ཏ་མེ་ཝ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ཏཾ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ནཱ་ནཱ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྶཱ་ཡཾ ས་ངྑེ་པ་ཏྠོ – ‘‘པ་ཊི་ས…པེ… པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཡ་དི ནཱ་ནཱ་ཀ་མྨ་ཝ་སེ་ན ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ, ཨེ་ཝཾ ས་ཏི མ་ཧ་གྒ་ཏ་ཀ་མྨེ་ན ཙ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀ་མྨེ་ན ཙ ཏཾ་ཏཾ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀྑ་ཎེ ཀ་ཊ་ཏྟཱ་རཱུ་པཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ སི་ཡཱ, ན ཙེ་ཏཾ ཡུ་ཏྟཾ ‘‘མ་ཧ་གྒ་ཏ་ཙེ་ཏ་ནཱ ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི (པ་ཊྛཱ. ༢.༡༢.༧༨) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ནཱ་པི ཏཾ་ཏཾ་བྷ་ཝ་ནི་ཡ་ཏ་རཱུ་པི་ནྡྲི་ཡེ་ཧི ཝི་ཀ་ལི་ནྡྲི་ཡ་ཏཱ ག་ཏི་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀ་ཡོ་ནི་ཡཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀྑ་ཎེ ཡུ་ཏྟཱ. ཨ་ཐ མ་ཧ་གྒ་ཏཱ་ཧི ཨེ་ཝ ནཱ་ནཱ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཧི ནི་བྦ་ཏྟཾ, ན ཙེ་ཀཱ པ་ཊི་ས་ནྡྷི ཨ་ནེ་ཀ་ཀ་མྨ་ནི་བྦ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི. ནི་ཙྪི་ཏ་ཉྷེ་ཏཾ སཱ་ཀེ་ཏ་པ་ཉྷེ་ནཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀེ་ན མ་ཧ་གྒ་ཏ་ཀ་མྨུ་ནཱ ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡ་སོ་ཏི་ནྡྲི་ཡ་ཧ་ད་ཡ་ཝ་ཏྠཱུ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཉཱ་པ་ཀེ་ན ཨི་མི་ནཱ ཝ་ཙ་ནེ་ན པ་རི་ཏྟ་ཀ་མྨུ་ནཱ་པི ཨེ་ཀེ་ན ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཨ་ནེ་ཀེ་སཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི སི་དྡྷཱ་ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘སི་དྡྷ་མེ་ཀེ་ན ཀ་མྨེ་ན ཨ་ནེ་ཀི་ནྡྲི་ཡུ་པྤ་ཏྟི ཧོ་ཏཱི’’ཏི.
ས་མྤ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ ནཱ་མ ས་མྤ་ཏྟི་ཀི་ཙྩ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘པ་ཊི…པེ… ན་ཀ་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཏི་སུ་ཁུ་མ་བྷཱ་ཝ་ཏོ མཾ་ས་ཙ་ཀྑུ་ཨ་གོ་ཙ་རེ་ན རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ནེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ས་ངྒྷཱ་ཏ་ཝུ་ཏྟི་ཏཱ་ཡ ཙ ‘‘ཝཱ་ཡུ ཝི་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ས་དྡཱ་ཡ་ཏ་ནཾ སོ་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཀ་དཱ་ཙི་པི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡོ ན སི་ཡཱ དྷཱ་ཏུ་པ་ར་མྤ་རཱ་ཡ གྷ་ཊྚེ་ནྟ་སྶ ཨུ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཏྟཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ན ཧི…པེ… པ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི. པ་ཊྛཱ་ནེ (པ་ཊྛཱ. ༡.༡.༢) ཙ ‘‘ས་དྡཱ་ཡ་ཏ་ནཾ སོ་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ.
ན་ནུ ཙི་རེ་ན སུ་ཡྻ་ནྟཱིཏི དཱུ་རེ ཋི་ཏཱ་ནཾ ལ་ཧུ་ཀཾ ས་ཝ་ནཾ ན་ཏྠི, ཏེ་ས་མྤི ཝཱ ལ་ཧུ་ཀཾ ས་ཝ་ནེ་ན དཱུ་རཱ་ས་ནྣ་བྷཱ་ཝཱ་ནཾ ཝི་སེ་སོ ན སི་ཡཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ན, དཱུ…པེ… ཏོཏི ན དཱུ་རེ ཋི་ཏེ་ཧི ར་ཛ་ཀཱ་དི་ས་དྡཱ ཙི་རེ་ན སོ་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན སུ་ཡྻ་ནྟི, ས་ཙེ ས་ཝ་ནཱུ་པ་ཙཱ་རེ སོ ས་དྡོ དཱུ་རེ ཨཱ་ས་ནྣེ ཙ ཋི་ཏཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏེ ཨཱ་པཱ་ཐ་ག་ཏེ ས་དྡེ མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏ་ཏོ ག་ཧ་ཎ་ཝི་སེ་ས་ཏོ ཙི་རེ་ན སུ་ཏོ སཱི་གྷཾ སུ་ཏོ་ཏི ཨ་བྷི་མཱ་ནོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཡ་ཐཱ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ནི་ཙྪ་ཡ…པེ… ཨ་བྷི་མཱ་ནོ ཧོ་ཏི, སོ་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་པྤ་ཝ་ཏྟི པ་ན ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠཱ་པི ས་མཱ་ནཱ, ཡ་སྨཱ སོ པ་ན ས་དྡོ…པེ… ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏཱིཏི. ཡ་དི དྷཱ་ཏུ་པ་ར་མྤ་རཱ་ཡ ས་དྡོ ན་པྤ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཀ་ཐཾ པ་ཊི་གྷོ་སཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘དཱུ་རེ…པེ… པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ག་ཏཱ་ནཱིཏི ཨེ་ཏེ་ན རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་པི ཡ་ཏྠ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཏ་ཏྠེ་ཝ བྷི་ཛྫ་ནྟི, ན དེ་ས་ནྟ་རཾ ས་ངྐ་མ་ནྟཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. གྷ་ཊྚ་ན་ས་བྷཱ་ཝཱ་ནེ་ཝཱཏི ཏེ་སཾ བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ས་དྡ་ས་མུ་པྤ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་མཱ་ཧ. སོ་ཏ་པ་དེ་ས་སྶཱཏི སོ་ཏ་དེ་ས་སྶ, སོ་ཏ་དེ་སེ ཋི་ཏ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཙ་ཀྑུ་མ་ཏོ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཙི་ཏྲ་ཝི་ཙི་ཏྲ་རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ནེ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ས་ཏྟཱ་ནཾ ཙ་ཀྑུ་དྭཱ་རི་ཀ་ཛ་ཝ་ན་སྶ ཨ་ནུ་ཀ་ཌྜྷ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཀ་ཎྞ་ཀཱུ་པ་ཙྪི་དྡེ་ཡེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོཏི ཨེ་ཏེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཏོ བ་ཧི་དྡྷཱ ཨི་ནྡྲི་ཡཾ པ་ཝ་ཏྟཱི་ཏི ཝཱ་དཾ པ་ཊི་སེ་དྷེ་ཏི. ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་དེ་སེ ཨེ་ཝ ཧི ཨི་ནྡྲི་ཡཾ ཝ་ཏྟ་ཏི ཏ་ཏྠ ཀི་ཙྩཱ་དི་པྤ་ཡོ་ག་ད་སྶ་ན་ཏོ. ས་ཏི་པི པ་ན་སྶ བ་ཧི་དྡྷཱ ཝུ་ཏྟི་ཡཾ ན ཝི་ས་ཡ་གྒ་ཧ་ཎེ ས་མ་ཏྠ་ཏཱ, ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་པི་ད་ཧ་ནེ་པི ཝི་ས་ཡ་གྒ་ཧ་ཎཾ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི. ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་གྒ་ཧ་ཎ་ཧེ་ཏུ་ཏོ ཙཱཏི ཀ་ཎྞ་ཀཱུ་པ་ཙྪི་དྡེ་ཡེ་ཝ ཋ་ཏྭཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎ་སྶ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཝཱ ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ.
ཏ་བྦོ་ཧཱ་རེ་ནཱཏི ག་ནྡྷ་ག་ནྡྷ་གྒ་ཧ་ཎ་སྶ ས་ཧ་ཙ་རི་ཏཱ་ཡ ག་ནྡྷོ་པི ཏ་ཐཱ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ག་ནྡྷོ པ་ཙྩ་ཡོཏི ག་ནྡྷོ ས་ཧ་ཀཱ་རཱི་པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཁེ་ལཱ༹་དི་ཀོ པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཐཱ པ་ཐ་ཝཱིཏི ས་ཧ་ཀཱ་རཱི་པ་ཙྩ་ཡ་ནྟ་ར་བྷཱུ་ཏཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་བཱ་ཧི་རཱ པ་ཐ་ཝཱི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་གྒ་ཧ་ཎེ པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨཱ་དྷཱ་ར་བྷཱུ་ཏཱཏི ཏེ་ཛོ་ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ ཨཱ་དྷཱ་ར་བྷཱུ་ཏཱ. ནི་སྶ་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ་ནནྟི ནི་སྶ་ཡ་མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཨཱ་པོ་ཏེ་ཛོ་ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ. ས་བྦ་དཱཏི ཨུ་པྤཱི་ལ༹་ན་ཀཱ་ལེ ཙ ཨ་ནུ་པྤཱི་ལ༹་ན་ཀཱ་ལེ ཙ. ཏ་ཏྠཱཏི ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་པ་བྷེ་དེ ཨུ་པ་རི་མ་ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏེ རཱུ་པ་ས་མཱུ་ཧེ. ཝི་ནི་བྦྷུ་ཛྫི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻཱ་ནནྟི ཨི་དཾ ཙ་ཀྑུ་ད་ས་ཀཾ ཨི་དཾ ཀཱ་ཡ་ད་ས་ཀཾ ཨི་དཾ བྷཱ་ཝ་ད་ས་ཀ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཀ་ལཱ་པ་ཏོ་པི ཝི་ནི་བྦྷུ་ཛྫི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻཱ་ནཾ.
༦༡༦. དཱི་གྷཱ་དཱི་ནཾ ཕུ་སི་ཏྭཱ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦ་ཏོཏི ཨི་དཾ དཱི་གྷཱ་དཱི་ནཾ ན ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་གོ་ཙ་ར་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ, དཱི་གྷཱ་དི་ཝོ་ཧཱ་ར་རཱུ་པཱ་དཱི་ནཾ པ་ན ཕོ་ཊྛ་བྦཾ ཕུ་སི་ཏྭཱ ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཝཱི་ཐི་ཡཱ པ་ར་ཏོ པ་ཝ་ཏྟེ་ན མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན་པི ཛཱ་ནི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ. དཱི་གྷཱ་དི་ས་ནྣི་ཝེ་སནྟི དཱི་གྷཱ་དི་ས་ནྣི་ཝེ་ས་ཝ་ནྟཾ. ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨི་ཏ་ར་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཱཏི ཚཱ་ཡཱ་ཏ་པཱ་ནཾ ཨཱ་ལོ་ཀ་ནྡྷ་ཀཱ་རཱ་ན་ཉྩ ཨ་ས་ཧ་ཊྛཱ་ཡི་ཏཾ ཨཱ་ཧ. ཀ་ཐཾ པ་ན ཨཱ་ལོ་ཀོ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རཾ ཝི་དྷ་མ་ཏཱི་ཏི? ‘‘ཨཱ་ལོ་ཀ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ས་མཱ་ན་ཀཱ་ལཾ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་ར་ས་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ ཝ་ཎྞཱ་ཡ་ཏ་ནཾ བྷི་ཛྫ་ཏི. ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་ར་སྶ ནི་སྶ་ཡོ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ནི བྷཱུ་ཏཱ་ནི ཀ་མེ་ན ཏ་ཐཱ་རཱུ་པ་སྶ ཝ་ཎྞཱ་ཡ་ཏ་ན་སྶ ནི་སྶ་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ག་ཙྪ་ནྟཱི’’ཏི ཀེ་ཙི. ས་ཧ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རེ་ན ཏ་ནྣི་སྶ་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ནི་རོ་དྷ་ས་མ་ན་ནྟ་རཾ ཏཾ་ས་ནྟ་ཏི་ཡཾ ཏཱ་དི་སེ པ་ཙྩ་ཡ་ས་ནྣི་པཱ་ཏེ ཨཱ་ལོ་ཀ་ནི་སྶ་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ན ཧི ནི་སྶ་ཡ་མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏེ་ཧི ཝི་ནཱ ཨཱ་ལོ་ཀ་པྤ་ཝ་ཏྟི ཨ་ཏྠི, ནཱ་པི ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་ར་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཝ་ཎྞཱ་ཡ་ཏ་ན་མེ་ཝ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི ཏཾ་ནི་སྶ་ཡེ་ཧི པ་ཡུ་ཛྫ་མཱ་ན་ཀ་ཨེ་ཀ་ཀ་ལཱ་པ་བྷཱུ་ཏོ་པཱ་དཱ་རཱུ་པཱ་ནཾ ས་ཧེ་ཝ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ. པ་དཱི་པ་སི་ཁཱ་མ་ཎི་རཾ་སི་ཡོ ཝི་ཡ པ་ཐ་ཝཱི་པཱ་ཀཱ་ར་རུ་ཀྑཱ་དཱི་ནི མུ་ཉྩི་ཏྭཱ་པི ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རོ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི. མ་ནྡཾ པ་ན པཱ་ཀཱ་རཱ་དི་ཨཱ་དྷཱ་ར་ར་ཧི་ཏཾ ན སུ་ཊྛུ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, བ་ཧ་ལཾ ཨཱ་དྷཱ་རཾ ནི་སྶཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཡུ་ཏྟ་ནྟི ཙ ཝ་ད་ནྟི.
༦༢༠. ‘‘ཨ་མ་ནུ་སྶ་ས་དྡོ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཨ-ཀཱ་རོ ན མ་ནུ་སྶ་ཏཱ་མ་ཏྟ་ནི་ཝ་ཏྟི་ཨ་ཏྠོ ས་དི་ས་བྷཱ་ཝ་དཱི་པ་ན་ཏཱ་ཡ ཨ་ན་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ, མ་ནུ་སྶ་ཏོ པ་ན ཨ་ན་ཉྙ་ཏཱ་ནི་ཝ་ཏྟི་ཨ་ཏྠོ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་མ་ནུ་སྶ…པེ… ཊྛཱ་ད་ཡོ་པཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་ཐཱ ཀི་ཏྟེ་ཏ་བྦོཏི ‘‘ཝཾ་ས་ཕཱ་ལ་ན་ས་དྡོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝ་ཏྠུ་ཝ་སེ་ན ཀི་ཏྟེ་ཏ་བྦོ.
༦༣༢. ཀ་མྨ་ཙི་ཏྟཱ་དི་ནཱཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཨུ་ཏུ་ཨཱ་ཧཱ་རེ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཏཾ་ཏ་དཱ་ཀཱ་རཱ་ནཱིཏི ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒཱ་དི་ཨཱ་ཀཱ་རཱ་ནི. ཨི་ཏྠི་ནྡྲི་ཡཾ པ་ཊི་ཙྩ ས་མུ་ཊྛ་ཧ་ནྟཱིཏི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་པ་ཙྩ་ཡཱ་ནི་པི ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒཱ་དཱི་ནི ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཨི་ཏྠི་ནྡྲི་ཡ་ས་ཧི་ཏེ ཨེ་ཝ ས་ནྟཱ་ནེ ས་བྦྷཱ་ཝཱ ཨི་ཏ་ར་ཏྠ ཙ ཨ་བྷཱ་ཝཱ ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་ནི ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ཨ་ཉྙ་ཐཱཏི ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒཱ་དི་ཨཱ་ཀཱ་ར་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཐཱ, ཨི་ཏྠི་ནྡྲི་ཡཱ་བྷཱ་ཝེ ཝཱ. ཨི་ཏྠི་གྒ་ཧ་ཎ་སྶ ཙཱཏི ཨི་ཏྠཱི་ཏི ཙི་ཏྟ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ. ཏེ་སཾ རཱུ་པཱ་ནནྟི ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒཱ་དི་ཨཱ་ཀཱ་ར་རཱུ་པཱ་ནཾ. ཡ་དི ཨི་ཏྠི་ནྡྲི་ཡཾ ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒཱ་དི་ཨཱ་ཀཱ་ར་རཱུ་པཱ་ནཾ ས་ཧ་ཀཱ་རཱི་ཀཱ་ར་ཎཾ, ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ ཏ་སྶ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཏེ་སཾ ན ཝུ་ཏྟོ་ཏི? ནེ་ཝ ཏཾ ས་ཧ་ཀཱ་རཱི་ཀཱ་ར་ཎཾ, ཨ་ཐ ཁོ ཏེ་སཾ ཏ་བྦྷཱ་ཝ་བྷཱ་ཝི་ཏཱ་མ་ཏྟེ་ན ཏཾ ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་སྨཱ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
༦༣༣. ལི་ངྒཾ པ་རི་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ པུ་རི་མ་ལི་ངྒཱ་དྷཱ་ར་ཛཱ་ཏི་ཨ་ནུ་རཱུ་པ་མེ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཾ ཝི་ཡ པ་ཝ་ཏྟེ་པཱི’’ཏི. ཡ་སྶ…པེ… ནོ་ཏི ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ‘‘ཡ་སྶ ཝཱ པ་ན པུ་རི་སི་ནྡྲི་ཡཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྶ ཨི་ཏྠི་ནྡྲི་ཡཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ནོ’’ཏི (ཡ་མ. ༣.ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཡ་མ་ཀ.༡༨༨) ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི.
༦༣༥. དྭཱ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན ཀུ་ཙྪི་ཏཱ་ནཾ ཨཱ་ས་ཝ་དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་ཏཱ་ཡ པ་སཱ་ད་ཝི་སེ་སེ ཝི་ཡ ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཝི་སེ་སེ་པི ཀཱ་ཡ་ཝོ་ཧཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟི ད་ཊྛ་བྦཱ. ཝི་ཏྠ་མྦྷ་ན་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ་ཡ ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཐ་མྦྷ་ནཾ ‘‘ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ་ཀི་ཙྩ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཀི་ཙྩ་མྤི ཧི དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་བྷཱ་ཝོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི. པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨཱ་ཀཱ་རོ ཝ་ཙཱི་ཝི་ཉྙ་ཏྟཱི་ཏི ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
༦༣༦. ཝི་ཏ་ཀྐ…པེ… ག་ཧི་ཏཱཏི ཡ་ཐཱ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྠཱ་བྷི་བྱ་ཉྫི་ཀཱ་ཡ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་པྤ་ཝ་ཏྟིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་དཱ ཧི སཱ ཏེ་ཧི པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཨེ་ཀ་སྶ་པི ཨ་ཀྑ་ར་སྶ ཨ་ནེ་ཀེ་ཧི ཛ་ཝ་ནེ་ཧི ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ཏ་ཐཱ ནི་བྦ་ཏྟི་ཡ་མཱ་ན་ཏཱ་ཡ ཨ་ས་མ་ཏྠ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ ན ཝི་ཉྙཱ་ཏ་ཝི་སེ་སཱ ན བྷི་ནྣཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཝ…པེ… བྷི་ནྣཱ’’ཏི. ཨ་བྦོ་ཀི་ཎྞེཏི ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནེ་ཧི ཨ་སཾ་ས་ཊྛེ. ‘‘པ་ཙྪི་མ་ཙི་ཏྟ’’ནྟི ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ཙུ་ཏི་ཙི་ཏྟཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ‘‘ཨ་ཉྙེ་ས་མྤི ཙུ་ཏི་ཙི་ཏྟཾ…པེ… ཉཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ཨ་ཐ ཝཱ ‘‘ཡེ ཙ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཾ ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི་སྶ་ནྟི, ཏེ་སཾ ཙ་ཝ་ནྟཱ་ནཾ ཏེ་སཾ ཝ་ཙཱི་ས་ངྑཱ་རོ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ཏི, ནོ ཙ ཏེ་སཾ ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རོ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ཏཱི’’ཏི (ཡ་མ. ༢.ས་ངྑཱ་ར་ཡ་མ་ཀ.༨༨) རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་བྷ་ཝཱུ་པ་པ་ཛྫ་ན་ཀཱ་ནཾ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཙུ་ཏི་ཙི་ཏྟ་སྶ་པི ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རཱ་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ན་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝེ་ཧི ཨ་ཉྙེ་ས་མྤི…པེ… ཉཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་སྨཱ ཙ –
‘‘ཡ་སྶ ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རོ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཏ་སྶ ཝ་ཙཱི་ས་ངྑཱ་རོ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་མ་ནྟཱ’’ཏི (ཡ་མ. ༢.ས་ངྑཱ་ར་ཡ་མ་ཀ.༡༠༨),
‘‘ཡ་སྶ ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རོ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཏ་སྶ ཙི་ཏྟ་ས་ངྑཱ་རོ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་མ་ནྟཱ’’ཏི (ཡ་མ. ༢.ས་ངྑཱ་ར་ཡ་མ་ཀ.༡༠༨) ཙ,
‘‘པ་ཙྪི་མ་ཙི་ཏྟ་སྶ བྷ་ངྒ་ཀྑ་ཎེ ཏེ་སཾ ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རོ ཙ ན ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི ཙི་ཏྟ་ས་ངྑཱ་རོ ཙ ན ནི་རུ་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ཏཱི’’ཏི (ཡ་མ. ༢.ས་ངྑཱ་ར་ཡ་མ་ཀ.༡༡༣) –
ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཙ པ་ཙྪི་མ་ཙི་ཏྟ་སྶ པུ་ར་ཏོ སོ་ལ༹་ས་མེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན ཏ་ཏོ ཨོ་རི་མེ་ན ཝཱ ས་དྡྷིཾ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི སི་དྡྷཾ. ཡ་དི ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻུཾ, ‘‘པ་ཙྪི་མ་ཙི་ཏྟ་སྶ བྷ་ངྒ་ཀྑ་ཎེ ཏེ་སཾ ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རོ ན ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི ན ཝ་དེ་ཡྻ, ཝུ་ཏྟ་ཉྩེ་ཏཾ, ཏ་སྨཱ ཧེ་ཊྛི་མ་ཀོ་ཊི་ཡཱ ཙུ་ཏི་ཏོ པུ་རི་མེ་ན ས་ཏྟ་ར་ས་མེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣཱ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ ཙུ་ཏི་ཡཱ ཧེ་ཊྛཱ དུ་ཏི་ཡེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན ས་དྡྷིཾ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི. ཏེ་ན ‘‘ཡ་སྶ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་ན་ནྟ་རཱ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ་ནཾ པ་ཙྪི་མ་ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཙུ་ཏི་ཙི་ཏྟ་སྶཱ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏ་སྶ་པི ཙི་ཏྟ་སྶ ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རཱ་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ན་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ.
ཨ་ཐ ཝཱ ཡ་སྶ ཙི་ཏྟ་སྶཱཏི ཡེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན ས་བྦ་པ་ཙྪི་མོ ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ, ན པ་ཙྪི་མ་ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏཾ. ཨ་ན་ནྟ་རཱཏི ཧི ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རུ་པྤཱ་ད་ནཾ ཨ་ནྟ་རཾ ཝི་ནཱ, ཡ་ཏོ པ་ཙྪཱ ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རུ་པྤཱ་ད་ནེ་ན ཨ་ན་ནྟ་རི་ཏཾ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཙྪི་མ་ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀ་སྨཱ? ‘‘ཨི་ཏ་རེ་སཾ ཝ་ཙཱི་ས་ངྑཱ་རོ ཙ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ཏི ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རོ ཙ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ཏཱི’’ཏི (ཡ་མ. ༢.ས་ངྑཱ་ར་ཡ་མ་ཀ.༨༨) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཨ་ཉྙ་ཐཱ་པ་ཙྪི་མ་ཙི་ཏྟ་ཏོ པུ་རི་མ་ཏ་ཏི་ཡ་ཙི་ཏྟ་ས་མ་ངྒཱི་ནཾ ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི. ཨེ་ཝཾ ས་བྦེ་ས་མྤི ཙུ་ཏི་ཙི་ཏྟ་སྶ རཱུ་པ་ཛ་ན་ཀ་ཏཱ་བྷཱ་ཝེ ཨཱ་ག་མཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཡུ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ན ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ག་བྦྷ་ག་མ་ནཱ་དཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཨུ་ད་ཀ་ནི་མུ་གྒ་ཨ་ས་ཉྙཱི་བྷཱུ་ཏ་ཀཱ་ལ་ཀ་ཏ་ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་པ་ནྣ་རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་བྷ་ཝ་ས་མ་ངྒཱི་ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ནྣ་བྷཱ་ཝེ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི.
༦༣༧. ཨ་ནེ་ཀེ་སཾ ཀ་ལཱ་པཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་གྷ་ན་པི་ཎྜ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ཀ་ལཱ་པ་ནྟ་ར་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཀ་ལཱ་པ་ནྟ་ར་བྷཱུ་ཏེ་ཧི ས་མྥུ་ཊྛ་བྷཱ་ཝོ ཝུ་ཏྟོ. ཡ་ཏོ ཏེ་སཾ དུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ནཱ་ན་ཏྟཾ, ན པ་ན ཨ་ཝི་ནི་བྦྷུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏཾ་ཏཾ་བྷཱུ་ཏ་ཝི་ཝི་ཏྟ་ཏཱཏི ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཝི་བྷ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ ཀ་ལཱ་པ་ནྟ་ར་བྷཱུ་ཏེ་ཧི ཝི་བྷ་ཏྟ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ ཨ་སཾ་ཀི་ཎྞ་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་སྨཱ པ་ན ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ ཝི་ཝི་ཏྟ་ཏཱ རཱུ་པཱ་ནཾ ཨོ་སཱ་ནཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘རཱུ་པ་པ་རི་ཡ་ནྟོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ཏཾ་ཏཾ་བྷཱུ་ཏ་སུ་ཉྙ་ཏཱ. ཡེ་ས་ཉྷི པ་རི་ཙྪེ་དོ ཨཱ་ཀཱ་སོ, ཏེ་སཾ པ་རི་ཡ་ནྟ་ཏཱ་ཡ ཏེ་ཧི སུ་ཉྙ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ལ་ཀྑི་ཏ་བྦོ. ཏ་ཏོ་ཡེ་ཝ ཙ སོ བྷཱུ་ཏ་ནྟ་རེ་ཧི ཝི་ཡ ཏེ་ཧི ཨ་ས་མྥུ་ཊྛོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི. ཨ་ཉྙ་ཐཱཏི པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏ་བྦེ་ཧི ཨ་ས་མྥུ་ཊྛ་བྷཱ་ཝཱ་བྷཱ་ཝེ.
༦༣༨. ཏཾ་ཏཾ་ཝི་ཀཱ་རཱ་དྷི་ཀ་རཱུ་པེ་ཧཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཀ་ཐཾ ཙ་མྨ་སུ་ཝ་ཎྞེ་སུ མུ་དུ་ཏཱ་ཀ་མྨ་ཉྙ་ཏཱ ལ་བྦྷ་ནྟི, ན་ནུ ལ་ཧུ་ཏཱ་དི་ཝི་ཀཱ་རཱ ཨེ་ཀ་ནྟ་ཏོ ཨི་ནྡྲི་ཡ་བ་དྡྷ་རཱུ་པེ ཨེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ཨ་ནི་ནྡྲི་ཡ་བ་དྡྷེ ན ལ་བྦྷ་ནྟཱི་ཏི? ས་ཙྩ་མེ་ཏཾ, ཨི་དྷ པ་ན ཏཾ་ས་དི་སེ་སུ ཏ་བྦོ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཐཱ ཧི ཏཱུ་ལ་པི་ཙུ་ཨཱ་དཱི་སུ ག་རུ་བྷཱ་ཝཱ་དི་ཧེ་ཏཱུ་ནཾ བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཀ་བྷཱ་ཝཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ལ་ཧུ་ཨཱ་དི་ཝོ་ཧཱ་རོ. ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦ་དྷ་མྨ་ནི་སྶ་ཡ་རཱུ་པེ ཨེ་ཝ ཝཱ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཏཾ་ཏཾ་ཝི་ཀཱ་རཱ་དྷི་ཀ་རཱུ་པེ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ས་བྦེ ས་བྦེ་སཾ པ་ཙྩ་ཡཱ ལ་ཧུ་ཏཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཱ་ཝི་ཛ་ཧ་ན་ཏོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
༦༤༡. ཨཱ་ཙ་ཡ་ས་དྡེ་ནེ་ཝཱཏི ནི་དྡེ་སེ ཝུ་ཏྟ་ཨཱ་ཙ་ཡ་ས་དྡེ་ནེ་ཝ. ཡོ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཾ ཨཱ་དི་ཙ་ཡ་ཏྟཱ ཨཱ་ཙ་ཡོ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ནི་བྦ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ནཾ, སོ་ཝ རཱུ་པ་སྶ ཨུ་པ་རི་ཙ་ཡ་ཏྟཱ ཨུ་པ་ཙ་ཡོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ ཨ་ཏྠཾ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘པཱ་ལི༹་ཡཾ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་པ-ས་དྡོ པ་ཋ་མ་ཏྠོ ‘‘དཱ་ནཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཎྜི་ཏུ་པ་ཉྙ་ཏྟ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨ. ནི. ༣.༤༥) ཝི་ཡ. ཨུ་པ་རི་ཨ་ཏྠོ་ཙ ‘‘ས་མྨ་ཊྛེ ཨུ་པ་སི་ཏྟེ ཙ, ཏེ ནི་སཱི་དིཾ་སུ མ་ཎྜ་པེ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ. ཨ་ཉྙ་ཐཱཏི ཨུ་པ-ས་དྡ་སྶ ཨུ་པ་རི་ཨ་ཏྠ་སྶེ་ཝ ག་ཧ་ཎེ.
༦༤༣. ཕ་ལ་ཝི་པ་ཙྩ་ན་པ་ཀ་ཏི་ཡཱཏི ཕ་ལ་ཝི་པ་ཙྩ་ན་ས་བྷཱ་ཝེ་ན. ཕ་ལ་མེ་ཝ ཝཱ པ་ཀ་ཏཱིཏི ཨཱ་ཡུ་སཾ་ཧཱ་ནཱ་དི་ནཱ ཕ་ལ་ས་བྷཱ་ཝེ་ན ཛ་རཱ་ནི་དྡེ་སོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཐཱ ཧི ‘‘ཕ་ལཱུ་པ་ཙཱ་རེ་ན ཝུ་ཏྟཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. སུ་པ་རི་ཎ་ཏ་རཱུ་པ་པ་རི་པཱ་ཀ་ཀཱ་ལེ ཧཱ་ནི་ད་ས་ཀཱ་དཱི་སུ.
༦༤༥. ཀ་ཏྟ་བྦ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོཏི མཱུ་ལ་ཕ་ལཱ་དཱི་ནཾ ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཨཱ་ཧཱ་ར་ཝ་ཏྠཱུ་ནཾ མུ་ཁེ་ན ཨ་ས་ནཱ་དི་ཀ་ཏྟ་བྦ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཝི་ས་བྷཱུ་ཏེ ས་ངྒྷཱ་ཏེ ཨོ་ཛཱ མ་ནྡཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ས་ཝི་ས་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ སུ་ཁུ་མ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཨ་ངྒ་མ་ངྒཱ་ནུ་སཱ་རི་ནོ ར་ས་སྶ སཱ་རོཏི ར་ས་ཧ་ར་ཎཱི་དྷ་མ་ནི་ཛཱ་ལཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ས་རཱི་རཱ་ཝ་ཡ་ཝེ ཨ་ནུ་པྤ་ཝི་ཊྛ་སྶ ཨཱ་ཧཱ་ར་ར་ས་སྶ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རཱ་ཧཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡོ སྣེ་ཧོ, ཡོ ལོ་ཀེ ར་ས་དྷཱ་ཏཱུ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
ཨུ་པཱ་དཱ་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ནོ་ཨུ་པཱ་དཱ་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༤༦. ‘‘ཨེ་ཀཾ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ ཏ་ཡོ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ ཏ་ཡོ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏེ པ་ཊི་ཙྩ ཨེ་ཀཾ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ (པ་ཊྛཱ. ༡.༡.༥༣) ཨེ་ཀཾ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་ཝ་སེ་ས་མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏེ ནི་སྶ་ཡ་ཏི, ཏེ་ཧི ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པེ་ན ཙ ནི་སྶཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ནི་སྶ་ཡ་ཏི ཙ ནི་སྶཱི་ཡ་ཏི ཙཱ’’ཏི.
༦༤༧. མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཱ་ཝི་ཛ་ཧ་ན་ཏོ ཨེ་ཀ་སྨི་མྤི ཀ་ལཱ་པེ ཨ་ནེ་ཀཾ ཕོ་ཊྛ་བྦཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཕོ་ཊྛ་བྦ་ས་བྷཱ་ཝེ་སུ་ཡེ་ཝ ཨ་ནེ་ཀེ་སུ་པི ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ ཨཱ་པཱ་ཐ་ག་ཏེ་སུ ཨཱ་བྷོ་གཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀཾ་ཡེ་ཝ ཝི་ཉྙཱ་ཎུ་པྤ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡཾ ཝི་ཙཱ་རོ ད་སྶི་ཏོ. ཨི་ཏ་རེ་སུ་པི པ་ན ཡ་ཐཱ་ཡོ་གཾ ད་སྶེ་ཏ་བྦོ. ཏ་ཏྠ ར་སཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཏཱ་ཝ ཨི་ནྡྲི་ཡ་ནི་སྶ་ཡཾ ཨ་ལླཱི་ཡི་ཏྭཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎུ་པྤ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་ཏི་པི ཨ་ནེ་ཀེ་སཾ ར་སཱ་ནཾ ཨཱ་པཱ་ཐ་ག་མ་ནེ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཨེ་ཀ་པྤ་ཀཱ་རཾ་ཡེ་ཝ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཝི་ཉྙཱ་ཎུ་པྤ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ ག་ནྡྷཱ་ར་མྨ་ཎཾ. རཱུ་པ་ས་དྡཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི པ་ན ཨི་ནྡྲི་ཡ་ནི་སྶ་ཡཾ ཨ་ས་མྤ་ཏྭཱ་ཝ ཝི་ཉྙཱ་ཎུ་པྤ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཡོ་གྱ་དེ་སེ ཨ་ཝ་ཊྛི་ཏཱ་ནི ཡ་ཏྟ་ཀཱ་ནི ས་ཧ་ཀཱ་རཱི་པ་ཙྩ་ཡ་ནྟ་ར་ག་ཏཾ ཨུ་པ་ཀཱ་རཾ ལ་བྷ་ནྟི, ཏ་ཏྟ་ཀཱ་ནི ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ན ཧོ་ནྟཱི་ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦཱ་ནི. ཏ་ཐཱ ཧི ས་དྡོ ནི་གྒྷོ་སཱ་དི་ཀོ ཨ་ནེ་ཀ་ཀ་ལཱ་པ་ག་ཏོ ཏ་ཐཱ ཝ་ཎྞོ་པི སི་ཝི་ཀུ་བྦ་ཧ་ན་ནི་ཡཱ་མེ་ན ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཨེ་ཏྠཱ་པི ཙ ཨཱ་བྷུ་ཛི་ཏ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དྷི་མ་ཏྟ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན ཨ་ནེ་ཀ་ཀ་ལཱ་པ་ས་ནྣི་པཱ་ཏེ་པི ཀ་ཏྠ་ཙི ཝི་ཉྙཱ་ཎུ་པྤ་ཏྟི ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝ. པ་སཱ་དཱ་དྷི་མ་ཏྟ་ཏཱ པི་ཏྟཱ་དི་ཝི་བ་ནྡྷཱ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་སཱ་ད་སྶ ཏི་ཀྑ་ཏཱ. ཀ་ཐཾ པ་ན ཙི་ཏྟ་སྶཱཏི ཙི་ཏྟ་སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ཨེ་ཀ་ཏྟ་ན་ཡ་ཝ་སེ་ན པུ་ཙྪ་ཏི.
༦༥༡. ཏཱ་དི་སཱ་ཡཱཏི ཡཱ པ་ཙུ་ར་ཛ་ན་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི་པི ན ག་ཧི་ཏཱ. ས་ནྟཱི ས་མཱ་ནཱ. ཨེ་ཝནྟི ཡ་ཐཱ་ས་ས་མྦྷཱ་རུ་ད་ཀཾ ས་ས་མྦྷཱ་ར་པ་ཐ་ཝི་ཡཱ ཨཱ་བ་ནྡྷ་ཀཾ, ཨེ་ཝཾ པ་ར་མ་ཏྠུ་ད་ཀཾ པ་ར་མ་ཏྠ་པ་ཐ་ཝི་ཡཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ད་ནུ་རཱུ་པ་པ་ཙྩ་ཡེ་ཧཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་བ་ནྡྷ་ནཱ་ནུ་གུ་ཎེ་ཧི ཨཱ་བ་ནྡྷི་ཡ་མཱ་ནེ་ཧི ས་ནྡྷཱ་ར་ཎཱ་དི་ཀི་ཙྩེ་ཧི པུ་རི་མེ་ཧི ཙ པ་ཐ་ཝཱི་ཨཱ་དཱི་ཧི. ཨ་ཕུ་སི་ཏྭཱ པ་ཏི་ཊྛཱ ཧོ་ཏི, ཨ་ཕུ་སི་ཏྭཱ ཨཱ་བ་ནྡྷ་ཏཱིཏི ཨི་མི་ནཱ ཕུ་སི་ཏ་བྦ་ཕུ་ས་ན་ཀ་བྷཱ་ཝོ ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ཕོ་ཊྛ་བྦ་ཝ་སེ་ན ཨུ་བྷ་ཡ་དྷ་མྨ་ཏཾ ཨཱ་ཧ. ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ནི་སྶ་ཡ་ཏཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ནི་སྶ་ཡ་ཏཱ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཏཱ ཙ ནི་སྶ་ཡ་ཏཱ ཙ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ནི་སྶ་ཡ་ཏཱ. ཡ་དི ཕོ་ཊྛ་བྦཱ་ཕོ་ཊྛ་བྦ་དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ ཕོ་ཊྛ་བྦ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝི་ནཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ནི་སྶ་ཡ་ཏཱ, པ་ཐ་ཝཱི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཀ་ཀྑ་ལཱ༹་དི་ས་བྷཱ་ཝོ ཨེ་ཝ ཕོ་ཊྛ་བྦ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཏ་བྦི་ར་ཧེ་ན ཀ་ཐཾ ཏེ་སཾ ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ནི་སྶ་ཡཱ་དི་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཝི་ནི་བྦྷོ་ག་ཝུ་ཏྟཱི་སཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏེ་སཱུཏི ཨེ་ཏེ་ན ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ པུ་བྦེ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ ཋ་ཏྭཱ ཕོ་ཊྛ་བྦཱ་ཕོ་ཊྛ་བྦ་དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ ཝི་སི་ཊྛཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ནི་སྶ་ཡ་ཏཾ ཝ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ ཋ་ཏྭཱ ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཝི་ནི་བྦྷོ་ག་ཝུ་ཏྟཱི་སཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཝི་སི་ཊྛཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ནི་སྶ་ཡ་ཏཾ ད་ལ༹ྷཾ ཀ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ནཱ་པི ས་ཧ་ཛཱ་ཏེ་སཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཕུ་ས་ནཾ ཏཱ་ཝ ཨེ་ཀ་ཀ་ལཱ་པ་ག་ཏ་ཏྟཱ ན ཝི་ཙཱ་རེ་ཏ་བྦཾ, ཕུ་ས་ནཾ པ་ན ཀ་ཐ་ནྟི? ཨེ་ཀ་ཀ་ལཱ་པ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ. ཝི་སུཾ སི་དྡྷཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཧི ཝི་ས་ཡ་མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཀཱ་ཡ་པྤ་སཱ་ད་ནི་སྶ་ཡ་བྷཱུ་ཏེ་སུ ཕུ་ས་ནཾ དི་སྶ་ཏི.
ཛྷཱ་ཡ་ཏཱིཏི པ་རི་པ་ཙྩ་ཏི. ན ཨུ་ཎྷཱ ཧུ་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏ་སྶ ཨུ་ཎྷ་ས་བྷཱ་ཝཱ ཧུ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཏེ་ཛོ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཾ་ཡེ་ཝ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་ཎྷ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏྟཱ སཱི་ཏ་སྶ ཨུ་ཎྷ་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་ཀྑེ་པེ སཱི་ཏ་ཏཱ་ས་ངྐཱ སི་ཡཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ན སཱི་ཏ་ཏྟཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི. ཏེ་ཛོ་ས་བྷཱ་ག་ཏཾ་ཡེ་ཝ ཝཱ སཱི་ཏ་ཏཱ་ཡ་པི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ན སཱི་ཏ་ཏྟཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཏེ་ཛོ ཨེ་ཝ ཧི སཱི་ཏ’’ནྟི. མ་ནྡེ ཧི ཨུ་ཎྷ་བྷཱ་ཝེ སཱི་ཏ་བུ་དྡྷཱི་ཏི ཏེ་ཛོ ཨེ་ཝ ཧི སཱི་ཏཾ. ཀ་ཐཾ པ་ནེ་ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི? སཱི་ཏ་བུ་དྡྷི་ཡཱ ཨ་ཝ་ཝ་ཏྠི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཏོ པཱ་རཱ་པཱ་རཾ ཝི་ཡ. ཏ་ཐཱ ཧི ཨཱ་ཏ་པེ ཋ་ཏྭཱ ཚཱ་ཡཾ པ་ཝི་ཊྛཱ་ནཾ སཱི་ཏ་བུ་དྡྷི ཧོ་ཏི, ཏ་ཏྠེ་ཝ པ་ཐ་ཝཱི་ག་བྦྷ་ཏོ ནི་གྒ་ཏཱ་ནཾ ཨུ་ཎྷ་བུ་དྡྷཱི་ཏི. ཡ་དི ཏེ་ཛོ་ཡེ་ཝ སཱི་ཏཾ, ཨུ་ཎྷ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་དྡྷིཾ སཱི་ཏ་བྷཱ་ཝོ་པི ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཀ་ལཱ་པེ ཨུ་པ་ལ་བྦྷེ་ཡྻཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སཱི་ཏུ་ཎྷཱ་ན་ཉྩཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨུ་ཎྷ་སཱི་ཏ་ཀ་ལཱ་པེ་སུ སཱི་ཏུ་ཎྷཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི. དྭི་ནྣཾ…པེ… ཡུ་ཛྫ་ཏི, ན ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏུ་ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ སཱི་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཧི ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ སཱི་ཏ་བྷཱ་ཝེ ཨུ་ཎྷ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཀ་ལཱ་པེ སཱི་ཏ་བྷཱ་ཝོ ལ་བྦྷེ་ཡྻ, ན པ་ན ལ་བྦྷ་ཏི. ན ཙེ་ཏྠ ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏུ་ཨ་དྷི་ཀེ ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ་ཨ་དྷི་ཀེ ཝཱ ཀ་ལཱ་པེ སཱི་ཏ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ས་ཀྐཱ ཝི་ཉྙཱ་ཏུཾ ཏཱ་དི་སེ་པི ཀ་ཏྠ་ཙི ཀ་ལཱ་པེ ཨ་ལ་བྦྷ་མཱ་ན་ཏྟཱ སཱི་ཏ་བྷཱ་ཝ་སྶཱ་ཏི. ཁ་ར་ཏཱ་དི་ས་བྷཱ་ཝཱ་དྷི་ཀ་སྶ བྷཱུ་ཏ་ས་ངྒྷཱ་ཏ་སྶ ད་ཝ་ཏཱ་དི་ས་བྷཱ་ཝཱ་དྷི་ཀ་ཏཱ་པ་ཏྟི བྷཱ་ཝ་ཉྙ་ཐ་ཏྟཾ. ཏཾ པ་ན ཡ་ཐཱ ཧོ་ཏི, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘པ་ཙྩ…པེ… པྤ་ཏྟཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ.
༦༥༢. ཨེ་ཀ་ནྟ་ན་ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཨེ་ཀ་ནྟ་ཨ་ནུ་པཱ་དི་ནྣུ་པཱ་དཱ་ནི་ཡཱ་དིཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. པུ་རི་མཱ་ན་མྤཱིཏི ‘‘ཡཾ ཝཱ པ་ན་ཉྙ་མྤཱི’’ཏི ཨེ་ཏ་སྨཱ ཝ་ཙ་ན་ཏོ པུ་རི་མཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པཱ་དི་ནྣཱ་ནཾ ས་དྡཱ་ཡ་ཏ་ན་ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ན་ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ན་ཉྩ ཙ་ཀྑཱ་ཡ་ཏ་ན་སོ་ཏཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དཱི་ནཾ. ན་ཀ་མྨ་སྶ་ཀ་ཏ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝཱ་དི་ཀནྟི ན་ཀ་མྨ་སྶ་ཀ་ཏ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝཾ ན་ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཀཾ. ཨེ་ཀ་ནྟཱ་ཀ་མྨ་ཛཱ་དཱི་སཱུཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཨེ་ཀ་ནྟཱ་ཙི་ཏྟ་ཛཾ ག་ཡ྄ཧ་ཏི. ཏཱ ཛ་ར་ཏཱ་ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ. ཨ་ནེ་ཀ་ནྟེ་སུ ན ག་ཧི་ཏཱཏི ཨེ་ཀ་ནྟ་ཏོ ཨ་ཀ་མྨ་ཛེ་སུ ས་དྡཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དཱི་སུ ཨ་ཙི་ཏྟ་ཛེ་སུ ཙ ཙ་ཀྑཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དཱི་སུ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནི་ཀ་ཏྟཱ ཨ་ནེ་ཀ་ནྟེ་སུ རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དཱི་སུ ན ག་ཧི་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༦༦༦. ཨ་ནི་པྥ་ནྣ་ཏྟཱཏི ཨ་ཉྙཾ ཨ་ན་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་སི་དྡྷ་ཏྟཾ. ཏ་སྶཱཏི ཝི་ཉྙ་ཏྟི་དྭ་ཡ་སྶ.
ནོ་ཨུ་པཱ་དཱ་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
དུ་ཀ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཙ་ཏུ་ཀྐ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩༦༦. ‘‘ས་བྦཾ རཱུ་པཾ མ་ན་སཱ ཝི་ཉྙཱ་ཏ’’ནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཡ་དི ཝི་ཉྙཱ་ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙཾ དི་ཊྛཱ་དི ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ‘‘ཀ་ཏ་མཾ ཏཾ རཱུ་པཾ དི་ཊྛ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ པུ་ཙྪཱ ན ཀ་ཏཱ, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ཙ་ཏུ་ཀྐ་བྷཱ་ཝོ ཀ་ཐ་ནྟི ཨ་ནུ་ཡོ་གཾ མ་ན་སི ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ ‘‘ད་སྶ་ནཱ་དི་གྒ་ཧ་ཎ་ཝི་སེ་ས་ཏོ’’ཏི. ད་སྶ་ནཾ ས་ཝ་ནཾ མི་ནི་ཏྭཱ ཛཱ་ན་ནཾ ཝི་ཛཱ་ན་ན་ཉྩཱ་ཏི ཨེ་ཏ་སྨཱ ད་སྶ་ནཱ་དི་གྒ་ཧ་ཎ་ཝི་སེ་ས་ཏོ. ཨེ་ཏེ་ན གཱ་ཧ་ཀ་བྷེ་དེ་ན ག་ཧེ་ཏ་བྦ་བྷེ་དོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨི་དཱ་ནི ས་མུ་ཁེ་ན་པི ག་ཧེ་ཏ་བྦ་བྷེ་དོ ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘དི་ཊྛཱ…པེ… བྷཱ་ཝ་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
པ་ཉྩ་ཀ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩༦༩. ཏ་དི་དཾ ན་ཡ་ཀ་ར་ཎཾ ཚ་བྦི་དྷཱ་དཱི་སུ ཏཱི་སུ ས་ངྒ་ཧེ་སུ ཡོ་ཛི་ཏཾ.
པ་ཀི་ཎྞ་ཀ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩༧༥. ཨེ་ཀ་ནྟ་ཏོ ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ཏྟཱ མི་དྡྷ་སྶ ‘‘ན་ཏྠི ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ནེ་ན ག་ཧ་ཎ་ནྟི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘མི་དྡྷ་སྶ་པི ནཱི་ཝ་ར་ཎ་སྶཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ན ཙ རཱུ་པཾ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཾ ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་པྤ་ཧཱ་ན་སྶ ཨི་དྷ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ. ཨེ་ཏྠ ཀེ་ཙི ‘‘ནཱ་མ་ཀཱ་ཡ་རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་གེ་ལ་ཉྙ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ དུ་ཝི་དྷཾ མི་དྡྷཾ. ཏ་ཏྠ པུ་རི་མཾ ‘ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ’ཏི ཝ་ཙ་ནེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ཨི་ཏ་རཾ རཱུ་པ་ས་བྷཱ་ཝ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཡཾ ཏཾ ཨ་རཱུ་པ་ཏོ ཨ་ཉྙཾ མི་དྡྷཾ པ་རི་ཀ་པྤི་ཏཾ, ཏ་མྤི ནཱི་ཝ་ར་ཎཾ མི་དྡྷ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨི་ཏ་རཾ མི་དྡྷཾ ཝི་ཡཱ་ཏི པ་རི་ཀ་པྤི་ཏ་མི་དྡྷ་སྶ་པི ན ས་ཀྐཱ ནཱི་ཝ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏུ་ནྟི ཏེ་སཾ ཝ་ཙ་ན་སྶ ནཱི་ཝ་ར་ཎ་པྤ་ཧཱ་ན་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཝི་རོ་དྷཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ན ཙ རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨ་ཐ ཝཱ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ་ནཾ སོ་པྤ་ན་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ སོ་པྤ་སྶ ཙ མི་དྡྷ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཏྟཱ ཨ་ཏྠི མི་དྡྷ་རཱུ་པ་ནྟི ཝཱ་དཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨུ་ཏྟ་ར་མཱ་ཧ ‘‘ན ཙ རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་གེ་ལ་ཉྙ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ. ཏ་ཏྠ མི་དྡྷ་མེ་ཝ སོ་པྤ་ཧེ་ཏཱུ་ཏི ནཱ་ཡཾ ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎཱ ཨི་ཙྪི་ཏཱ, སོ་པྤ་ཧེ་ཏུ ཨེ་ཝ མི་དྡྷ་ནྟི པ་ན ཨི་ཙྪི་ཏཱ་ཏི མི་དྡྷ་ཏོ ཨ་ཉྙོ་པི སོ་པྤ་ཧེ་ཏུ ཨ་ཏྠི, ཀོ པ་ན སོ? རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་གེ་ལ་ཉྙཾ. ན ཙ རཱུ་པ…པེ… ཝ་ཙ་ན་ཏོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ ད་ཊྛ་བྦཱ.
ཝ་ཙཱི་གྷོ་སཱ་དཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཧུཾ་ཀཱ་རཱ་དི་ས་དྡོ ས་ངྒ་ཡ྄ཧ་ཏི. ཨ་ངྒུ་ལི་ཕོ་ཊཱ་དི་ས་དྡོ ཨུ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནོ་ཡེ་ཝ, ཙི་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡོ པ་ན ཧོ་ཏི. རཱུ་པ་བྷཱ་ཝ་མ་ཏྟཱ་ནཱིཏི ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ས་བྷཱ་ཝཱ་ནཾ རཱུ་པཱ་ནཾ ཏཾ་དྷ་མྨ་མ་ཏྟཱ་ནི, ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ན ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དི་དྷ་མྨ་ཝ་ནྟཱ་ནཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ན ས་ཡཾ ས་བྷཱ་ཝ་ཝ་ནྟཱ་ནཱི’’ཏི. ཡ་ཐཱ ཛ་རཱ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ ཙ རཱུ་པ་བྷཱ་ཝ་མ་ཏྟཾ, ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ཏི་པཱི་ཏི ཛཱ་ཏི་ཡཱ རཱུ་པ་བྷཱ་ཝ་མ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཨུ་པ་སཾ་ཧ་ར་ཎ་ཏྠོ ཏ་ཐཱ-ས་དྡོ.
ཏེ་སཾ རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ. ས་ངྑཱ་ཏཱ་དི-ས་དྡོ ཝི་ཡ ཨ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟི་ཏ-ས་དྡོ་པི ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཀཱ་ལི་ཀོ་པི ཧོ་ཏཱི་ཏི ‘‘ཨ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟི་ཡ་མཱ་ན་དྷ་མྨ་ཀྑ་ཎ་སྨི’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝ་མ་པཱིཏི ཡ་དི་པི ཛི་ར་ཎ་བྷི་ཛྫ་ན་བྷཱ་ཝཱ ཛི་ར་ཎཱ་དི་ས་བྷཱ་ཝཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཛ་ན་ཀ་པ་ཙྩ་ཡ་ཀི་ཙྩཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ཀྑ་ཎེ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཝོ་ཧཱ་རཾ ཨ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟི་ཝོ་ཧཱ་ར་ཉྩ ན ལ་བྷ་ནྟི, ཨེ་ཝ་མ་པི ཏེ་སཾ ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཏཱ ཝ་ཏྟ་བྦཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ‘‘ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣ’’ནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཏ་སྶ པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏཾ ཝི་ཝ་ར་ཏི ‘‘ཏེ་སཾ ཨུ་པྤཱ་དེ ས་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ.
ཡ་དི ཨེ་ཝནྟི ཡ་དི ནི་སྶ་ཡ་པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཝུ་ཏྟི་ཀཱ ཛཱ་ཏི་ཨཱ་ད་ཡོ, ཨེ་ཝཾ ས་ཏི. ‘‘མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ་རཱུ་པ’’ནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏོ བྷཱུ་ཏ་ནི་སྶི་ཏེ་སུ ཀེ་ཝ་ལོ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ་ཝོ་ཧཱ་རོ་ཏི ཨུ་པཱ་དཱ་ཡེ ནི་སྶི་ཏཱ་པི ཨ་པ་རེ་ན ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ-ས་དྡེ་ན ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ ཝ་ཏྟ་བྦཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ‘‘ཨུ་པཱ་དཱ་ཡུ་པཱ་དཱ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཀཱ་ར་ཎ་ཀཱ་ར་ཎེ་པི ཀཱ་ར་ཎེ ཝི་ཡ ཝོ་ཧཱ་རོ ཧོ་ཏི ‘‘ཙོ་རེ་ཧི གཱ་མོ ད་ཌྜྷོ’’ཏི ཡ་ཐཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘བྷཱུ་ཏ…པེ… ཏྟ་ན་ཏོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨི་དཱ་ནི པ་ར་མྤ་རཱ ཝི་ནཱ ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ ཨུ་པྤཱ་དཱ་དཱི་ནཾ བྷཱུ་ཏ་པ་ཊི་བ་དྡྷ་བྷཱ་ཝཾ ས་ཧ ནི་ད་སྶ་ནེ་ན ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་པི ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མ་ཝོ་ཙ. ཝི་ཀཱ་ར་པ་རི་ཙྪེ་དཱ་པི ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ་རཱུ་པ་ཝི་ཀཱ་རཱ་དི་བྷཱ་ཝེ བྷཱུ་ཏ་པ་ཊི་བ་དྡྷ་བྷཱ་ཝཱ་ཝི་ནི་ཝ་ཏྟི་ཏོ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཀ་ལཱ་པེ ཨེ་ཀེ་ཀཱ་ཝ ཝི་ཀཱ་རཱ་ད་ཡོ་ཏི ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ ཝི་ཡ ཀ་ལཱ་པཱ་ནུ་པཱ་ལ་ཀཾ ཀ་ལཱ་པ་ཝི་ཀཱ་རཱ་དི་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ ‘‘ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ་རཱུ་པཱ་ནི’’ཨི་ཙྩེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཝི་ཀཱ…པེ… ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ་ནཱི’’ཏི.
ཨ་ས་ངྑ་ཏ་བྷཱ་ཝ་ནི་ཝཱ་ར་ཎ་ཏྠཾ པ་རི་ནི་པྥ་ནྣ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱཏི ཨི་དཾ ཨ་པ་རི་ནི་པྥ་ནྣ་ས་བྷཱ་ཝ་ཝ་ཏོ ཨ་ནུ་པ་ལ་བྦྷ་མཱ་ན་ཏཱ་ཡ ས་ས་ཝི་སཱ་ཎཾ ཝི་ཡ ཀེ་ན་ཙི ན ས་ངྑ་ཏ་ནྟི ཨ་ས་ངྑ་ཏཾ ནཱ་མ སི་ཡཱ་ཏི ཨི་མི་སྶཱ ཨཱ་ས་ངྐཱ་ཡ ནི་ཝ་ཏྟ་ན་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཐ ཝཱ རཱུ་པ་ཝི་ཀཱ་རཱ་དི་བྷཱ་ཝ་ཏོ རཱུ་པ་བྷཱ་ཝོ ཝི་ཡ རཱུ་པེ ས་ཏི ས་ནྟི, ཨ་ས་ཏི ན ས་ནྟཱི་ཏི སི་དྡྷཱ་ཡ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣ་ཏཱ་ཡ སཱ་དྷི་ཏཱ པ་རི་ནི་པྥ་ནྣ་ཏཱ ཏེ་སཾ ས་ངྑ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ སཱ་དྷེ་ནྟཱི ཨ་ས་ངྑ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ནི་ཝཱ་ར་ཎ་ཏྠཾ ཛཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ས་ངྑ་ཏ་བྷཱ་ཝ་ནི་ཝཱ་ར་ཎ་ཏྠཾ པ་རི་ནི་པྥ་ནྣ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ’’ཏི.
པ་ཀི་ཎྞ་ཀ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
རཱུ་པ་ཀ་ཎྜ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.