༣. ནི་ཀྑེ་པ་ཀ་ཎྜཾ
ཏི་ཀ་ནི་ཀྑེ་པ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩༨༥. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཕ་སྶ་པ་ཉྩ་མ་ཀཱ་དི་རཱ་སི་ཀི་ཙྩ་ར་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཀེ་ཙི དྷ་མྨེ ཝི་སུཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ སོ་ཝ་ཙ་སྶ་ཏཱ་དི་ཨ་ཝུ་ཏྟ་ཝི་སེ་ས་ས་ངྒ་ཎྷ་ན་ཏྠ་ཉྩ, ཝེ་ནེ་ཡྻ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཚ་ནྡཱ་ད་ཡོ ‘‘ཡེ་ཝཱ་པ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཡེ་ཝཱ་པ་ན་ཀཱ་ནཾ པ་དུ་དྡྷཱ་རེ་ན ནི་དྡེ་སཱ་ན་ར་ཧ་ཏཱ་ཡ ཀཱ་ར་ཎཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཧ་ད་ཡ་ཝ་ཏྠུ་སྶ ཏ་ཐཱ ནི་དྡེ་སཱ་ན་ར་ཧ་ཏཱ་ཡ ཀཱ་ར་ཎཾ ཝ་ད་ནྟོ ‘‘སུ་ཁུ་མུ་པཱ…པེ… ཧི་ཏ་སྶཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. སུ་ཁུ་མ་བྷཱ་ཝེ་པི ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་དི་ས་བྷཱ་ཝཱ་ནི ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ་རཱུ་པཱ་ནི ཨཱ་དྷི་པ་ཙྩཱ་དི་ཝ་སེ་ན པཱ་ཀ་ཊཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ན ཨ་ཏཾ་ས་བྷཱ་ཝཾ སུ་ཁུ་མུ་པཱ་དཱ་ཡ་རཱུ་པ་ནྟི ཧ་ད་ཡ་ཝ་ཏྠུ་སྶ པ་དུ་དྡྷཱ་རེ་ན ཀུ་ས་ལ་ཏྟི་ཀ་པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ ནི་དྡེ་སཱ་ན་ར་ཧ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ. སུ་ཁུ་མ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཡེ་ཝ ཧི ཏཾ མ་ཧཱ་པ་ཀ་ར་ཎེ་པི ‘‘ཡཾ རཱུ་པཾ ནི་སྶཱ་ཡ མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ ཙ མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ ཙ ཝ་ཏྟ་ནྟཱི’’ཏི (པ་ཊྛཱ. ༡.༡.༨) ནི་སྶི་ཏ་དྷ་མྨ་མུ་ཁེ་ན ད་སྶི་ཏ་ནྟི. ཝེ་ནེ་ཡྻ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཧ་ད་ཡ་ཝ་ཏྠུ པ་དུ་དྡྷཱ་རེ་ན ན ད་སྶི་ཏ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཡེ་ན པ་ན ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན རཱུ་པ་ཀ་ཎྜེ ཧ་ད་ཡ་ཝ་ཏྠུ དུ་ཝི་དྷེ་ན རཱུ་པ་ས་ངྒ་ཧཱ་དཱི་སུ ན ཝུ་ཏྟཾ, སོ རཱུ་པ་ཀ་ཎྜ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏོ ཨེ་ཝཱ་ཏི. ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱཏི པ་ད་སྶ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ‘‘ཝི་ཏྠཱ་ར་དེ་ས་ནཾ ཨ་ནྟོ་ག་དྷཾ ཀ་ཏྭཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. མཱུ་ལཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཧི དེ་སི་ཏཱ ཀུ་ས་ལཱ་དི་དྷ་མྨཱ ཏཾ་ཏཾ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དཱ་དི་ཝ་སེ་ན་པི དེ་སི་ཏཱ ཨེ་ཝ ནཱ་མ ཧོ་ནྟི ཏཾ་ས་བྷཱ་ཝཱ་ན་ཏི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ་ཏི.
མཱུ་ལ་ཝ་སེ་ནཱཏི སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏ་བྷཱ་ཝ་སཱ་དྷ་ན་ཝ་སེ་ན. ཨེ་ཏཱ་ནི ཧེ་ཏུ་པ་དཱ་དཱི་ནི ཧི་ནོ་ཏི ཕ་ལཾ ཨེ་ཏ་སྨཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཧེ་ཏུ, པ་ཊི་ཙྩ ཨེ་ཏ་སྨཱ ཨེ་ཏཱི་ཏི པ་ཙྩ་ཡོ, ཛ་ནེ་ཏཱི་ཏི ཛ་ན་ཀོ, ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏཱི་ཏི ནི་བྦ་ཏྟ་ཀོཏི སེ་སཱ་ནཾ ཝ་ཙ་ན་ཏྠོ. ‘‘མཱུ་ལ་ཊྛ་སྶ…པེ… ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཀ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ, ན་ནུ ‘‘པཱི་ལ༹་ན་ཊྛོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ མཱུ་ལ་བྷཱ་ཝོ མཱུ་ལ་ཊྛོ, ཏཱི་ཎི ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཡ་ཉྩ མཱུ་ལ་ཏོ ནི་ཀྑེ་པོ་ཏི? ན, མཱུ་ལ་སྶ ཨ་ཏྠོ མཱུ་ལ་ཊྛོ, སོ ཨེ་ཝ མཱུ་ལ་ཊྛོ་ཏི སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏ་བྷཱ་ཝ་སཱ་དྷ་ན་ཊྛེ་ན མཱུ་ལ་ས་བྷཱ་ཝཱ་ནཾ ཨ་ལོ་བྷཱ་དི་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨེ་སུ ཀི་ཙྩ་ཝི་སེ་ས་སྶ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཏྠོ་ཏི དྷ་མྨ་ཀི་ཙྩ’’ནྟི. ཨ་ཐ ཝཱ ཨ་ཏྠ་ཝ་སེ་ནཱཏི ‘‘ཏཱི་ཎི ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ ཏེ་སཾ མཱུ་ལཱ་ནཾ ས་བྷཱ་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏ་ཨ་ཏྠ་ཝ་སེ་ན, ན གཱ་ཐཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ཨ་ཏྠ་ཝ་སེ་ན. ཡ་སྨཱ པ་ན སོ མཱུ་ལ་ཊྛོ་ཡེ་ཝ ཙ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ལོ་བྷཱ་དཱི་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཨ་ལོ་བྷཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ནྡྷཱ་ད་ཡོ་པི ཨ་དྷི་ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཏཾ-ས་དྡེ་ན པ་ཊི་ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཏེ ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཱ ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ’’ཏི. ཏེ་ཧི ཨ་ལོ་བྷཱ་དཱི་ཧཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཝཱ ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ནྡྷཱ་ད་ཡོ་པི ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏེ ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཱ ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
‘‘ཀ་ཏ་མེ དྷ་མྨཱ ཀུ་ས་ལཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཕ་སྶཱ་དི་བྷེ་ད་ཏོ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཁ་ནྡྷེ ད་སྶེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ཀུ་ས་ལཱ’’ཏི (དྷ. ས. ༡) ཝུ་ཏྟ་ཏཱ ཁ་ནྡྷཱ ཙ ཀུ་ས་ལ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཁ་ནྡྷེ་ཧི ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཀུ་ས་ལེ པ་རི་ཡཱ་དི་ཡ་ཏཱི’’ཏི. ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ནྡྷོ ཝཱཏི ཀུ་ས་ལཾ…པེ… ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀྑ་ནྡྷོ ཝཱ་ཏི. ཨ་ཉྙ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ ཕ་ལ་སྶ. མཱུ་ལེ་ཧི ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་ཏཱ་ཡ ཧེ་ཏུཾ ད་སྶེ་ཏཱིཏི ཨི་དཾ ན མཱུ་ལཱ་ནཾ ཀུ་ས་ལ་སྶ ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་བྷཱ་ཝ་སཱ་དྷ་ཀ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཐ ཁོ ཏ་སྶ ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་ཏཱ་ཡ སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏ་བྷཱ་ཝ་སཱ་དྷ་ཀ་ཏྟཱ. ཡ་དི ཧི མཱུ་ལེ་ཧི ཀ་ཏོ ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་བྷཱ་ཝོ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཏཾ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་རཱུ་པ་སྶ་པི སོ བྷ་ཝེ་ཡྻ, མཱུ་ལཱ་ནཾ ཝཱ ཏེ་སཾ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ན སི་ཡཱ, ཧོ་ཏི ཙ སོ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ‘‘ཧེ་ཏཱུ ཧེ་ཏུ…པེ… པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི (པ་ཊྛཱ. ༡.༡.༡.). ཀི་ཉྩ བྷི་ཡྻོ ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་བྱཱ་ཀ་ཏཱ་ན་མྤི ཏ་བྦྷཱ་ཝོ མཱུ་ལ་པ་ཊི་བ་དྡྷོ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཏ་ཐཱ ས་ཏི ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་བྱཱ་ཀ་ཏཱ་ནཾ ཏ་བྦྷཱ་ཝོ ན སི་ཡཱ, ཏ་སྨཱ ཀུ་ས་ལཱ་དཱི་ནཾ ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ་དི་པ་ཊི་བ་དྡྷོ ཀུ་ས་ལཱ་དི་བྷཱ་ཝོ, ན མཱུ་ལ་པ་ཊི་བ་དྡྷོ, མཱུ་ལཱ་ནི པ་ན ཀུ་ས་ལཱ་དཱི་ནཾ སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏ་བྷཱ་ཝ་སཱ་དྷ་ནཱ་ནཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ས་ཧེ་ཏུ་ཀཱ ཧི དྷ་མྨཱ ཝི་རུ་ལ༹ྷ་མཱུ་ལཱ ཝི་ཡ པཱ་ད་པཱ སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ ཐི་རཱ ཧོ་ནྟི, ན ཏ་ཐཱ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་ཏི. ཏཾ་ས་མྤ་ཡོ་ག་ཀ་ཏཾ ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་ས་བྷཱ་ཝནྟི ཨི་ད་མྤི ན ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་ས་བྷཱ་ཝ་སྶ ཏཾ་ས་མྤ་ཡོ་གེ་ན ནི་པྥཱ་དི་ཏ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་ས་བྷཱ་ཝཾ པ་ན ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ལོ་བྷཱ་དི་ས་མྤ་ཡོ་ག་ཏོ ཧི ཀུ་ས་ལཱ་དཱི་ནཾ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་བྷཱ་ཝོ སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏོ ཛཱ་ཡ་ཏི, ན ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་བྱཱ་ཀ་ཏཱ་ནཾ ཝི་ཡ ན སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏོ་ཏི. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ན ཏེ་སཾ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཀུ་ས་ལཱ་དི་བྷཱ་ཝོ ད་སྶི་ཏོ སི་ཡཱ? ན, ཨ་དྷི་ཀཱ་ར་ཏོ ཀུ་ས་ལ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་མཱ་ན་ཏྟཱ. ཀ་མྨ-ས་དྡོ ཝི་ཡ ཝི་པཱ་ཀ་དྷ་མྨ་ཏཱ་ཝཱ་ཙི་ནོ ན མཱུ་ལ་ཀྑ་ནྡྷ་ས་དྡཱ, སོ ཙ ཨི་དྷ ཨ་ཝི་སེ་ས་ཏོ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀ་མྨེ་ཧི སུ་ཁ་ཝི་པཱ་ཀ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏཱི’’ཏི. ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཏཾ ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ད་སྶེ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་ཧེ་ཏུ་ས་བྷཱ་ཝ་སུ་ཁ་ཝི་པཱ་ཀ་བྷཱ་ཝ་ནི་དཱ་ནཱ་དི་ས་མྤ་ཏྟི་ཡོ ད་ཊྛ་བྦཱ, ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཨ་ཝ་ཛྫ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏཱ་ཨི་ཊྛ་ཝི་པཱ་ཀ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན་པི ནི་དཱ་ནཱ་དི་ས་མྤ་ཏྟི་ཡོ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ. ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཏོ ཧི ཀུ་ས་ལཱ ཨ་ལོ་བྷཱ་དི་མཱུ་ལ་ཀཱ, ཨ་ལོ་བྷཱ་དི་ས་མྤ་ཡོ་ག་ཏོ ཙ ལོ་བྷཱ་དི་པ་ཊི་པ་ཀྑ་སུ་ཁ་ཝི་པཱ་ཀཱ་ཝ ཛཱ་ཏཱ་ཏི.
༩༨༦. ‘‘ཀ་སྨཱ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཙོ་ད་ཀོ ‘‘ན་ནཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ཝི་ཝ་ར་ཏི. ཨི་ཏ་རོ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་མོ་ཧ་སྶ ཨི་དྷ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ-ས་དྡེ་ན ཨ་ཝུ་ཙྩ་མཱ་ན་ཏཾ ‘‘ས་ཙྩ་མེ་ཏ’’ནྟི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཏེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་རི་ཧཱ་ར་མཱ་ཧ. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ‘‘ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ’’ཏི་པ་དེ་ན ཀི་ཉྩཱ་པི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་མོ་ཧོ པ་དྷཱ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ན ག་ཧི་ཏོ, ནཱ་ན་ནྟ་རི་ཡ་ཀ་ཏཱ་ཡ པ་ན གུ་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན ག་ཧི་ཏོ་ཏི. ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཨ་བྷཱ་ཝཱཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཨ་བྷཱ་ཝཱ. ན ཧི ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪུ་དྡྷ་ཙྩ་ས་ཧ་ག་ཏོ མོ་ཧོ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪུ་དྡྷ་ཙྩཱ་དི་དྷ་མྨེ་ཧི ཝི་ནཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི.
༩༨༧. ཨུ་པྤཱ་དཱ་དི་ས་ངྑ་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝི་ནི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཨ་ནི་ཙྩ་དུ་ཀྑ་ཨ་ན་ཏྟ་ཏཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་པྤཱ་དཱ་ད་ཡོ པ་ན ཏ་ད་ཝ་ཏྠ་དྷ་མྨ་ཝི་ཀཱ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཏཾ་ཏཾ་དྷ་མྨ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ག་ཧི་ཏཱ་ཡེ་ཝ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ དྭཱི་ཧི ཁ་ནྡྷེ་ཧི ས་ངྒ་ཧི་ཏ’’ནྟི (དྷཱ་ཏུ. ༧༡), ‘‘རཱུ་པ་སྶ ཨུ་པ་ཙ་ཡོ’’ཏི ཙ ཨཱ་དི. ཀེ་ས་ཀུ་མྦྷཱ་དི ས་བྦཾ ནཱ་མཾ ནཱ་མ་པ་ཉྙ་ཏྟི, རཱུ་པ་ཝེ་ད་ནཱ་དི་ཨུ་པཱ་དཱ་ནཱ བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་རཱ་དི་གོ་ཙ་རཱ ཨུ་པཱ་དཱ་པ་ཉྙ་ཏྟི ས་ཏྟ་པ་ཉྙ་ཏྟི, ཏཾ་ཏཾ་བྷཱུ་ཏ་ནི་མི་ཏྟཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝི་སེ་ས་ཉྩ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ ཛྷཱ་ན་གོ་ཙ་ར་ཝི་སེ་སོ ཀ་སི་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི. པ་ར་མ་ཏྠེ ཨ་མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཝོ་ཧ་རི་ཡ་མཱ་ནཱཏི ཨི་མི་ནཱ ཝི་ཧཱ་ར་མ་ཉྩཱ་དི་པ་ཉྙ་ཏྟཱི་ནཾ ས་ཏྟ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ས་དི་ས་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི, ཡ་ཏོ ཏཱ ས་ཏྟ་པ་ཉྙ་ཏྟི་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ག་ཡ྄ཧ་ནྟི. ཧུ་ཏྭཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་པ་ཊི་པཱི་ལ༹་ན་ཨ་ཝ་ས་ཝ་ཏྟ་ནཱ་ཀཱ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་ངྑ་ཏ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨཱ་ཀཱ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་ངྑ་ཏ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨཱ་ཀཱ་ར་ཝི་སེ་ས་བྷཱུ་ཏཱ་ནི ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཨཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ ཝ་ཏྟ་བྦཱ་ནི སི་ཡུཾ, ཏཱ་ནི པ་ན ནི་སྶ་ཡཱ་ན་པེ་ཀྑཾ ན ལ་བྦྷ་ནྟཱི་ཏི པ་ཉྙ་ཏྟི་ས་བྷཱ་ཝཱ་ནེ་ཝ ཏ་ཛྫཱ་པ་ཉྙ་ཏྟི་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ན ཝུ་ཏྟཱ་ནི, ས་ཏྟ་གྷ་ཊཱ་དི་ཏོ ཝི་སེ་ས་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ པ་ན ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝི་སུཾ ཝུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི. ན ཧི ཀོ…པེ… ཝ་ཏྟུཾ ཡུ་ཏྟཾ ཀུ་ས་ལ་ཏྟི་ཀ་སྶ ནི་པྤ་དེ་ས་ཏྟཱ.
༩༨༨. བྷ་ཝ་ཏི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི བྷཱུ་མི, ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ སུ་ཁ་སྶ བྷཱུ་མི སུ་ཁ་བྷཱུ་མི. སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱ་ས་ཧི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ. ཏ་སྶ བྷཱུ་མི་བྷེ་དེ་ན ནི་དྡྷཱ་ར་ཎ་ཏྠཾ ཏཾ་ནི་སྶ་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ ‘‘ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རེ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ཏ་སྶ ཝཱ ཨེ་ཀ་དེ་ས་བྷཱུ་ཏ་སྶ ས་མུ་དཱ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨཱ་དྷཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ ཏཾ་ས་མཱ་ན་བྷཱུ་མི ‘‘ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རེ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ཏ་ཏྠ ‘‘སུ་ཁ་བྷཱུ་མི་ཡཾ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རེ’’ཏི དྭེ་པི བྷུ་མྨ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི བྷི་ནྣཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི ཨུ་བྷ་ཡེ་ས་མྤི ས་མཱ་ནཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཏྠ་ཡོ་གཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘སུ་ཁ་བྷཱུ་མཱི་ཏི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ་ད་ཡོ་པི ཡུ་ཛྫ་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་ཐེ་ཝ ཧི ཙི་ཏྟཾ, ཨེ་ཝཾ ས་བྦེ་པི པ་རི་ཏྟ་སུ་ཁེ་ན ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ དྷ་མྨཱ ཏ་སྶ ནི་སྶ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ བྷཱུ་མི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ་ཏི. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་མྤི ཝཱ ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ‘‘ཙི་ཏྟ’’ནྟི ཧི ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དོ་པི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་ནྟི ཨེ་ཏྠ ཙི་ཏྟ་མེ་ཝ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ པ་རོ་པ་ཎྞཱ་ས་ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨེ་ཧི ས་དྡྷིཾ་ཡེ་ཝ ཙི་ཏྟཾ ག་ཧི་ཏ’’ནྟི. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱཏི སུ་ཁ་བྷཱུ་མི་ཡ་ནྟི ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་སྶ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་མཱ་ན་ཏྟཱ. ཝི་བྷཱ་ག་ད་སྶ་ནཾ ཝི་སེ་ས་ད་སྶ་ནཾ. བྷཱ་སི་ཏ་བྦཾ བྷཱ་སི་ཏཾ, ཏ་དེ་ཝ ཨ་ཏྠོ་ཏི བྷཱ་སི་ཏ་ཏྠོ. ཨ་བྷི་དྷེ་ཡྻ་ཏྠོ. ཏ་ད་ཏྠ་ཝི་ཉྙཱ་པ་ནེ་ནཱཏི ཏི་ཀ་དུ་ཀཱ་ནཾ ཀུ་ཙྪི་ཏཱ་ནཾ ས་ལ་ནཱ་དི་ཨ་ཏྠ་དཱི་པ་ཀེ་ན.
༩༩༤. ཀོ པ་ན ཝཱ་དོ ཁ་ནྡྷཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶཱཏི པུ་བྦཱ་པ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ཁ་ནྡྷེ ཨེ་ཀ་ཏྟ་ན་ཡ་ཝ་སེ་ན ས་ནྟཱ་ན་ཏོ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ མཱ་ཏུ་ལ་ཏྠེ་རོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨཱ་ལ་མྦི་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ནཾ ཏ་སྶ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷེ་ཡེ་ཝ ག་ཎྷཱ་ཏི. ས་ཏི་པི ཏཾ་ས་ནྟ་ཏི་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣེ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཀྑ་ནྡྷེ ཏ་ཏྠ པ་ཝ་ཏྟི་ཏུཾ ཨ་ས་མ་ཏྠ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཀཱ པ་ན ཀ་ཐཱ ཁ་ནྡྷེ ཨཱ་ར་བྦྷ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ. ཨེ་ཏེ་ན ན་ཏྠི མ་གྒོ ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ, ན་ཏྠི ནི་བྦཱ་ན་ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཨཱ་ད་ཡོ ན མ་གྒཱ་དི་ཝི་ས་ཡཱ ཏཾ་ཏཾ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡཱ་ཏི དཱི་པི་ཏཾ ཧོ་ཏི.
༩༩༨. ཨེ་ཝཾ སཾ…པེ… ལེ་སི་ཀཱཏི ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ནི་ཡེ་ཧི ཨ་སཾ་ཀི་ལེ་སི་ཀཱ་ནཾ བྷེ་དཱ་བྷཱ་ཝ་མཱ་ཧ.
༡༠༠༦. ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནོ ཙ སོ ནི་ཙྩཱ་དི་ཝི་པ་རི་ཡཱ་སཱ་ཀཱ་རོ ཙཱ་ཏི ཨ་ཝི…པེ… སཱ་ཀཱ་རོཏི པ་ད་ཙྪེ་དོ. དི་ཊྛི་ཡཱ ནི་ཙྩཱ་དི་ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ན་ཏྟེ་པི ན ཏ་དཱ་ཀཱ་རོ ཝི་ཡ པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནོ, ཨ་ཐ ཁོ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནོ ཀཱ་ཡོ ས་ཀྐཱ་ཡོ་ཏི ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ནི་ཙྩཱ་དི་ཝི་པ་རི་ཡཱ་སཱ་ཀཱ་ར་ཏོ ཝི་སེ་ས་ན་ནྟི ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ ན ཨི་དཾ ཝི་སེ་ས་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟི ‘‘ས་ནྟོ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནོ ཀཱ་ཡོ ས་ཀྐཱ་ཡོ’’ཏི. ཝ་ཏྠུ ཨ་ཝི་སེ་སི་ཏཾ ཧོ་ཏཱིཏི ཨི་དཾ ‘‘ས་ཏཱི ཀཱ་ཡེ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཀཱ་ཡ-ས་དྡོ ས་མཱུ་ཧ་ཏྠ་ཏཱ་ཡ ཨ་ནཱ་མ་སི་ཏ་ཝི་སེ་སཾ ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀཾ ཝ་ད་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. པ་སཱ་ད་ཀཱ་ཡོ ཝི་ཡ ཀུ་ཙྪི་ཏཱ་ནཾ རཱ་གཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་ཏཱ་ཡ ཀཱ་ཡོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ན ཨ་ཏྠེ ས་ཏི དི་ཊྛི་ཡཱ ཝ་ཏྠུ ཝི་སེ་སི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ་པི ཨ་པ་ནཱི་ཏཱ. ན ཧི ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ ཁ་ནྡྷཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་ཏཱ་ཡ ‘‘ཀཱ་ཡོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟཱི་ཏི. སུ་དྡྷི་ཡཱ ཨ་ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏེ་ནཱཏི གོ་སཱི་ལཱ་དི་ནཱ, ལོ་ཀི་ཡ་སཱི་ལེ་ན ཝཱ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་སཱི་ལ་སྶ ཨ་པ་ད་ཊྛཱ་ནེ་ན. ‘‘ཨ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ནཱི་ཡ་ཏཱ་ས་ཏ་ཏཾ་ཙ་རི་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཧི ཝཱ སཱི་ལཾ, ཏ་པོ་ཙ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་མཱ་དི་ནྣ་ཏཱ་ཡ ཝ་ཏཾ. ཨ་ཏྟ་ནོ ག་ཝཱ་དི་བྷཱ་ཝཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ སཱི་ལཾ, ག་ཙྪ་ནྟོ་ཡེ་ཝ བྷ་ཀྑ་ནཱ་དི་ག་ཝཱ་དི་ཀི་རི་ཡཱ་ཀ་ར་ཎཾ ཝ་ཏཾ. ཨ་ཀ་ཏྟ་བྦཱ་བྷི་མ་ཏ་ཏོ ནི་ཝ་ཏྟ་ནཾ ཝཱ སཱི་ལཾ, ཏཾ་ས་མཱ་དཱ་ན་ཝ་ཏོ ཝེ་ས་བྷོ་ཛ་ན་ཀི་ཙྩ་ཙ་ར་ཎཱ་དི་ཝི་སེ་ས་པ་ཊི་པ་ཏྟི ཝ་ཏ’’ནྟི ཙ སཱི་ལ་བྦ་ཏཱ་ནཾ ཝི་སེ་སཾ ཝ་ད་ནྟི.
༡༠༠༧. ཨི་མ་སྶུ་པྤཱ་དཱ ཨི་དཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨུ་པྤཱ་དོ་ཏི ན ཛ་ན་ན་མ་ཏྟཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ, ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ནི་རོ་དྷོ་པཱི་ཏི ‘‘ཨ་ཝི་གྷཱ་ཏཾ ཛ་ན་ས་དྡོ ཝ་ད་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏྠཱ་ཡཾ ཛ་ན-ས་དྡེ ན་ཡོ, ཛ་ནི་ཏཱ་ཏི ཛ་ནཱ, ཨ་ཝི་ཧ་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པུ་ཐཱུ ཛ་ནཱ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱཏི པུ་ཐུ་ས་ཏྠུ་མཱ་ནི་ནོ ས་ཏྟཱ. ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ར་ཎཱ་དི་ཨ་ཏྠོ ཝཱ ཛ་ན-ས་དྡོ ཨ་ནེ་ཀ་ཏྠ་ཏྟཱ དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ. ཁ་ནྡྷཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དཱི་ནཾ ས་ཝ་ནཱ་དྷཱི་ན་ཏྟཱ པ་ཉྙཱ་ཙ་ཀྑུ་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་སྶ ཏེ་སཾ ས་ཝ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་དཱི་པ་ཀཾ ‘‘ཨ་སྶུ་ཏ་ཝཱ’’ཏི ཨི་དཾ པ་དཾ ཨ་ནྡྷ་ཏཾ ཝ་ད་ཏི.
ཀ་ཏཾ ཛཱ་ན་ནྟཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནཱ པ་རེ་ཧི ཙ ཀ་ཏཾ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཾ ཏེ་ཧི ནི་པྥཱ་དི་ཏཾ སུ་ཁ་དུ་ཀྑཾ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ཛཱ་ན་ནྟི. པ་རེ་སཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ པ་རེ་ཧི ཀ་ཏཾ ཨུ་པ་ཀཱ་རཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ་ཀཱ་རེ་ན པཱ་ཀ་ཊཾ ཀ་རོ་ནྟི. བྱཱ་དྷི་ཨཱ་དཱི་ཧི དུ་ཀྑི་ཏ་སྶ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ་དིཀཱ་ཏ་བྦཾ, སཾ་སཱ་ར་དུ་ཀྑ་དུ་ཀྑི་ཏ་སྶེ་ཝ ཝཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ་ཀཱ་རེ་ན ཀཱ་ཏ་བྦཾ ཀ་རོ་ནྟི. ཨ་རི་ཡ་ཀ་ར་དྷ་མྨཱ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནཱི་ཏི པུ་རི་མ་ས་ཙྩ་དྭ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཝི་པ་སྶི་ཡ་མཱ་ནཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ་ད་ཡོ’’ཏི. པ་རི་ཉྙཱ་དི་ཝི་སེ་སེ་ན ཝཱ པ་སྶི་ཡ་མཱ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠེ ས་ཏི ཨ་ནི་ཙྩཱ་ད་ཡོཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ནི་ཙྩ་མྤི ནི་བྦཱ་ནཾ ག་ཧི་ཏ་ནྟི ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་ཝ་སེ་ན་པི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ, ཨ་ནི་ཙྩ་ཏྟཱ་ད་ཡོ ཝཱ ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཱ་ད་ཡོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.
ཨ་ཝ་སེ་ས་ཀི་ལེ་སཱ ཀི་ལེ་ས་སོ་ཏཾ. ཉཱ་ཎནྟི ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ཛཱ་ན་ནཾ. ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ཝ་བོ་དྷེ་ན ཧི ཏ་སྶ ཏཱ་ནི ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟི་དྷ་མྨ་ཏཾ ཨཱ་པཱ་དི་ཏ་ཏཱ་ཡ ས་ནྟཱ་ནེ ཨ་པྤ་ཝེ་སཱ་ར་ཧཱ་ནི ‘‘སཾ་ཝུ་ཏཱ་ནི པི་ཧི་ཏཱ་ནཱི’’ཏི ཙ ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཏ་ཐཱཏི ས་བྦ་ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཝི་པྤ་ཀཱ་ར་སྶ ཁ་མ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན. ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་དྷ་མྨཱ ཨེ་ཏཱ་ཡ ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ཁ་མ་ནྟཱི་ཏི པ་ཉྙཱ ཁ་ནྟཱིཏི. ཨ་དུ་ཊྛ་སྶེ་ཝ ཏི་ཏི་ཀྑཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཏ་ཐཱ་པ་ཝ་ཏྟཱ ཁ་ནྡྷཱ་ཏི ཨ་དོ་ས་པྤ་དྷཱ་ནཱ ཁ་ནྡྷཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ‘‘ཨ་དོ་སོ ཨེ་ཝ ཝཱ’’ཏི ཏ་ཏི་ཡོ ཝི་ཀ་པྤོ ཝུ་ཏྟོ. ས་ཏི་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏྟཱ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཱ་ནཾ ‘‘མུ་ཊྛ་སྶ་ཙྩ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཱ. ཨ་ཀྑ་ནྟི དོ་སོ. ས་སྶ་ཏཱ་དི་ཨ་ནྟ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟཱ དྷ་མྨ་ཊྛི་ཏཱི་ཏི ས་སྶ་ཏུ་ཙྪེ་དཱ་དི་གཱ་ཧོ ཏ་པྤ་ཊི་ལོ་མ་བྷཱ་ཝོ ཝུ་ཏྟོ. དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་ནི་བྦཱ་ན་ཝཱ་དོ ནི་བྦཱ་ནེ པ་ཊི་ལོ་མ་བྷཱ་ཝོ. ཙ་རི་མཱ་ནུ་ལོ་མ་ཉཱ་ཎ་ཝ་ཛ྄ཛྷ་ཏ་ཎྷཱ་དི་ཀོ ཀི་ལེ་སོ་ཏི ཝུ་ཏྟོ, པ་ཊི་པ་དཱ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཱ་ནི ཝི་ཡ གོ་ཏྲ་བྷུ་ཉཱ་ཎཾ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཀ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝ་ཏྟ་ཏི, ཀི་ལེ་ས་ཝི་ས་ཡཱ་ཏི་ལ་ངྒྷ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་ངྑཱ་ར…པེ… པ་ཧཱ་ན’’ནྟི.
དི་ཊྛི་ཡཱ་དཱི་ནཾ ས་མུ་ད་ཡ་ས་བྷཱ་ག་ཏཱ ཀ་མྨ་སྶ ཝི་ཀུ་པྤཱ་ད་ནེ ས་ཧ་ཀཱ་རཱི་ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝོ, ད་སྶ་ནཱ་དི་བྱཱ་པཱ་རཾ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ན་ཉྩ ད་སྶ་ནཱ་དི་ཀི་ཙྩཾ ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ན་ནྟི ཨེ་ཝ་ཉྷི ཡ་ཐཱ་ཏ་ཀྐི་ཏཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ རཱུ་པ་ནྟི ག་ཎྷཱ་ཏི. ཡ་ཐཱ་དི་ཊྛནྟི ཏ་ཀྐ་ད་སྶ་ནེ་ན ཡ་ཐོ་པ་ལ་དྡྷ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ན ཧི དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀོ རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ན་མེ་ཝ ཨ་ཏྟཱ་ཏི ག་ཎྷཱ་ཏཱི་ཏི. ཨི་མི་སྶཱ་པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱཏི སཱ་མ་ཉྙེ་ན རཱུ་པཾ ཨ་ཏྟཱ་ཏི ས་བྦ་ས་ངྒཱ་ཧ་ཀ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ. རཱུ་པེ…པེ… མཱ་ནནྟི ཙ་ཀྑཱ་དཱི་སུ ཏཾ་ས་བྷཱ་ཝོ ཨ་ཏྟཱ་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ ཨ་ཏྟ་གྒ་ཧ་ཎཾ. ཨ་ན་ཉྙ་ཏྟཱ་དི་གྒ་ཧ་ཎནྟི ཨ་ན་ཉྙ་ཏྟཾ ཨ་ཏྟ་ནི་ཡ་ཨ་ཏྟ་ནི་སྶི་ཏ་ཨ་ཏྟཱ་དྷཱ་ར་ཏཱ་ག་ཧ་ཎཾ. ཝ་ཎྞཱ་དཱི་ནནྟི ཝ་ཎྞ་རུ་ཀྑ་པུ་པྥ་མ་ཎཱི་ནཾ. ན་ནུ ཙ རུ་ཀྑ་པུ་པྥ་མ་ཎི་ཡོ པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ན ཝི་ཛྫ་ནྟི? ས་ཙྩཾ ན ཝི་ཛྫ་ནྟི, ཏ་དུ་པཱ་དཱ་ནཾ པ་ན ཝི་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཏཾ ས་མུ་དི་ཏཱ་དི་པྤ་ཀཱ་རཾ ཨི་དྷ རུ་ཀྑཱ་དི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི རུ་ཀྑཱ་དི་ནི་ད་སྶ་ནེ་པི ན དོ་སོ ཚཱ་ཡཱ་རུ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཡ རཱུ་པ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ སཾ་སཱ་མི་བྷཱ་ཝཱ་དི་མ་ཏྟ་སྶ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ.
༡༠༠༨. ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ས་བྷཱ་ཝནྟི ཛཱ་ཏི་བྷ་ཝཱ་དཱི་ནཾ ནི་བྦ་ཏྟི་ནི་བྦ་ཏྟ་ནཱ་དི་ས་བྷཱ་ཝཾ, ཨུ་པྤཱ་ད་ན་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ.
༡༠༠༩. སཱ་མ་ཉྙེ་ན ‘‘ཏ་དེ་ཀ་ཊྛཱ ཀི་ལེ་སཱ’’ཏི (དྷ. ས. ༡༠༡༠), པ་ར་ཏོ ‘‘ཨ་ཝ་སེ་སོ ལོ་བྷོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ (དྷ. ས. ༡༠༡༡) པཱ་རི་སེ་ས་ཏོ སཱ་མ་ཏྠི་ཡ་ཏོ ཝཱ ལ་བྦྷ་མཱ་ན་ཏཱ་ཡ ས་ཏི་པི ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟེ ས་རཱུ་པེ་ན པ་བྷེ་དེ་ན ཝཱ དི་ཊྛི་ཨཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ལོ་བྷཱ་ད་ཡོ ‘‘ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨི་དྷ …པེ… སྶེ་ཏུ’’ནྟི. ཨ་ཏྠ་ཏོ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི ལོ་བྷཱ་དཱི་ཧི ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ དི་ཊྛི་ཡཱ ཨེ་ཝ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ཀི་ལེ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨི་ཏི་པི ཨ་ཏྠོ ཡུ་ཛྫ་ཏི སཾ་ཡོ་ཛ་ན་ཀི་ལེ་སཱ་ན་མྤི པ་ཊི་ནི་དྡེ་སཱ་ར་ཧ་ཏྟཱ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ. སཾ་ཡོ་ཛ་ན་ར་ཧི་ཏེ་ཧཱིཏི སཾ་ཡོ་ཛ་ན་བྷཱ་ཝ་ར་ཧི་ཏེ་ཧི ཐི་ན་ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཨ་ཧི་རི་ཀཱ་ནོ་ཏྟ་པྤེ་ཧི, ཐི་ན་ཨ་ཧི་རི་ཀཱ་ནོ་ཏྟ་པྤེ་ཧི ཝཱ.
༡༠༡༣. ཨེ་ཀ་དེ…པེ… ཝ་ད་ཏི ཨ་ཝ་ཡ་ཝེ་ན་པི ས་མུ་དཱ་ཡོ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི. ཧེ་ཏུ ཨེ་ཏེ་སཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཝཱ ཧེ་ཏུ་ཀཱ. ཨ་ནི་ཡ་ཏོཏི ན ཨ་ཝ་དྷཱ་རི་ཏོ. པུ་རི་མ་པ་དཱ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ཏྠ་ཏྟཱ ཝི་ཝ་ར་ཎཱི་ཡ་ཏྠ་ཝཱ. ཨ་ཏྠ་ཏོ ནི་ཀྑི་པི་ཏུནྟི ‘‘ཏ་ཡོ ཀུ་ས་ལ་ཧེ་ཏཱུ ཨ་ལོ་བྷོ ཨ་དོ་སོ ཨ་མོ་ཧོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དྷ. ས. ༡༠༦༠) ཝི་ཡ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ན ད་སྶི་ཏ་དྷ་མྨེ་ཡེ་ཝ ཧེ་ཏུ་པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་ཧེ་ཏུ་ཀ་བྷེ་ད་ཏོ ཨ་ཏྠ་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ནི་དྡི་སི་ཏུ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
༡༠༢༩. ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡུ་ཏྟ་ཝ་ཛྫཱ་ནཾ མ་ཧ་གྒ་ཏཱ་ནཾ པ་རི་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝཱ ‘‘མ་ཧ་གྒ་ཏཱ ཝཱ ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷཱ་ད་ཡོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཏཱི་ཏཾ་ས་ཉཱ་ཎ་སྶ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཏྟཱ ‘‘ཙེ་ཏོ…པེ… ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ.
༡༠༣༥. ཨ་ན་ནྟ་རེ ནི་ཡུ་ཏྟཱ་ནཱིཏི ཙུ་ཏི་ཨ་ན་ནྟ་རཾ ཕ་ལཾ ཨ་ན་ནྟ་རཾ, ཏ་སྨིཾ ནི་ཡུ་ཏྟཱ་ནི ཏཾ ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན ནི་པྥཱ་ད་ན་ཏོ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་མ་ན་ཀཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་ར་སྶ ཨ་ན་ནྟ་ར་སྶ ཀ་ར་ཎཾ ཨ་ན་ནྟ་རཾ, ཏཾ སཱི་ལཱ་ནཱི་ཏི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ནེ་ཀེ་སུ ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡེ་སུ ཀ་ཏེ་སུ ཀི་ཉྩཱ་པི བ་ལ་ཝ་ཏོ་ཡེ་ཝ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་དཱ་ནཾ, ན ཨི་ཏ་རེ་སཾ, ཨ་ཏྟ་ནཱ པ་ན ཀཱ་ཏ་བྦ་ཀི་ཙྩ་སྶ ཏེ་ནེ་ཝ ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཏ་སྶ ཝི་པཱ་ཀ་སྶ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ན ཨི་ཏ་རཱ་ནི ཏེ་ན ནི་ཝཱ་རི་ཏ་ཕ་ལཱ་ནི ནཱ་མ ཧོ་ནྟི, ཀོ པ་ན ཝཱ་དོ པ་ཊི་པ་ཀྑེ་སུ ཀུ་ས་ལེ་སཱུ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་ཊི་པ་ཀྑེ་ན ཨ་ནི་ཝཱ་ར་ཎཱི་ཡ་ཕ་ལ་ཏྟཱ’’ཏི. ‘‘ཨ་ནེ་ཀ་སྨི་མྤི…པེ… ན་ཏྠཱི’’ཏི ཀ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ, ན་ནུ ཨ་ནེ་ཀེ་སུ ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡེ་སུ ཀ་ཏེ་སུ བ་ལ་ཝཾ་ཡེ་ཝ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་དཱ་ཡ་ཀ་ནྟི ཏེ་ན ཨི་ཏ་རེ་སཾ ཝི་པཱ་ཀོ པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ན ཙ ཏེ་ས’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཏ་ཉྩ ཏེ་སཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨ་པྤ་ཊི་བཱ་ཧ་ཀ་ཏྟཾ མཱ་ཏི་ཀཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཝི་ཙཱ་རི་ཏ་མེ་ཝ.
ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨཱ་པ་ནྣཾ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་རུ་ཏ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ པཱ་ལི༹་ཡཱ ཨ་ཏྠཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ཝཱ་དཱ་ནཾ ཏ་པྤ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཝཱ་དཱ་དཱི་ནཾ ཝི་སེ་སཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘པུ་རི་མ་ཝཱ་དོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་བྷེ་དཾ པ་ན ས་མྦྷཱ་ར་ཀ་མྨཾ བ་ནྡྷ་མོ་ཀྑ་ཧེ་ཏཱུ་ཏི བ་ནྡྷ་མོ་ཀྑ་ཧེ་ཏུཾ པ་ཊི་སེ་དྷེ་ནྟོ་པི ཀ་མྨཾ པ་ཊི་སེ་དྷེ་ཏི. སུ་མ་ངྒ་ལ་ཝི་ལཱ་སི་ནི་ཡཾ པ་ན ཝི་པཱ་ཀ་སྶ ཀ་མྨ་ཀི་ལེ་ས་ས་མཱ་དྷི་པ་ཉྙཱ་ནཾ ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝི་པཱ་ཀོ་པི བ་ནྡྷ་མོ་ཀྑ་ཧེ་ཏཱུ་ཏི ‘‘ན་ཏྠི ཧེ་ཏཱུ་ཏི ཝ་ད་ནྟོ ཨུ་བྷ་ཡཾ པ་ཊི་བཱ་ཧ་ཏཱི’’ཏི (དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༡༧༠-༡༧༢) ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཀ་མྨཾ པ་ཊི་སེ་དྷེ་ནྟེ་ན་པི ཝི་པཱ་ཀོ པ་ཊི་སེ་དྷི་ཏོ ཧོ་ཏི, ཝི་པཱ་ཀཾ པ་ཊི་སེ་དྷེ་ནྟེ་ན་པི ཀ་མྨ་ནྟི ཏ་ཡོ་པི ཨེ་ཏེ ཝཱ་དཱ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨུ་བྷ་ཡ་པ་ཊི་སེ་དྷ་ཀཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ནི་ཡ་ཏ་མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛིནྟི ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཝཱ་དཱ་དི་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟེ ཨ་ས་དྡྷ་མྨེ ཨུ་གྒ་ཧ་པ་རི་པུ་ཙྪཱ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་པ་སུ་ཏ་སྶ ‘‘ན་ཏྠི ཧེ་ཏཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ར་ཧོ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཙི་ནྟེ་ནྟ་སྶ ཏ་སྨིཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ མི་ཙྪཱ་ས་ཏི ས་ནྟི་ཊྛ་ཏི, ཙི་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་གྒཾ ཧོ་ཏི, ཛ་ཝ་ནཱ་ནི ཛ་ཝ་ནྟི. པ་ཋ་མ་ཛ་ཝ་ནེ ས་ཏེ་ཀི་ཙྪོ ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ དུ་ཏི་ཡཱ་དཱི་སུ. ས་ཏྟ་མེ ཨ་ཏེ་ཀི་ཙྪ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏྟོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཡཱ ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟཱ དི་ཊྛི, ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ནི་ཡ་ཏ་མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི’’ནྟི. ཏ་ཏོ པུ་རི་མ་བྷཱ་ཝཱ ཨ་ནི་ཡ་ཏཱ.
༡༠༣༩. ས་ཧ་ཛཱ་ཏ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ ནི་སྶ་ཡ ཨ་ཏྠི ཨ་ཝི་ག་ཏཱ་དི་ཝི་སི་ཊྛ་བྷཱ་ཝེ་པི མ་གྒ་པ་ཙྩ་ཡ་སྶ ས་མྤ་ཡོ་ག་ཝི་སི་ཊྛ་ཏཱ་དཱི་པ་ནེ་ནེ་ཝ ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་དི་ཝི་སི་ཊྛ་ཏཱ་པི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘ས་མྤ་ཡུ་ཏྟོ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ‘‘ས་མྤ་ཡོ་ག་ཝི་སི་ཊྛེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. མ་གྒ…པེ… ད་སྶེ་ཏུཾ, ན པ་ན མ་གྒ་ངྒཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ མ་གྒ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨེ་ཝཾ ས་ཏཱིཏི ཡ་དི མ་གྒ་ངྒཱ་ནཾ མ་གྒ་པ་ཙྩ་ཡ་ལཱ་བྷི་ཏཱ་ཡ པ་ཀཱ་ས་ནོ པ་ཋ་མ་ན་ཡོ, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ. མ་གྒ་ངྒཱ་ནི་པི ཝེ་ད་ནཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ མ་གྒ་ཧེ་ཏུ་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏྟཱ ཨ་མ་གྒ་ས་བྷཱ་ཝཱ་ནཾ ཨ་ལོ་བྷཱ་དཱི་ནཾ ཏ་ད་ཉྙེ་སཾ ཏ་དུ་བྷ་ཡ་ས་བྷཱ་ཝཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་དཱི་པ་ནེ ཏ་ཏི་ཡ་ན་ཡེ ཝི་ཡ ན ཋ་པེ་ཏ་བྦཱ་ནཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཋ་པེ་ཏྭཱ་ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ’’ཏི. པུ་བྦེཏི པུ་རི་མ་ན་ཡེ.
དུ་ཏི་ཡ་ན་ཡེ་པཱིཏི པི-ས་དྡེ་ན པ་ཋ་མ་ན་ཡཾ ས་མྤི་ཎྜེ་ཏི. ཏེ་ན ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ པུ་རི་མ་སྨིཾ ན་ཡ་དྭ་ཡེ ཋ་པི་ཏ་ཏྟཱ ཏ་སྶ ས་ཧེ་ཏུ་ཀ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ནོ ཏ་ཏི་ཡ་ན་ཡོ ཨཱ་ར་དྡྷོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ཏི་ཡ་ན་ཡེ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ ས་ཧེ་ཏུ་ཀ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ནཾ ཨ་ནི་ཙྪ་ནྟོ ཙོ་ད་ཀོ ‘‘ཀ་ཐཾ ད་སྶི་ཏོ’’ཏི ཙོ་དེ་ཏྭཱ ‘‘ན་ནཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ཝི་ཝ་ར་ཏི. ཨི་ཏ་རོ ‘‘ཡ་ཐཱ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ད་སྶ་ནེ་ན པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ན་མྤི ལོ་བྷཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ས་ཧ་ཛེ་ཀ་ཊྛ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ར་ཀྑ་ནྡྷ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཏོ ད་སྶ་ནེ་ན པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ས་ངྒ་ཧོ ཝི་ཡ མ་གྒ་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ཡ་པི ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ མ་གྒ་ཧེ་ཏུ་ཀ་བྷཱ་ཝོ་པི ཡུ་ཛྫ་ཏི མ་གྒ་ཧེ་ཏུ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ར་ཀྑ་ནྡྷ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙ་སྶེ་ཝཱཏི ཏ་ཏོ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ས་ངྑཱ་ཏ་ཧེ་ཏུ་ཏོ ཨ་ཉྙ་སྶ ཨ་ལོ་བྷཱ་དོ་ས་སྶེ་ཝ. ཨ་ཉྙེ་ནཱཏི ‘‘མ་གྒོ ཧེ་ཏཱུ’’ཏི ཨི་ཏོ ཨ་ཉྙེ་ན. ཨ་ལོ་བྷཱ་དོ་སཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ཝེ་ཎི་ཀེ་ན མ་གྒ་ཧེ་ཏཱུ་ཏི ཨི་མི་ནཱ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན. སཱ་དྷཱ་ར་ཎེ་ན པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ནཱཏི ཏི་ཎྞ་མྤི ཧེ་ཏཱུ་ནཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ མ་གྒཱ་མ་གྒ་ས་བྷཱ་ཝཱ་ནཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎེ་ན མ་གྒ་ཧེ་ཏུ་མ་གྒ་ཧེ་ཏཱུ་ཏི ཨི་མི་ནཱ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན. ཏེ་སནྟི ཧེ་ཏཱུ་ནཾ. ཨ་ཉྙེ་སནྟི ཧེ་ཏུ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ནཾ. ཨ་ཏྠ་ཝི་སེ་ས་ཝ་སེ་ནཱཏི ‘‘མ་གྒ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ’’ཏི པཱ་ལི༹་ཡཱ ཨ་ཏྠ་ཝི་སེ་ས་ཝ་སེ་ན. ཨ་མོ་ཧེ་ན ཨ་ལོ་བྷཱ་དོ་སཱ་མོ་ཧེ་ཧི ཙ སེ་ས་དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་ཧེ་ཏུ་ཀ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ དུ་ཏི་ཡ་ཏ་ཏི་ཡ་ན་ཡཱ ‘‘ས་རཱུ་པ་ཏོ ཧེ་ཏུ་ཧེ་ཏུ་མ་ནྟ་ད་སྶ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཱ. ཏ་ཐཱ་ཨ་ད་སྶ་ན་ཏོཏི ས་རཱུ་པེ་ན ཨ་ད་སྶ་ན་ཏོ. ཨ་ཏྠེ་ན…པེ… ག་མ་ན་ཏོཏི ‘‘མ་གྒ་ངྒཱ་ནི ཋ་པེ་ཏྭཱ ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟོ’’ཏི (དྷ. ས. ༡༠༣༩) ཝ་ཙ་ན་ཏོ མ་གྒ་ས་བྷཱ་ཝཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ མ་གྒ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་ས་ངྑཱ་ཏོ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ནཾ ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ ས་རཱུ་པ་ཏོ ད་སྶི་ཏོ. མ་གྒ་ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ པ་ན ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ནཾ ཧེ་ཏུ་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཉཱ་པི་ཏོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༡༠༤༠. ཨ་ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨོ ག་རུ་ཀཱ་ཏ་བྦོ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ‘‘ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ནེ་ཝ པ་ཊྛཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ (པ་ཊྛཱ. ཨ་ཊྛ. ༡.༣) ‘‘ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དྷི་པ་ཏི ཛཱ་ཏི་བྷེ་ད་ཏོ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀ་ཀི་རི་ཡ་རཱུ་པ་ནི་བྦཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཚ་བྦི་དྷོ’’ཏི ཝ་ཀྑ་ཏི. མ་གྒཱ་དཱི་ནི ཋ་པེ་ཏྭཱཏི མ་གྒཱ་དཱི་ནི པ་ཧཱ་ཡ. ཨ་ཉྙེ་སནྟི མ་གྒཱ་དི་ཏོ ཨ་ཉྙེ་སཾ. ཨ་དྷི…པེ… ཝ་སྶཱཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དྷི་པ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་སྶ. པ་ཉྙུ་ཏྟ་ར་ཏྟཱ ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཀ་ཐཱ་ཡ ཙ པ་ཉྙཱ་དྷུ་ར་ཏྟཱ ཝཱི་མཾ་སཱ་དྷི་པ་ཏི་སྶ སེ་སཱ་དྷི་པ་ཏཱི་ནཾ པ་དྷཱ་ན་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
༡༠༤༡. པ་དེ་ས་ས་ཏྟ་ཝི་ས་ཡ་ཏྟཱ པ་ཋ་མ་ཝི་ཀ་པྤ་སྶ ས་ཀ་ལ་ས་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཀ་པྤ་ས་ཧ་སྶཱ་ཏི་ཀྐ་མེ་པི ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ལ་དྡྷོ་ཀཱ་སཾ ཡཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱིཏི ལ་དྡྷོ་ཀཱ་སཾ ཡཾ ཀ་མྨཾ པཱ་པུ་ཎི་སྶ་ཏི. ཀ་པྤ་ས་ཧ་སྶཱ་ཏི་ཀྐ་མེ ཨ་ཝ་སྶཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཝི་པཱ་ཀ་ཏྟཱ ཏ་ད་པི…པེ… ཝུ་ཙྩ་ཏཱིཏི. ཨ་ལ་དྡྷ་ཏྟ་ལཱ་བྷ་ཏཱ་ཡ ཨུ་པྤཱ་དཱ་དི་ཀྑ་ཎཾ ཨ་པྤ་ཏྟ་སྶ ཝི་པཱ་ཀ་སྶ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣ་བྷཱ་ཝོ ན་ཏྠི་བྷཱ་ཝོ པཱ་ཀ་ཊ་བྷཱ་ཝཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ན་ཏྠི ནཱ་མ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ནུ་པྤ་ནྣོ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་ཏྠཱཏི ཨ་རཱུ་པ་བྷ་ཝ་ངྒེ.
ཨ་ཝི་པ་ཀྐ་ཝི་པཱ་ཀཾ ཀ་མྨཾ ས་ཧ་ཀཱ་རཱི་ཀཱ་ར་ཎ་ས་མ་ཝཱ་ཡཱ་ལཱ་བྷེ་ན ཨ་ཀ་ཏོ་ཀཱ་སཾ ཝི་པཱ་ཀཱ་བྷི་མུ་ཁ་བྷཱ་ཝཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝི་པ་ཀྐ་ཝི་པཱ་ཀ་ཀ་མྨ་ས་རི་ཀྑ་ཀ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ལ་དྡྷོ…པེ… དེ་ཡྻཱ’’ཏི. ཀི་ཙྩ་ནི་པྥ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ས་ཏི ཨུ་པྤ་ནྣ་མྤི ཀ་མྨཾ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣ་ས་མཱ་ན་ནྟི ‘‘ཨོ་ཀཱ་སོ ན བྷ་ཝེ་ཡྻཱ’’ཏི ཨེ་ཏ་སྶ ས་མ་ཏྠ་ཏཱ ན སི་ཡཱཏི ཨ་ཏྠ་མཱ་ཧ. ཏེ་ན ཨ་པ་ཙ་ཡ་གཱ་མི་ཀ་མྨ་ཀི་ཙྩ་སྶ ཨོ་ཀཱ་སཱ་བྷཱ་ཝོ ད་སྶི་ཏོ. པུ་བྦེ ནི་ར་ཏྠ་ཀ་ཏྟཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨོ་ཀཱ་སོ ན བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི པ་ཡོ་ཛ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཀ་མྨུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨོ་ཀཱ་སཱ་བྷཱ་ཝོ ཝུ་ཏྟོ. ‘‘ཝི་པཱ་ཀ་ཏོ ཨ་ཉྙ་སྶ པ་ཝ་ཏྟི་ཨོ་ཀཱ་སོ ན བྷ་ཝེ་ཡྻཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏེ་སཾ ཝི་སེ་སོ. དྷུ་ཝ་ཝི་པཱ་ཀ་སྶ ཀ་མྨ་སྶ ཝི་པཱ་ཀེ་ན ནི་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟ་བྷཱུ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡ་ཀ་མྨཱ་ནཾ ཝི་ཡ མ་ཧ་གྒ་ཏ་ཀ་མྨཱ་ནཾ ནི་ཡ་ཏ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ་བྷཱ་ཝཱ ཨ་ཊྛ་ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ ‘‘བ་ལ་ཝ་ཝི་ར་ཧེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་ཝི་སེ་ས་ན་དྷུ་ཝ་ཝི་པཱ་ཀ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘པ་ཉྩ ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡ་ཀ་མྨཱ་ནཱི’’ཏི ནི་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟཾ ད་ཊྛ་བྦཾ ནི་ཡ་ཏ་མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ་པི དྷུ་ཝ་ཝི་པཱ་ཀ་ཏྟཱ. ཡ་སྶ ཀ་མྨ་སྶ ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཡོ ཝི་པཱ་ཀོ ནི་ཡོ་ག་ཏོ ཨུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏི, སོ ཏ་སྶ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཀཱ་ལེ་པི ཨུ་པྤཱ་དི་ཝོ་ཧཱ་རཾ ལ་བྷ་ཏི. སོ ཙ ཨུ་པྤཱ་དི་ཝོ་ཧཱ་རོ ཨཱ་ཡཱུ་ཧི་ཏ་ཀ་མྨ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོ བྷཱ་ཝི་ནཱ ཨཱ་ཡཱུ་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན མ་གྒོ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣོ་ཏི ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡཾ ཨཱ་ཡཱུ་ཧི་ཏཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
༡༠༥༠. ཨུ་པཱ་དཱ་ནེ་ཧི ཨཱ་དི་ནྣཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་ཉྙེཏི ཨུ་པཱ་དཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎེ་ཧི ཨ་ཉྙེ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ནི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨཱ་དི་ཀེ་ན ག་ཧ་ཎེ་ནཱཏི ‘‘ཨ་ཧཾ ཕ་ལཾ ས་ཙྪཱ་ཀཱ་སི’’ནྟི ཨེ་ཝཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཉཱ་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ག་ཧ་ཎེ་ན. ཨི་དཱ་ནི ཨུ་པེ་ཏ་ཏྠ་དཱི་པ་ཀ་སྶ ཨུ་པ-ས་དྡ་སྶ ཝ་སེ་ན ཨུ་པཱ་དི་ནྣ-ས་དྡ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ཝ་ཏྟུཾ ‘‘ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ས་དྡེ་ན ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ནི་བྦཱ་ན་སྶ ཨ་ན་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ‘‘ཨ་མ་གྒ་ཕ་ལ་དྷ་མྨཱ་ཡེ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨི་ཏ་རེ་ཧཱིཏི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་པ་དཱ་དཱི་ཧི.
ཏི་ཀ་ནི་ཀྑེ་པ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
དུ་ཀ་ནི་ཀྑེ་པ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༠༦༢. མེ་ཏྟཱ་ཡ ཨ་ཡ་ནཾ ཨུ་པ་ག་མ་ནཾ མེ་ཏྟཱ་ཡ་ནཾ, ཏ་ཉྩ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟཱ་ནེ མེ་ཏྟཱ་ཡ ལཱ་བྷོ ཨུ་པྤཱ་ད་ནཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པ་ག་མོ ཨ་ཏྠ་ཏོ མ་ཛྫ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི ‘‘མེ་ཏྟཱ, མེ་ད་ན’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ‘‘སི་ནེ་ཧ་ན’’ནྟི ཨཱ་ཧ.
༡༠༦༥. ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ཝི་ས་ཡེ ཙི་ཏྟཾ སཾ་ར་ཉྫ་ཏཱི་ཏི ཙི་ཏྟ་སྶ སཾ་ར་ཉྫ་ནཾ. ཏ་ཎྷཱ་ཝི་ཙ་རི་ཏཱ་དཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཨེ་ས་ནཱ་ད་ཡོ ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ. ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཝི་པུ་ལ་ཏཱ ཝི་ས་ཡ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ས་བྷཱ་ཝ་སྶ རཱུ་པཱ་དི་ཀ་སྶ ནི་ཙྩཱ་དི་ཏོ ག་ཧ་ཎཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ ཝི་སེ་ས་ཏོ ཏ་ཎྷཱ་ཝ་སེ་ན ཧོ་ཏི ཏ་ཎྷཱ་ར་ཧི་ཏཱ་ཡ དི་ཊྛི་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝཱ་ཏི ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཝ་སེ་ན ནི་མི་ཏྟ་སྶ ཀ་ཏྟུ་བྷཱ་ཝ་མཱ་ཧ ‘‘ནི་ཙྩཱ་དི་ཏོ ག་ཎྷ་ནྟཱི ཝི་སཾ་ཝཱ་དི་ཀཱ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. པཱ་ཀ་ཊེ་ན ས་དྡེ་ན ལ་བྦྷ་མཱ་ན་ཏྟཱ ཡ་ཐཱ་རུ་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཡ་མཱ་ན་ཏྟཱ ཙ ཝི་ས་ཏྟི་ཀཱས་དྡ་སྶ ཝི་ས་ཏ་ས་བྷཱ་ཝོ ‘‘པ་དྷཱ་ནོ ཨ་ཏྠོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ. ‘‘ཨ་ནྟ་ལི་ཀྑ་ཙ་རོ པཱ་སོ, ཡྭཱ་ཡཾ ཙ་ར་ཏི མཱ་ན་སོ. ཏེ་ན ཏཾ བཱ་དྷ་ཡི་སྶཱ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་སེ་ན (སཾ. ནི. ༡.༡༥༡; མ་ཧཱ་ཝ. ༣༣) མཱ་རེ་ན ག་ཧི་ཏ་ཏཱ་ཡ.
༡༠༦༦. ཨ་ན་ཏྠ་ཙ་ར་ཎཱ་དི་ཨ་ན་བྷི་ས་ནྡྷཱ་ན་ཀ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏེ་སུ ཙ ཝ་སྶ་ཝཱ་ཏཱ་དི་ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཀོ་པོ ཝི་ཡ ས་ཏྟེ་སུ ཨ་ཏྠཱ་ཙ་ར་ཎཱ་དི་ནཱ ཨཱ་རོ་པ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་སུ་ཡེ་ཝ ཏ་ད་ཛ྄ཛྷཱ་རོ་པ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟོ ཡ་དི་པི ཨ་ནཱ་ཡ་ཏ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཊྛཱ་ནཱ་གྷཱ་ཏོ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི, ས་ཏྟ་ཝི་ས་ཡ་ཏྟཱ པ་ན ས་ཏི ཙི་ཏྟ་སྶ ཨེ་ཀ་ནྟ་བྱཱ་པ་ཏྟི་ཡཾ ཀ་མྨ་པ་ཐ་བྷེ་དོ ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ས་ཀྐཱ ཝི་ཉྙཱ་ཏུཾ, ཨ་ཊྛཱ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ཡཾ པ་ན་སྶ ན སི་ཡཱ ཀ་མྨ་པ་ཐ་བྷེ་དོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཏྟེ་སུ ཨུ་པྤ་ནྣོ ཨ་ཊྛཱ་ན་ཀོ་པོ ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི. པ་ཊི་གྷཱ་དི་པ་དཱ་ནཾ གྷ་ཊྚ་ནཱ་པུ་རི་མ་ཡཱ་མ་ཝི་ཀཱ་རུ་པྤ་ཏྟི་ས་མ་ཉྙཱ་དཱི་སུ་པི ད་སྶ་ན་ཏོ ‘‘པ་ཊི་ཝི་རོ་དྷཱ་དི་པ་དཱ་ནི ཏེ་སཾ ཝི་སེ་ས་ན་ཏྠཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
༡༠༩༡. དྭེ དྷ་མྨཱ ཏ་ཡོ དྷ་མྨཱ་ཏི ས་དྡ་ནྟ་ར་ས་ནྣི་དྷཱ་ནེ་ན པ་རི་ཙྪེ་ད་ཝ་ཏོ བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་སྶ ད་སྶ་ན་ཏོ ‘‘ཨ་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ནེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་དྡེ་སོ ཀ་ཏོཏི ཨི་ཏི-ས་དྡོ ཧེ་ཏུ་ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ན བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨུ་དྡེ་ས་ཀ་ར་ཎཾ བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ནེ་ན པུ་ཙྪཱ་ཡ ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི དཱི་པེ་ཏི. ཨུ་དྡེ་སཱ་ནུ་ཝི་དྷཱ་ཡི་ནཱི ཧི པུ་ཙྪཱ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི ས་ངྑཱ་པ་རི་ཙྪི་ནྣེ ཨུ་དྡེ་སེ ‘‘ཀ་ཏ་མེ ཝཱ ཏ་ཡོ’’ཏི ས་ངྑཱ་པ་རི་ཙྪི་ནྣཱ་ཝ པུ་ཙྪཱ ཀ་རཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི. ཨུ་དྡེ་སེ་ན དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཏྠི་ཏཱ་མ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནི་ཙྪཱ་ཡཾ ས་བྷཱ་ཝ་བྷཱུ་མི་ཀཱ་ར་ཎ་ཕ་ལཱ་དི་པ་རི་ཙྪེ་དོ ཝི་ཡ ས་ངྑཱ་པ་རི་ཙྪེ་དོ་པི ན ཀཱ་ཏ་བྦོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ‘‘ཨ་ནི་དྡྷཱ་རི་ཏ་པ་རི་ཙྪེ་དེ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཨ་པ་ཙྩ་ཡཱ དྷ་མྨཱ’’ཏི པ་ད་ཏོ པ་ན ཧེ་ཊྛཱ ཨ་ནེ་ཀ་བྷེ་ད་བྷི་ནྣཱ དྷ་མྨཱ ཨ་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ནེ་ནེ་ཝ ཨུ་དྡི་ཊྛཱ, ཨུ་དྡྷ་ཉྩ ཏ་ཐཱ ཨུ་དྡི་སཱི་ཡ་ནྟཱི་ཏི ཏཾ སོ་ཏ་པ་ཏི་ཏ་ཏཱ་ཡ བྷེ་དཱ་བྷཱ་ཝེ་པི པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ས་ངྑ་ཏ་དྷ་མྨ་སྶ ཙ སོ་པཱ་དི་སེ་ས་ནི་རུ་པཱ་དི་སེ་ས་རཱ་ག་ཀྑ་ཡཱ་དི་ཨ་ས་ངྑ་ཏཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཝ་ཙ་ནཱི་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པ་ཙ་རི་ཏ་བྷེ་དེ་ག་ཧི་ཏེ པ་ད་དྭ་ཡེ་ན ཨ་ཏྠི ཀཱ་ཙི བྷེ་ད་མ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨུ་དྡེ་སོ ཀ་ཏོཏི ཡུ་ཏྟཾ སི་ཡཱ. ཨུ་དྡེ་སཱ་ནུ་སཱ་རཱི་ནི པུ་ཙྪཱ་ནི་ག་མ་ནཱ་ནཱི་ཏི ཏཱ་ནི་པི ཏ་ཐཱ པ་ཝ་ཏྟཱ་ནི. ནི་དྡེ་སོ པ་ན ཡ་ཐཱ་དྷི་པྤེ་ཏ་ས་བྷཱ་ཝཱ་དི་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཀཱ་ཏ་བྦོ་ཏི ཨ་ས་ངྑ་ཏཱ དྷཱ་ཏུ ཨི་ཙྩེ་ཝ ཀ་ཏོ པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ བྷེ་དཱ་བྷཱ་ཝ་དཱི་པ་ན་ཏྠ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན པུ་ཙྪ་ནྟོ ཡ་སྶ ཀ་ཐེ་ཏི, ཏེ་ན ཀཱ་ཏ་བྦ་པུ་ཙྪཱ་ཡ ཀ་ར་ཎ་ཏོ ཏ་གྒ་ཏཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནཾ སཾ་ས་ཡཾ ཝཱ ཨ་ནུ་ཝི་དྷཱ་ཡ་ཡེ་ཝ པུ་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ‘‘ས་བྷཱ་ཝ…པེ… ཨ་ཛཱ་ན་ནྟ་སྶ ཝ་སེ་ན པུ་ཙྪཱ ཀ་རཱི་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ནི་དྡེ་ས་ཏོ པུ་བྦེཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ པུ་ཙྪཱ་ནུ་ས་ནྡྷིཾ་ཡེ་ཝ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི.
༡༡༠༡. བྷི་ནྡི་ཏྭཱཏི ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ. རཱུ་པཱ་ཝ…པེ… ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱཏི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལ་མ་ཧཱ་ཀི་རི་ཡ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན མ་ཧ་གྒ་ཏ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་མྨ་ས་ན་ཝ་སེ་ན ཡ་ཐཱ་ཡོ་གཾ མ་ཧ་གྒ་ཏ་པྤ་མཱ་ཎ་དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་དི་ཝ་སེ་ན རཱུ་པ་རཱ་གཱ་རཱུ་པ་རཱ་ག་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟེ་ན ཨ་ཀུ་ས་ལ་མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན མ་ཧ་གྒ་ཏ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ན་ཨ་སྶཱ་ད་ན་ཝ་སེ་ན ཏཾ་ཏཾ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡ་ཉྩ ཏཾ་ཏཾ་ཝོ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟེ་ན ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནེ་ན ཙ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ནཾ པུ་རེ་ཙཱ་རི་ཀེ་ན ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་དྷ་མྨཱ ན ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ. ཨི་ཏ་རེ་ནཱཏི པ་རི་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎེ་ན. ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ་ན་མེ་ཝ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནནྟི ནི་དྡྷཱ་ར་ཎེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ. རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དཱི་ཧི ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ཧི ཏ་ཏྠ རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎེ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན་པི ས་དྡཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ཏཱ རཱུ་པ་སྶ ཙ ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ཏཱ. ཨེ་ཝཾ སེ་སེ་སུ་པི ཡོ་ཛ་ནཱ ད་ཊྛ་བྦཱ. ཙ་ཀྑུ་དྭཱ་རི་ཀེ་ན ས་དྡཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ཏཱ རཱུ་པ་སྶ ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ཏཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ དྭཱ་ར་བྷེ་ད་ཝ་སེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཨི་ཏ་རནྟི ཨི་ཊྛ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཨ་ནི་ཊྛ་མ་ནི་ཊྛ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཉྩ. རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཱ་ད་ཡོ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཝི་པཱ་ཀཱ་དཱི་ཧཱིཏི རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཱ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡོ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཝི་པཱ་ཀེ་ཧི ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཏོ ཉཱ་ཎ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀུ་ས་ལ་ཀི་རི་ཡེ་ཧི ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ཧི ཙ ཨ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ་ཏི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ནི་བྦཱ་ན་སྶ ཨ་ཝི་ཛཱ་ན་ན་ས་བྷཱ་ཝོ ཨེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ས་མྦྷ་ཝོ.
༡༡༠༢. རཱུ་པཱ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀ་མྨཱུ་པ་པ་ཏྟི་བྷ་ཝེ དི་ཊྛི་ར་ཧི་ཏོ ལོ་བྷོ བྷ་ཝཱ་ས་ཝོ་ཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཝི་ས་ཡོ དི་ཊྛི་ས་ཧི་ཏོ ས་བྦ་ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་དྷ་མྨ་ཝི་ས་ཡོ ཙ ལོ་བྷོ ཀཱ་མཱ་ས་ཝོ བྷ་ཝི་ཏུཾ ཡུ་ཏྟོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘བྷ་ཝཱ་ས་ཝཾ…པེ… སི་ཡཱ’’ཏི. ཀཱ་མཱ་ས་ཝ་བྷ་ཝཱ་ས་ཝ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟ་སྶ ཧི ལོ་བྷ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཾ ས་ཡ་མེ་ཝ ཝ་ཀྑ་ཏཱི་ཏི. པཱ་ལི༹་ཡནྟི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཀ་ཎྜ་པཱ་ལི༹་ཡཾ. ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ ‘‘ཀཱ་མཱ་ས་ཝོ ཨ་ཊྛ་སུ ལོ་བྷ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དེ་སུ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཨེ་ཝཾ ‘‘བྷ་ཝཱ་ས་ཝོ ཨ་ཊྛ་སུ ལོ་བྷ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དེ་སུ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཙ་ཏཱུ་སུ་དི་ཊྛི་ག་ཏ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་ལོ་བྷ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དེ་སུ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི (དྷ. ས. ༡༤༦༥) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘‘བྷ་ཝཱ་ས་ཝོ…པེ… ཡུ་ཏྟེ་སུ ཨེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝུ་ཏྟོ་ཏི སཱ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཐཱ ཙ ཝ་ཀྑ་ཏི ‘‘བྷ་ཝཱ་ས་ཝོ ཙ་ཏཱུ་སུ དི་ཊྛི་ག་ཏ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟེ་སུ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་ཝེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་དྷཱ་ཝ ཨེ་ཀ་ཏོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི (དྷ. ས. ཨ་ཊྛ. ༡༤༧༣). སོ་པི རཱ་གོཏི ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛི་ས་ཧ་ག་ཏོ རཱ་གོ. ཀཱ་མ་བྷ་ཝ་པ་ཏྠ་ནཱ ཝི་ཡ ཀཱ་མཱ་ས་ཝོ་ཏི ཡུ་ཏྟཾ ཝ་ཏྟུཾ. ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛི་ས་ཧ་ག་ཏ་རཱ་ག་ཀཱ་མ་བྷ་ཝ་པ་ཏྠ་ནཱ་ན་མྤི ཧི བྷ་ཝཱ་ས་ཝོ་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ‘‘ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛི་ས་ཧ་ག་ཏོ རཱ་གོ བྷ་ཝ་རཱ་ག་ཝ་སེ་ན པ་ཏྠ་ནཱ བྷ་ཝཱ་ས་ཝོ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ན ཏེ་སཾ ཨི་དྷ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་བྷ་ཝཱ་ས་ཝ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠ་ནྟི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཏ་ཐཱ ཧི ‘‘རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་ས་ངྑཱ་ཏེ ཀ་མྨ་ཏོ ཙ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཏོ ཙ དུ་ཝི་དྷེ་པི བྷ་ཝེ ཨཱ་ས་ཝོ བྷ་ཝཱ་ས་ཝོ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཀཱ་མ་བྷ་ཝ་པ་ཏྠ་ནཱ་ཡ ཏཱ་ཝ ཀཱ་མཱ་ས་ཝ་བྷཱ་ཝོ ཧོ་ཏུ, རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་བྷ་ཝེ་སུ ས་སྶ་ཏཱ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ས་ཧ་ག་ཏ་རཱ་ག་སྶ ཀ་ཐ་ནྟི? སོ་པི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཝི་ས་ཡེ ཀཱ་མ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཏོ ཀཱ་མཱ་ས་ཝོ་ཡེ་ཝ ནཱ་མ. ས་བྦེ་པི ཧི ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀཱ དྷ་མྨཱ ཀ་མ་ནཱི་ཡ་ཊྛེ་ན ཀཱ་མཱ་ཏི. ན ཙེ་ཏྠ ཨ་ནི་ཊྛ་པྤ་ས་ངྒོ དི་ཊྛི་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་ལོ་བྷ་སྶ བྷ་ཝཱ་ས་ཝ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝི་སུཾ ཨུ་དྡྷ་ཊ་ཏྟཱ. ཨ་ཝ་སྶ་ཉྩེ་ཏ་མེ་ཝཾ ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦཾ, ཨི་ཏ་ར་ཐཱ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་བྷ་ཝེ་སུ ཨུ་ཙྪེ་ད་དི་ཊྛི་ས་ཧ་ག་ཏ་སྶ་པི ལོ་བྷ་སྶ བྷ་ཝཱ་ས་ཝ་བྷཱ་ཝོ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻཱ་ཏི. ཀཱ་མཱ་ས་ཝཱ་ད་ཡོ ཨེ་ཝ དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀ་ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀཱ་ས་ཝ་བྷཱ་ཝེ་ན དྭི་དྷཱ ཝུ་ཏྟཱ.
༡༡༠༣. ཨི་དྷ པཱ་ལི༹་ཡཱ་པི བྷ་ཝཱ་ས་ཝ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟ་ལོ་བྷ་སྶ ཀཱ་མཱ་ས་ཝ་བྷཱ་ཝོ ན ན ས་ཀྐཱ ཡོ་ཛེ་ཏུ་ནྟི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཀཱ་མཱ་ས་ཝ་ནི་དྡེ་སེ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘དྷ་མྨ་ཙྪ་ནྡོ ས་དྡྷཱ’’ཏི ཀེ་ཙི.
༡༡༠༥. ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷེ་སྭེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི ཏ་བྦི་ནི་མུ་ཏྟ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཛཱི་ཝ་གྒ་ཧ་ཎ་ཝི་ས་ཡ་སྶ པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཨ་བྷཱ་ཝཱ. རཱུ་པེ…པེ… ཝི་ཉྙཱ་ཎེ ཝཱ པ་ན ན པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏི རཱུ་པཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་ས་བྷཱ་ཝ་མ་ཏྟེ ཨ་ཊྛ་ཏྭཱ ས་ཡཾ ས་མཱ་རོ་པི་ཏ་སྶ ཏེ་སུ པ་རི་ཀ་པྤ་ནཱ་མ་ཏྟ་སི་དྡྷ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ཨཱ་ཀཱ་ར་སྶ ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ན་ཏོ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙཾ ཀ་ཏྭཱ’’ཏི. ཏ་ཏོ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷ་ཏོ. ཝེ་ད་ནཱ་ད་ཡོ་པི ཧི ཀེ་ཙི དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ་ཏི པ་སྶ་ནྟཱི་ཏི. ཏ་ཏོཏི ཝཱ ས་རཱི་ར་ས་ངྑཱ་ཏ་རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷ་ཏོ. ‘‘ཨ་ཉྙཾ ཛཱི་ཝཾ ཨ་ཉྙཾ ས་རཱི་ར’’ནྟི ཧི ཝུ་ཏྟཾ. ཧོ་ཏཱིཏི བྷ་ཝ་ཏི ས་སྶ་ཏཾ ཨ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཉྙནྟི བྲ་ཧྨ་ཨི་སྶ་རཱ་དི་ཏོ ཨ་ཉྙཾ.
ཨ་རཱུ་པ་བྷ་ཝོ ཝི་ཡ རཱུ་པ་རཱ་ག་པྤ་ཧཱ་ནེ་ན རཱུ་པ་བྷ་ཝོ ཀཱ་མ་རཱ་ག་པྤ་ཧཱ་ནེ་ན པ་ཏྟ་བྦོ. རཱུ་པཱི་བྲ་ཧྨཱ་ན་ཉྩ པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎི་ཀོ རཱ་གོ པ་ཧཱི་ཡ་ཏི, ན ཝི་མཱ་ནཱ་དཱི་སུ རཱ་གོ་ཏི སོ ཨ་ཀཱ་མ་རཱ་གོ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཀཱ་མཱ་ས་ཝོ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཾ. ཊཱི་ཀཱ་ཀཱ་རེ་ཧི པ་ན ཀཱ་མཱ་ས་ཝ་བྷ་ཝཱ་ས་ཝ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟ་ལོ་བྷཱ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ནེ་ན རཱུ་པཱི་བྲ་ཧྨཱ་ནཾ ཝི་མཱ་ནཱ་དི་རཱ་ག་སྶ་པི ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡཱ་དི་བྷཱ་ཝ་ཏོ དི་ཊྛི་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་བྷ་ཝ་རཱ་ག་ཝི་ནི་མུ་ཏྟོ ས་བྦོ ལོ་བྷོ ཀཱ་མཱ་ས་ཝོ་ཏི ད་སྶི་ཏོ. ཏ་ཏྠ ཡུ་ཏྟཾ ཝི་ཙཱ་རེ་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. སི་ཡཱ ཨཱ་ས་ཝ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟོ ཀཱ་མ་རཱ་གེ་ན བྷ་ཝ་རཱ་གེ་ན ཝཱ ས་ཧུ་པྤ་ཏྟི་ཡཾ, སི་ཡཱ ཨཱ་ས་ཝ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟོ ཏ་ད་ཉྙ་རཱ་གེ་ན ས་ཧུ་པྤ་ཏྟི་ཡཾ, ‘‘ཙ་ཏཱུ་སུ དི་ཊྛི་ག་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་པཱ་ལི༹་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ནེ་ན ཀཱ་མཱ་ས་ཝ་བྷ་ཝཱ་ས་ཝ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟ་ལོ་བྷཱ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ‘‘ཀཱ་མཱ་ས་ཝོ’’ཏི་ཨཱ་དི་པཱ་ལི༹་ད་སྶ་ནེ་ན དི་ཊྛི་རཱ་ག་སྶ ཀཱ་མཱ་ས་ཝ་བྷཱ་ཝཾ སཱ་དྷེ་ཏི. པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་ད་སྶ་ན་ཏྠནྟི པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་ཏཱ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ. པ་ཧཱ་ནེཏི པ་ཧཱ་ན་ནི་མི་ཏྟཾ.
༡༡༢༡. ཛཱ་ཏི་ཡཱཏི ཁ་ཏྟི་ཡ་ས་བྷཱ་ཝཱ་དི་ཛཱ་ཏི་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ. གོ་ཏྟེ་ནཱཏི གོ་ཏ་མ་གོ་ཏྟཱ་དི་ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་གོ་ཏྟེ་ན. ཀོ་ལ་པུ་ཏྟི་ཡེ་ནཱཏི མ་ཧཱ་ཀུ་ལ་བྷཱ་ཝེ་ན. ཝ་ཎྞ་པོ་ཀྑ་ར་ཏཱ་ཡཱཏི ཝ་ཎྞ་ས་མྤ་ནྣ་ས་རཱི་ར་ཏཱ་ཡ. ‘‘པོ་ཀྑ་ར’’ནྟི ཧི ས་རཱི་རཾ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི. མཱ་ནཾ ཛ་པྤེ་ཏཱིཏི མཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏི ཀ་རོ་ཏི. པ་ཝ་ཏྟོ མཱ་ནོ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནོ. པུ་གྒ་ལ་ཝི་སེ་སནྟི སེ་ཡྻ་སྶ སེ་ཡྻོ་ཏི་ཨཱ་དི་བྷེ་དཾ པུ་གྒ་ལ་ཝི་སེ་སཾ. སེ་ཡྻཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནོ སེ་ཡྻ་མཱ་ནོ. ཏི་ཎྞནྟི སེ་ཡྻ་སྶ སེ་ཡྻཱ་དཱི་ནཾ ཏི་ཎྞཾ ‘‘སེ་ཡྻོ་ཧ་མ་སྨཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ཉྙཾ པུ་གྒ་ལཾ ཨ་ནི་སྶཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ. སེ་ཡྻཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ མ་ན་ནཾ པ་གྒ་ཧོ མཱ་ནོ, ཏ་སྶ ཀ་ར་ཎཾ སེ་ཡྻོ་ཧ་མ་སྨཱི་ཏི་ཨཱ་དི་པ་ཝ་ཏྟི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘སེ་ཡྻོ་ཏི ཨཱ་དི་ཀི་ཙྩ་ཀ་ར་ཎ’’ནྟི.
༡༡༤༠. ས་བྦོ་པི ལོ་བྷོ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ས་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ ཨཱ་ས་ཝ་དྭ་ཡ་ས་བྷཱ་ཝཱ, ཀཱ་མ་རཱ་གོ ཀཱ་མཱ་ས་ཝ་ས་བྷཱ་ཝོ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ས་ཝ་དྭ་ཡ་ཨེ་ཀཱ་ས་ཝ་བྷཱ་ཝོ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་ནཾ ཝི་སེ་སོ ཝུ་ཏྟོ. ན ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ ཙ དྷ་མྨཱ ཋ་པེ་ཏྭཱ དི་ཊྛིཾ ཨ་ཝི་ཛྫ་ཉྩ ནོ་ཨཱ་ས་ཝ་ས་བྷཱ་ཝཱ. ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ ཙ ཨཱ་ས་ཝ་དྭ་ཡ་ས་བྷཱ་ཝཱ ཨེ་ཝ, ན་ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ས་བྷཱ་ཝོ ཙ ལོ་བྷོ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ‘‘ནོ་ཨཱ་ས་ཝ་ལོ་བྷ་སྶ ས་བྦྷཱ་ཝོ ཝི་ཙཱ་རེ་ཏ་བྦོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཧེ་ཏུ་ཡཱ ས་ཏྟཱ་ཏི ཝུ་ཏྟནྟི པ་ཉྷཱ་ཝཱ་ར་པཱ་ཋཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཧི ‘‘ཨཱ་ས་ཝོ དྷ་མྨོ ཨཱ་ས་ཝ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ. ཨཱ་ས་ཝོ དྷ་མྨོ ནོ་ཨཱ་ས་ཝ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ. ཨཱ་ས་ཝོ དྷ་མྨོ ཨཱ་ས་ཝ་སྶ ཙ ནོ་ཨཱ་ས་ཝ་སྶ ཙ. ནོ་ཨཱ་ས་ཝོ དྷ་མྨོ ནོ་ཨཱ་ས་ཝ་སྶ. ནོ་ཨཱ་ས་ཝོ དྷ་མྨོ ཨཱ་ས་ཝ་སྶ. ནོ་ཨཱ་ས་ཝོ དྷ་མྨོ ཨཱ་ས་ཝ་སྶ ཙ ནོ་ཨཱ་ས་ཝ་སྶ ཙ. ཨཱ་ས་ཝོ ཙ ནོ་ཨཱ་ས་ཝོ ཙ དྷ་མྨཱ ནོ་ཨཱ་ས་ཝ་སྶ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི (པ་ཊྛཱ. ༣.༣.༡༦) ཨི་མེ་སཾ ཝཱ་རཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ‘‘ག་ཎ་ནཱ་ཡ ས་ཏྟཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཡ་དི ནོ་ཨཱ་ས་ཝ་ས་བྷཱ་ཝོ་པི ལོ་བྷོ སི་ཡཱ, དི་ཊྛི་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་སྶ ཝ་སེ་ན ‘‘ཨཱ་ས་ཝོ ཙ ནོ་ཨཱ་ས་ཝོ ཙ དྷ་མྨཱ མོ་ཧ་ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ལོ་བྷཱ ཨཱ་ས་ཝ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ དི་ཊྛི་ཡཱ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི ས་ཏྟ་མོ, པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏཾ ས་ཏྟ་མཾ ཨ་ཊྛ་མཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨཱ་ས་ཝོ ཙ ནོ་ཨཱ་ས་ཝོ ཙ དྷ་མྨཱ ཨཱ་ས་ཝ་སྶ ཙ ནོ་ཨཱ་ས་ཝ་སྶ ཙ དྷ་མྨ་སྶ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི ན་ཝ་མོ པ་ཉྷོ ཝུ་ཙྩེ་ཡྻ, ན པ་ན ཝུ་ཏྟོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ལོ་བྷ་སྶ ནོ་ཨཱ་ས་ཝ་བྷཱ་ཝཱ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་ཏ་ར་སྶ་པི ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘དི་ཊྛི་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟེ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
༡༡༦༢. ཡ་ཐཱ་རཱུ་པེ རཱུ་པ་པྤ་བ་ནྡྷེ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ པུ་གྒ་ལོ ག་ཙྪ་ཏི ཏི་ཊྛ་ཏི ནི་སཱི་ད་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཝི་ས་ད་རཱུ་པ་སྶ ཨུ་པྤཱ་ད་ཀཾ ཙི་ཏྟཾ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐཱུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀཾ. ཏཾ པ་ན ཀུ་ས་ལ་ཏོ ཀི་རི་ཡ་ཏོ ཙ པ་ཉྩ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཙི་ཏྟཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པྤ་ཏྟཾ ཨ་པྤ་ཏྟ་ཉྩ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ས་ཏྟ་པ་ཉྙཱ་ས ཛ་ཝ་ནཱ་ནི ཝོ་ཊྛ་བྦ་ན་ཉྩཱ་ཏི ཨ་ཊྛ་པ་ཉྙཱ་ས་ཝི་དྷཾ. ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཀ་མྨ་ཉྙ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཏྟཱ ཐི་ན་མི་དྡྷ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཙི་ཏྟཾ ཝི་ས་དཱ་ནི རཱུ་པཱ་ནི ན ས་མུ་ཊྛ་པེ་ཏི ན ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷེ་ཏི ཙཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐཾ ས་ནྡྷཱ་རེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟ’’ནྟི.
༡༡༦༣. ཝི་པ་ཀྑེ་པི བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ནེ་ཀ་ནྟི་ཀ་ཏྟཱ རཱུ་པ་ཏྟཱ་སཱ་དྷ་ཀ་ཏྟཾ. ག་རུ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟི ལ་ཧུ་ཏཱ་ཝི་ར་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ. ས་ཏི་པི ཨ་ཉྙེ་ས་མྤི ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་དཱི་ནཾ ལ་ཧུ་ཏཱ་ཝི་ར་ཧེ ཐི་ན་མི་དྡྷཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ནྟ་ཏོ ལ་ཧུ་ཏཱ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏྟཱ ཀཱ་ར་ཎཱ་ནུ་རཱུ་པ་ཏྟཱ ཙ ཕ་ལ་སྶ ‘‘ཐི་ན་མི་དྡྷ་ས་མུ་ཊྛི་ཏ་རཱུ་པེ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ན ཛཱ་ག་ར…པེ… ས་ནྟ་ཏིནྟི ཨེ་ཏེ་ན ནཱ་མ་ཀཱ་ཡེ སུ་པ་ན་སྶ ཨ་སི་དྡྷ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི. མི་དྡྷ་སྶ ཕ་ལ་ཏྟཱཏི ཨེ་ཏྠ མི་དྡྷཾ་ཡེ་ཝ ནི་དྡཱ་ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ནཱ་ཡཾ ནི་ཡ་མོ ཨི་ཙྪི་ཏོ, ནི་དྡཱ་ཀཱ་ར་ཎ་མེ་ཝ པ་ན མི་དྡྷ་ནྟི ནི་ཡ་མོ ཨི་ཙྪི་ཏོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ. ཏ་ཐཱ ཧི ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ནི་དྡཱ་ཡ མི་དྡྷ་ཏོ ཨ་ཉྙཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཀ་ར་ཛ་ཀཱ་ཡ་སྶ དུ་བྦ་ལ་བྷཱ་ཝོ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ད་སྶི་ཏོ་ཏི.
ཚཱ་ད་ནཾ, ཨ་ཝ་ཏྠ་ར་ཎཾ ཝཱ ཨོ་ནཱ་ཧོ, སོ རཱུ་པ་སྶེ་ཝ ས་བྷཱ་ཝོ་ཏི པ་ར་སྶ ཨཱ་ས་ངྐཾ མ་ན་སི ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ ‘‘ཏེ་ན ས་ཧ ཝུ་ཏྟཱ ཨོ་ནཱ་ཧ་པ་རི་ཡོ་ནཱ་ཧཱ ཙཱ’’ཏི. ཨ་ས་ངྐོ་ཙ་ཝ་སེ་ན ཝི་ས་དཱ པ་ཝ་ཏྟི ཝི་པྥཱ་རི་ཀ་བྷཱ་ཝོ. ཨཱ་ཝ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝོ ཝི་ཡཱཏི ཨེ་ཏེ་ན ཨཱ་ཝ་ར་ཎ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟེ་པི མི་དྡྷ་སྶ ཏ་བྦི་དྷུ་རོ ཨ་ན་ཉྙ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ ཨོ་ན་ཧ་ནཱ་དི་བྷཱ་ཝོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. སཱ་མ་ཉྙ་ཉྷི པ་ཉྩ་ནྣ་མྤི ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡཱ་དཱི་ནཾ ཨཱ་ཝ་ར་ཎ་ས་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཨཱ་ཝ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝ་ས་དི་ས་སྶ ཨོ་ན་ཧ་ནཱ་དི་བྷཱ་ཝ་སྶ ནཱ་མ་ཀཱ་ཡེ ལ་བྦྷ་མཱ་ན་སྶ ག་ཧི་ཏ་ཏཱ་ཏི ཨེ་ཏྠཱ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
པཱ་ན་ནྟི ཨ་ནུ་ཡོ་གོ་ཏི ཙ ཏཾ་ཀི་རི་ཡཱ་སཱ་དྷི་ཀཱ ཙེ་ཏ་ནཱ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ་ཏི སུ་རཱ་པཱ་ན་སྶ སུ་རཱ…པེ… ཡོ་ག་སྶ ཙ ཨ་ཀུ་ས་ལ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་དུ་བྦ་ལཱི་ཀ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝོ ཡུ་ཏྟོ་ཏི ཝུ་ཏྟོ. ‘‘སུ་རཱ་མེ་ར་ཡ་སྶ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཎཾ པཱ་ནཾ པ་མཱ་ད་ཊྛཱ་ནཱ་ནུ་ཡོ་གོ ཙཱ’’ཏི པ་ར་སྶ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ནཱི་ཝ་ར་ཎཾ ཧུ་ཏྭཱ ཝཱཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨི་དཾ ད་སྶེ་ཏི ‘‘ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ས་བྷཱ་ཝཱ་ནཾ ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་པ་རཱ་ཡ ཙོ་ད་ནཱ་ཡ ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ནྟི ཀ་ཏྠ་ཙི ཨ་དི་ཊྛ་པ་ཡོ་ག་སྶ ཨ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་སྶ རཱུ་པ་སྶ ཡ་ཐཱ་ལཱ་བྷ་ཏོ ག་ཧ་ཎཾ ཉཱ་ཡོ་ཡེ་ཝ ན ཧོ་ཏི, སི་དྡྷ་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ས་བྷཱ་ཝཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ པ་ན ག་ཧ་ཎ་ནྟི ཏཾ་ས་བྷཱ་ཝཱ ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ཡེ་ཝ ད་སྶི་ཏཱ, ན རཱུ་པ་ནྟི ཐི་ནཾ ཝི་ཡ མི་དྡྷ་མྤི ཨ་རཱུ་པ་མེ་ཝཱ་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི. ཡནྟི ཡེ་ན ཝ་ཙ་ནེ་ན. ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཝ་ཙ་ན་ཏོཏི ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཝ་ཙ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ.
ཏེ་ནཱཏི ཏེ་ན རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ཚ་ནྡ་རཱ་ག་སྶ པ་ཧཱ་ན་ཝ་ཙ་ནེ་ན. རཱུ་པ་པྤ་ཧཱ་ན་ཏོ ཨ་ཉྙོ་ཏི ཀ་ཏྭཱ རཱུ་པེ ཚ་ནྡ་རཱ་ག་པྤ་ཧཱ་ནཾ ‘‘ཨ་ཉྙོ ཀཱ་རོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཡཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཨ་ཉྙ་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་དནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ‘‘ཏཾ པ་ཛ་ཧ་ཐཱ’’ཏི པཱ་ལི༹་ཡཱ ན ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་པྤ་ཧཱ་ནཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ཨ་རཱུ་པ་སྶེ་ཝ ཡུ་ཛྫ་ཏཱིཏི སུ་དུ་དྡ་སཾ དཱུ་ར་ངྒ་མཱ་དི་པྤ་ཝ་ཏྟ་ཀཾ ཙི་ཏྟཾ ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟོ ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨོ་ཡེ་ཝ ཝི་བ་ནྡྷི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཙེ་ཏ་སོ པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ནནྟི ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟ་སྶ ག་ཧ་ཎཾ. ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་ནི ཧི ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ནི ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏུཾ ཨ་པྤ་དཱ་ནེ་ན ཀུ་ས་ལ་ཝཱ་རཾ ག་ཎྷ་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ག་ཧ་ཎ་ཉྩེ་ཏྠ པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ནཾ ‘‘ཙོ་རཱ མ་གྒེ པ་རི་ཡུ་ཊྛིཾ་སཱུ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ.
༡༡༧༦. ཨུ་དྡྷ་ཙྩཾ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་ཉྩ ས་ཧ ཝུ་ཏྟནྟི ཨུ་དྡེ་ས་པུ་ཙྪཱ་ནི་ག་མ་ནེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཡཾ པ་ན ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་སྶ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩེ་ན ཝི་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཝ་ཏྭཱ ‘‘བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ‘‘ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ ཙེ་ཝ ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཙཱ’’ཏི པ་ད་སྶ ནི་དྡེ་སེ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཱ་ནཾ ཝི་སུཾ ནི་དྡི་ཊྛ་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡ་སྶ ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ཏཱ ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡ་བྷཱ་ཝོ. སོ ཧི རཱུ་པ་རཱ་གཱ་རཱུ་པ་རཱ་ག་པྤ་ཀཱ་ར་ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཏ་ཏོ ཏི་བྦ་ཀི་ཙྩ་ཏཱ་ཡ ‘‘ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་ནཱི་ཝ་ར་ཎ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡ་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ནྟྭེ་ཝ ལོ་བྷོ ཝུ་ཏྟོ, ན བྷི་ནྡི་ཏྭཱ. ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡ་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་སྶ ཙ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་མ་གྒེ་ན པ་ཧཱ་ནེ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནེ ཙ་ཏུ་ཏྠ་མ་གྒ་ཝ་ཛ྄ཛྷོ ལོ་བྷོ ཨ་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ས་བྷཱ་ཝོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་དི…པེ… སི་ཡཱ’’ཏི. ནོ་ནཱི་ཝ་ར་ཎོ རཱུ་པ་རཱ་གཱ་རཱུ་པ་རཱ་ག་པྤ་ཀཱ་རོ ལོ་བྷ་དྷ་མྨོ ནཱི་ཝ་ར་ཎ་སྶ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དི་ཀ་སྶ. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ‘‘ནོ་ནཱི་ཝ་ར་ཎོ དྷ་མྨོ ནཱི་ཝ་ར་ཎ་སྶ ཙ ནོ་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་སྶ ཙ དྷ་མྨ་སྶ. ནཱི་ཝ་ར་ཎོ ཙ ནོ་ནཱི་ཝ་ར་ཎོ ཙ དྷ་མྨཱ ནཱི་ཝ་ར་ཎ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ. ནཱི་ཝ་ར་ཎོ ཙ ནོ་ནཱི་ཝ་ར་ཎོ ཙ དྷ་མྨཱ ནོ་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ. ནཱི་ཝ་ར་ཎོ ཙ ནོ་ནཱི་ཝ་ར་ཎོ ཙ དྷ་མྨཱ ནཱི་ཝ་ར་ཎ་སྶ ཙ ནོ་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་སྶ ཙ དྷ་མྨ་སྶ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི (པ་ཊྛཱ. ༣.༨.༢༥) ཨི་མེ པ་ཉྷེ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཙ་ཏྟཱ་རཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ནཱི་ཝ་ར་ཎ་པ་ད་མཱུ་ལ་ཀཱ་ནཾ ཏི་ཎྞཾ ནོ་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་མཱུ་ལ་ཀ་སྶ ཨེ་ཀ་སྶ ཝ་སེ་ན. ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ནོ་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ཏ་དུ་བྷ་ཡ་མཱུ་ལ་ཀཱ་ནཾ པ་ན ཏི་ཎྞཾ ཏི་ཎྞཾ ཝ་སེ་ན ན་ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྨཱཏི ཡ་ཐཱ་ད་སྶི་ཏ་ན་ཡཱ་ཡ པཱ་ལི༹་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝཱ ནོ་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ལོ་བྷཱ་བྷཱ་ཝཱ.
༡༢༡༩. ཏེ་ནེ་ཝཱཏི པུ་རི་མ་དི་ཊྛི་ཨཱ་ཀཱ་རེ་ནེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནེ་ན. དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀེ་ཧི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ་ནཾ ‘‘ནི་ཙྩཾ སུ་བྷ’’ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཝ་ཙ་ནཱ་ནཾ, དི་ཊྛི་ར་ཧི་ཏེ་ཧི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ་ནཾ ག་ག་ན་ཀུ་སུ་མཱ་དི་ལོ་ཀ་ཝོ་ཧཱ་ར་ཝ་ཙ་ནཱ་ན་ཉྩ ཝ་ཏྠཱུ་ནི ཝཱ་ཙཱ་ཝ་ཏྠུ་མ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝཱ་ཙཱ…པེ… ཝཱ’’ཏི.
༡༢༢༡. ཙི་ཏྟེ་ན པ་ར་ལོ་ཀེ ཋི་ཏོཏི ཡ་སྨིཾ ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ས་ཡཾ ཋི་ཏོ, ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙཾ ལོ་ཀཾ པ་ར་ལོ་ཀོ་ཏི ཙི་ཏྟེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ ཋི་ཏོ.
༡༢༣༦. ན ཧི པུ་རི་མེ་ཧཱིཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ཋ་མ་མ་གྒཱ་དཱི་ཧི ས་མུ་གྒྷཱ་ཊི་ཏ་ཨ་པཱ་ཡ་ག་མ་ནཱི་ཡ་བྷཱ་ཝཱ་དི་ཀཱ ཨེ་ཝ རཱ་གཱ་ད་ཡོ དུ་ཏི་ཡ་མ་གྒཱ་དཱི་ཧི པ་ཧཱི་ཡ་ནྟཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
༡༢༨༧. ཨུ་པ་ཊྛི་ཏེ་པི དུ་གྒ་ཏི་ནི་མི་ཏྟཱ་དི་ཀེ ན ཏ་ཐཱ ཏི་བྦོ ལོ་བྷོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཡ་ཐཱ སུ་ག་ཏི་ནི་མི་ཏྟཱ་དི་ཀེ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘བ་ལ་ཝ་ནི་ཀ་ནྟི་ཝི་ར་ཧེ་ནཱ’’ཏི.
༡༣༠༡. ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དེ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ས་ནྟཱ་ནེ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ན་མྤི ས་ཧ་པ་ཝ་ཏྟི་པ་རི་ཡཱ་ཡོ ཨ་ཏྠཱི་ཏི པ་ཧཱ་ནེ་ཀ་ཊྛེ་ན རཱ་ག་ར་ཎེ་ན ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪུ་དྡྷ་ཙྩ་ས་ཧ་ག་ཏ་མོ་ཧ་སྶ ས་ར་ཎ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཧི ཡོ མོ་ཧོ ས་ཧ་ཛཱ་ཏོ བྷ་ཝེ, སོ་པི རཱ་གེ་ན ས་ར་ཎོ པ་ཧཱ་ནེ་ཀ་ཊྛ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི. ལོ་བྷ་དོ་ས་མོ་ཧ་ཏ་དེ་ཀ་ཊྛ་ཀི་ལེ་ས་ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀྑ་ནྡྷ་ཏཾ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཀ་མྨ་བྷེ་ད་ཏོ ས་བྦ་སྶ་པི ཨ་ཀུ་ས་ལ་སྶ ས་ངྒ་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟོ ས་ར་ཎ་པ་ད་ནི་དྡེ་སོ ཨ་ར་ཎ་ཝི་བྷ་ངྒ་སུ་ཏྟེ་ན་པི ཨ་ཉྙ་ད་ཏྠུ སཾ་ས་ནྡ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ར་ཎ་ཝི་བྷ་ངྒ་སུ་ཏྟེ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཡཾ པ་ན ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ས་མྤ་ཡོ་ག་པྤ་ཧཱ་ནེ་ཀ་ཊྛ་བྷཱ་ཝ་དཱི་པ་ནེ་ན རཱ་གཱ་དཱི་ནཾ ས་བྦེ་སཾ ཝཱ ཨ་ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་ར་ཎ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ནཾ, ཏཾ པཱ་ལི༹་ཡཱ ཡ་ཐཱ་ད་སྶི་ཏ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ས་ར་ཎ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་པ་རཾ, ཏ་ད་ཉྙ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་ར་ཎ་བྷཱ་ཝ་པ་ཊི་སེ་དྷ་ན་པ་ར་ནྟི ཨ་ར་ཎ་ཝི་བྷ་ངྒསུ་ཏྟ་ཝི་རོ་དྷོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. སུ་ཏྟ་ནྟ་དེ་ས་ནཱ་ཡ ཝཱ པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཀ་ཐཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ ས་ར་ཎ་བྷཱ་ཝོ ཝི་ཡ ཨ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝོ་པི ཨ་ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨཱ་ནཾ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཏ་ཐཱ་པ་ཝ་ཏྟཱ་ཡ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ན ཀོ་ཙི སུ་ཏྟ་ཝི་རོ་དྷོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.
སུ་ཏྟ་ནྟི་ཀ་དུ་ཀ་ནི་ཀྑེ་པ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༣༡༣. ཨ་ཧཾ-ས་དྡེ་ན ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཡོ ཨ་ཏྠོཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཧཾ-ས་དྡོ ཨ་ཏྠོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཨ་ཏྠཱ་ཝ་བོ་དྷ་ན་ཏྠོ ཧི ས་དྡ་པྤ་ཡོ་གོ. ཨ་ཏྠ་པ་རཱ་དྷཱི་ནོ ཀེ་ཝ་ལོ ཨ་ཏྠ་པ་ད་ཏྠ་ཀོ, སོ པ་ད་ཏྠ་ཝི་པ་རི་ཡེ་ས་ཀཱ་རི་ནཱ པ་ན ཨི་ཏི-ས་དྡེ་ན པ་ར་ཏོ པ་ཡུ་ཏྟེ་ན ས་དྡ་པ་ད་ཏྠ་ཀོ ཛཱ་ཡ་ཏི ཡ་ཐཱ གཱ་ཝཱི་ཏི ཨ་ཡ་མཱ་ཧཱ་ཏི གོ-ས་དྡཾ ཨཱ་ཧཱ་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཏེ་ན ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཝི་ཀཱ་ར་ས་ཧི་ཏོ ས་དྡོ པ་ཉྙ་ཏྟཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི ‘‘བུ་དྡྷ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝོ་ཧཱ་རོ ལོ་ཀི་ཡ་སོ་ཏེ པ་ཊི་ཧ་ཉྙ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཀ་ཐཱ. ༣༤༧) པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཝ་ཙ་ན་བྷཱ་ཝཾ སཱ་དྷ་ཡ་ཏི. ཨ་ཉྙ་ཐཱཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ས་དྡ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟེ དོ་ས་མཱ་ཧ. ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཱ་དི་ཏཱ སི་ཡཱ, ཏ་ཐཱ ཙ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན་པ་ཐཱ་དི་ཏོ ཝི་སེ་སོ ན སི་ཡཱ་ཏི དུ་ཀོ་ཡེ་ཝ ན ས་མྦྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ས་ཀ་ས་ནྟ་ཏི་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣེ རཱུ་པཱ་ད་ཡོ དྷ་མྨེ ས་མཱུ་ཧ་ཏོ ས་ནྟཱ་ན་ཏོ ཙ ཨེ་ཀ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཧ་ནྟི ཝོ་ཧ་རི་ཡ་མཱ་ནཱ ཨུ་པཱ་དཱ་པ་ཉྙ་ཏྟི ས་ངྑཱ་ཡ་ཏི ཝོ་ཧ་རཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ས་ངྑཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. ཏ་ཐཱ སེ་སེ་སུ ཡ་ཐཱ་ས་མྦྷ་ཝཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ད་ཏྟོ་ཏི ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ས་ཏྟ་པ་ཉྙ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་མྤི ཨུ་པཱ་དཱ་པ་ཉྙ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ཏུ’’ནྟི་ཨཱ་དི. པ་ད་ཏྠ་སྶཱཏི ཨ་ཧཾ-ས་དྡཱ་དི་པ་དཱ་བྷི་དྷེ་ཡྻ་སྶ, པ་ར་མ་ཏྠ་སྶ ཝཱ. ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ ས་དྡོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ‘‘ཝ་ད་ནྟེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. སོ ཧི ཨ་ཏྟ་ནཱ ཉཱ་པེ་ཏ་བྦ་མ་ཏྠཾ ས་ཡཾ ཉཱ་ཏོ ཨེ་ཝ ཉཱ་པེ་ཏཱི་ཏི ཨ་གྒ་ཧི་ཏ་ས་མྦ་ནྡྷ་སྶ ན ས་དྡོ ཨ་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་ས་ན་ས་མ་ཏྠོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པུ་བྦེ ག་ཧི་ཏ་ས་ཉྙེ་ནཱ’’ཏི. ཝི་སེ་སེ་ན ཉཱ་ཡ་ཏཱིཏི ས་མ་ཉྙཱཏི སཾ-ས་དྡ་སྶ ཝི་སེ་ས་ཏྠ་ཏཾ ཨཱ་ཧ.
ཀ་རཱི་ཡ་ཏཱིཏི ཨི་དཾ ཨི་མ་སྶ་ཏྠ་སྶ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཨེ་ཝཾ ནི་ཀྑི་པཱི་ཡ་ཏི. ནཱ་མ་བྷཱུ་ཏཾ ཝ་ཙ་ན་མེ་ཝ ཏཾ ཏཾ ཨ་ཏྠཾ ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏྭཱ ས་ཧེ་ཏུ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཝ་ད་ཏི བྱ་ཉྫ་ཡ་ཏི ཙཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ནཱ་མ་མི་ཙྩེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ན ཧི པ་ཐ་ཝཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. པ་ཐ་ཝཱི་ས་ངྑཱ་ཏནྟི པ་ཐ་ཝཱི-ས་དྡཱ་བྷི་དྷེ་ཡྻཾ.
ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཎྞ་ན་ཀཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ, ན ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཝ་ད་ཏི. མཱ་ཏི་ཀཱ་ཡནྟི མཱ་ཏི་ཀཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ. ཏེ་ནཱཏི མཱ་ཏི་ཀཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཝ་ཙ་ནེ་ན. ཨི་མི་སྶཱ པཱ་ལི༹་ཡཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཙ ཨ་ཏྠ་ད་སྶ་ན་སྶ ཨེ་ཏ་སྶ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་ད་སྶ ཝི་རོ་དྷོ སི་ཡཱ, ཏ་མེ་ཝ ཝི་རོ་དྷཾ ‘‘ན ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝི་ཝ་ར་ཏི. ཏ་ཏྠ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན་པ་ཐཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཀཱ་ས་ཀ་སྶ ས་བྷཱ་ཝ་སྶ ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཝི་ཀཱ་ར་ས་ཧི་ཏ་ས་དྡ་སྶེ་ཝ ཝ་ཙ་ན་མ་ཏྟཾ ཨ་དྷི་ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་དི ཡུ་ཛྫ་ཏི, ན ཨ་ས་བྷཱ་ཝ་སྶཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ‘‘ཨུ་པྤཱ་ད་ཝ་ཡ་ཀི་ཙྩ་ར་ཧི་ཏ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་ནི་དྡྷཱ་རི་ཏ་ས་བྷཱ་ཝ་སྶཱཏི པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཨ་ནུ་པ་ལ་དྡྷ་ས་བྷཱ་ཝ་སྶ.
དུ་ཝི་དྷཱཏི པ་ཉྙཱ་པ་ན་པ་ཉྙཱ་པི་ཏ་བྦ་བྷེ་ད་ཏོ དུ་ཝི་དྷཱ. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཱཏི ཨུ་པྤཱ་ད་ཝ་ཡ་ཀི་ཙྩ་ར་ཧི་ཏཱ་ཏི་ཨཱ་དི་པྤ་ཀཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པུ་གྒ་ལ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ. ན་ནུ ཙ ཏ་ཏྠ ཨུ་པ་ནི་དྷཱ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཨཱ་ད་ཡོ ཨ་པ་རཱ་པི པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡོ ཝུ་ཏྟཱ, ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ ‘‘ཚ པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡོ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ? ས་ཙྩཾ ཝུ་ཏྟཱ, ཏཱ པ་ན ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཚ་སུ ཨེ་ཝ ཨ་ནྟོ་ག་དྷཱ་ཏི ‘‘ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཨཱ་ད་ཡོ ཚ པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡོ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ཏ་ཏྠ རཱུ་པཱ་དི ཝི་ཡ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏྟཱ པ་ཉྙཱ་པི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ཙ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི, ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་སྶ ཙ ས་ཏྟ་ར་ཐཱ་དི་ཨ་ཏྠ་སྶ པ་ཉྙཱ་པ་ན་ཏོ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ དུ་ཝི་དྷཱ་པི པ་ཉྙ་ཏྟི ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན…པེ… ཝུ་ཏྟཱ’’ཏི. ཨི་ཏ་རེ་ཧཱིཏི ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཝ་སེ་སེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི, རཱུ་པ་ཝེ་ད་ནཱ་དཱི་ནཾ ས་ཏྟ་ར་ཐཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨ་ཏྠཱ་ནཾ པ་ཀཱ་རེ་ཧི ཉཱ་པ་ན་ཏོ ཏཾ་ཏཾ་ཝཱ་ཙ་ཀོ ས་དྡོ་ཡེ་ཝ ཝི་ས་ཡ་བྷེ་ད་ཏོ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཨཱ་དི་བྷེ་དཱ པ་ཉྙ་ཏྟི ས་ངྑཱ་དཱི་ཧི ད་ས་ཧི པ་དེ་ཧི ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཡཾ པུ་རི་མོ ཨ་ཏྠོ, སོ ཙ ཡ་ཐཱ་རུ་ཏ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ པཱ་ལི༹་ཡཱ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་མཱ་ན་ཏྟཱ ‘‘པཱ་ལི༹་ཨ་ནུ་ག་ཏོ ཨུ་ཛུ་ཀོ’’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟོ. ཡ་དི ཙཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ས་ཏྟཱ་དི་ཀཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཱ ཨུ་པཱ་དཱ་པ་ཉྙ་ཏྟི ཡ་དི ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི, སཱ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦཱ. ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ཙ སཱ པ་ཉྙཱ་པི་ཏ་བྦ་ཏོ པ་ཉྙ་ཏྟི ཙཱ་ཏི ཏེ་སཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ ལ་དྡྷཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨི་དཱ་ནི ཏ་སྶཱ ལ་དྡྷི་ཡཱ ཝ་སེ་ན པ་ཉྙ་ཏྟི་པ་ཐཱ་ཏི ཝུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་ན་མྤི ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི་བྷཱ་ཝཱ་པ་ཏྟི་ཙོ་ད་ནེ་ན ཏ་ཏྠ དོ་སཾ ད་སྶེ་ཏི ‘‘ཡ་ཐཱ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ. ཏ་ཏོཏི ཡ་སྨཱ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏྟཱ པ་ཉྙཱ་པི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ཙ ས་ཏྟ་ར་ཐཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི་བྷཱ་ཝོ ཝི་ཡ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏྟཱ པ་ཉྙཱ་པི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ཙ ས་བྦེ་སཾ ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི་བྷཱ་ཝོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྨཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
‘‘ཨ་ཐཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ཉྙ་ཏྟི་པ་ཐ་ནི་དྡེ་ས་ཏོ ཝི་སི་ཊྛ་སྶ པ་ཉྙ་ཏྟི་དྷ་མྨ་ནི་དྡེ་ས་སྶ ས་ཡ་མེ་ཝ ཀཱ་ར་ཎ་མཱ་ས་ངྐ་ཏི. ‘‘ནཱ་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཏ་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་སྶ ཨ་སི་དྡྷ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘པུ་རི་སོ་ཏི ས་ངྑཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ས་ངྑཱ་ད་ཡོ་པི ནཱ་མཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨ་ཝི་སི་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ངྑཱ་དི་ས་དྡཱ་ནཾ ས་མཱ་ན་ཏྠ་ཏྟཱ’’ཏི. ཝ་ཙ་ན་གྒ་ཧ་ཎཾ ཝ་ཙ་ནུ་ཙྩཱ་ར་ཎཾ. ཨ་ཉྙ་སྶཱཏི ནཱ་མ་པ་ཉྙ་ཏྟིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ. ཏེ་སནྟི ས་ངྐེ་ཏ་གྒ་ཧ་ཎ་ཝ་ཙ་ན་གྒ་ཧ་ཎཱ་ནཾ. ཨ་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ ན ས་མྦྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏ་མེ་ཝ ཨ་ས་མྦྷ་ཝཾ ‘‘ཡ་དི ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝི་ཝ་ར་ཏི. པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱཏི ནཱ་མ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ. པ་ཉྙ་ཏྟི་པ་ཉྙཱ་པ་ནེཏི ཡཱ་ཡ ནཱ་མ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ་པ་ཉྙ་ཏྟི རཱུ་པཱ་ད་ཡོ ཙ པ་ཉྙཱ་པཱི་ཡ་ནྟི, ཡཱ ཙ སོ་ཏ་དྭཱ་ར་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ས་ནྟཱ་ནཱ་ན་ནྟ་ར་མུ་པྤ་ནྣེ་ན ག་ཧི་ཏ་པུ་བྦ་ས་ངྐེ་ཏེ་ན མ་ནོ་དྭཱ་ར་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ས་ནྟཱ་ནེ་ན ག་ཡ྄ཧ་ཏི, སཱ ཨ་ཡཾ ནཱ་མཱ་ཏི ཏ་སྶཱ པ་ཉྙཱ་པ་ནེ ཨ་ས་ངྐ་ར་ཏོ ཋ་པ་ནེ. ཨ་ཐ ཝཱ སོ་ཏ་དྭཱ་ར་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ས་ནྟཱ་ནཱ་ན་ནྟ་ར་མུ་པྤ་ནྣེ་ན མ་ནོ་དྭཱ་ར་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ས་ནྟཱ་ནེ་ན པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ གཱ་ཧཱ་པ་ནེ པ་རི་ཙྪི་ནྡ་ནེ. ཏ་སྶཱ ཨ་ཉྙཱ པ་ཉྙ་ཏྟི ཝ་ཏྟ་བྦཱ སི་ཡཱཏི ཏ་སྶཱ ནཱ་མ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཉཱ་པ་ནེ ས་ངྐེ་ཏ་གྒ་ཧ་ཎ་ཝ་ཙ་ན་གྒ་ཧ་ཎཱ་ནཾ ས་ཧ་ཀཱ་རཱི་ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ ཨ་ཉྙཱ ནཱ་མ་པ་ཉྙ་ཏྟི ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཱ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་བྦཱ སི་ཡཱ. ཏ་ཏོ ཨ་ཏྠ་ཝི་ཛཱ་ན་ན་མེ་ཝ ན སི་ཡཱཏི ཀེ་ཝ་ལཱ་ནི ས་ངྐེ་ཏ་གྒ་ཧ་ཎ་ཝ་ཙ་ན་གྒ་ཧ་ཎཱ་ནི ཨ་ཏྠ་པ་ཉྙཱ་པ་ནེ ཝི་ཡ པ་ཉྙ་ཏྟི་ཉཱ་པ་ནེ་པི ཨ་ས་མ་ཏྠཱ་ནི, པ་ཉྙ་ཏྟི ཙ ཉཱ་ཏཱ་ཡེ་ཝ ཏེ་སཾ ས་ཧ་ཀཱ་རཱི་ཀཱ་ར་ཎཾ ཏཾ་ཛཱ་ན་ན་ཏྠཾ པ་ཉྙ་ཏྟི་ཨ་ན་ནྟ་ར་པ་རི་ཀ་པྤ་ནེ ཙ ཨ་ན་ཝ་ཏྠཱ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠཱ་དྷི་ག་མ་སྶ ས་མྦྷ་ཝོ ཨེ་ཝ ན བྷ་ཝེ་ཡྻ.
ས་ངྐེ་ཏོ རཱུ་པཱ་དཱི་སུ ན ཀི་ཉྩི ཧོ་ཏི, བྷཱུ་ཏཱ་དི་ནི་མི་ཏྟཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝི་སེ་ས་ཉྩ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཝོ་ཧ་རི་ཡ་མཱ་ནཱ ཀ་སི་ཎཱ་དི་པ་ཉྙ་ཏྟི ཝི་ཡ ཏཾ ཏཾ ས་ངྐེ་ཏི་ཏ་བྦཾ ས་ངྐེ་ཏ་ཀ་ར་ཎ་ཉྩ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཝོ་ཧཱ་ར་མ་ཏྟོ, ཏ་སྶ ཙ པ་ཉྙཱ་པི་ཀཱ ནཱ་མ་པ་ཉྙ་ཏྟཱི་ཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་དོ་སཱ་པ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ནཱ་པི ས་ངྐེ་ཏ་གྒ་ཧ་ཎ’’ནྟི ཨ་ཝོ་ཙ. ན་ནུ ཙ ཨ་ཏྠ་ཝི་ཛཱ་ན་ནཱ་ས་མྦྷ་ཝ་ཙོ་ད་ནེ་ནེ་ཝ ས་ངྐེ་ཏ་གྒ་ཧ་ཎཱ་བྷ་ཝོ་པི ད་སྶི་ཏོ་ཏི? ས་ཙྩ་མེ་ཏཾ, ས་ངྐེ་ཏེ པ་ན ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ མ་ཏི་བྷེ་དོ ཝི་ཛྫ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀ་པ་ཀྑི་ཀོ ཨ་ཡཾ དོ་སོ་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཏ་སྶ ཝི་སུཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ རཱུ་པཱ་ད་ཡོ དྷ་མྨཱ་ཝ་ཙ་ན་ཏྠཱ པ་ཉྙཱ་པི་ཏ་བྦཱ ཙ, ཏ་ད་བྷི་དྷཱ་ཡ་ཀོ ས་དྡོ པ་ཉྙ་ཏྟཱི་ཏི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ས་བྦ་ཝོ་ཧཱ་རོ སི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ‘‘ཝ་ཙ་ན…པེ… ཛ་ནཾ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཝ་ཙ་ན་བྷཱ་ཝོ སི་དྡྷོ པ་ཊི་ཧ་ན་ན་སོ་ཏ་བྦ་ཏཱ་དཱི་པ་ཀ་ཏྟཱ ཏེ་སཾ པཱ་ཋཱ་ན་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ‘‘ཨ་ཏྠི ཀེ་ཙི བུ་དྡྷ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝོ་ཧཱ་རཾ སུ་ཎ་ནྟི, ནི་རུ་ཏྟི་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ར་མྨ་ཎཱ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དིཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ ‘‘པ་ཉྙ་ཏྟི་དྷ་མྨཱ’’ཏི པ་ད་སྶ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡོ ཨ་ཏྠོ་ཏི ཨེ་ཏ་སྨིཾ པ་ཀྑེ མཱ་ཏི་ཀཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ཝི་རོ་དྷོ, ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཨ་ཝུ་ཏྟ་ཏཱ, ཨི་མི་སྶཱ པཱ་ལི༹་ཡཱ ཨ་ན་ནུ་ག་མོ, ས་བྦེ དྷ་མྨཱ པ་ཉྙ་ཏྟཱི་ཏི ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦ་ཏཱ, པ་ཉྙ་ཏྟི་པ་ཐ་པ་ད་སྶ ན་ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཱ, ཨ་ན་ཝ་ཏྠཱ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཨ་ཏྠ་ཝི་ཛཱ་ན་ནཱ་ས་མྦྷ་ཝོ་ཏི ཨ་ནེ་ཀེ དོ་སཱ, ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཝི་ཀཱ་ར་ས་ཧི་ཏ་སྶ པ་ན ས་དྡ་སྶ པ་ཉྙ་ཏྟི་བྷཱ་ཝེ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་དོ་སཱ་བྷཱ་ཝོ ཨ་ནེ་ཀེ་སཾ པཱ་ཋ་པྤ་དེ་སཱ་ན་ཉྩ ཨ་ནུ་ལོ་མ་ནཾ, ཏ་སྨཱ. ཏ་ཏྠ ཡུ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ནཱ་ཧ ‘‘པཱ་ལི༹…པེ… ཏ་བྦོ’’ཏི.
ཡ་དི ས་ཏྟཱཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་དྡ་སྶ པ་ཉྙ་ཏྟི་བྷཱ་ཝེ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཝི་རོ་དྷ་མཱ་ཧ. ཨེ་ཝཾ པ་ཉྙ་ཏྟི་བྷཱ་ཝེ ཡ་དི ས་དྡ་སྶ པ་ཉྙ་ཏྟི་བྷཱ་ཝོ, ཏ་སྶ པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏྟཱ རཱུ་པཱ་དི་ཨ་ཏྠ་སྶ ཙ པ་ཉྙཱ་པ་ན་ཏོ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི་བྷཱ་ཝོ ཨེ་ཝ སི་ཡཱ, ན ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི་བྷཱ་ཝོ. ན ཧི ཏེ ས་ཏྟཱ་ད་ཡོ པ་ཉྙ་ཏྟཱི་ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝོ ཨེ་ཝ སི་ཡཱ. ཝུ་ཏྟཱ ཙ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (པ. པ. ཨ་ཊྛ. ༡ མཱ་ཏི་ཀཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟཱི’’ཏི. ཨི་ཏ་རོ ཝི་ས་ཡ་སྶ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏྟཱ ཏ་སྶ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཝི་རོ་དྷཱ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨི་དཱ་ནི ས་ཏྟཱ་དི་ཝི་ས་ཡ་སྶ ཀེ་ན་ཙི་པི པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨ་ཏྠི་ཏཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ནེ་ན ཏ་བྦི་ས་ཡཱ་ཡ པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི་བྷཱ་ཝཾ་ཡེ་ཝ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏི ‘‘ཨ་ཡ་ཉྩ ཝཱ་དོ’’ཏི. ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ཨེ་ཝ ས་ཏྟཱ་ད་ཡོ རཱུ་པཱ་དི་ས་བྷཱ་ཝཱ་བྷཱ་ཝ་ཝ་སེ་ན ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི, ན ས་བྦ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏ་ཐཱ ཧི ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ པ་ཉྙཱ་པི་ཡ་མཱ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ནྟཱི་ཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་རཱུ་པོ ཝཱ་དོ ‘‘རཱུ་པཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི? ཧེ་ཝ་ཏྠི ཧེ་ཝ ན་ཏྠཱི་ཏི. སེ་ཝ་ཏྠི སེ་ཝ ན་ཏྠཱི་ཏི. ན ཧེ་ཝཾ ཝ་ཏྟ་བྦེ. སེ་ཝ་ཏྠི སེ་ཝ ན་ཏྠཱི་ཏི. ཨཱ་མ་ནྟཱ. ཨ་ཏྠ་ཊྛོ ན་ཏྠ་ཊྛོ’’ཏི (ཀ་ཐཱ. ༣༠༦) ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟཱ་ཡ ཧེ་ཝ་ཏྠི་ཀ་ཐཱ་ཡ. ཏ་ཏྠ ཧི རཱུ་པཱ་ད་ཡོ དྷ་མྨཱ རཱུ་པཱ་དི་ས་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཏྠི, ཝེ་ད་ནཱ་དི་ས་བྷཱ་ཝེ་ན ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ས་བྦ་མེ་ཝི་དཾ ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྠི ཨེ་ཝཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ་ལ་དྡྷི་ཀེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘རཱུ་པཾ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི པུ་ཙྪཱ ས་ཀ་ཝཱ་དི་སྶ. ‘‘ཧེ་ཝ་ཏྠི ཧེ་ཝ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ པ་ར་ཝཱ་དི་སྶ. ཨ་ཐ ནཾ ས་ཀ་ཝཱ་དཱི ཡ་དི རཱུ་པ་མེ་ཝ ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྠི ཨེ་ཝཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ལ་དྡྷི, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ སོ ཨེ་ཝ ཨ་ཏྠི སོ ཨེ་ཝ ན་ཏྠི ནཱ་མཱ་ཏི པུ་ཙྪ་ནྟོ ‘‘སེ་ཝ་ཏྠཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨི་ཏ་རོ ཏེ་ནེ་ཝ ས་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཏྠི་ཏཾ, ཏེ་ནེ་ཝ ན་ཏྠི་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི. དུ་ཏི་ཡཾ པུ་ཊྛོ ས་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཏྠི་ཏཾ, པ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན ན་ཏྠི་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཏ་ཏོ ས་ཀ་ཝཱ་དཱི ‘‘ཨ་ཏྠ་ཊྛོ ན་ཏྠ་ཊྛོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ཏྠི་ཏཱ ཝཱ ན་ཏྠི་ཏཱ ཝཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཝི་རུ་དྡྷཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ དྷ་མྨེ ཝི་ནཱ ཀཱ་ལ་བྷེ་དེ་ན ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏྟཱ་ཏི ཀིཾ ཨེ་ཀ་ཏྟཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ པ་ར་ཝཱ་དིཾ ནི་གྒ་ཎྷཱ་ཏཱི་ཏི. པ་ཊི་སི་དྡྷོཏི ཙ ‘‘རཱུ་པཾ ‘རཱུ་པ’ནྟི ཧེ་ཝ་ཏྠི, རཱུ་པཾ ‘ཝེ་ད་ནཱ’ཏི ཧེ་ཝ ན་ཏྠཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཀ་ཐཱ. ༣༠༦) ཝུ་ཏྟཱ་ཡ རཱུ་པ་ཝེ་ད་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ས་ངྑཱ་ར་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ནཾ ས་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཏྠི་ཏཱ་ཡ པ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན ན་ཏྠི་ཏཱ་ཡ ཙ པ་ཊི་སེ་དྷ་ནེ་ན ས་ཏྟཱ་དཱི་ན་མྤི ཏ་ཐཱ་བྷཱ་ཝོ པ་ཊི་སེ་དྷི་ཏོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ.
རཱུ་པཱ་ད་ཡོ ན ཧོ་ནྟཱིཏི རཱུ་པཱ་དི་ས་བྷཱ་ཝཱ ན ཧོ་ནྟི. ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱཏི ས་མཱུ་ཧ་ས་ནྟཱ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན. ཝི་ཙི་ཏྟ་ས་ཉྙཱ པ་རི་ཀ་པྤ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཡ་དི ས་ཏྟ་ར་ཐཱ་དི་ས་ཉྙཱ་ཝ་ལ་མྦི་ཏོ ཝ་ཙ་ན་ཏྠོ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནོ ན ཧོ་ཏི, ན་ནུ ས་ཏྟ་ར་ཐཱ་དི་ཨ་བྷི་ལཱ་པཱ ཨ་ན་རི་ཡ་ཝོ་ཧཱ་རཱ ཛཱ་ཡ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ན ཙ ཏེ ཨ་བྷི་ལཱ་པཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་སེ་ན ཀི་ཉྩི ཨ་ཧོ་ནྟཾ པ་ཉྙཱ་པ་ཀ་སྶ ཝ་ཙ་ན་སྶེ་ཝ ཝ་སེ་ན པ་ཉྙཱ་པི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ པ་ཉྙ་ཏྟི་ཝོ་ཧཱ་རཾ ལ་བྷ་ཏི. ཨི་མི་ནཱ་ཝ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ནཱཏི་ཨཱ་དི ‘‘ས་ཡཾ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ. ཏནྟི ས་ཏྟཱ་དི་གྒ་ཧ་ཎཾ. ‘‘བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་ར་ཙ་ཏུ་ཀྐཾ ས་ཏྟ་པ་ཉྙ་ཏྟིཾ ཨཱ་ར་བྦྷ པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ ན་ཝ་ཏྟ་བྦཱ་ར་མྨ་ཎཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (དྷ. ས. ཨ་ཊྛ. ༡༤༢༡) ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ན ཝ་ཏྟ་བྦ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་དི པ་རི་ཏྟཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཀ་ཐཾ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་སྶ ས་ཏྟཱ་དི་ཀ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཁ་ནྡྷ་ས་མཱུ་ཧ་ས་ནྟཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཏནྟི ཁ་ནྡྷ་ས་མཱུ་ཧ་ས་ནྟཱ་ནཾ. ཏ་དུ་པཱ་དཱ་ན་བྷཱུ་ཏནྟི པུ་གྒ་ལོ་ཏི ག་ཧ་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟཱི་ནཾ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏཾ. ཡ་དི པུ་གྒ་ལ་ས་ཉྙཱ་ཡ སེ་ཝ་མཱ་ན་སྶ ཀུ་ས་ལཱ་དི་ཨུ་པྤ་ཏྟི ཧོ་ཏི, ཀ་ཐཾ པུ་གྒ་ལ་ད་སྶ་ནཾ མི་ཙྪཱ་ད་སྶ་ན་ནྟི པ་ཊི་སི་དྡྷ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་སྨཱ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏཱིཏི པུ་གྒ་ལཱ་བྷཱ་ཝེ ཝི་པ་ཀྑ་ཝ་སེ་ན ནི་ད་སྶ་ན་མཱ་ཧ. ཨི་ད་ཉྷེ་ཏྠ ཨ་ནུ་མཱ་ནཾ. ན རཱུ་པཱ་ད་ཡོ ཝི་ཝེ་ཙེ་ཏྭཱ པུ་གྒ་ལོ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏི ཏེ་སཾ ཨ་གྒ་ཧ་ཎེ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཱ་ཡ བུ་དྡྷི་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ སེ་ཝ་ནཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡཱ་ཏི. པུ་གྒ་ལོ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏི ས་ཙྪི་ཀ་ཊྛ་པ་ར་མ་ཏྠེ་ན ཡོ ཚ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻོ་ཏི སཾ་ས་ར་ཏི མུ་ཙྩ་ཏི ཙཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི་ཡཱ པ་རི་ཀ་པྤི་ཏ་པུ་གྒ་ལོ་ཝ པ་ཊི་སེ་དྷི་ཏོ, ན ཝོ་ཧཱ་ར་པུ་གྒ་ལོ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘པ་ཊི་སེ…པེ… དི་ཊྛཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ.
གཱ་ཐཱ་ཡ པ་ཉྩ་སུ ཁ་ནྡྷེ་སུ རཱུ་པཾ ཝེ་ད་ནཱ ས་ཉྙཱ ཙེ་ཏ་ནཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནྟི ཨེ་ཏེ་སུ ཀཾ ནཱ་མ དྷ་མྨཾ ས་ཏྟོ་ཏི ཛཱ་ནཱ་སི ནུ, ཨེ་ཏེ་སུ ཨེ་ཀ་མྤི ས་ཏྟོ་ཏི ག་ཎྷི་ཏུཾ ནཱ་ར་ཧ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ཐ ཨེ་ཏེ་ཧི ཨ་ཉྙོ ཨེ་ཀོ ས་ཏྟོ ཨ་ཏྠཱི་ཏི པ་ཙྩེ་སི. ཨེ་ཝ་མྤི མཱ་ར དི་ཊྛི་ག་ཏཾ ནུ ཏེ. ནུ-ས་དྡོ དི་ཊྛི་ག་ཏ་མེ་ཝེ་ཏི ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྠོ. ཀ་སྨཱ? ཡ་སྨཱ སུ་དྡྷ་ས་ངྑཱ་ར་པུ་ཉྫོ་ཡཾ. ཏ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ཝི་ཝ་ར་ཏི ‘‘ན་ཡི་དྷ ས་ཏྟཱུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏཱི’’ཏི. ཡ་སྨཱ པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ ཝཱ ཨ་ནུ་མཱ་ན་ཏོ ཝཱ ཨ་ནུ་པ་ལ་དྡྷི་ཏོ ན་ཏྠི ཨེ་ཏྠ ཀོ་ཙི ས་ཏྟོ ནཱ་མཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཡ་དི ས་ཏྟོ ན་ཏྠི, ཀ་ཐཾ ས་ཏྟོ སཾ་སཱ་ར་མཱ་པཱ་དཱི་ཏི་ཨཱ་དི ནཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི. ཀི་མེ་ཏྠ ནེ་ཏ་བྦཾ, ས་ཏྟོ་ཏི ཝོ་ཧཱ་ར་ས་ཏྟོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ, ཡ་སྨཱ ས་ཏྟ-ས་དྡོ ཝོ་ཧཱ་རེ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི. དུ་ཏི་ཡ་གཱ་ཐཱ་ཡ ས་མྦ་ནྡྷཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ས་ཏྟོ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨ་ངྒ་ས་མྦྷཱ་རཱཏི ཨ་ངྒ་ས་མྦྷཱ་ར་ཏོ ཨ་ཀྑ་ཙ་ཀྐ་ཨཱི་སཱ་དི་ཨ་ངྒ་ས་མྦྷཱ་ར་མུ་པཱ་དཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ཏྟོཏི ཝོ་ཧཱ་རོ.
ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་སྶཱཏི ཨ་ཙྩ་ནྟཾ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་སྶ ས་ས་ཝི་སཱ་ཎཱ་དི་ཀ་སྶ. ཡ་དི ཨ་ཙྩ་ནྟཾ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཾ, ཀ་ཐཾ ཏཾ ག་ཡ྄ཧ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་རི་ཀ་པྤི་ཏ’’ནྟི. ལོ་ཀ་ས་ཉྙཱ་ཏཾ གྷ་ཊཱ་དི. ཨེ་ཏྠ པ་ན ཡ་ཐཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ན་ཀ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཏཾ་ས་ནྟ་ཏི་པ་ཏི་ཏཱ་ན་ཉྩ ཀི་ལེ་སུ་པ་ཏཱ་པཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་སྶ་ཏྠ་བྷཱ་ཝ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་ཡ ཨུ་པྤཱ་དཱ་དི་ར་ཧི་ཏ་མྤི ནི་བྦཱ་ནཾ ‘‘ཨ་སྶཱ་ས་ན་ཀ་ར་ས’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་ར་བྦྷ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཀ་དྷ་མྨ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤཱ་དཱ་དི་ར་ཧི་ཏཱ་པི པ་ཉྙ་ཏྟི པ་ཝ་ཏྟཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ཧེ་ཏུ་ཨ་ཏྠོ ཝཱ ཨ་ནྟོ་ནཱི་ཏོ་ཏི པ་ཝ་ཏྟི་ཏཱ ཝོ་ཧཱ་རི་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཏ་ཐཱ ནཱ་མ་པ་ཉྙ་ཏྟི པ་ཉྙ་པེ་ཏ་བྦ་མ་ཏྠཾ ག་ཧི་ཏཱ་ཡེ་ཝ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏི, ཝི་ཉྙ་ཏྟི ཝི་ཡ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏཱི་ཏི སཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ན་ཏྠ་དྭཱ་རེ་ན ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཱ. པ་ཉྙཱ་པི་ཏ་བྦ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ པ་ན ཝུ་ཙྩ་མཱ་ན་བྷཱ་ཝེ ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ ན་ཏྠི. ཏ་ཐཱ པ་ཀཱ་ར་ཏོ ཉཱ་པ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཉཱ་པེ་ཏ་བྦ་ཉཱ་པ་ན་ནྟི ཀ་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ ཙ ཏ་སྶཱ ཨ་ནི་དྡྷཱ་རི་ཏ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཱ ད་ཊྛ་བྦཱ. ན ཧི ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཀ་ཀྑ་ལ༹་ཕུ་ས་ནཱ་དི ས་རཱུ་པ་ཏོ ས་དྡེ་ན ཝ་ཙ་ནཱི་ཡ་བྷཱ་ཝཾ བྷ་ཛ་ཏི, ཨ་པི་ཙ ཁོ ནེ་སཾ ཀཱ་ལ་དེ་སཱ་དི་བྷེ་ད་བྷི་ནྣཱ་ནཾ ཝི་ནི་ཝ་ཏྟ་ཨ་ཉྙ་ཛཱ་ཏི་ཡ་ཀོ ས་ཛཱ་ཏི་ཡ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎོ པུ་བྦ་ས་ངྐེ་ཏཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་རོ་པ་སི་དྡྷོ སཱ་མ་ཉྙཱ་ཀཱ་རོ ཝ་ཙ་ནཱི་ཡོ. ཏ་ཏྠཱ་པི ན ཝི་ནཱ ཀེ་ན་ཙི པ་ཝ་ཏྟི་ནི་མི་ཏྟེ་ན ས་དྡོ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཏ་སྶ པ་ཝ་ཏྟི་ནི་མི་ཏྟ་བྷཱུ་ཏོ ལོ་ཀ་ས་ངྐེ་ཏ་སི་དྡྷོ ཏཾ་ཏཾ་ཝ་ཙ་ན་ཏྠ་ནི་ཡ་ཏོ སཱ་མ་ཉྙཱ་ཀཱ་ར་ཝི་སེ་སོ ནཱ་མ པ་ཉྙ་ཏྟཱི་ཏི པུ་བྦཱ་ཙ་རི་ཡཱ. སོ ཧི ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ ས་དྡཾ ནཱ་མེ་ཏི, ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཝཱ ཨ་ཏྠ་སྶ ནཱ་མ་ས་ཉྙཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ནཱ་མཾ, པ་ཀཱ་རེ་ཧི ཉཱ་པ་ན་ཏོ པ་ཉྙ་ཏྟི ཙཱ་ཏི.
ཀ་སྶ པ་ན སོ ཨཱ་ཀཱ་ར་ཝི་སེ་སོ་ཏི? པ་ཉྙཱ་པེ་ཏ་བྦ་ཏྠ་སྶཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ནེ་ཀཱ་ཀཱ་རཱ ཧི ཨ་ཏྠཱ་ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ཏ་སྶཱ པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཝ་ཙ་ན་ཉྩ ས་མ་ཏྠི་ཏཾ བྷ་ཝ་ཏི, ཨ་ཝ་སྶ་ཉྩ ཨེ་ཏ་མེ་ཝཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཝ་ཙ་ན་ཝ་ཙ་ནཱི་ཡ་བྷེ་དཱ་ནཾ ས་ངྐ་རོ སི་ཡཱ, ས་བྦོ་པི ཨ་ཏྠོ ས་བྦ་སྶ ས་དྡ་སྶ ཝ་ཙ་ནཱི་ཡོ, ས་བྦོ ཙ ས་དྡོ ས་བྦ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ཝཱ་ཙ་ཀོ་ཏི ན ཙེ་ཏྠ ས་ངྐེ་ཏ་གྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ ཏེ་སཾ པ་ཝ་ཏྟཱ་ཏི ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཝ་ཏྠི་ཏེ་སུ ཨེ་ཝ ཏེ་སུ ས་ངྐེ་ཏ་གྒ་ཧ་ཎ་སྶ པ་ཝ་ཏྟི་ཏོ.
ཨ་པ་རེ པ་ན ‘‘ཡ་ཐཱ དྷཱུ་མ་ཏོ ཨ་གྒི་ཨ་ནུ་མཱ་ནེ ན ཀེ་ཝ་ལེ་ན དྷཱུ་མེ་ནེ་ཝ ཨ་གྒི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, དྷཱུ་མ་སྶ པ་ན ཨ་གྒི་ནཱ ཨ་ཝི་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏོ ས་མྦ་ནྡྷོ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་མཱ་ནོ དྷཱུ་མེ་ན ཨ་གྒི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ས་དྡེ་ན ཨ་ཏྠ་ཝི་ཛཱ་ན་ནེ ན ཀེ་ཝ་ལེ་ན ས་དྡེ་ན ཏ་ད་ཏྠོ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཏཾ་ཏཾ་ས་དྡ་སྶ པ་ན ཏེ་ན ཏེ་ན ཨ་ཏྠེ་ན ཨ་ཝི་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏོ ས་མྦ་ནྡྷོ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་མཱ་ནོ ཏེ་ན ཏེ་ན ས་དྡེ་ན ཨ་ཏྠཾ ཉཱ་པེ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཨ་གྒ་ཧི་ཏ་ས་མྦ་ནྡྷེ་ན་པི ས་དྡ་ས་ཝ་ན་མ་ཏྟེ་ན ཏ་ད་ཏྠོ ཝི་ཉྙཱ་ཡེ་ཡྻཱ་ཏི. ཡོ ཡ་མེ་ཏྠ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་རཱུ་པོ ས་མྦ་ནྡྷོ, སོ ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ས་ཉྙཱ་པ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ནཱ་མ་ནྟི པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཨ་བྷཱ་ཝཱ ལོ་ཀ་ས་ངྐེ་ཏ་ཝ་སེ་ན ལོ་ཀ་ས་ངྐེ་ཏོ་ཏི ཝཱ སི་དྡྷོ ཉཱ་ཏོ་ཏི ལོ་ཀ་ས་ངྐེ་ཏ་སི་དྡྷོ་ཏི, ས་དྡེ་ན པ་ཀཱ་སི་ཡ་མཱ་ནཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་རཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ག་མ་ཧེ་ཏུ་ཏཱ་ཡ པ་ཀཱ་ར་ཏོ ཉཱ་པ་ན་ཏོ པ་ཉྙ་ཏྟཱི་ཏི ཙ ཝུ་ཏྟོ’’ཏི ཝ་ཎྞ་ཡ་ནྟི.
ས་ངྑ་ཏཱ་ས་ངྑ་ཏ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟ་སྶ་པི ཉེ་ཡྻ་ཝི་སེ་ས་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝེ གྷ་ཊཱ་དི་ས་དྡཱ་བྷི་དྷེ་ཡྻཱ ཝི་ཡ པ་ཐ་ཝཱི་ཕ་སྶཱ་དི་ས་དྡ་ཝ་ཙ་ནཱི་ཡོ་པི ན ལ་བྦྷ་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ས་བྦ་ཝོ་ཧཱ་ར་ལོ་པོ སི་ཡཱ. ཡ་སྨཱ ཙ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ པ་བ་ནྡྷ་ས་ངྑཱ་ཏ་ཏཾ་ཏཾ་ཝི་སེ་སཱ་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ནེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, ན ཀེ་ཝ་ལཱ, ཏ་སྨཱ ཏེ་སཾ ཏེ ས་ཎྛཱ་ན་ས་མཱུ་ཧ་ཨ་ཝ་ཏྠཱ་ཝི་སེ་སཱ་ཀཱ་རཱ ཡ་དི་པི པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཀི་ཉྩི ན ཧོ་ནྟི, པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ པ་ན ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ནཾ རཱུ་པཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ནཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་བྷཱ་ཝཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཏཾ་ཏཾ་ག་ཧ་ཎཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ཏཾ་ཏཾ་ཨ་བྷི་ལཱ་པཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ བྷ་ཝ་ཏི. ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ་པ་ཉྙ་ཏྟི ཧི ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཏོ ཡ་ཐཱ ཨ་ཉྙཱ ཨ་ན་ཉྙཱ་ཏི ཙ ན ཝ་ཏྟ་བྦཱ, ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་ཐཱ ཨ་ཏྠི ན་ཏྠཱི་ཏི ཙ ན ཝ་ཏྟ་བྦཱ. ཏ་ཡོ་པི ཧི ཨེ་ཏེ ས་ནྟཱ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཝ མཱ་ཏི་ཀཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ན ཀོ་ཙི ཝི་རོ་དྷོ. ས་ངྑཱ་ཡ་ཏི སཾ་ཀ་ཐཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ས་ངྑཱ་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝ་ཙ་ན་ཏྠེ་ཡེ་ཝ ནི་རུ་ལ༹ྷོ, ན ཝ་ཙ་ན་སྨི་ནྟི ཝ་ཙ་ན་པ་ཀྑ་སྶ ཨུ་ཛུ་ཀ་ཏཱ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི. ཝ་ཙ་ན་པ་ཀྑོ་ཡེ་ཝ པཱ་ལི༹་ཨ་ནུ་ག་ཏོ, ན པ་ར་མྤ་རཱ་ག་ཏོ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟོ ཨ་ཏྠོ་ཏི ཀུ་ཏོ པ་ནེ་ཏཾ ལ་བྦྷཱ. ན ཧི ཨ་ནཱི་ཏོ ཨ་ཏྠོ པཱ་ལི༹་ཨ་ན་ནུ་ག་ཏོ, ནཱ་པི ས་བྦཱ པཱ་ལི༹་ནཱི་ཏ་ཏྠཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ དུ་ཝི་དྷཱ པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡོ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཚ་ཧི པ་ཉྙ་ཏྟཱི་ཧི ཡ་ཐཱ་ས་མྦྷ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝཱ་ཏི སི་དྡྷ་མེ་ཏཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦཱ་ཏི.
ཡ་དི པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཨ་ཏྠི་ཏཱ་པ་ཊི་སེ་དྷོ, ཨི་ཊྛ་མེ་ཏཾ. ཨ་ཐ ཝོ་ཧཱ་ར་ཏོ, ས་ཏྟ་ར་ཐ་གྷ་ཊཱ་དཱི་ཧི ས་ཏྟ་ར་ཐཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་པྤ་ཡོ་གོ་ཡེ་ཝ ན ས་མྦྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི. ན ཧི ཝ་ཙ་ནཱི་ཡ་ར་ཧི་ཏོ ཝ་ཙ་ན་པྤ་ཡོ་གོ ཨ་ཏྠཱི་ཏི. པ་ར་མ་ཏྠ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་བྷཱ་ག་ད་སྶ་ན་ཏྠཱ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཱ་དི་དུ་ཀ་ཏྟ་ཡ་དེ་ས་ནཱ་ཏི ན པ་ར་མ་ཏྠ་དྷ་མྨཱ་ནཾ རཱུ་པཱ་དཱི་ནཾ པ་ཉྙ་ཏྟི་བྷཱ་ཝཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི. ན ཙ པ་ཉྙ་ཏྟི་པ་ཐ་པ་ཉྙ་ཏྟི་དྷ་མྨ་ནི་དྡེ་སཱ་ནཾ ཨ་ཝི་སེ་ས་ཝ་ཙ་ནཾ ཡུ་ཏྟཾ, ས་དྡ་སྶེ་ཝ པ་ན པ་ཉྙ་ཏྟི་བྷཱ་ཝེ སི་ཡཱ ཀཱ་ཙི ཏེ་སཾ ཝི་སེ་ས་མ་ཏྟཱ. པ་ཉྙཱ་པི་ཏ་བྦ་སྶ ཨ་པ་ར་མ་ཏྠ་ས་བྷཱ་ཝ་སྶེ་ཝ པ་ཉྙ་ཏྟི་བྷཱ་ཝོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ་ཏི ན ས་བྦོ པ་ཉྙ་ཏྟི་པ་ཐོ པ་ཉྙ་ཏྟི་ས་དྡེ་ན ཝུ་ཏྟོ, པ་ཉྙ་ཏྟི ཙ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ཏི པ་ཉྙ་ཏྟི་པ་ཐ་པ་དཾ ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ. ཨེ་ཝ་ཉྩེ་ཏཾ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦཾ. ཨི་ཏ་ར་ཐཱ ས་དྡ་སྶ ཙ པ་ཉྙཱ་པི་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཡ པ་ཉྙ་ཏྟི་པ་ཐ་བྷཱ་ཝོ་ཏི པ་ཉྙ་ཏྟི་པ་དཾ ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ་ཏི ཙ ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུཾ, ནི་ཀྑེ་པ་ཀ་ཎྜེ ཝི་བྷ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ པ་ཉྙ་ཏྟི ‘‘པུ་རི་སོ མཱ་ག་ཎྜི་ཡོ’’ཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ད་སྶི་ཏཱ་ཏི ན ན ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུཾ. ཏ་ཐཱ་པི ཧི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ནཱ་མ་པ་ཉྙ་ཏྟཱི་ནཾ ས་བྷཱ་ཝ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ་ཏི ས་ངྑཱ་དི་ས་དྡཱ་ནཾ ས་མཱ་ན་ཏྠ་ཏཱ་པི ཏེ་སཾ མ་ཏི་མ་ཏྟ་མེ་ཝ, ཝི་ཉྙ་ཏྟི ཝི་ཡ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ནྟཱ ས་ཡཾ ཉཱ་ཏཱ་ཡེ་ཝ ནཱ་མ་པ་ཉྙ་ཏྟི པ་ཉྙཱ་པེ་ཏ་བྦ་མ་ཏྠཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏི ག་ཧི་ཏ་ས་རཱུ་པ་ཏཱ་ཡ པ་དཱི་པོ ཝི་ཡ རཱུ་པ་ག་ཏ་ཝི་དྷཾ་ས་ནེ་ཏི ན པ་ཉྙ་ཏྟི་ཨ་ནྟ་ར་པ་རི་ཀ་པྤ་ནེ་ན པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཨ་ཏྠི པ་ཉྙཱ་པེ་ཏ་བྦ་ཏྠ་པ་ཉྙཱ་པ་ནེ, ནཱ་མ་པ་ཉྙ་ཏྟི་པ་ཉྙཱ་པ་ནེ པ་ན ཨུ་པཱ་དཱ་ན་བྷེ་ད་བྷི་ནྣཱ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ་པ་ཉྙ་ཏྟི ཝི་ཡ ཏཾ་ཏཾ་ཝ་ཙ་ན་ཝ་ཙ་ན་ཏྠ་བྷེ་ད་བྷི་ནྣཱ ནཱ་མ་པ་ཉྙ་ཏྟཱི་ཏི ཨ་ཉྙཱ པ་ཉྙ་ཏྟི ཨི་ཙྪི་ཏཱ ཨེ་ཝ. ན ཙ ཨ་ན་ཝ་ཏྠཱ་ན་དོ་སོ ཏཾ་ཏཾ་ཝ་ཙ་ན་སྶ ཏ་ད་ཏྠ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནེ ས་ཧ་ཀཱ་རཱི་ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཊི་ནི་ཡ་ཏ་ས་རཱུ་པ་ཏྟཱ. ཨེ་ཏེ་ན ས་ངྐེ་ཏ་གྒ་ཧ་ཎཱ་བྷཱ་ཝོ་པི པ་ཊི་སི་དྡྷོ ད་ཊྛ་བྦོ, ཏ་ཐཱ ནཱ་མ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཡོ་ཛ་ནཱ་བྷཱ་ཝོ. ད་སྶི་ཏ་པྤ་ཡོ་ཛ་ནཱ ཧི སཱ པུ་བྦེ་ཏི.
‘‘ཝོ་ཧཱ་རོ ལོ་ཀི་ཡ་སོ་ཏེ པ་ཊི་ཧ་ཉྙ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ སོ་ཏ་བྦ་སྶ ས་དྡ་སྶ ཝ་སེ་ན ཏ་བྦི་ས་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ ཝོ་ཧཱ་རཱ་ད་ཡོ པ་ཊི་ཧ་ན་ན་སོ་ཏ་བྦ་ཏཱ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཱ. ས་དྡོ་ཡེ་ཝ ཝཱ ཏ་ཏྠ ཝོ་ཧཱ་རཱ་དི་ས་ཧ་ཙཱ་རི་ཏཱ་ཡ ཏ་ཐཱ ཝུ་ཏྟོ. ན ཧི ས་ཀྐཱ ས་བྦ་ཏྠ ཨེ་ཀ་ར་སཱ དེ་ས་ནཱ པ་ཝ་ཏྟཱི་ཏི ཝ་ཏྟུཾ. ཏ་ཐཱ ཧི ཀ་ཏྠ་ཙི སུ་ཁཱ དུ་ཀྑཱ, སུ་ཁཱ་པི ཝེ་ད་ནཱ དུ་ཀྑཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི, དུ་ཀྑཱ སུ་ཁཱ, དུ་ཀྑཱ་པི སུ་ཁཱ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ དུ་ཝི་དྷཱ་པི པ་ཉྙ་ཏྟི ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཱ་དི་པཱ་ཋ་སྶ ཨ་ཏྠ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝཱ་ཏི. ཨ་ཡཾ ས་ངྑ་ཏཱ་ས་ངྑ་ཏ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟཾ ཉེ་ཡྻ་ཝི་སེ་སཾ ཨི་ཙྪ་ནྟཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ.
༡༣༡༦. ས་ཏི་པི པ་རེ་སཾ སཱ་མ་ཉྙཱ་དི་ནཱ་མ་ཀཱ་ར་ཀཱ་ནཾ ནཱ་མ་ཀ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝེ པ་རཱ་ན་པེ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ ཏ་ཏོ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཡུ་ཏྟོ ཨི་དྷ ནཱ་མ་ཀ་ར་ཎ་ས་བྷཱ་ཝོ ཨུ་ཀྐཾ་ས་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན ནཱ་མ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ཉྙཾ ཨ་ན་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ནཱ་མ་ཀ་ར་ཎ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ ན ཧོ་ཏི ཨ་ས་བྷཱ་ཝི་ཀ་ཏཱ་ཡ ཀ་དཱ་ཙི་དེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟི་ཏོ ཙཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ས་བྷཱ་ཝ་སི་དྡྷ་ཏྟཱཏི ཝེ་ད་ནཱ་དཱི་ནཾ ཝེ་ད་ནཱ་དི་ནཱ་མ་ཀ་ར་ཎ་དྷ་མྨ་ཏཾ ཨཱ་ཧ. ཡ་དི ཝེ་ད་ནཱ་དཱི་ནཾ ཀེ་ན་ཙི ཨ་ཀ་ཏཾ ས་ཀ་ནཱ་མཾ ཨཱ་དཱ་ཡ་ཡེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀ་ནཱ་མཱ་ནཾ ནཱ་མ་ཀ་ར་ཎ་ཊྛེ་ན ནཱ་མ་བྷཱ་ཝོ, ཨེ་ཝཾ ས་ཏི པ་ཐ་ཝཱི་ཨཱ་དཱི་ན་མྤི ནཱ་མ་བྷཱ་ཝོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཨ་ཉྙ་ཐཱ པ་ཐ་ཝཱི་ཨཱ་དི་ནི་ད་སྶ་ན་མེ་ཝ ན སི་ཡཱ་ཏི ཨ་ནུ་ཡོ་གཾ མ་ན་སི ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཐ་ཝཱི་ཨཱ་དི་ནི་ད་སྶ་ནེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨེ་ཀ་དེ་ས་སཱ་མ་ཉྙེ་ན ཧི ཡ་ཐཱ་དྷི་པྤེ་ཏེ་ན ཨུ་པ་མཱ ཧོ་ཏི, ན ས་བྦ་སཱ་མ་ཉྙེ་ནཱ་ཏི. ཨེ་ཝ་མྤི ཡ་དི ས་བྷཱ་ཝ་སི་དྡྷ་ནཱ་མ་ཏྟཱ ཝེ་ད་ནཱ་ད་ཡོ ནཱ་མཾ, པ་ཐ་ཝཱི་ཨཱ་དཱི་ན་མྤི ཨ་ནི་ཝ་ཏྟ་ནཱི་ཡོ ནཱ་མ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ནི་རུ་ལ༹ྷ་ཏྟཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏེ་ན ཡཾ་ནི་མི་ཏྟཾ ཝེ་ད་ནཱ་དཱི་སུ ནཱ་མ་ས་དྡ་པྤ་ཝ་ཏྟི, ས་ཏི་པི ཏ་ད་ཉྙེ་སཾ ཏཾ་ནི་མི་ཏྟ་ཡོ་གེ གོ-ས་དྡོ ཝི་ཡ ཀུ་ཀྐུ་ཊཱ་དི་ས་ཏྟ་པི་ཎྜེ ནི་རུ་ལ༹ྷ་ཏོ ཝེ་ད་ནཱ་དཱི་སུ ནཱ་མ-ས་དྡོ པ་ཝ་ཏྟོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི ཨ་ནེ་ཀེ་སུ སུ་ཏྟ་པ་དེ་སེ་སུ ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ནཱ་མ་ཝོ་ཧཱ་རོ དི་སྶ་ཏི. ནཱ་མ་ཏཱ་ནཱ་པ་ཏྟི ཝུ་ཏྟཱ ཀེ་ས་ཀུ་མྦྷཱ་དི་ནཱ་མ་ནྟ་རཱ་པ་ཛྫ་ན་ཏོ. ཨེ་ཏ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ནི་ད་སྶ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ‘‘ན ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝི་ཝ་ར་ཏི. ཡ་དི་པི ས་མཱུ་ཧཱ་དི་གྷ་ན་ཝི་ནི་བྦྷོ་གཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝེ་ད་ནཱ་དི་ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨེ་སུ་པི པི་ཎྜཱ་ཀཱ་རེ་ན ག་ཧ་ཎཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏཾ པ་ན ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཨ་ཏྠཱ་ཏི་པ་རི་ཀ་པྤ་མུ་ཁེ་ན ཨེ་ཀ་དྷ་མྨ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ, ན ས་མཱུ་ཧ་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཉྙེ་ན…པེ… ན་ཏྠཱི’’ཏི.
པ་ཀཱ་ས་ཀ་པ་ཀཱ་སི་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝོ ཝི་ས་ཡི་ཝི་ས་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཨེ་ཝ. ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན་ས་མྥ་སྶོ མ་ནོ་ས་མྥ་སྶོ. སོ ནཱ་མ་མ་ནྟ་རེ་ན ག་ཧེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ཏཱ་ཡ པཱ་ཀ་ཊོ་ཏི ནི་ད་སྶ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཏྟོ. ‘‘ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན་ས་མྥ་སྶོ ཝི་ཡཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ནེ་ན མ་ནོ་ས་མྥ་སྶ་ཏ་པྤ་ཀཱ་རཱ་ན་མེ་ཝ ནཱ་མ་བྷཱ་ཝོ སི་ཡཱ, ན པ་ཊི་གྷ་ས་མྥ་སྶ་ཏ་པྤ་ཀཱ་རཱ་ན་ནྟི ཨཱ་ས་ངྐཱ་ཡ ནི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏྠཾ ‘‘པ་ཊི་གྷ་ས་མྥ་སྶོ་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ པ་ཉྩ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ས་ཧ་ག་ཏོ ཕ་སྶོ པ་ཊི་གྷ་ས་མྥ་སྶོ. པི-ས་དྡོ ས་མྦྷཱ་ཝ་ནེ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཝི་ས་ཡཱི་ཝི་ས་ཡ་ས་ངྒྷ་ཊྚ་ན་ས་མུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཉྙ་ཕ་སྶ་ཏོ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀོ་པི པ་ཊི་གྷ་ས་མྥ་སྶོ ན རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ ཝི་ཡ ཝི་བྷཱུ་ཏཱ་ཀཱ་རོ, ཏ་ཏོ ནཱ་མཱ་ཡ་ཏྟ་ག་ཧ་ཎི་ཡ་བྷཱ་ཝོ ནཱ་མ་སྶེ་ཝཱ་ཏི. ཨ་རཱུ་པ་ཏཱ་ཡ ཝཱཏི་ཨཱ་དི་ནཱ སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ཝི་སེ་ས་ཏོ ཙ པ་ཊི་གྷ་ས་མྥ་སྶ་སྶ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཝ་སེ་ན ནཱ་མ་བྷཱ་ཝ་མཱ་ཧ. པ་ཙྪི་མ་པུ་རི་མཱ་ནནྟི ‘‘ནཱ་མ་ཉྩ རཱུ་པ་ཉྩཱ’’ཏི ཨི་མཾ ཨ་ནུ་པུ་བྦིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ས་ཏི་པི རཱུ་པ་སྶཱཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ནཱ་མ་ཝོ་ཧཱ་ར་ཧེ་ཏུཾ ཨ་ན་ཉྙ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ ནི་བྦཱ་ན་སྶ ཨ་དྷི་པ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ཨེ་ཝ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི, ཡ་ཏོ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཝི་ས་ཡ་ཝི་ནི་སྶ་ཊཾ ནི་ནྣ་པོ་ཎ་པ་བྦྷཱ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ས་ངྑ་ཏ་དྷཱ་ཏུ་ཡཾ ཨེ་ཝ ཙི་ཏྟཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི.
༡༣༡༨. ཝ་ཊྚ་སྨིཾ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ན་ཏོ ཏ་ད་སྶཱ་ད་ནཱ་བྷི་ན་ནྡ་ན་ཏོ ཙ ཝ་ཊྚ་སྶ མཱུ་ལཾ པ་དྷཱ་ན་ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ཝ་ཊྚ་མཱུ་ལཾ.
༡༣༢༠. ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ རཱུ་པཱ་དི་ཀེ ཡ་ཐཱ་བྷི་ནི་ཝི་ཊྛེ ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ཨ་ཧཾ་མཱ་ནཱ་དྷཱ་ར་ནི་མི་ཏྟ་ཏཾ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཏ་བྦི་པཱ་ཀ་ལོ་ཀཱ་དྷཱ་ར་ཏ་ཉྩ ས་མཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་གྒ་ཧ་ཎ་ཝི་སེ་སོ. ཡཱ ཀཱ་ཙི དི་ཊྛི ནི་ཝི་ས་མཱ་ནཱ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཏི་ཙྩ་པ་རཱ་མ་ས་ནཱ་ཀཱ་རེ་ནེ་ཝ ནི་ཝི་ས་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་རཱ་མ་ས་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ’’ཏི.
༡༣༣༢. ཙེ་ཏ་ནཱ་པྤ་དྷཱ་ནོ ས་ངྑཱ་ར་ཀྑ་ནྡྷོ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཡཱ་ཡ ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
༡༣༣༣. དུ་ནྣཱ་མཾ གཱ་ར་ཡ྄ཧ་ནཱ་མཾ. ཨ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནྟ་སྶཱཏི་ཨཱ་དི་ནཱ སེ་ཝ་ན་བྷ་ཛ་ནཱ་ནཾ ཝི་སེ་ས་མཱ་ཧ.
༡༣༣༦. ཨཱ་པ་ཏྟི་ཨཱ་པ་ཏྟི་ཝུ་ཊྛཱ་ན་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཛཱ་ན་ནཱུ་པཱ་ཡ་ད་སྶ་ནཾ ས་ཧ ཝ་ཏྠུ་ནཱ ས་ཧ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཡཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཝ་ཏྠུ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ‘‘ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀུ་ས་ལ་ཏཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཝུ་ཊྛཱ་ན་ཀུ་ས་ལ་ཏཱ’’ཏི (དྷ. ས. དུ་ཀ་མཱ་ཏི་ཀཱ ༡༡༩) ཧི ཝུ་ཏྟ་ནྟི. ཀཱ་ར་ཎ་ཛཱ་ན་ནེ་ན ཕ་ལཾ སུ་ཊྛུ ཉཱ་ཏཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
༡༣༤༢. ཏ་སྶཱཏི མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཀུ་ས་ལ་ཏཱ་ཡ.
༡༣༤༤. ཨ་ནུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ནེ་ཝ ཨ་ནུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱ་ནེ་ཝ.
༡༣༤༨. ཨ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཨ་ནཱ་ད་ར་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
༡༣༥༠. ཕེ་གྒུ་རུ་ཀྑ་སྶ སི་གྒུ་ཨཱ་དི་ཀ་སྶ.
༡༣༥༢. ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡཱ་སཾ་ཝ་ར་སྶཱཏི ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡཱ་སཾ་ཝ་ར་ཎ་སྶ. ཨ་སཾ་ཝུ་ཏ་ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡ་སྶེ་ཝ ཧེ་ཏཱུཏི ཙ་ཀྑུ་དྭཱ་རི་ཀ་སྶ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དི་ཨ་ནྭཱ་སྶ་ཝ་ན་སྶ ཏཾ་དྭཱ་རི་ཀ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཝི་ཡ ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡཾ པ་དྷཱ་ན་ཀཱ་ར་ཎཾ. ས་ཏི ཧི ཨ་སཾ་ཝུ་ཏ་ཏྟེ ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡ་སྶ ཏེ ཏེ ཨ་ནྭཱ་སྶ་ཝ་ནྟཱི་ཏི ཨ་སཾ་ཝ་རི་ཡ་མཱ་ན་ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡ་ཧེ་ཏུ་ཀོ སོ ཨ་སཾ་ཝ་རོ ཏ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨི་དཱ་ནི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ ཋ་ཏྭཱ ‘‘ཡ་ཏྭཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ནྟི ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པཱ་ལི༹་ཡཱ ཡོ་ཛ་ནཾ ད་སྶེ་ཏི. ཀ་སྶ ཙཱཏི པ་ཀཱ་རཾ པུ་ཙྪ་ཏི, ཀ་ཐཾ་ཝི་དྷ་སྶ ཀ་ཐཾ་ས་ཎྛི་ཏ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན ཧི ས་རཱུ་པེ ཝུ་ཏྟེ པུ་ན ས་རཱུ་པ་པུ་ཙྪཱ་ཡ པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཨ་ཏྠི. ཨ་ནྭཱ་སྶ་ཝ་ནྟི ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ད་ཡོ. ཏ་དུ་པ་ལ་ཀྑི་ཏནྟི ཨ་ནྭཱ་སྶ་ཝཱུ་པ་ལ་ཀྑི་ཏཾ ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡཾ ཨ་སཾ་ཝུ་ཏ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ.
ཡ་ཐཱ་ས་མྦྷ་ཝནྟི དུ་སྶཱི་ལྱཱ་སཾ་ཝ་རོ མ་ནོ་དྭཱ་ར་ཝ་སེ་ན, སེ་སཱ་སཾ་ཝ་རོ ཚ་དྭཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ. མུ་ཊྛ་སྶ་ཙྩཱ་དཱི་ནཾ ས་ཏི་པ་ཊི་པ་ཀྑཱ་ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨཱ་དི་བྷཱ་ཝ་ཏོ སི་ཡཱ པ་ཉྩ་དྭཱ་རེ ཨུ་པྤ་ཏྟི, ན ཏྭེ་ཝ ཀཱ་ཡི་ཀ་ཝཱ་ཙ་སི་ཀ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་བྷཱུ་ཏ་སྶ དུ་སྶཱི་ལྱ་སྶ ཏ་ཏྠ ཨུ་པྤ་ཏྟི པ་ཉྩ་དྭཱ་རི་ཀ་ཛ་ཝ་ནཱ་ནཾ ཨ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཛ་ན་ཀ་ཏྟཱ་ཏི ཏ་མེ་ཝ ཡ་ཐཱ་ས་མྦྷ་ཝཾ ‘‘ན ཧི པ་ཉྩ་དྭཱ་རེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝི་ཝ་ར་ཏི.
ཡ་ཐཱ ཀིནྟི ཡེ་ན པ་ཀཱ་རེ་ན ཛ་ཝ་ནེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནོ ཨ་སཾ་ཝ་རོ ‘‘ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡེ ཨ་སཾ་ཝ་རོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏཾ ནི་ད་སྶ་ནཾ ཀི་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏྠཱ་ཡཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཀྐ་མོ – པ་ཉྩ་དྭཱ་རེ རཱུ་པཱ་དི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨཱ་པཱ་ཐ་ག་ཏེ ནི་ཡ་མི་ཏཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཛ་ཝ་ནེ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ བྷ་ཝ་ངྒཾ ཨོ་ཏི་ཎྞེ མ་ནོ་དྭཱ་རི་ཀ་ཛ་ཝ་ནཾ ཏཾ་ཡེ་ཝཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ བྷ་ཝ་ངྒཾ ཨོ་ཏ་ར་ཏི, པུ་ན ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ དྭཱ་རེ ‘‘ཨི་ཏྠི་པུ་རི་སོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏྭཱ ཛ་ཝ་ནཾ བྷ་ཝ་ངྒཾ ཨོ་ཏ་ར་ཏི. པུ་ན ཝཱ་རེ པ་སཱ་ད་ར་ཛྫ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཛ་ཝ་ནཾ ཛ་ཝ་ཏི. པུ་ན ཡ་དི ཏཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨཱ་པཱ་ཐཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ཏཾ་ས་དི་ས་མེ་ཝ པ་ཉྩ་དྭཱ་རཱ་དཱི་སུ ཛ་ཝ་ནཾ ཏ་དཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ན་ཀཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཛ་ཝ་ནེ དུ་སྶཱི་ལྱཱ་དཱི་སུ ཨུ་པྤ་ནྣེ་སུ ཏ་སྨིཾ ཨ་སཾ་ཝ་རེ ས་ཏི དྭཱ་ར་མྤི ཨ་གུ་ཏྟ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཡཾ པ་ན ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་ན་ཡོ པ་རི་ཙི་ཏཱ་ར་མྨ་ཎཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟོ, ཨ་པ་རི་ཙི་ཏེ ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ པ་ཉྩ་དྭཱ་རེ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ཏ་ད་ནུ་རཱུ་པཾ མ་ནོ་དྭཱ་རེ་པི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི. དྭཱ་ར་བྷ་ཝ་ངྒཱ་དཱི་ནཾ ཛ་ཝ་ནེ་ན ས་མྦ་ནྡྷོ ཨེ་ཀ་ས་ནྟ་ཏི་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཏོ ད་ཊྛ་བྦོ.
ས་ཏི དྭཱ་ར་བྷ་ཝ་ངྒཱ་དི་ཀེཏི པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན པུ་རི་མ་ནི་པྥ་ནྣཾ ཛ་ཝ་ན་ཀཱ་ལེ ཨ་ས་ནྟ་མྤི བྷ་ཝ་ངྒཱ་དི ཙ་ཀྑཱ་དི ཝི་ཡ ཕ་ལ་ནི་པྥ་ཏྟི་ཡཱ ས་ནྟ་ཉྙེ་ཝ ནཱ་མཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ན ཧི དྷ་ར་མཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ས་ནྟ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི. བཱ་ཧི་རཾ ཝི་ཡ ཀ་ཏྭཱཏི པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཛ་ཝ་ན་སྶ བཱ་ཧི་ར་བྷཱ་ཝེ ཨི་ཏ་ར་སྶ ཙ ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་བྷཱ་ཝེ ཨ་ས་ཏི་པི ‘‘པ་བྷ་སྶ་ར་མི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙི་ཏྟཾ, ཏ་ཉྩ ཁོ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀེ་ཧི ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ་ཧི ཨུ་པ་ཀྐི་ལི་ཊྛ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ (ཨ. ནི. ༡.༤༩) ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་བྷཱུ་ཏ་སྶ ཀ་དཱ་ཙི ཀ་དཱ་ཙི ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ན་སྶ ཛ་ཝ་ན་སྶ བཱ་ཧི་ར་བྷཱ་ཝོ ཏ་བྦི་དྷུ་ར་ས་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨི་ཏ་ར་སྶ ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་བྷཱ་ཝོ པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨ་སཾ་ཝ་ར་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝཱ་པ་ཏྟི་ཏོཏི དྭཱ་རཱ་དཱི་ནཾ ཨ་སཾ་ཝ་ར་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝཱ་པ་ཛྫ་ན་སྶ པཱ་ཀ་ཊ་བྷཱ་ཝཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ. ཨུ་པྤ་ནྣེ ཧི ཨ་སཾ་ཝ་རེ དྭཱ་རཱ་དཱི་ནཾ ཏ་སྶ ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི. དྭཱ་ར་བྷ་ཝ་ངྒཱ་དི་མཱུ་ས་ནནྟི དྭཱ་ར་བྷ་ཝ་ངྒཱ་དཱི་སུ མཱུ་ས་ནཾ. ཡ་སྨི་ཉྷི དྭཱ་རེ ཨ་སཾ་ཝ་རོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, སོ ཏ་ཏྠ དྭཱ་རཱ་དཱི་ནཾ སཾ་ཝ་རཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་པ་ཙྪི་ནྡ་ནྟོ་ཡེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཀུ་ས་ལ་བྷ་ཎྜ་ཝི་ནཱ་ས་ན’’ནྟི.
ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘ཙ་ཀྑུ་ནཱ རཱུ་པཾ དི་སྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་པཱ་ལི༹་ཡཾ སཾ་ཝ་རོ, སཾ་ཝ་རི་ཏ་བྦཾ, སཾ་ཝ་ར་ཎུ་པཱ་ཡོ, ཡ་ཏོ ཙ སོ སཾ་ཝ་རོ, ཡ་ཏྠ ཙ སོ སཾ་ཝ་རོ་ཏི ཨི་མཾ པ་བྷེ་དཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ. ཀ་ཐཾ? ‘‘ར་ཀྑ་ཏི…པེ… སཾ་ཝ་རཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏེ་ན སཾ་ཝ་རོ ཝུ་ཏྟོ. ས་ཏིཾ པ་ཙྩུ་ཊྛ་པེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ་ཏི. ཙ་ཀྑཱ་དི སཾ་ཝ་རི་ཏ་བྦཾ. ན ནི་མི་ཏྟ་གྒཱ་ཧཱི ཧོ་ཏི ནཱ་ནུ་བྱ་ཉྫ་ན་གྒཱ་ཧཱི་ཏི སཾ་ཝ་ར་ཎུ་པཱ་ཡོ. ‘‘ཡ་ཏྭཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ སཾ་ཝ་ར་ཎཱ་ཝ་དྷི. རཱུ་པཱ་ད་ཡོ སཾ་ཝ་ར་ཝི་ས་ཡོཏི. ཀི་ཉྩ པ་ཊི་ས་ངྑཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་བ་ལ་ས་ངྒ་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན དུ་ཝི་དྷོ་པི ཨི་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་རོ? ཏ་ཏྠ པུ་རི་མེ་ན ཝི་ས་ཡེ་སུ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ད་སྶ་ནཾ, ཨི་ཏ་རེ་ན ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་པྤ་ཧཱ་ནཾ. ཏ་ཐཱ པུ་རི་མེ་ན པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ན་པྤ་ཧཱ་ནཾ, ཨི་ཏ་རེ་ན ཨ་ནུ་ས་ཡ་པྤ་ཧཱ་ནཾ. ཏ་ཐཱ པུ་རི་མོ ལོ་ཀི་ཡ་མ་གྒ་ས་ངྒ་ཧི་ཏོ, དུ་ཏི་ཡོ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མ་གྒ་ས་ངྒ་ཧི་ཏོ་ཏི ཨ་ཡ་མྤི ཝི་སེ་སོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
༡༣༥༣. ད་ཝ་ཏྠཱ་དི་ཨ་བྷི་ལཱ་སོཏི ད་ཝོ ཨེ་ཝ ཨ་ཏྠོ པ་ཡོ་ཛ་ན་ནྟི ད་ཝ་ཏྠོ, སོ ཨཱ་དི ཡེ་སཾ ཏེ ད་ཝ་ཏྠཱ་ད་ཡོ. ཏེ་སུ, ཏེ་སཾ ཝཱ ཨ་བྷི་ལཱ་སོ, ད་ཝོ ཝཱ ཨ་ཏྠོ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ད་ཝ་ཏྠོ, ཏ་དཱ་དི་ཀོ ད་ཝ་ཏྠཱ་དི, ཀོ པ་ན སོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་བྷི་ལཱ་སོ’’ཏི. ཨཱ་ཧཱ་ར་པ་རི་བྷོ་གེ ཨ་ས་ནྟུ་སྶ་ནཱཏི ཨཱ་ཧཱ་ར་པ་རི་བྷོ་གེ ཨ་ཏི་ཏྟི. བ་ཧུ་ནོ ཨུ་ལཱ༹་ར་སྶ ཙ པ་ཏྠ་ནཱ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ བྷི་ཡྻོ་ཀ་མྱ་ཏཱ ཨ་ས་ནྟུ་སྶ་ནཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ཡུ་ཛྫ་ཏི.
༡༣༥༥. མ་ཛྫ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཝ་ཏྟི མཱ་ན་སྶེ་ཝཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ‘‘མཱ་ནོ་ཝ མཱ་ན་མ་དོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཐཱ ཧི ཛཱ་ཏི་མ་དཱ་ད་ཡོ ‘‘མཱ་ནོ མ་ཉྙ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ མཱ་ན་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ཝི་བྷ་ཏྟཱ་ཏི. ཁུ་དཱ ནཱ་མ ཀ་མྨ་ཛ་ཏེ་ཛོ. ཏཾ པ་ན ཨ་བྷུ་ཏྟེ བྷུ་ཏྟེ ཙ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཡཾ ཏ་ཏྠ ཨཱ་མཱ་ས་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ས་རཱི་ར་དེ་ས་སྶ པཱི་ལ༹་ན་ཏོ ཝི་ཧིཾ་སཱ་ས་དྡ་ཝ་ཙ་ནཱི་ཡཾ, ཏ་དེ་ཝ ད་སྶེ་ཏ་བྦཾ, ཨི་ཏ་ར་ཉྩ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་བྷུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་ཏྟེ་ན ཁུ་དཱ ཝི་སེ་སི་ཏཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཁུ་དཱ་ཡ ཝི་སེ་ས་ན’’ནྟི. ཡེ པ་ན ‘‘ཀ་མྨ་ཛ་ཏེ་ཛ་པ་ཙྩ་ཡཱ དུ་ཀྑཱ ཝེ་ད་ནཱ ཁུ་དཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏེ་སཾ ཨ་བྷུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀཱ་ཏི ཝི་སེ་ས་ན་མེ་ཝ ན ཡུ་ཛྫ་ཏི. ས་ཏི་པི ཏ་སྨིཾ བྷཱུ་ཏ་ཏྠ་ཀ་ཐ་ནེ ཝི་ཧིཾ་སཱུ་པ་ར་ཏི་པུ་རཱ་ཎ་ཝེ་ད་ནཱ་པ་ཊི་ཧ་ན་ནཱ་ནཾ ཝི་སེ་སཱ་བྷཱ་ཝོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི པུ་རི་མོ་ཡེ་ཝེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏཱ་སཾ ཀོ ཝི་སེ་སོཏི ཨ་བྷུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་ཝེ་ད་ནཱ, བྷུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡཱ ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་ཝེ་ད་ནཱ་ཏི དྭེ་པི ཙེ་ཏཱ ཝེ་ད་ནཱ ཡཱ་ཝ་ཏཱ ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ས་ཏི་པི ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཏྟེ པུ་རི་མཱ ཨུ་པྤ་ནྣ་ས་དི་སཱི, ཨི་ཏ་རཱ པ་ན ཨ་ཏཾ་ས་དི་སཱི ཨ་ཙྩ་ནྟཾ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཝི་སེ་སོ. ཏེ་ནེ་ཝ ‘‘ཡ་ཐཱ་པ་ཝ་ཏྟཱ’’ཏི པུ་རི་མཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཨི་ཏ་ར་ཏྠ ཙ ‘‘ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟཱ’’ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ཨ་བྷུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་ཝེ་ད་ནཱ པུ་བྦེ ཀ་ཏ་ཀ་མྨ་སྶ ཝི་པཱ་ཀ་ཏྟཱ པུ་རཱ་ཎ་ཝེ་ད་ནཱ ནཱ་མ. ཨ་པྤ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་དི་ཨ་ཡུ་ཏྟ་པ་རི་བྷོ་ག་པ་ཙྩ་ཡཱ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་དི་ཡུ་ཏྟ་པ་རི་བྷོ་ག་ཏོ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ན ཨུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏཱི་ཏི བྷུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡཱ ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་ཝེ་ད་ནཱ ན་ཝ་ཝེ་ད་ནཱ ནཱ་མ. ཝི་ཧིཾ་སཱ་ནི་མི་ཏྟ་ཏཱ ཝི་ཧིཾ་སཱ་ནི་བྦ་ཏྟ་ཏཱ.
ཡཱ་པེ་ནྟི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཡཱ་པ་ནཱ་ཏི ཝུ་ཏྟ་སྶ ས་རཱི་ར་ཡཱ་པ་ན་ཀཱ་ར་ཎ་སྶ ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་སྶ་པི་ཡཱ་པ་ན་ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ཨི་མ་སྶ ཝི་སེ་ས་སྶ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་ཡཱ་པ་ན་ཏྠཱ་ཡཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་སྶེ་ཝ ཡཱ་པ་ན་ཀཱ་ར་ཎ་མཱ་ཧཱ་རོ, ཨ་ཐ ཁོ ཋཱ་ནཱ་དི་པ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་ཀཱ་ར་ཝི་སེ་ས་ཡུ་ཏྟ་སྶ ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་ར་སྶ་པི ཡཱ་པ་ན་ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ཏཾ་དཱི་པ་ན་ཏྠཾ ཡཱ་ཏྲཱ་ཏི ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཡཱ་པ་ནཱ མེ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐཱ་ནཾ ཨ་ཝི་ཙྪེ་ད་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཡཱ་པ་ནཱ ཡཱ་ཏྲཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཊྛཱ་ན་ཡོ་ཛ་ན་ཨ་པ་རི་བྷོ་ག་དུ་པྤ་རི་བྷོ་གཱ་དི་ཝ་སེ་ན ས་དྡྷཱ་དེ་ཡྻ་སྶ ཝི་ནཱ་ས་ནཾ ས་དྡྷཱ་དེ་ཡྻ་ཝི་ནི་པཱ་ཏ་ནཾ. ཡེ་ནཱཏི ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ན་ལ་ཀྑ་ཎ་པྤ་ཏྟ་སྶ ཐཱུ་པཱི་ཀ་ཏཱ་དི་ཀ་སྶ ཝཱ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ་ན. སཱ་ཝ་ཛྫཾ ས་ནི་ནྡཾ པ་རི་བྷོ་གཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཝཱ ཨ་ཏྠོ.
ཨི་རི་ཡཱ…པེ… ཝུ་ཏྟནྟི སུ་ཁཾ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ་ཧི ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ་ཧི ཏེ་སཾ ཏ་ཐཱ་པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཝི་དི་ཏ་ཏྟཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་བྷུ་ཉྫ་ན་པི་ཝ་ནཱ་ནི པུ་བྦ་ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ་ནི ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ཀ་ཏྟུ་ཀཱ་ནི ཝི་ཡ ཝུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་ཐཱ ཧི ‘‘པ་ཉྙཱ་ཡ ཙ་སྶ དི་སྭཱ ཨཱ་ས་ཝཱ པ་རི་ཀྑཱི་ཎཱ ཧོ་ནྟཱི’’ཏི (མ. ནི. ༡.༢༧༡; ༢.༡༨༢) ད་སྶ་ན་སྶ ཁ་ཡ་ཧེ་ཏུ་ཏཱ, ‘‘གྷ་ཏཾ པི་ཝི་ཏྭཱ བ་ལཾ བྷ་ཝ་ཏི, སཱི་ཧཾ དི་སྭཱ བྷ་ཡཾ བྷ་ཝ་ཏཱི’’ཏི ཙ པཱ་ན་ད་སྶ་ནཱ་ནཾ བ་ལ་བྷ་ཡ་ཧེ་ཏུ་ཏཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨེ་ཝཾ བྷུ་ཉྫ་ན་པི་ཝ་ནཱ་ནཾ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་སུ་ཁ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. སུ་ལ་བྷཱ་ན་ཝ་ཛྫ་བྷཱ་ཝོ ཝི་ཡ ཨ་པྤ་བྷཱ་ཝོ་པི པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ པ་ར་མ་ས་ལླེ་ཁ་ཝུ་ཏྟཱི་ནཾ སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ཡ པ་རི་ཡ་ཏྟོ་ཏི ཙཱི་ཝ་ར་སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནཾ ཨ་པྤ་བྷཱ་ཝུ་ཀྐཾ་སཱ་ནུ་ཛཱ་ན་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ་ཧི ཨ་ན་ནྟ་ར་གཱ་ཐཱ་ཧི ཨི་དྷཱ་པི དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་ནཱ སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ཡ པ་རི་ཡ་ཏྟོ ཨ་པྤ་བྷཱ་ཝུ་ཀྐཾ་སོ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏོ་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ‘‘པུ་ན་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ‘‘བྷུ་ཏྭཱ་ནཱ’’ཏི པཱ་ཋཾ ས་མ་ཏྠ་ཡ་ཏི.
༡༣༦༨. ས་ཏི་ཨཱ་དི་དྷ་མྨཱཏི ས་ཏི་པ་ཉྙཱ་ས་མཱ་དྷི་ཝཱི་རི་ཡ་ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ་དི་དྷ་མྨཱ, ཡེ ཚ་ཧི དུ་ཀེ་ཧི པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཱ.
༡༣༧༣. པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏ་བྦེ་ཧི པ་ཊི་ཝེ་དྷོ ཝུ་ཏྟོ. ཝི་ས་ཡེ་ན་པི ཧི ཝི་ས་ཡཱི ཝུ་ཙྩ་ཏི ས་ཧ་ཙ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཡ་ཐཱ –
‘‘ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ་ན སཾ་ཝེ་གཾ, དུ་ཀྑེ་ན་སྶ ཙ ཧེ་ཏུ་ནཱ;
ཝ་ཌྜྷ་ཡི་ཏྭཱ ས་མྨ་སི་ཏྭཱ, མུ་ཏྟི་ཡཱ མ་གྒ་མ་བྲ་ཝཱི’’ཏི
‘‘ས་ཙྩ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ’’ཏི ཙ.
ཡ་ཐཱ དུ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ པ་རི་ཉྙཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཉཱ་ཎཾ ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ཏོ ཏེ ཨ་ཝི་ལོ་མེ་ཏྭཱ ཨ་ཝི་རོ་དྷེ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི ནཱ་མ, ཨེ་ཝཾ ཏ་དུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎ་མྤི ཡ་ཐཱ་བ་ལཾ ཏེ ཨ་ཝི་ལོ་མེ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཙ་ཏུ་ནྣཾ ས་ཙྩཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ལོ་མ་ནྟི ཝུ་ཏྟནྟི དུ་ཏི་ཡོ ཨ་ཏྠ་ཝི་ཀ་པྤོ ཝུ་ཏྟོ. ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘ཙ་ཏུ་ནྣཾ ས་ཙྩཱ་ན’’ནྟི པ་དཾ ཝི་ནཱ ཨུ་པ་ཙཱ་རེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, པུ་རི་མ་སྨིཾ ཨུ་པ་ཙཱ་རེ་ནཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་པྤ་དྷཱ་ན་ཏྟཱ ཝཱ སེ་ས་མ་གྒ་ངྒཱ་ནཾ མ་གྒ་ས་ཙྩེ་ཀ་དེ་ས་སྶ པ་ཊི་ཝེ་དྷ་སྶ ཨ་ནུ་ལོ་མཾ ས་མུ་དཱ་ཡཱ་ནུ་ལོ་མཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཙ་ཏུ་ས་ཙྩེ་ཀ་དེ་ས་སྶ མ་གྒ་སྶ ཝཱ.
༡༣༨༠. ཁ་ཡ་ས་མ་ཡེཏི ཁ་ཡ་ས་མཱུ་ཧེ. ‘‘ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཁ་ཡ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་དྷ་མྨ་པུ་ཉྫེ’’ཏི ཙ ཝ་ད་ནྟི.
༡༣༨༡. ཨ་པ་རི་བ་ནྡྷ་བྷཱ་ཝེ་ན ནི་རཱ་ས་ངྐཱ, ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨ་བྷི་ར་ཏི་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ པ་ཝ་ཏྟི ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་ན་ཊྛོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནི…པེ… ཏྟ་ན་ཊྛེ་ནཱ’’ཏི.
༡༣༨༢. ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཨུ་ཏྟ་ར་ཀཱ་ལཾ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ ཕ་ལ་ཉཱ་ཎཾ ཏཾ་ཏཾ་མ་གྒ་ཝ་ཛ྄ཛྷ་ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཁ་ཡ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘‘ཁཱི་ཎ་ནྟེ ཉཱ་ཎ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་སྨཱ པ་ན ཏཾ མ་གྒཱ་ན་ནྟ་རཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྨཱ མ་གྒེ་ན ཋཱ་ན་སོ ཁཱི་ཎེ་སུ ཀི་ལེ་སེ་སུ ཏེ་སཾ ཁཱི་ཎ་བྷཱ་ཝཱ་ན་ནྟ་རཾ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ ཁཱི་ཎ་བྷཱ་ཝཱ་ནཾ པ་ཋ་མ་ཀཱ་ལེ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི་པི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི དུ་ཏི་ཡོ ཝི་ཀ་པྤོ ཝུ་ཏྟོ.
དུ་ཀ་ནི་ཀྑེ་པ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ནི་ཀྑེ་པ་ཀ་ཎྜ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.