༤. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཀ་ཎྜཾ
ཏི་ཀ་ཨ་ཏྠུ་དྡྷཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༣༨༤. ན་ཡ་ག་མ་ནནྟི ནཱི་ཡ་ཏི, ནེ་ཏི, ནཱི་ཡ་ནྟི ཝཱ ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ན་ཡོ, ག་མྨ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ག་མ་ནཾ, ན་ཡོ་ཝ, ན་ཡ་སྶ ཝཱ ག་མ་ནཾ ན་ཡ་ག་མ་ནཾ. ག་ཏི ཨེ་ཝ ཝཱ ག་མ་ནཾ. པ་ཋ་མེ་ན ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡཱ་དི་ས་ངྒ་ཧཱ་ས་ངྒ་ཧཱ་དི་ཨེ་ཀ་ཀཱ་དི་སུ་དྡྷི་ཀ་ས་ཙྪི ཀ་ཊྛཱ་དི་མཱུ་ལ་མཱུ་ལཱ་དི་ཀཱ པ་ཉྩ་པ་ཀ་ར་ཎི་ཀཱ ན་ཡ་ག་ཏི ས་ངྒ་ཡ྄ཧ་ཏི. ཨ་ནུ་ལོ་མཱ་དཱིཏི པ་ན པ་ཙྩ་ནཱི་ཡ་ཨ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཙྩ་ནཱི་ཡ་པ་ཙྩ་ནཱི་ཡཱ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཀཱ་རཱ ཨེ་ཀ་མཱུ་ལཱ་དི་པྤ་ཀཱ་རཱ ཙ. ཨེ་ཏྠ ཨ་ཏྠེ་སུ ནི་ཙྪི་ཏེ་སཱུཏི ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཀ་ཎྜེ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་ཝ་སེ་ན བྷཱུ་མ་ནྟ་ར་ཝི་སེ་ས་ཡོ་ག་ཏོ ས་བྦེ་སཾ མཱ་ཏི་ཀཱ་པ་དཱ་ནཾ ཨ་ཏྠེ་སུ ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པི་ཏེ་སུ.
པ་ཉྷུ་དྡྷཱ་རནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ‘‘སི་ཡཱ ཀུ་ས་ལཾ དྷ་མྨཾ པ་ཊི་ཙྩ ཀུ་ས་ལོ དྷ་མྨོ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (པ་ཊྛཱ. ༡.༡.༢༥) ཀུ་ས་ལ་པ་དཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཱ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ནྟཱ ཏི་སྶོ ཀུ་ས་ལཱ་དི་ཀཱ, ཀུ་ས་ལཱ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ནྟཱ ཏི་སྶོ, ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཱ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ནྟཱ ཨེ་ཀཱ་ཏི ཀུ་ས་ལཱ་དི་ཀཱ ས་ཏྟ པུ་ཙྪཱ, ཏ་ཐཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་དི་ཀཱ, ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཱ་དི་ཀཱ, ཀུ་ས་ལཱ་བྱཱ་ཀ་ཏཱ་དི་ཀཱ, ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་བྱཱ་ཀ་ཏཱ་དི་ཀཱ, ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཱ་དི་ཀཱ, ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཱ་བྱཱ་ཀ་ཏཱ་དི་ཀཱ་ཏི ས་ཏྟ་ནྣཾ ས་ཏྟ་ཀཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན དྷ་མྨཱ་ནུ་ལོ་མེ ཀུ་ས་ལ་ཏྟི་ཀཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡེ ཨེ་ཀཱུ་ན་པ་ཉྙཱ་ས པུ་ཙྪཱ, ཏ་ཐཱ སེ་ས་པ་ཙྩ་ཡེ་སུ སེ་ས་ཏི་ཀེ་སུ དྷ་མྨ་པ་ཙྩ་ནཱི་ཡཱ་དཱི་སུ ཙ. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨེ་ཀཱུ་ན་པ་ཉྙཱ་སཱ་ཡ ཨེ་ཀཱུ་ན་པ་ཉྙཱ་སཱ་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘སི་ཡཱ ཧེ་ཏུཾ དྷ་མྨཾ པ་ཊི་ཙྩ ཧེ་ཏུ་དྷ་མྨོ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (པ་ཊྛཱ. ༣.༡.༡) ‘‘ཧེ་ཏུཾ པ་ཊི་ཙྩ ཧེ་ཏུ, ཧེ་ཏུཾ པ་ཊི་ཙྩ ན་ཧེ་ཏུ, ཧེ་ཏུཾ པ་ཊི་ཙྩ ཧེ་ཏུ ཙ ན་ཧེ་ཏུ ཙ. ན་ཧེ་ཏུཾ པ་ཊི་ཙྩ ན་ཧེ་ཏུ, ན་ཧེ་ཏུཾ པ་ཊི་ཙྩ ཧེ་ཏུ, ན་ཧེ་ཏུཾ པ་ཊི་ཙྩ ཧེ་ཏུ ཙ ན་ཧེ་ཏུ ཙ. ཧེ་ཏུ་ཉྩ ན་ཧེ་ཏུ་ཉྩ པ་ཊི་ཙྩ ཧེ་ཏུ, ཧེ་ཏུ་ཉྩ ན་ཧེ་ཏུ་ཉྩ པ་ཊི་ཙྩ ན་ཧེ་ཏུ, ཧེ་ཏུ་ཉྩ ན་ཧེ་ཏུ་ཉྩ པ་ཊི་ཙྩ ཧེ་ཏུ ཙ ན་ཧེ་ཏུ ཙཱ’’ཏི ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ དུ་ཀེ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཀ་མེ་ཀ་སྨིཾ པ་ཙྩ་ཡེ ན་ཝ ན་ཝ པུ་ཙྪཱ ཧོ་ནྟི. ཏཱ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ན་ཝ་སུ ན་ཝ་སུ པ་ཉྷེ་སཱུ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ལ་བྦྷ་མཱ་ན་སྶཱཏི ཀུ་ས་ལ་ཏྟི་ཀེ ཏཱ་ཝ པ་ཊི་ཙྩ་ཝཱ་རེ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡེ ‘‘ཀུ་ས་ལཾ དྷ་མྨཾ པ་ཊི་ཙྩ ཀུ་ས་ལོ དྷ་མྨོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡཱ, ཀུ་ས་ལཾ ཨེ་ཀཾ ཁ་ནྡྷཾ པ་ཊི་ཙྩ ཏ་ཡོ ཁ་ནྡྷཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (པ་ཊྛཱ. ༡.༡.༥༣) ཀུ་ས་ལེ་ན ཀུ་ས་ལཾ, ཀུ་ས་ལེ་ན ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཾ, ཀུ་ས་ལེ་ན ཀུ་ས་ལཱ་བྱཱ་ཀ་ཏཾ, ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ན ཨ་ཀུ་ས་ལཾ, ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ན ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཾ, ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ན ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་བྱཱ་ཀ་ཏཾ, ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏེ་ན ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཾ, ཀུ་ས་ལཱ་བྱཱ་ཀ་ཏེ་ན ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཾ, ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་བྱཱ་ཀ་ཏེ་ན ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ནྟི ན་ཝ་ནྣཾ ན་ཝ་ནྣཾ པ་ཉྷཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་ཏོ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟ་སྶ པ་ཉྷ་སྶ ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་ཝ་སེ་ན ཨུ་དྡྷ་ར་ཎཾ, ཏ་ཐཱ སེ་ས་པ་ཙྩ་ཡ་ཝཱ་ར་ཏྟི་ཀཱ་དཱི་སུ. ཏེ་སུ་ཡེ་ཝཱཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་སུ ཨེ་ཝ པ་ཉྷེ་སུ ཨ་ཏྠ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཡ་ཐཱ་ཝི་བྷ་ཏྟཱ་ནཾ པ་ཉྷ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ་ནཾ ‘‘ཧེ་ཏུ་ཡཱ ན་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ག་ཎ་ནཱ་ཋ་པ་ནཾ. པ་ས་ཊེ དྷ་མྨེཏི ཡ་ཐཱ ཧེ་ཊྛཱ ཀ་ཎྜ་དྭ་ཡེ ‘‘ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཾ ཀུ་ས་ལཾ ཙི་ཏྟ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ (དྷ. ས. ༡) ཝི་པྤ་ཀི་ཎྞེ མུ་ཏྟ་པུ་པྥེ ཝི་ཡ ཕ་སྶཱ་ད་ཡོ དྷ་མྨེ. ཨ་ཝི་སི་ཊྛ་ནི་དྡེ་སོ སཱ་མ་ཉྙ་ནི་དྡེ་སོ. ཝི་ཉྙཱ་ཏ་དྷ་མྨ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ཡ་དི ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་རཱུ་པ་ཀ་ཎྜེ་སུ ཙ་ཏུ་བྷཱུ་མི་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཏ་དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ཏྠུ་དྡྷཱ་ར་དེ་ས་ནཱ ཨཱ་ར་དྡྷཱ, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ཨི་དྷ ཀ་སྨཱ ཀུ་ས་ལ་ཏྟི་ཀ་ནི་དྡེ་སོ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་དི་པི ཀུ་ས་ལ་ཏྟི་ཀ་ཝི་ཏྠཱ་རོ’’ཏི་ཨཱ་དི. དྷ་མྨ་ཝི་སེ་ས་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོཏི ‘‘དྷ་མྨཱ’’ཏི པ་ད་སྶ པ་དྷཱ་ན་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ཏོ ཧི ཏ་ད་བྷི་དྷེ་ཡྻཱ པུ་ཙྪི་ཏ་བྦཱ ཛཱ་ཏཱ. ཝི་ཉྙཱ་ཏཱ་ཧཱིཏི བྷཱུ་མཱི་ནཾ ཝི་སེ་ས་ན་ལ་ཀྑ་ཎ་ཡོ་ག་མཱ་ཧ. ཨེ་ཏྠ པ་དྷཱ་ནནྟི ཀི་ཉྩཱ་པི ཨུ་དྡེ་སེ ཀུ་ས་ལ་པ་དེ་ན དྷ་མྨཱ ཝི་སེ་སི་ཏ་བྦཱ, ‘‘ཙ་ཏཱུ་སུ བྷཱུ་མཱི་སུ ཀུ་ས་ལ’’ནྟི ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན ནི་དྡེ་སེ བྷཱུ་མཱི་ཧི ཝི་སེ་སི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ཀུ་ས་ལ་པ་དཾ པ་དྷཱ་ན་ནྟི ཝི་སེ་ས་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཝ་ཙ་ནི་ཙྪཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་ཏི་པི ཝི་སེ་སི་ཏ་བྦ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ་དི་ཕ་སྶཱ་དི་བྷེ་དེ ཏ་ད་ན་པེ་ཀྑཾ ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་སུ་ཁ་ཝི་པཱ་ཀ་ཏཱ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀུ་ས་ལཱ་ཀཱ་ར་མེ་ཝ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཏྟཱ ‘‘ཨེ་ཀ་ཏྟ་མེ་ཝ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ས་བྦེ་པི ཧི ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་སུ་ཁ་ཝི་པཱ་ཀ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ས་བྷཱ་ཝཱ་ཡེ་ཝཱ་ཏི.
༡༣༨༥. ཡ་ཐཱ་ཡོ་གཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦནྟི ཙ་ཏཱུ་ཧི བྷཱུ་མཱི་ཧི ཨཱ་དྷཱ་ར་བྷཱུ་ཏཱ་ཧི ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ ས་མ་ཡ་ཕ་སྶཱ་དི་བྷེ་དཾ ཨ་ནཱ་མ་སི་ཏྭཱ ཝི་པཱ་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨེ་ཀ་ཏྟཾ ནེ་ཏྭཱ ‘‘ཙ་ཏཱུ་སུ བྷཱུ་མཱི་སུ ཝི་པཱ་ཀོ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ས ན་ཡོ ‘‘ཏཱི་སུ བྷཱུ་མཱི་སུ ཀི་རི་ཡཱ་བྱཱ་ཀ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི.
ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཨུ་པྤཱ་དོ, ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ. ཏེ ཧི ཙི་ཏྟ་སྶ ས་བྦ་ཐཱ་པི ནི་སྶ་ཡཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏྠ ཙ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨཱ་དྷཱ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་པེ་ཀྑི་ཏཱ. ཡ་ཐཱ ཙ ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ ཙི་ཏྟ་སྶ, ཨེ་ཝཾ ཙི་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ་ནཾ ནི་སྶ་ཡཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨཱ་དྷཱ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཾ ཨ་ར་ཧ་ཏཱི་ཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཾ ཨུ་པྤཱ་ད་ས་དྡཱ་བྷི་དྷེ་ཡྻ་ཏཾ ན ཝི་ནི་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ‘‘ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དོ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཨུ་པྤཱ་ད་སྶ ཝི་སེ་ས་ན་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་མྤི ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཏྟ་ནི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཨུ་པྤཱ་ད་ཨ་ཏྠ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཨ་པ་རི་ཙྩ་ཏྟ་ཝི་སེ་སི་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཝི་སེ་ས་ན་བྷཱ་ཝཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི. ཡ་དཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཝ་ཡ་ཝེ་ན ས་མུ་དཱ་ཡོ་པ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྠོ ས་མྦྷ་ཝ་ཏཱི’’ཏི. ཙི་ཏྟ་ས་མཱ་ན་ག་ཏི་ཀ་སྶ ཨི་དྷ ཙི་ཏྟ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཡ ‘‘དྭེ་པ་ཉྩ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ནཱི’’ཏི ནི་ད་སྶ་ནེ་ན ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་ཏྟཱ ‘‘ཙི་ཏྟ…པེ… ག་ཧ་ཎཾ ཀ་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཉྙ་སྶཱཏི རཱུ་པ་སྶ.
༡༤༢༠. པ་ཉྩ་དྭཱ་རེ ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ ན་ཏྠི ཨེ་ཀ་ནྟ་པ་རི་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏྟཱ པ་ཉྩ་དྭཱ་རི་ཀ་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ. ཨི་ཊྛཱ་ནི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ནནྟི ཝི་པཱ་ཀ་སྶ པ་ཀ་པྤེ་ཏྭཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་གྒ་ཧ་ཎཱ་བྷཱ་ཝ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏོ ཀ་མྨཱ་ནུ་རཱུ་པཾ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནོ ཝི་པཱ་ཀོ པ་རི་ཏྟ་ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀ་ཏཱ་ཡ པ་རི་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎེ་ཡེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟི་ཏུ་མ་ར་ཧ་ཏི, ན མ་ཧ་གྒ་ཏ་པྤ་མཱ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎེ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ས་མཱ་དྷི་པྤ་དྷཱ་ན་སྶ་པི ཀ་སྶ་ཙི ཀ་མྨ་སྶ ཨ་པྤ་ནཱ་ཨ་པྤ་ཏྟ་སྶ ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན ས་དི་ས་ཝི་པཱ་ཀ་ཏཱ་ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ‘‘ཨ་པྤ་ནཱ་པྤ་ཏྟ་སྶཱ’’ཏི ཀ་མྨཾ ཝི་སེ་སི་ཏཾ. ཝ་ཎྞ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་དིཾ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ལོ་ཀ་ས་ཉྙཱ་ནུ་རོ་དྷེ་ནེ་ཝ ག་ཧི་ཏེ པ་ཐ་ཝཱ་དི་ཀེ པ་རི་ཀ་མྨ་ས་ཉྙཱ་ཡ ས་མུ་པྤཱ་དི་ཏ་ཏྟཱ པ་ཊི་བྷཱ་ག་ནི་མི་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ས་ཉྙཱ་ཝ་སཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨ་སྶཱ་ཏི ས་ཉྙཱ་ཝ་སཱ་ར་མྨ་ཎཾ. ཏཱ་དི་སེ་ནེ་ཝཱཏི ས་མཱ་དྷི་པྤ་དྷཱ་ན་ཏཱ་ཡ ཨ་པྤ་ནཱ་པྤ་ཏྟཱི་ཧི ཝི་ཡ ས་ཉྙཱ་ཝ་སཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ་ཡ ཙ ནི་བྦི་སེ་སེ་ནེ་ཝ. སོ་པཱིཏི པི-ས་དྡོ ས་མྤི་ཎྜ་ན་ཏྠོ. ཏེ་ནེ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་མྨ་སྶ ས་མཱ་ན་བྷཱུ་མི་ཀ་དྷ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ་ཡ ཝི་ཡ ཏ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ་ཡ་པི ཝི་པཱ་ཀོ ཀ་མྨཱ་ནུ་རཱུ་པོ་ཡེ་ཝ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི’’ཏི.
ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཀ་སྨཱ མ་ཧ་གྒ་ཏ་པྤ་མཱ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ པ་རི་ཏྟ་ཀ་མྨ་སྶ ཝི་པཱ་ཀོ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎོ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི? ཨ་པྤ་ནཱ་པྤ་ཏྟ་ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀ་སྶ ཝི་ཡ ཏ་སྶ ཀ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ་ཡ ནི་ཡ་མཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཀ་མྨཱ་ནུ་རཱུ་པ་ཏཱ་ཡ ཙ ཨ་ནེ་ཀ་རཱུ་པ་ཏྟཱ. ཡ་ཐཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་མྨ་ས་དི་ས་སྶ མ་ཧ་གྒ་ཏ་ཛ་ཝ་ན་སྶ པ་རི་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ་པི ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎཾ ནཱ་ནུ་བ་ནྡྷ་ཀཾ པ་རི་ཙ་ཡཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་མྨ་སྶ ནི་མི་ཏྟ་བྷཱུ་ཏེ་པི ཏ་སྶ ས་ཧ་ཀཱ་རཱི་ཀཱ་ར་ཎཱ་ཧི ཨ་པ་རི་ཡཱ་དི་ནྣེ མ་ཧ་གྒ་ཏ་པྤ་མཱ་ཎེ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ པ་རི་ཙ་ཡཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་རི་ཏྟ་ཝི་པཱ་ཀོ ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཀ་མྨ་ནི་མི་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎོ པ་ན ཛཱ་ཡ་མཱ་ནོ པ་རི་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཏེ་ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཨཱ་དི་བྷཱུ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཡ་སྨཱ པ་ནཱཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པཱ་ལི༹་ཡཱ་ཝ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ ནི་ཙྪི་ནོ་ཏི. ནཱ་ནཱ་ཀྑ་ཎི་ཀ་ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡོ ཧི ཨེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ པ་ཙྩ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ བྷི་ནྣཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ན ཙཱཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་རི་ཏྟ་ཝི་པཱ་ཀཱ ཨེ་ཝ ཨི་དྷ པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨི་དྷཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ཏྠུ་དྡྷཱ་ར་ཀ་ཎྜེ.
ས་ཏི་ཝེ་པུ་ལླ་པྤ་ཏྟཱ་ནཾ ས་ཏི་ཝི་ར་ཧི་ཏ་སྶ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་སྶ ས་མྦྷ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཝཱ་ས་ནཱ་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཝཱི་ཏ་རཱ་གཱ་ནཾ ཨ་པ་རི་ཏྟེ་པི ཀ་ཏྠ་ཙི ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ སི་ཡཱ ཙེ་ཏ་སོ ཨུ་པྤི་ལཱ་ཝི་ཏ་ཏྟ་ནྟི ‘‘ཀི་ལེ་ས་ཝི་ར་ཧེ’’ཏི ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཨཱ་ད་རཱ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ནེ་ཝཱཏི ཨཱ་ད་རཱ་ཀ་ར་ཎ་མ་ཏྟ་ཝ་སེ་ནེ་ཝཱ་ཏི ཝི་སེ་ས་ནི་ཝ་ཏྟི་ཨ་ཏྠོ ཨེ་ཝ-ས་དྡོ ཏ་མེ་ཝ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦཾ ཝི་སེ་སཾ ད་སྶེ་ཏི, ནཱ་ཉྙ་ཐཱ. ཀོ་ས་ཛྫཱ་དཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན དོ་སཱ་ད་ཡོ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཨཱ་ད་རཱ་ཀ་ར་ཎཾ ནི་རུ་སྶུ་ཀྐ་ཏཱ ཨེ་ཝཱཏི ཨཱ་ད་རཾ ཀ་རོ་ནྟཱ ནི་རུ་སྶུ་ཀྐ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ན ཧོ་ནྟི, ན པ་ན ཨཱ་ད་རཾ ན ཀ་རོ་ནྟི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨེ་ཀ་ཙྩེ པ་ན ‘‘ཨ་ཀ་མྨ་ཉྙ་ས་རཱི་ར་ཏཱ་ཡ ཨ་ཉྙ་ཝི་ཧི་ཏ་ཏཱ་ཡ ཙ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཨ་ས་ཀྐ་ཙྩ་དཱ་ནཱ་དི་པ་ཝ་ཏྟི ན ཨ་ནཱ་ད་ར་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི.
༡༤༢༡. ཨ་ཏི་པ་གུ་ཎཱ་ནནྟི སུ་བྷཱ་ཝི་ཏཱ་ནཾ སུ་ཊྛུ་ཏ་རཾ ཝ་སི་པྤ་ཏྟཱ་ནཾ. ཨེ་ཝཾ པ་གུ་ཎ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ་སུ་པི པ་ཝ་ཏྟི ཧོ་ཏི ཏ་ཏྠ ཝི་ཙཱ་ར་ཎུ་སྶཱ་ཧ་སྶ མ་ནྡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. པུ་བྦེ ད་སྶི་ཏནྟི ‘‘ཏཱི་ཎི ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཧ་ནྟི ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པུ་བྦེ ད་སྶི་ཏཾ. ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནོ ཨ་པ་ར་མ་ཏྠ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཝི་ཛྫ་མཱ་ནོ ཙ ལོ་ཀ་ས་ངྐེ་ཏ་སི་དྡྷི་ཡཱ ས་མྨུ་ཏི་ས་ཙྩ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཏྠོ ཨ་རཱི་ཡ་ཏི ཙི་ཏྟེ་ན ག་མྨ་ཏི ཉཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ ཝ་ད་ནྟི. ཡ་ཏོ ཏ་བྦི་ས་ཡཱ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དཱ ན་ཝ་ཏྟ་བྦཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ན་ཝ་ཏྟ་བྦཱ་ར་མྨ་ཎཱཏི ཨ་ཉྙ་པ་ད་ཏྠ་ས་མཱ་ས་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཨ་ཡཾ པ་ན ཝཱ་དོ ཧེ་ཝ་ཏྠི་ཀ་ཝཱ་དོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཏ་སྶ ཨ་ཙྩ་ནྟཾ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏཾ མ་ཉྙ་ནྟོ ཨི་ཏོ ཙ ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ས་མྨུ་ཏི་ས་ཙྩེ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཀ་ཐཾ པ་ན ཏ་སྶ ཨ་ཙྩ་ནྟ་མ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏྟེ ཏ་བྦི་ས་ཡཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟི ན་ཝ་ཏྟ་བྦཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱ་ཝོ ཙཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་མྤཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. པ་རི་ཏྟཱ་དི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཱཏི པ་རི་ཏྟཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ ཏ་སྶ ཝི་སུཾ ཝ་ཝ་ཏྠི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ནི་སེ་དྷེ་ཏི.
ཝི་ཀྑི་པ་ནཾ ནཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ ཙི་ཏྟ་སྶ པ་ཝ་ཏྟ་ནཾ. ཨ་ན་ཝ་ཊྛཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟི་ཏུཾ ཨ་པྤ་དཱ་ནཾ. དུ་ཏི་ཡཱ་དི་མ་གྒ་པུ་རེ་ཙཱ་རི་ཀཾ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་པུ་རེ་ཙཱ་རི་ཀ་ཉྩ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཉཱ་ཎཾ ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ་ཡ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཙི་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཊྛཱ་ནི་ཡ་ཏཱ་ཡ ཙ པ་ཋ་མ་མ་གྒ་པུ་རེ་ཙཱ་རི་ཀ་ཉཱ་ཎེ་ན ས་མཱ་ན་ནྟི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘གོ་ཏྲ་བྷུ་ཝོ་དཱ་ནེ གོ་ཏྲ་བྷཱུ་ཏི ག་ཧེ་ཏྭཱ’’ཏི.
ས་བྦ་ཏྠ་པཱ་ད་ཀནྟི ནི་པྥཱ་དེ་ཏ་བྦེ, པ་ཡོ་ཛ་ནེ ཝཱ བྷུ་མྨཾ ‘‘ཙེ་ཏ་སོ ཨ་ཝཱུ་པ་ས་མེ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ. ཏེ་ན ས་བྦེ་སུ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་དཱི་སུ ནི་པྥཱ་དེ་ཏ་བྦེ་སཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ས་བྦེ་སཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་ཏཱི་ཏཾ་ས་ཉཱ་ཎ་སྶ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཏྟཱ ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷཱ་དཱི་སུ ཏ་སྶ ཨ་གྒ་ཧ་ཎཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཏ་སྶ པ་ན ཨ་ཏཱི་ཏ་ས་ཏྟ་དི་ཝ་ས་ཏོ ཧེ་ཊྛཱ ཡཱ་ཝ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི, ཏཱ་ཝ ཝི་ས་ཡོ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨ་ཏཱི་ཏ་ས་ཏྟ་དི་ཝ་སེ་སུ་པི ཁ་ནྡྷ་པ་ཊི་བ་དྡྷཱ་ནཾ ཏ་སྶ ཝི་ས་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཡུ་ཏྟོ ཝི་ཡ དི་སྶ་ཏི.
པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཙི་ཏྟཾ པ་རི་ཀ་མྨེ་ཧི ག་ཧེ་ཏྭཱཏི པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ‘‘ཨི་དཾ ཙི་ཏྟཾ ཝི་ཡ ཨ་ཡཾ ཀཱ་ཡོ སཱི་གྷ་ག་མ་ནོ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི པུ་བྦ་བྷཱ་ག་པ་རི་ཀ་མྨེ་ཧི རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་སྶ ཝི་ཡ པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཙི་ཏྟ་སྶ་པི ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་དཾ པ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཊྛཱ་ན་པཱ་པུ་ཎ་ན་ཏྠཾ ག་ནྟུ་ཀཱ་མ་ཏཾ པུ་ར་ཀྑ་ཏྭཱ པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ‘‘ཨི་དཾ ཙི་ཏྟཾ ཝི་ཡ ཨ་ཡཾ ཀཱ་ཡོ སཱི་གྷ་ག་མ་ནོ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ཀ་ར་ཛ་ཀཱ་ཡཱ་ར་མྨ་ཎཾ པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ བྷ་ཝ་ངྒཾ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ པུ་ན བྷ་ཝ་ངྒེ ཨོ་ཏི་ཎྞེ མ་ནོ་དྭཱ་རཱ་ཝ་ཛྫ་ནཾ རཱུ་པ་ཀཱ་ཡཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཨ་ནུ་ལོ་མཱ་ནི ཙ. ཏ་ཏོ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཙི་ཏྟ་མྤི ཏ་མེ་ཝཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཏ་སྶཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཡ་ཐཱ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཏོ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨ་དི་སྶ་མཱ་ནེ་ན ཀཱ་ཡེ་ན ག་ཙྪ་ནྟོ པ་ནཱ་ཡཾ ཀིཾ ཏ་སྶ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཙི་ཏྟ་སྶ ཨུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎེ ག་ཙྪ་ཏི, ཨུ་དཱ་ཧུ ཋི་ཏི་ཀྑ་ཎེ བྷ་ངྒ་ཀྑ་ཎེ ཝཱ་ཏི? ཏཱི་སུ ཁ་ཎེ་སུ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨི་ཙྪ་ནྟི. ཙི་ཏྟེཏི པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཙི་ཏྟེ. ས་མོ་ད་ཧ་ཏཱིཏི ཙི་ཏྟཱ་ནུ་ག་ཏི་ཀཾ ཙི་ཏྟཾ ཝི་ཡ སཱི་གྷ་ག་མ་ནཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་ཐཱ ཧི ཙི་ཏྟཾ ཨི་ཙྪི་ཏ་ཀྑ་ཎེ ཨ་ཏི་དཱུ་རེ་པི ཝི་ས་ཡཾ ཨཱ་ར་བྦྷ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨེ་ཝཾ རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་སྶ་པི ལ་ཧུ་པ་རི་ཝ་ཏྟི་བྷཱ་ཝཱ་པཱ་ད་ནཾ ཙི་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཀཱ་ཡ་པ་རི་ཎཱ་མ་ནཾ. ན ཙེ་ཏྠ རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ད་ནྡྷ་པ་རི་ཝ་ཏྟི་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨེ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎེ་ན དེ་ས་ནྟ་རུ་པྤ་ཏྟི ན ཡུ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཙི་ཏྟེ་ན རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་སྶ ལ་ཧུ་པ་རི་ཝ་ཏྟི་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨཱ་པཱ་དི་ཏ་ཏྟཱ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཙི་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཀཱ་ཡཾ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ སུ་ཁ་ས་ཉྙ་ཉྩ ལ་ཧུ་ས་ཉྙ་ཉྩ ཨོ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་དི་སྶ་མཱ་ནེ་ན ཀཱ་ཡེ་ན བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཾ ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི (ཝི་སུ་དྡྷི. ༢.༣༩༧). ཨ་ཙི་ནྟེ་ཡྻོ ཧི ཨི་དྡྷི་མ་ནྟཱ་ནཾ ཨི་དྡྷི་ཝི་ས་ཡོ་ཏི.
ཙི་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ནཾ རཱུ་པ་ཀཱ་ཡེ ས་མོ་ད་ཧི་ཏནྟི ཡ་ཏྟ་ཀེ་ཧི ཙི་ཏྟེ་ཧི དི་སྶ་མཱ་ནེ་ན ཀཱ་ཡེ་ན ཡ་ཐཱ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཊྛཱ་ན་པྤ་ཏྟི, ཏ་ཏྟ་ཀཱ་ནཾ ཙི་ཏྟཱ་ནཾ པ་བ་ནྡྷ་སྶ ད་ནྡྷ་ག་མ་ན་ཀ་ར་ཎ་ཏོ ཨི་མ་སྶ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་སྶ ཀ་ར་ཛ་ཀཱ་ཡེ ཨཱ་རོ་པི་ཏཾ ཏ་ད་ནུ་གུ་ཎ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨི་ད་མྤི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ‘‘ཨ་ཡཾ ཀཱ་ཡོ ཝི་ཡ ཨི་དཾ ཙི་ཏྟཾ ད་ནྡྷ་ག་མ་ནཾ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛི་ཏ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཙི་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎཾ པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ བྷ་ཝ་ངྒཾ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ བྷ་ཝ་ངྒ་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ པུ་ན བྷ་ཝ་ངྒེ ཨོ་ཏི་ཎྞེ མ་ནོ་དྭཱ་རཱ་ཝ་ཛྫ་ནཾ པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཨ་ནུ་ལོ་མཱ་ནི ཙ. ཏ་ཏོ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཙི་ཏྟ་མྤི ཏ་མེ་ཝཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཏ་སྶཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ནྟ་རཱ པ་ཉྩ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དཱི་སུ ཨུ་པྤ་ནྣེ་སུ་པི ཨ་པ་ཏ་ནྟོ ཨི་ཙྪི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ག་ཙྪ་ནྟོ ཙ ས་ཙེ ཨི་ཙྪ་ཏི, པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ཀཱ་སེ མ་གྒཾ ནི་མྨི་ནི་ཏྭཱ པ་ད་སཱ ག་ཙྪ་ཏི. ས་ཙེ ཨི་ཙྪ་ཏི, ཝཱ་ཡོ་ཀ་སི་ཎ་ཝ་སེ་ན ཝཱ་ཡུཾ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཏཱུ་ལ་པི་ཙུ ཝི་ཡ ཝཱ་ཡུ་ནཱ ག་ཙྪ་ཏི. ཨ་པི་ཙ ག་ནྟུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཝ ཨེ་ཏྠ པ་མཱ་ཎཾ. ས་ཏི ཧི ག་ནྟུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནོ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཝེ་ག་ཀྑི་ཏྟོ་ཝེ་སོ ཨི་སྶཱ་ས་པ་ཀྑི་ཏྟོ ས་རོ ཝི་ཡ དི་སྶ་མཱ་ནོ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི. ཏ་ཏྠ ཨཱ་ཀཱ་སེ མ་གྒཾ ནི་མྨི་ནི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟོ ཝི་ནཱ་པི ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཉཱ་ཎེ་ན པ་ཀ་ཏི་པ་ཐ་ཝི་ཡཾ ཝི་ཡ ག་ཙྪ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝ ‘‘པ་ད་སཱ ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཝཱ་ཡུཾ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟོ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཉཱ་ཎ་ས་མུ་ཊྛི་ཏ་ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ་པ་ར་མྤ་རཱ་ཡ ག་ཙྪ་ཏི. ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠཱ་པི ཨ་ནྟ་རཱ ཝ་ན་རཱ་མ་ཎཱི་ཡ་ཀཱ་དཱི་ནི པེ་ཀྑ་མཱ་ནོ ཨཱ་པཱ་ཐ་ག་ཏེ ས་དྡེ ཙ སུ་ཎ་མཱ་ནོ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཨ་དི་སྶ་མཱ་ནེ་ན ཀཱ་ཡེ་ན ཨེ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎེ་ནེ་ཝ ཨི་ཙྪི་ཏ་ཊྛཱ་ན་ག་མ་ནེ དི་སྶ་མཱ་ནེ་ན ཀཱ་ཡེ་ན པ་ད་སཱ ཝཱ་ཡུ་ནཱ ཙ ག་མ་ནེ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛི་ཏ་ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཝི་པྥཱ་རེ་ན ག་མ་ན’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི. ཨ་པ་རེ ‘‘ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཙི་ཏྟ་སྶ ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ནི་བྦ་ཏྟ་ན་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི.
ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་དྭ་ཡནྟི ཙི་ཏྟ་ཀཱ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟ་པ་རི་ཎཱ་མ་ན་བྷཱུ་ཏཾ རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཙི་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨུ་བྷ་ཡཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ. ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ཡཱཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་དྭ་ཡ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ཡ. སུ་ཁ་ས་ཉྙཱ་ལ་ཧུ་ས་ཉྙཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོཏི སུ་ཁ་ས་ཉྙཱ་ལ་ཧུ་ས་ཉྙཱ་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ, ཏ་བྦྷཱ་ཝཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ན་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སུ་ཁ་ས་ཉྙཱཏི ཙེ་ཏྠ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ས་ཉྙཱ. ཨུ་པེ་ཀྑཱ ཧི ‘‘ས་ནྟཾ སུ་ཁ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཱ. སཱ་ཡེ་ཝ ཙ ས་ཉྙཱ ནཱི་ཝ་ར་ཎེ་ཧི ཙེ་ཝ ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དཱི་ཧི པ་ཙྩ་ནཱི་ཀེ་ཧི ཙ ཝི་མུ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘‘ལ་ཧུ་ས་ཉྙཱ’’ཏི་པི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏཱ་ཧི ས་མོ་ཀྐ་ནྟཱ་ཧི རཱུ་པ་ཀཱ་ཡོ་པི ཏཱུ་ལ་པི་ཙུ ཝི་ཡ ས་ལླ་ཧུ་ཀོ ཧོ་ཏི. སོ ཨེ་ཝཾ ཝཱ་ཏ་ཀྑི་ཏྟ་ཏཱུ་ལ་པི་ཙུ་ནཱ ཝི་ཡ ས་ལླ་ཧུ་ཀེ་ན ཨེ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎེ་ན ཨ་དི་སྶ་མཱ་ནེ་ན ཙ ཀཱ་ཡེ་ན ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི.
‘‘མུ་ཏྟོ ཝ་ཏ་མྷི ཏཱ་ཡ ཨ་ན་ཏྠ་སཾ་ཧི་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྐ་ར་ཀཱ་རི་ཀཱ་ཡ, སཱ་དྷུ ཝ་ཏ་མྷི ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷིཾ ས་མྦུ་ཛ྄ཛྷ’’ནྟི (སཾ. ནི. ༡.༡༣༧) པ་ཝ་ཏྟཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐ་མ་ཉྙཱ་ཡ མཱ་རོ ‘‘ཨ་མུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་མ་སྶ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི,
‘‘ཏ་པོ་ཀ་མྨཱ ཨ་པ་ཀྐ་མྨ, ཡཾ ན སུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི མཱ་ཎ་ཝཱ;
ཨ་སུ་དྡྷོ མ་ཉྙ་སི སུ་དྡྷོ, སུ་དྡྷི་མ་གྒཱ ཨ་པ་ར་དྡྷོ’’ཏི. (སཾ. ནི. ༡.༡༣༧) –
ཨཱ་ཧཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘མཱ་རཱ་དཱི་ན་མྤི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཙི་ཏྟ་ཛཱ་ན་ནཾ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ནི་བྦཱ་ན་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཉྩ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཉཱ་ཎེ་ན ནི་བྦཱ་ནཱ…པེ… ཉཱ་ཏེ་སུ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ནི་བྦཱ་ནཱ…པེ… ཉཱ་ཏེ་སཱུཏི ཨི་དཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཉཱ་ཎ་སྶ པ་ར་ཏོ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཝི་ས་ཡེ ཝི་ཡ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཉཱ་ཎ་ཝི་ས་ཡ་ཝི་ས་ཡེ་པི ཀ་དཱ་ཙི པ་ཝ་ཏྟི་ཏུཾ ཨ་ར་ཧ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་པྤ་མཱ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏནྟི ཨ་པྤ་མཱ་ཎ་ཁ་ནྡྷཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཉཱ་ཎ་སྶ ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱ་ཝ་དཱི་པ་ཀོ ཀོ་ཙི པཱ་ཋོ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ. པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཀི་ཙྩེ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནེཏི རུ་ལ༹ྷིཾ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ མ་གྒཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཾ པ་ཏི པ་ཏི ཨ་ཝེ་ཀྑ་ནཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཎཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ནྟི པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཉཱ་ཎ་སྶ ཀི་ཙྩཾ་ཡེ་ཝ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ་ཏི དི་སྶ་ཏཱིཏི ‘‘མ་གྒ་ཕ་ལ་ནི་བྦཱ་ན་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཏོ’’ཏི ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ – པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཉཱ་ཎེ་ན ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎེ ཁ་ནྡྷེ དི་སྭཱ ‘‘ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ཀིཾ ནུ ཁོ ཨཱ་ར་བྦྷ པ་ཝ་ཏྟཱ’’ཏི ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ནྟ་སྶ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཉཱ་ཎཾ ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎེ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི. ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ་ས་ཉཱ་ཎེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཀ་སྨཱ པ་རི་ཏྟ་ཏྟི་ཀེ ‘‘ཨ་པྤ་མཱ་ཎོ དྷ་མྨོ མ་ཧ་གྒ་ཏ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི (པ་ཊྛཱ. ༢.༡༢.༥༨) ཨེ་ཏྠ ‘‘ཨ་པྤ་མཱ་ཎཱ ཁ་ནྡྷཱ ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎ་སྶ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་ས་ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ་ས་ཉཱ་ཎ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཏྟི་ཀེ ཙ ‘‘བ་ཧི་དྡྷཱ་དྷ་མྨོ བ་ཧི་དྡྷཱ་དྷ་མྨ་སྶ, བ་ཧི་དྡྷཱ་དྷ་མྨོ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི ཨེ་ཏེ་སཾ ཝི་བྷ་ངྒེ་སུ ‘‘བ་ཧི་དྡྷཱ ཁ་ནྡྷཱ ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་ས་ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཱུ་པ་ག་ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ་ས་ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་ཡ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི (པ་ཊྛཱ. ༢.༢༠.༢༩) ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ, ན ཝུ་ཏྟཾ ནི་བྦཱ་ན་ནྟི. ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷཱ་དི་ཉཱ་ཎེ་ཧི ས་ཧ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ་ཏི ཙེ, ཨེ་ཝ་མྤི ཝི་སུཾ ཝི་བྷ་ཛི་ཏ་བྦཾ སི་ཡཱ. ན ཧི ཝི་སུཾ ཝི་བྷ་ཛ་ནཱ་ར་ཧཾ ས་ཧ ཝི་བྷ་ཛ་ཏཱི་ཏི? ན, ཨ་ཝ་ཙ་ན་སྶ ཨ་ཉྙ་ཀཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ. ཡཱ་ནི ཧི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ་ནཾ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་ས་ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ་ས་ཉཱ་ཎཱ་ནི, ཏེ་སཾ ཨ་ཝི་ས་ཡོ ཨེ་ཝ ནི་བྦཱ་ནཾ. ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ པ་ན མ་གྒ་ཕ་ལ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎེ་ཧི ས་ཙྪི་ཀ་ཏ་ནི་བྦཱ་ནཱ་ནཾ ཨི་མེ་ཧི ཉཱ་ཎེ་ཧི པ་ཙྩ་ཀྑ་ཀ་ར་ཎེ པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ན་ཏྠཱི་ཏི སཱ་དྷཱ་ར་ཎེ་ན ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷ་ཉཱ་ཎཱ་དཱི་ནཾ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ནི་བྦཱ་ནཾ ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ནི་བྦ་ཏྟ་ཀྑ་ནྡྷ་ཛཱ་ན་ན་མཱ་ཧ, ན ནི་བྦ་ཏྟ་ཀ་ཀྑ་ནྡྷ་ཛཱ་ན་ནཾ. ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཱུ་པ་ག་ཉཱ་ཎ་ཀི་ཙྩ་ཉྷི ཏ་ནྟི. ཨ་ཏྠོ ས་མྦྷ་ཝ་ཏཱིཏི ཨི་དཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ་ས་ཉཱ་ཎ་སྶ་པི ཨ་ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ.
༡༤༢༩. མ་གྒཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏྟི་ཀེ ཡ་སྨཱ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་ཀ་ཎྜེ བོ་དྷི་ཏེ་སུ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དེ་སུ ཨེ་ཀ་ནྟ་ཏོ མ་གྒཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ཡེ་ཝ ཀེ་ཙི ན་ཏྠི, མ་གྒཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ཡེ་ཝ པ་ན ཀ་དཱ་ཙི མ་གྒཱ་དྷི་པ་ཏི་ནོ ཧོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཀ་ཏ་མེ དྷ་མྨཱ མ་གྒཱ་ར་མྨ་ཎཱ’’ཏི ཨེ་ཀ་མེ་ཝ པུ་ཙྪཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཡོ་པི ཀོ་ཊྛཱ་སཱ ལ་བྦྷ་མཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཝི་བྷ་ཏྟཱ. ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན པ་ར་ཏོ་པི ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ‘‘ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དཱ’’ཏི, ‘‘མ་གྒཱ་ར་མྨ་ཎཱ’’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ མ་གྒ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝཾ སཱ་དྷེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཏྟཱ’’ཏི ཨི་དཾ ཧེ་ཏུ་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ‘‘ཨ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ན ཧི ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི. ‘‘ཨ་ཉྙ་དྷ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀཱ་ལེ ཨེ་ཝཱ’’ཏི ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་སྶ ཨ་གྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ག་རུཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ མ་གྒཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀཱ་ལེ་པི མ་གྒཱ་དྷི་པ་ཏི་བྷཱ་ཝེ་ན ན ཝ་ཏྟ་བྦཱ་ཏི ཨ་ཡ་མྤི ཨ་ཏྠོ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་རི་གྒ་ཧི་ཏོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ‘‘ག་རུཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཀཱ་ལེ’’ཏི ཧི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ག་རུཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཀཱ་ལེ་པི ཨ་ཏྠི ཨེ་ཝ. ཏ་དཱ ཙ མ་གྒཱ་དྷི་པ་ཏི་བྷཱ་ཝེ་ན ན ཝ་ཏྟ་བྦཱ ཏེ དྷ་མྨཱ་ཏི བྷི་ཡྻོ་པི སི་དྡྷོ་ཝཱ་ཡ་མ་ཏྠོ.
༡༤༣༤. ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ཝཱཏི ཨུ་དྡྷ་ཊཾ, ‘‘ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ར་མྨ་ཎཱ’’ཏི པ་ན ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་པཱ་ཋོ བ་ཧཱུ་སུ པོ་ཏྠ་ཀེ་སུ དི་སྶ་ཏི. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་ཝི་བྷ་ངྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ (ཝི་བྷ. ཨ. ༢༢༧) ‘‘མ་ར་ཎ་ས་མ་ཡེ ཉཱ་ཏ་ཀཱ ‘ཨ་ཡཾ, ཏཱ་ཏ, ཏ་ཝ་ཏྠཱ་ཡ བུ་དྡྷ་པཱུ་ཛཱ ཀ་རཱི་ཡ་ཏི, ཙི་ཏྟཾ པ་སཱ་དེ་ཧཱི’ཏི ཝ་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ཉྩ་དྭཱ་རེ རཱུ་པཱ་དི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱུ་པ་སཾ་ཧ་ར་ཎཾ ཏ་ཏྠ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ་ནཾ ཙུ་དྡ་ས་ནྣཾ ཙི་ཏྟཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཉྩ ཝ་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨེ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎ་ཊྛི་ཏི་ཀེ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཱ ཝ་ཀྑ་ཏི, ཏ་སྨཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. དྭེ བྷ་ཝ་ངྒཱ་ནི ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཾ མ་ར་ཎ་སྶཱ་ས་ནྣ་བྷཱ་ཝེ་ན མ་ནྡཱི་བྷཱུ་ཏ་ཝེ་ག་ཏྟཱ པ་ཉྩ ཛ་ཝ་ནཱ་ནི དྭེ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི ཙུ་ཏི་ཙི་ཏྟ་ནྟི ཨེ་ཀཱ་ད་ས ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎཱ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཉྩ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎཱ་ཝ་སི་ཊྛཱ་ཡུ་ཀེ’’ཏི. ཨི་ཏ་ར་ཏྠཱཏི ཨ་ཉྙ་ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ཡ ཙུ་ཏི་ཡཱ. ཨི་དཱ་ནི ཏ་མེ་ཝ ‘‘ཨི་ཏ་ར་ཏྠཱ’’ཏི ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡ་དཱ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཙུ་ཏི་ཡཱ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་ར་ཧི་ཏ་ཏྟཱ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཱ ཙ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏྟཱ ‘‘རཱུ་པཱ…པེ… ཛྫ་ནྟ་སྶཱ’’ཏི ཨུ་དཱ་ཧ་ཊཾ. ཚ བྷ་ཝ་ངྒཱ་ནི པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ན་ཝ ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎཱ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ཏི ས་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎཱ་ཝ་སི་ཊྛཱ་ཡུ་ཀེ ག་ཏི་ནི་མི་ཏྟེ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.
ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་མེ་ཝ ཀཱ་ཡཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་རོ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏེ་ན སུ་ཁ་ལ་ཧུ་ས་ཉྙོ་ཀྐ་མ་ནེ་ན པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་སྶེ་ཝ བྷཱུ་ཏུ་པཱ་དཱ་ཡ་རཱུ་པ་ས་ངྒྷཱ་ཏ་སྶ ལ་ཧུ་པ་རི་ཝ་ཏྟི་བྷཱ་ཝཱ་པཱ་ད་ནཾ, ན བྷཱ་ཝི་ནོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
ཨེ་ཏྠ་ནྟ་རེཏི ཨ་པཱ་ཀ་ཊ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ པཱ་ཀ་ཊ་ཀཱ་ལོ, ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཨ་ནྟ་རེ. ཡ་སྨཱ པ་ན ཀ་སྶ་ཙི ཀི་ཉྩི སཱི་གྷཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཧོ་ཏི, ཀ་སྶ་ཙི ད་ནྡྷཾ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨེ་ཀ་དྭེ་ས་ནྟ་ཏི་ཝཱ་རཱ’’ཏི ཨ་ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཝ་ཙ་ན་སི་ལི་ཊྛ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཨེ་ཀེ, ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཨེ་ཏྠ་ནྟ་རེ པ་ཝ་ཏྟཱ རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ ཙ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ཏི ག་ཧི་ཏེ ཨེ་ཀོ ས་ནྟ་ཏི་ཝཱ་རོ ཧོ་ཏི, ཏཾ པ་ན དྭི་དྷཱ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ཨ་པཱ་ཀ་ཊ་ཀཱ་ལཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན པཱ་ཀ་ཊ་ཀཱ་ལ་ཏོ ཨོ་ར་བྷཱ་ཝོ ཨེ་ཀོ ཀོ་ཊྛཱ་སོ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན པཱ་ཀ་ཊ་ཀཱ་ལཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ སུ་པཱ་ཀ་ཊ་ཀཱ་ལོ ཨེ་ཀོ་ཏི ཨེ་ཏེ དྭེ ས་ནྟ་ཏི་ཝཱ་རཱ. ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན སེ་ས་ས་ནྟ་ཏི་ཝཱ་ར་བྷེ་དཱ་པི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏ་ཏྠ ཀཱ་ལ་ཝ་སེ་ན ས་བྦེ་སཾ ས་མཱ་ན་བྷཱ་ཝཾ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་དི་ས་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ས་ནྟ་ཏི་པ་རི་ཙྪེ་དོ དཱི་པི་ཏ་བྦོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཀི་ཉྩི ཀི་ཉྩི ཀཱ་ལཾ ས་དི་སཾ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་པི ཧི ཨུ་ཏུ་ཙི་ཏྟཱ་དི་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ ས་ནྟ་ཏི་ཝཱ་རཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཡ་དཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཏི་པ་རི་ཏྟཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ, ཨ་རཱུ་པ་ས་ནྟ་ཏི་པི ཙེ་ཏྠ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་རཱུ་པ་ས་ནྟ་ཏི་པ་རི་ཙྪི་ནྣཱ ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ སཾ་ཧཱི་ར་ཏཱིཏི ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛཱི་ཧི ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ནཱི་ཡ་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཡོ ཙཱ་ཝུ་སོ, མ་ནོ ཡེ ཙ དྷ་མྨཱ’’ཏི ཝི་ས་ཡི་ཝི་ས་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ ཨེ་ཀ་བྷ་ཝ་བྷཱུ་ཏཱ ཙ ཨེ་ཀ་ས་ནྟ་ཏི་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ དྷ་མྨཱ ཝི་བྷཱ་གཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ནཱ ཨ་དྡྷཱ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ཧོ་ཏི, ས་ཏི པ་ན ཝི་བྷཱ་ག་ཀ་ར་ཎེ ཁ་ཎ་ས་ནྟ་ཏི་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ཏཱ ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་དྡྷཱ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ཧོ་ནྟཾ ཨེ་ཏཾ ཨུ་བྷ་ཡཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི.
ཏ་སྶཱཏི མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ. ཨ་ཏཱི་ཏཱ་དི་ཝི་བྷཱ་གཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱཏི ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་དཱི་ནཾ ས་མཱ་ནཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཨུ་པཱ་ཡཾ ད་སྶེ་ཏི. སི་དྡྷཾ ཧོ་ཏཱིཏི ཁ་ཎ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏྟེ་པི པ་རི་ཀ་མྨ་ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎཱ་ནཾ ཨ་ཡཾ པཱ་ལི༹ སུ་ཊྛུ ནཱི་ཏཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཏཱི་ཏ་ཏྟི་ཀོ ཙ ཨེ་ཝཾ ཨ་བྷི་ནྣོ ཧོ་ཏཱིཏི ཨེ་ཝཾ ཁ་ཎ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ་ཡེ་ཝ དྷ་མྨེ ཨི་དྷ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣོ་ཏི ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ནེ ཨ་ཉྙ་པ་ད་ས་ངྒ་ཧི་ཏ་སྶེ་ཝ ཨ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཀཱ་སེ་ནྟོ ཨ་ཏཱི་ཏ་ཏྟི་ཀོ ཙ པ་ཊྛཱ་ནེ ཨ་བྷེ་ད་ཏོ ས་མྨཱ ཨ་ཏྠ་སྶ ཨུ་དྡྷ་ཊ་ཏྟཱ ཨ་ཝི་ནཱ་སི་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ཨ་ཏཱི་ཏ་ཏྟི་ཀོཏི པ་ཊྛཱ་ནེ ཨ་ཏཱི་ཏ་ཏྟི་ཀ་པཱ་ལི༹, ཨི་མཱ་ཡ ཨ་ཏཱི་ཏ་ཏྟི་ཀ་པཱ་ལི༹་ཡཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཀཱ་ར་ཎ་ཏོ་ཡེ་ཝ ཨ་བྷི་ནྣོ ཨ་ཝི་སི་ཊྛོ ཨ་ཉྙ་ད་ཏྠུ སཾ་ས་ནྡ་ཏི ས་མེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཡ་ཐཱ་ས་མྦྷ་ཝནྟི ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་ཡ ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ, ཛ་ཝ་ནཱ་ནཾ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ཏཱི་ཏཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ཏཱི་ཏཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ་ཏི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ནཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ ན སི་ཡཱ ཨ་དྡྷཱ་ཝ་སེ་ན པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་ཡ་ཉྩ ཨ་ཏྠོ ཨེ་ཀི་སྶཱ ཛ་ཝ་ན་ཝཱི་ཐི་ཡཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཙི་ཏྟེ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ་དི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ ས་མྦྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ས་མྦྷ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཡ་ཐཱ་དྷི་པྤེ་ཏ་སྶ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཙི་ཏྟ་སྶ ཁ་ཎ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏཱི་ཎཱིཏི ‘‘ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ར་མྨ་ཎོ དྷ་མྨོ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཨཱ་སེ་ཝ་ན་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ, ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ་ར་མྨ་ཎོ དྷ་མྨོ ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ, པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ར་མྨ་ཎོ དྷ་མྨོ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཨཱ་སེ་ཝ་ན་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི (པ་ཊྛཱ. ༢.༡༩.༣༤) པ་ད་ནྟ་ར་ས་ངྒ་ཧི་ཏ་དྷ་མྨཱ་ན་པེ་ཀྑཱ དྷ་མྨཱ ཏཱི་ཎི པ་ཉྷ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ནཱ་སེ་ཝ་ནཾ ན་ཏྠཱིཏི ཨཱ་སེ་ཝ་ན་ལཱ་བྷེ ས་ཏི ཡ་ཐཱ་དྷ་མྨ་སཱ་ས་ནེ ཨ་ཝ་ཙ་ན་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཏ་ཏྠ ཨི་ཏ་རེ་སཾ པ་ཉྷཱ་ནཾ པ་ཊི་སེ་དྷོ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ཨེ་ཏ་སྶ ཝཱ་ད་སྶཱཏི ‘‘ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཛ་ཝ་ནཱ་ནཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏྟེ་པི ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎཾ སི་དྡྷ’’ནྟི ཝཱ་ད་སྶ. ནི་སྶ་ཡ་བྷཱ་ཝོཏི ཨ་ཏྠ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་སྶ ཛོ་ཏ་ཀ་བྷཱ་ཝོ. ཡནྟི ཙི་ཏྟཾ. ཏ་སྶཱཏི ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཛ་ཝ་ནཱ་ནཾ ཁ་ཎ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ནི་རུ་དྡྷཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ་ཝ་ཙ་ན་སྶ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཀཱ་ལ་ཝི་སེ་སཾ ཨཱ་མ་ས་ཏི, ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ་ཡེ་ཝ ཙ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ན་ཡི་དཾ ཡུ་ཛྫ་མཱ་ན་ཀཾ. ཨ་ཐ ‘‘ཡཾ ཨི་མ་སྶ ཙི་ཏྟཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཏཾ ཛཱ་ནཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་བྷོ་གཾ ཀ་རོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ས་ཏི པ་རི་ཀ་མྨཱ་བྷི་ཉྙཱ་ཙི་ཏྟཱ་ན་མྤི ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏྟ་མེ་ཝཱ་ཏི ས་བྦ་ཏྠ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཛ་ཝ་ནཱ་ནཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ ན སི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཝ་ཏྟི…པེ… ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ’’ཏི. དོ་སཱ་པ་ཏྟི་ཡཱཏི དོ་སཱ་པ་ཛྫ་ནེ་ན, དོ་སཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝཱ. རཱ་སི་ཨེ་ཀ་དེ་སཱ་ཝ་ཛྫ་ན་པ་ཊི་ཝེ་དྷེཏི ཡ་ཐཱ་རུ་ཏ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ པུ་རི་མ་ཝཱ་དི་པ་ཀྑ་མཱ་ཧ, ས་མྤ་ཏྟ་ས་མྤ་ཏྟཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཛཱ་ན་ནེཏི ཨ་ཏྟ་ནཱ ནི་དྡྷཱ་རི་ཏ་པ་ཀྑཾ. པུ་རི་མ་ཝཱ་དི་ནོ ནཱ་ནུ་ཛཱ་ནེ་ཡྻུནྟི ཨ་དྡྷཱ་ས་ནྟ་ཏི་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་པ་ད་ཏྠ་ཏཱ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་མཱ་ཏི་ཀཱ་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་པ་ད་སྶ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ ཋ་ཏྭཱ ནཱ་ནུ་ཛཱ་ནེ་ཡྻུཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ ས་ཏི་པི ས་བྷཱ་ཝ་བྷེ་དེ ཨཱ་ཀཱ་ར་བྷེ་དཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨེ་ཀ་ཏྟ་ན་ཡ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་པ་རི་ཀ་མྨཱ་བྷི་ཉྙཱ་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ ནཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ་དོ་སོ ན་ཏྠཱི་ཏི ཁ་ཎ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎ་སྶ པུ་རི་མ་ཝཱ་དཱི་ནཾ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་མུ་ཁེ་ན ད་སྶི་ཏཱ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ‘‘ས་བྷཱ་ཝ་བྷེ་དེ ས་ཏི ནཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ་དོ་སཱ་བྷཱ་ཝོ ན་ཏྠི ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨེ་ཝ ཙི་ཏྟེ ཨ་དྡྷཱ་ས་ནྟ་ཏི་ཝ་སེ་ན པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏཱ’’ཏི དྭཱི་སུ་པི ཝཱ་དེ་སུ ཡཾ ཡུ་ཏྟཾ, ཏཾ ཝི་ཙཱ་རེ་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.
ཏེ་ནེ་ཝཱཏི ཡ་སྨཱ ཨ་ཏཱི་ཏ་ཏྟི་ཀེ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཏྟི་ཀེ ཙ ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་དྷ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱ་ཝ་ཛོ་ཏ་ནོ པཱ་ཋོ ན དི་སྶ་ཏི, ཏེ་ནེ་ཝ ཀཱ་ར་ཎེ་ན. དྭཱི་སུ ཉཱ་ཎེ་སཱུཏི པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་ས་ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎེ་སུ. ཀ་མྨ་མུ་ཁེ་ན ག་ཡ྄ཧ་ནྟཱིཏི ས་ཏི་པི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱ་ཝེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཁ་ནྡྷཱ ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཱུ་པ་ག་ཉཱ་ཎེ་ན ཀ་མྨ་དྭཱ་རེ་ན ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཱ ཨི་ཙྩེ་ཝ ག་ཡ྄ཧ་ནྟི, ན པ་ན ཝི་བྷཱ་ག་སོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ལོ་བྷཱ་དི་ས་མྤ་ཡོ་ག་ཝི་སེ་སེ་ན དུ་ཙྩ་རི་ཏ་བྷཱ་ཝོ, ཨ་ལོ་བྷཱ་དི་ས་མྤ་ཡོ་ག་ཝི་སེ་སེ་ན ཙ སུ་ཙ་རི་ཏ་བྷཱ་ཝོ ལ་ཀྑཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི དུ་ཙྩ་རི་ཏ་སུ་ཙ་རི་ཏཱ་ནི ཝི་བྷཱ་ཝེ་ནྟཾ ལོ་བྷཱ་ད་ཡོ་པི ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི་ཡེ་ཝ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘དུ་ཙྩ་རི་ཏ…པེ… བྷཱ་ཝ་ནཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི.
༡༤༣༥. ཨ་ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨ་སྶ ‘‘ཨ་ཧ’’ནྟི་ཨཱ་དི་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་དྷ་མྨུ་པཱ་དཱ་ན་ཏཱ་ཡ སི་ཡཱ ཀོ་ཙི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ, ན པ་ན ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ས་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ནེ་ཝ ཏ་སྶཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་བྷཱ་ཝ…པེ… ཨ་ཧོ་ནྟ’’ནྟི. ཏ་ཐཱ ཧི ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ ཁ་ནྡྷཱ་དཱི་ནི པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ནྟ་སྶཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎཱ’’ཏི པ་ད་སྶ ཨ་ཏྠ་ཝི་ཝ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ནཾ ཨ་ཧ་ནྟི པ་ཉྙ་ཏྟིཾ ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ག་ཎྷཱ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཀྑ་ཏི. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཏ་སྶ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཏྟི་ཀེ་པི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ ཝ་ཏྟ་བྦོ སི་ཡཱ? ན, བ་ཧི་དྡྷཱ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཝི་ཡ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་སྶ་པི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཏྟི་ཀེ ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ་ཏི. ཡ་དཱ་ཧ ‘‘ཨ་ས་བྷཱ…པེ… ན ཝུ་ཏྟ’’ནྟི. ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན སཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་ནི ཏ་སྶ པུ་རེ་ཙཱ་རི་ཀ་ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཙི་ཏྟཱ་ནི ཏ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཀ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཨ་སྶཱ་ད་ནཱ་དི་ཙི་ཏྟཱ་ནི ཙ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི.
ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཏཾ-ས་དྡེ་ན ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཏྭཱ ཝ་ད་ཏི, ན པ་ན ཏཾ ས་བྦ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཡ་ཉྩ ཏ་སྶ པུ་རེ་ཙཱ་རི་ཀ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ལེ་ས་ཝ་ཙ་ནནྟི ཨེ་ཀ་དེ་ས་སཱ་རུ་པྤེ་ན ས་མཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨེ་ཀ་དེ་ས་སྶེ་ཝ ཝ་ཙ་ནཾ. ལི་སྶ་ཏི སི་ལི་སྶ་ཏི ཨེ་ཀ་དེ་སེ་ན ཨ་ལླཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཧི ལེ་སོ. ཡེ་སནྟི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་མ་ཧཱ་ཀི་རི་ཡཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ ཀུ་ས་ལ་ཀི་རི་ཡཱ་བྷེ་ད་སྶ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཙ་ཏུ་ཏྠ་སྶ ཙ. ཨེ་ཝཾ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཧ་ག་ཏ་ནི་དྡེ་སཱ་དཱི་སཱུཏི ཡེ་སཾ ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཱ་ཡ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ, ཏེ་སུ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཧ་ག་ཏ་ནི་དྡེ་སཾ ཝ་ཏྭཱ ཨི་ཏ་རཾ ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཧེ་ཏུ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ་དི་ནི་དྡེ་སེ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཏ་ཏྠཱ་པི ཧི པ་རི་ཏྟ་ས་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཏྟེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ཝ་ཏྭཱ ཨི་ཏ་རཾ ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ་ཏི. ཨ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནི་ཊྛ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱཏི ཨ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནི་ཊྛ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཀཱ་ར་སྶ ཨུ་ཀྐཾ་ས་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཨ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཝཱ ཨུ་ཀྐཾ་ས་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ. ན་ཝ་ཏྟ་བྦཾ ཛཱ་ཏཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ནཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏཱ་ནཱིཏི ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནེ་ན ས་མཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་དཱི་ནི. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ‘‘ཨ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་སཱ་མ་ཉྙེ’’ཏི ཀ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ. ན ཧི ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཨ་སྶཱ་ད་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཝ་ཏྟི ཨ་ཏྠཱི་ཏི? ན, ཨ་བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཡ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ. ན བྷཱ་ཝཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཧི ཨ་བྷཱ་ཝ་ནཾ, ན ན བྷཱ་ཝེ་ཏཱི་ཏི.
ག་ཧ་ཎ་ཝི་སེ་ས་ནི་མྨི་ཏཱ་ནཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་ཡ་མ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – ཡ་དི་པི བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཉཱ་ཎ་ནི་མྨི་ཏཱ་ཀཱ་ར་མ་ཏྟེ་སུ ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་སུ ཝི་ས་ཡེ་སུ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན མ་ཧ་གྒ་ཏཱ དྷ་མྨཱ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, བ་ཧི་དྡྷཱ་ཀཱ་ར་གྒ་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ན ཀ་སི་ཎཱ་དཱི་ནཾ བ་ཧི་དྡྷཱ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་དྷ་མྨཱ བ་ཧི་དྡྷཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཀ་སི་ཎཱ་ན་ཉྷི ས་ནྟཱ་ནཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་སེ་ས་ཏོ ཝ་ཌྜྷི་ཏ་ཀ་སི་ཎ་ཝ་སེ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, པ་ཋ་མཱ་རུ་པྤ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་བྷཱ་ཝ་སྶ པ་ན ན བ་ཧི་དྡྷཱ་ཀཱ་རོ, ནཱ་པི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཱ་ཀཱ་རོ་ཏི ཨུ་བྷ་ཡཱ་ཀཱ་ར་ཝི་དྷུ་རེ ཏ་སྨིཾ ཨ་ན་ཉྙ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་མེ་ཝ ན་ཝ་ཏྟ་བྦཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཝུ་ཏྟཾ, ན ཨི་ཏ་རེ ཨི་ཏ་རཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཏོ་ཏི. ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལཱ་ནནྟི ནི་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟཾ ད་ཊྛ་བྦཾ.
ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝི་པཱ་ཀཾ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་སྶ ཝི་པཱ་ཀཱ་དི་ཀ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠ་ཝ་སེ་ན ཝི་བྷ་ཏྟི པ་རི་ཎཱ་མེ་ཏ་བྦཱ. ཨ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་རཱ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོཏི ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་བྷི་ནཱི་ཧ་ར་ཎཱ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. ཀུ་ས་ལ་མེ་ཝ ཝི་པཱ་ཀ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ནྟི ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཝི་པཱ་ཀ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
ཨ་ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨ་ཏྟེ་པི བ་ཧི་དྡྷཱ་ཀཱ་རེ་ན ག་ཧ་ཎཱི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཀ་སི་ཎཱ་ནཾ བ་ཧི་དྡྷཱ་བྷཱ་ཝོ ཝི་ཡ ཨེ་ཀ་ནྟ་ཏོ ཨི་དྷ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་དྷ་མྨུ་པཱ་དཱ་ན་ཏཱ་ཡ ཨ་ཧ་ནྟི པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ སི་ཡཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ‘‘ཁ་ནྡྷཱ་དཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དི ས་ངྒ་ཡ྄ཧ་ཏཱི’’ཏི ཙ ཝ་ད་ནྟི. ཨེ་ས ན་ཡོཏི ‘‘ཨ་རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷེ ཁ་ནྡྷཱ་ཏི ག་ཧེ་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཾ ཝ་ཎྞ་ནཱ་ནཱི་ཏིཾ ཨཱ་ཧ. པ་རེ་སཾ ཁ་ནྡྷཱ་དི་གྒ་ཧ་ཎེཏི པ་རེ་སཾ ཁ་ནྡྷཱ་དཱི་ཏི ཨི་མ་སྶ པ་ད་སྶ ཀ་ཐ་ནེ ཨུ་ཙྩཱ་ར་ཎེ. ས་བྦཾ ཨུ་པཱ་དཱ་པ་ཉྙ་ཏྟིཾ ཨཱ་ཧ ཨཱ་དི་ས་དྡེ་ནཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
ཏི་ཀ་ཨ་ཏྠུ་དྡྷཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
དུ་ཀ་ཨ་ཏྠུ་དྡྷཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༤༧༣. ཨ་ཉྙ་ཐཱཏི ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་ར་སྶ ད་སྶ་ནེ. ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་ར་སྶ ད་སྶ་ན་ཏོ ཨེ་ཝ ཧི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ས་ས་ངྑཱ་རི་ཀཱ་ནཾ ཐི་ན་མི་དྡྷ་ཝི་ར་ཧེ ཨ་ས་ངྑཱ་རི་ཀ་ས་དི་སཱི ཡོ་ཛ་ནཱ ན ད་སྶི་ཏཱ. བྷ་ཝ་རཱ་གཱ་དཱི་སཱུཏི བྷ་ཝ་རཱ་ག་མཱུ་ལི་ཀཱ་དཱི་སུ ཡོ་ཛ་ནཱ་སུ.
༡༥༡༡. དྭེཏི ཨུ་དྡྷ་ཙྩཱ་ཝི་ཛྫཱ་ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་ནི. ཏཱི་ཎཱིཏི ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡ་བྱཱ་པཱ་ད་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་སུ ཨེ་ཀེ་ཀེ་ན ཨུ་དྡྷ་ཙྩཱ་ཝི་ཛྫཱ་ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་ནི. དྭེ ཝཱ ཏཱི་ཎི ཝཱཏི པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝཱ-ས་དྡ་སྶ ལུ་ཏྟ་ནི་དྡི་ཊྛ་ཏཾ ཨཱ་ཧ. ཨ་ཐ ཝཱ ནི་པཱ་ཏ་ས་དྡ་ས་ནྣི་དྷཱ་ནེ་པི ནཱ་མ་པ་དཱ་དཱི་ཧི ཨེ་ཝ ས་མུ་ཙྩ་ཡཱ་དི་ཨ་ཏྠོ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ན ནི་པཱ་ཏ་པ་དེ་ཧི ཏེ་སཾ ཨ་ཝཱ་ཙ་ཀ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ནྟ་རེ་ན་པི ནི་པཱ་ཏ་པ་དཾ ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ལ་བྦྷ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཝ་ཙ་ནི་ཙྪཱ་ཡ ས་མྦྷ་ཝོ ཨེ་ཝ ཧེ་ཏྠ པ་མཱ་ཎ་ནྟི པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘དྭེ ཏཱི་ཎཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་ཏྠ ས་ཧུ་པྤ་ཏྟཱིཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ‘‘དྭེ ཏཱི་ཎཱི’’ཏི ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ས་བྦ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་མ་ཏྠ་མཱ་ཧ. ཏ་ཐཱ ཧི ‘‘ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ཀི་ལེ་ས་གོ་ཙྪ་ཀེ ཙཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྶཱ་ཡ་མ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – ཀི་ལེ་ས་དྭ་ཡ་ས་ཧི་ཏ་སྶེ་ཝ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝེ་པི པཱ་ལི༹་ཡཾ དྭི་གྒ་ཧ་ཎཾ ཀ་ཏཾ, ཀི་ལེ་སཱ་ན་ཉྩ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟཱ་ནཾ ས་བྦེ་སཾ ས་རཱུ་པེ་ན ག་ཧ་ཎཾ ན ཀ་ཏ་ནྟི དྭེ ཏ་ཡོ་ཏི ལ་ཀྑ་ཎ་ཀ་ར་ཎ་ནྟི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི.
ཡ་དི ས་བྦཱ་ཀུ་ས་ལེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་སྶ་པི ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་སྶ ཨེ་ཀོ ཨེ་ཝ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དོ ཝི་ས་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་སྶ་པི ཏ་ཐཱ ཝ་ཏྟ་བྦ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ‘‘ཀ་སྨཱ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཙོ་དེ་ཏི. ཨི་ཏ་རོ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་སྶེ་ཝ ཏ་ཐཱ ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་སྶ ཏ་ཐཱ ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཱ་བྷཱ་ཝ་ཉྩ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘སུ་ཏྟ་ནྟེ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ སུ་ཏྟ་ནྟེ ཝུ་ཏྟེ་སུ པ་ཉྩ་སུ ནཱི་ཝ་ར་ཎེ་སཱུཏི ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ས་ཧ་ག་ཏེ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་སྶ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནཱི་ཝ་ར་ཎེ་ན ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ས་ཧི་ཏ་ཏཾ ཨཱ་ས་ངྐི་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ན་ནུ ཙ སུ་ཏྟ་ནྟེ་པི ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་ནཾ ས་ཏྟཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (སཾ. ནི. ༢.༡༢༤) ཨ་ཝི་ཛྫཱ ‘‘ནཱི་ཝ་ར་ཎ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཱ་ཏི? ས་ཙྩ་མེ་ཏཾ, ཛྷཱ་ན་ངྒཱ་ནཾ པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ན སུ་ཏྟ་ནྟེ བ་ཧུ་ལཾ ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡཱ་ད་ཡོ པ་ཉྩེ་ཝ ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་ནི ཝུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི ཡེ་བྷུ་ཡྻ་ཝུ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ.
ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཡ་ཐཱ ནི་ཀྑེ་པ་ཀ་ཎྜེ ཀུ་ས་ལ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི དུ་བྦ་ལཱ་ནི་པི ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་ནི པ་ཊྛཱ་ནེ ཝི་ཡ ད་སྶི་ཏཱ་ནི. ཏ་ཐཱ ཧི པ་ཊྛཱ་ནེ (པ་ཊྛཱ. ༣.༨.༡) ‘ནཱི་ཝ་ར་ཎཾ དྷ་མྨཾ པ་ཊི་ཙྩ ནཱི་ཝ་ར་ཎོ དྷ་མྨོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ན པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡཱ. ཨ་རཱུ་པེ ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡ་ནཱི་ཝ་ར་ཎཾ པ་ཊི་ཙྩ ཐི་ན་མི་དྡྷ་ནཱི་ཝ་ར་ཎཾ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ནཱི་ཝ་ར་ཎ’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ, ན ཨེ་ཝཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཀ་ཎྜེ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཀ་ཎྜེ པ་ན ཛྷཱ་ན་པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི་ཡེ་ཝ ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་ནི ནི་དྡི་ཊྛཱ་ནཱི་ཏི ‘ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ནཱི་ཝ་ར་ཎཾ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ས་ཧ་ག་ཏེ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་སྶ ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡཱ་དཱི་ཧི ཨེ་ཀ་ཏོ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ད་སྶ་ནཾ ནི་ཀྑེ་པ་ཀ་ཎྜཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཀ་ཏཾ ཨེ་ཀ་ཏོ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ པ་བྷེ་ད་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ. ཏ་ཏྠ ཧི པཱ་ལི༹་ཡཾ་ཡེ་ཝ ཏཱ་ནི ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཝུ་ཏྟཱ་ནཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨ་ཡ་ཉྩ ཝཱ་དོ ‘‘ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ནཱི་ཝ་ར་ཎཾ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ས་ཧ་ག་ཏེ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཨི་ད་མེ་ཝ ཝ་ཙ་ནཾ ཉཱ་པ་ཀ་ནྟི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟོ. ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནཱི་ཝ་ར་ཎཾ ཝི་ཡ ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ. ན ཏི ཨི་ཏོ ཨ་ཉྙཾ པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ན་པ་ཊྛཱ་ཡཱི་ནི་ཡེ་ཝ ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་ནི ཨ་ཏྠུ་དྡྷཱ་ར་ཀ་ཎྜེ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ་ནཱི་ཏི ཨི་མ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ སཱ་དྷ་ཀཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཏྠི, ཨི་དཾ ཝ་ཙ་ནཾ དྭེ་ཏཱི་ཎི་ཝ་ཙ་ན་སྶ སཱ་མ་ཉྙེ་ན ས་བྦ་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ས་ངྒཱ་ཧ་ཀ་ཏྟཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ན་སྶ ཝི་ས་ཡ་ཝི་སེ་ས་པྤ་ཀཱ་ས་ན་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན པ་ཡོ་ཛ་ན་ནྟ་རེ་ན ཝུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་སྶ ད་སྶི་ཏ་ཏྟཱ ཙ ཉཱ་པ་ཀཾ ན བྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི དི་སྶ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཝི་ཙཱ་རེ་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.
ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱཏི ཡ་ཐཱ་རུ་ཏ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨ་ཏྠཾ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ ནི་ཀྑེ་པ་ཀ་ཎྜ་པ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ཧི ན ཨི་མི་སྶཱ པཱ་ལི༹་ཡཱ ཝི་རོ་དྷོ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ག་ཝེ་སི་ཏ་བྦོ་ཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ནི་ག་མེ་ཏི.
༡༥༧༧. ཏེ་སནྟི ལོ་བྷཱ་དི་ཏོ ཨ་ཉྙེ་སཾ. ད་སྶི་ཏཱཏི ཀ་ཐཾ ད་སྶི་ཏཱ? མཱ་ནོ ཏཱ་ཝ ལོ་བྷ་མོ་ཧ་ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཨ་ཧི་རི་ཀཱ་ནོ་ཏྟ་པྤེ་ཧི, ལོ་བྷ་མོ་ཧ་ཐི་ན་ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཨ་ཧི་རི་ཀཱ་ནོ་ཏྟ་པྤེ་ཧི, ཏ་ཐཱ དི་ཊྛི, ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ མོ་ཧ་ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཨ་ཧི་རི་ཀཱ་ནོ་ཏྟ་པྤེ་ཧི, ཐི་ནཾ ལོ་བྷ་མོ་ཧ་དི་ཊྛི་ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཨ་ཧི་རི་ཀཱ་ནོ་ཏྟ་པྤེ་ཧི, ལོ་བྷ་མོ་ཧ་མཱ་ན་ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཨ་ཧི་རི་ཀཱ་ནོ་ཏྟ་པྤེ་ཧི, ལོ་བྷ་མོ་ཧ་ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཨ་ཧི་རི་ཀཱ་ནོ་ཏྟ་པྤེ་ཧི, དོ་ས་མོ་ཧ་ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཨ་ཧི་རི་ཀཱ་ནོ་ཏྟ་པྤེ་ཧི, ཨུ་དྡྷ་ཙྩཾ ལོ་བྷ་མོ་ཧ་དི་ཊྛི་ཨ་ཧི་རི་ཀཱ་ནོ་ཏྟ་པྤེ་ཧི, ལོ་བྷ་མོ་ཧ་དི་ཊྛི་ཐི་ན་ཨ་ཧི་རི་ཀཱ་ནོ་ཏྟ་པྤེ་ཧི, ལོ་བྷ་མོ་ཧ་མཱ་ན་ཨ་ཧི་རི་ཀཱ་ནོ་ཏྟ་པྤེ་ཧི, ལོ་བྷ་མོ་ཧ་མཱ་ན་ཐི་ན་ཨ་ཧི་རི་ཀཱ་ནོ་ཏྟ་པྤེ་ཧི, ལོ་བྷ་མོ་ཧ་ཐི་ན་ཨ་ཧི་རི་ཀཱ་ནོ་ཏྟ་པྤེ་ཧི, ལོ་བྷ་མོ་ཧ་ཨ་ཧི་རི་ཀཱ་ནོ་ཏྟ་པྤེ་ཧི, དོ་ས་མོ་ཧ་ཨ་ཧི་རི་ཀཱ་ནོ་ཏྟ་པྤེ་ཧི, དོ་ས་མོ་ཧ་ཐི་ན་ཨ་ཧི་རི་ཀཱ་ནོ་ཏྟ་པྤེ་ཧི, མོ་ཧ་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཨ་ཧི་རི་ཀཱ་ནོ་ཏྟ་པྤེ་ཧི, མོ་ཧ་ཨ་ཧི་རི་ཀཱ་ནོ་ཏྟ་པྤེ་ཧི ཨེ་ཀ་ཏོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི.
ཡ་ཐཱ ཙ ཨུ་དྡྷ་ཙྩཾ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཧི་རི་ཀཱ་ནོ་ཏྟ་པྤཱ་ནི ཙ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཀ་ཐཾ? ཨ་ཧི་རི་ཀཾ ལོ་བྷ་མོ་ཧ་དི་ཊྛི་ཨུ་དྡྷ་ཙྩཱ་ནོ་ཏྟ་པྤེ་ཧི, ལོ་བྷ་མོ་ཧ་དི་ཊྛི་ཐི་ན་ཨུ་དྡྷ་ཙྩཱ་ནོ་ཏྟ་པྤེ་ཧི, ལོ་བྷ་མོ་ཧ་མཱ་ན་ཨུ་དྡྷ་ཙྩཱ་ནོ་ཏྟ་པྤེ་ཧི, ལོ་བྷ་མོ་ཧ་མཱ་ན་ཐི་ན་ཨུ་དྡྷ་ཙྩཱ་ནོ་ཏྟ་པྤེ་ཧི, ལོ་བྷ་མོ་ཧ་ཐི་ན་ཨུ་དྡྷ་ཙྩཱ་ནོ་ཏྟ་པྤེ་ཧི, ལོ་བྷ་མོ་ཧ་ཨུ་དྡྷ་ཙྩཱ་ནོ་ཏྟ་པྤེ་ཧི, དོ་ས་མོ་ཧ་ཨུ་དྡྷ་ཙྩཱ་ནོ་ཏྟ་པྤེ་ཧི, དོ་ས་མོ་ཧ་ཐི་ན་ཨུ་དྡྷ་ཙྩཱ་ནོ་ཏྟ་པྤེ་ཧི, མོ་ཧ་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཨུ་དྡྷ་ཙྩཱ་ནོ་ཏྟ་པྤེ་ཧི, མོ་ཧ་ཨུ་དྡྷ་ཙྩཱ་ནོ་ཏྟ་པྤེ་ཧི ཙ ཨེ་ཀ་ཏོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཨ་ནོ་ཏྟ་པྤཾ ལོ་བྷ་མོ་ཧ་དི་ཊྛི་ཨུ་དྡྷ་ཙྩཱ་ཧི་རི་ཀེ་ཧི, ལོ་བྷ་མོ་ཧ་དི་ཊྛི་ཐི་ན་ཨུ་དྡྷ་ཙྩཱ་ཧི་རི་ཀེ་ཧི, ལོ་བྷ་མོ་ཧ་མཱ་ན་ཨུ་དྡྷ་ཙྩཱ་ཧི་རི་ཀེ་ཧི, ལོ་བྷ་མོ་ཧ་མཱ་ན་ཐི་ན་ཨུ་དྡྷ་ཙྩཱ་ཧི་རི་ཀེ་ཧི, ལོ་བྷ་མོ་ཧ་ཐི་ན་ཨུ་དྡྷ་ཙྩཱ་ཧི་རི་ཀེ་ཧི, ལོ་བྷ་མོ་ཧ་ཨུ་དྡྷ་ཙྩཱ་ཧི་རི་ཀེ་ཧི, དོ་ས་མོ་ཧ་ཨུ་དྡྷ་ཙྩཱ་ཧི་རི་ཀེ་ཧི, དོ་ས་མོ་ཧ་ཐི་ན་ཨུ་དྡྷ་ཙྩཱ་ཧི་རི་ཀེ་ཧི, མོ་ཧ་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཨུ་དྡྷ་ཙྩཱ་ཧི་རི་ཀེ་ཧི, མོ་ཧ་ཨུ་དྡྷ་ཙྩཱ་ཧི་རི་ཀེ་ཧི ཙ ཨེ་ཀ་ཏོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ མཱ་ནཱ་དཱི་ན་མྤི ཨེ་ཀ་ཏོ ཨུ་པྤ་ཏྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. སེ་སཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ.
ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཀ་ཎྜ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨི་ཏི དྷ་མྨ་ས་ངྒ་ཎཱི་མཱུ་ལ་ཊཱི་ཀཱ་ཡ ལཱི་ན་ཏྠ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
དྷ་མྨ་ས་ངྒ་ཎཱི-ཨ་ནུ་ཊཱི་ཀཱ ས་མ་ཏྟཱ.