ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལཾ
ནི་དྡེ་ས་ཝཱ་ར་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢. ས་ནྟེཏི ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ. ཕ་སྶ་སྶ ཝི་ས་ཡ་ཝི་ས་ཡཱི་ནཾ ས་ནྣི་པ་ཏ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ཕུ་ས་ནཾ ཝི་ས་ཡེ ཙི་ཏྟ་སྶ ས་ནྣི་པ་ཏ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཙི་ནྟ་ན་ཊྛེ་ན ཙི་ཏྟཾ, མ་ན་ན་ཊྛེ་ན མ་ནོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཙི་ཏྟཱ་དི་ས་དྡཱ ཙི་ནྟ་ནཱ་དི་བྱཱ་པཱ་ར་མུ་ཁེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཙི་ཏྟཾ མ་ནོ་ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ ཀི་ཙྩ་ཝི་སེ་སཾ ཨ་ན་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ’’ཏི. ཡ་ཐཱ ལོ་ཀེ ཝི་ཀ་ཏ་མེ་ཝ ཝེ་ཀ་ཏཾ, ཝི་ས་ཡོ ཨེ་ཝ ཝེ་ས་ཡ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨེ་ཝཾ མ་ནོ ཨེ་ཝ མཱ་ན་ས་ནྟི ས་དྡ་མ་ཏྟ་ཝི་སེ་སོ. ནཱི་ལཱདི-ས་དྡཱ ཝི་ཡ ཝ་ཏྠཱ་དཱི་སུ ཙི་ཏྟེ་སུ པ་རི་སུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝ་ནི་བ་ནྡྷ་ནཱ པ་ཎྜ་རས་དྡ་སྶ པ་ཝ་ཏྟཱི་ཏི ཏ་སྶ གུ་ཎ་ཝི་སེ་སཱཔེ་ཀྑ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཡ་ཐཱ ཀཱ་ཡི་ཀཾ སཱ་ཏ་ནྟི ཨེ་ཏྠ ཀཱ་ཡ་པྤ་སཱ་ད་ནི་སྶི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ, ཨེ་ཝཾ ཙེ་ཏ་སི་ཀཾ སཱ་ཏནྟི ཨེ་ཏྠ ཙེ་ཏོ་ནི་སྶི་ཏཾ སཱ་ཏ་ནྟི ནི་སྶ་ཡ་ཝི་སེ་སཱཔེ་ཀྑ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎི་ཀཱ ནཱ་ནཱ་ཀྑ་ཎི་ཀཱ ཙ ཙི་ཏྟ་སྶ ཋི་ཏི ནཱ་མ, ཏ་སྶ ཨ་ཝ་ཏྠཱ་ཝི་སེ་སོ་ཏི ཨ་ཝ་ཏྠཱ་ཝི་སེ་སཱཔེ་ཀྑོ ཙི་ཏྟ་སྶ ཋི་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ་པ་ཀཱ་རོ ནི་དྡེ་སོ. ‘‘ན ལུ་བྦྷ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་སྶ ཙི་ཏྟ་སྶ, པུ་གྒ་ལ་སྶ ཝཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་ཀཱ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ལུ་བྦྷ་ནཱ་ཏི ཨ་ལོ་བྷོ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཨ་ཉྙ་སྶ ཀི་རི་ཡཱ་བྷཱ་ཝ་ཝི་སེ་སཱཔེ་ཀྑོ ཨ་ལུ་བྦྷ་ནཱཏི ནི་དྡེ་སོ. ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨ་ལུ་བྦྷི་ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ ཨ་ལུ་བྦྷི་ཏ་ཏྟནྟི ཨ་ཡཾ ནི་དྡེ་སོ ཨ་ཉྙ་སྶ བྷཱ་ཝ་བྷཱུ་ཏ་ཏཱ་ཝི་སེ་སཱཔེ་ཀྑོ ཝུ་ཏྟོ. ཀ་ཏྟུ་ཀ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝཱ་ད་ཡོ ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་རོ་པ་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཝ སི་ཛ྄ཛྷ་ནྟི, བྷཱ་ཝ་ནི་དྡེ་སོ པ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་རོ་པ་ནཱ་ན་པེ་ཀྑོ, ཏ་ཏོ་ཡེ་ཝ ཙ ཝི་སེ་ས་ནྟ་ར་ཝི་ནི་མུ་ཏྟོ ཝི་ནི་ཝ་ཏྟོ ཝི་སེ་ས་ཏོ ནི་ཛྫཱི་ཝ་བྷཱ་ཝ་གི་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་བྷཱ་ཝ་ནི་དྡེ་སོ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཕ་སྶོ་ཏི ཨི་དཾ ཕུ་ས་ན་ཊྛེ་ན ‘‘དྷ་མྨ་མ་ཏྟ་དཱི་པ་ནཾ ས་བྷཱ་ཝ་པ་ད’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཕུ་ས་ནྟ་སྶ ཙི་ཏྟ་སྶ པ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་ཀཱ་རོ ཕུ་ས་ན་བྱཱ་པཱ་རོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ‘‘ཕུ་ས་ན་ཀི་རི་ཡཱ ཕུ་ས་ནཱ་ཀཱ་རོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ས་མྥུ་ས་ནཱ་ཏི སཾ-ས་དྡོ ‘‘ས་མུ་ད་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ ས་མཱ་ག་མ་ཏྠ་དཱི་པ་ཀོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་མཱ་ག་མ་ཕུ་ས་ནཱ’’ཏི. ‘‘ཕུ་སཱ་མི ནེ་ཀྑ་མྨ་སུ་ཁ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (དྷ. པ. ༢༧༢) པ་ཊི་ལཱ་བྷོ་པི ཕུ་ས་ནཱ ས་མྥུ་ས་ནཱ་ཏི ཙ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ན པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ས་མྥུ་ས་ནཱ’’ཏི.
ཨ་པ་རེ་ན ཝེ་ཝ་ཙ་ནེ་ན. བ་ཧུ་སྶུ་ཏ་བྷཱ་ཝ་ས་མྤཱ་དི་ཀཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ པ་ཎྜི་ཙྩཔ་རི་ཡཱ་ཡོ. སི་པྤཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དཱི་སུ ད་ཀྑ་ཏཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ ཀོ་ས་ལླཔ་རི་ཡཱ་ཡོ, ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ཏི་ཀྑ་སུ་ཁུ་མཱ་ཡ ནེ་པུ་ཉྙཔ་རི་ཡཱ་ཡོ, ས་མྨཱ དྷ་མྨེ པ་ཉྙ་པེ་ནྟི་ཡཱ ཝེ་བྷ་བྱཱཔ་རི་ཡཱ་ཡོ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ནཱ ཏེ་སུ ཏེ་སུ པ་ཉྙཱ་ཝི་སེ་སེ་སུ ཏེ ཏེ པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཝི་སེ་སཱ ཝི་སེ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ་ཏི ཏེ་སཾ པ་ཉྙཱ་ཝི་སེ་སཱ་ནཾ ནཱ་ནཱ་ཀཱ་ལེ ལ་བྦྷ་མཱ་ན་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ, ཨི་ཏ་རེ་པི ཨ་ནུ་ག་ཏཱ ཧོ་ནྟི ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ནཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་ཏྠ་ནཱ་ན་ཏྟེ་ན པ་ཉྙཱ་དི་ཨ་ཏྠ་ཝི་སེ་སེ་ན. ཀོ་དྷོ ཀུ་ཛ྄ཛྷ་ནཱ ཀུ་ཛ྄ཛྷི་ཏ་ཏྟནྟི ཨེ་ཝཾ་པ་ཀཱ་རཱ ནི་དྡེ་སཱ ས་བྷཱ་ཝཱ་ཀཱ་ར་བྷཱ་ཝ་དཱི་པ་ན་ཝ་སེ་ན བྱ་ཉྫ་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝི་བྷཱ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ. པ་ཎྜི་ཙྩ་ནྟི་ཨཱ་ད་ཡོ པ་ཉྙཱ་ཝི་སེ་ས་ནི་བ་ནྡྷ་ན་ཏྟཱ ཨ་ཏྠ་ཝ་སེ་ན ཝི་བྷཱ་ག་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཨི་མ་མ་ཏྠ་མཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཐ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ. ཨེ་ཝ་མཱ་ཀཱ་རོ པ་ནཱཏི པུ་རི་མཱ་ཀཱ་ར་ཏོ ཝི་སེ་སོ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཝི་བྷ་ཏྟི་ག་མ་ན་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ ཝུ་ཏྟཾ.
པ་ཊི་ཀྑི་པ་ནཾ པ་ཊི་སེ་དྷ་ནཾ པ་ཊི་ཀྑེ་པོ, ཏ་སྶ ནཱ་ན་ཏྟཾ ཝི་སེ་སོ པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ནཱ་ན་ཏྟཾ, ས་དྡྷ་མྨ་ག་རུ་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་ཀྑེ་པོ ས་དྡྷ་མྨ་ག་རུ་ཏཱ་པ་ཊི་ཀྑེ་པོ, ཏེ་ན ས་དྡྷ་མྨ་ག་རུ་ཏཱ་པ་ཊི་ཀྑེ་པེ་ན ནཱ་ན་ཏྟཾ ས་དྡྷ་མྨ་ག་རུ་ཏཱ་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ནཱ་ན་ཏྟཾ. ཏཾ ས་དྡྷ་མྨ་ག་རུ་ཏཱ་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ནཱ་ན་ཏྟཾ པ་ན ཀོ་དྷ་ག་རུ་ཏཱ་དི་བྷེ་ད་བྷི་ནྣ་ནྟི ‘‘ཀོ་དྷ་ག་རུ་ཏཱ་དི་ཝི་སི་ཊྛེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཀོ་དྷཱ་དཱི་ཧི ཝི་སི་ཊྛོ བྷི་ནྣོ ས་དྡྷ་མྨ་ག་རུ་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་ཀྑེ་པོ པ་ཊི་སེ་དྷ་ནཾ ཀོ་དྷཱ་དི་ཝི་སི་ཊྛ་པ་ཊི་ཀྑེ་པོ. ཀོ་དྷ་ག་རུ་ཏཱ་དི་ཡེ་ཝ, ཏ་སྶ ནཱ་ན་ཏྟེ་ན ས་དྡྷ་མྨ་ག་རུ་ཏཱ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ནཱ་ན་ཏྟེ་ནཱཏི ཀོ་དྷ་ག་རུ་ཏཱ ས་དྡྷ་མྨ་ག་རུ་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཀྑོ. མ་ཀྑ་ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་ག་རུ་ཏཱ ས་དྡྷ་མྨ་ག་རུ་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཀྑོ་ཏི ས་དྡྷ་མྨ་ག་རུ་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱ་ཝ་ཝི་སེ་སེ་ན ཨ་ས་དྡྷ་མྨ་ག་རུ་ཏཱ ཏ་བྦྷཱ་ཝེ་ན ཨེ་ཀཱི་བྷཱུ་ཏཱ་པི ནཱ་ན་ཏྟཾ ག་ཏཱ. ཡ་སྨཱ པ་ན ཀོ་དྷོ ཨ་ཏྠ་ཏོ དོ་སོ་ཡེ་ཝ. མ་ཀྑོ དོ་ས་པྤ་དྷཱ་ནཱ པ་ར་གུ་ཎ་ཝི་དྡྷཾ་ས་ནཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ ཁ་ནྡྷཱ. ཏ་གྒ་རུ་ཏཱ ཙ ཏེ་སཾ སཱ་ད་ར་ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ན་མེ་ཝ. ལཱ་བྷ་ག་རུ་ཏཱ ཙ་ཏུ་ནྣཾ པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ ས་ཀྐཱ་ར་ག་རུ་ཏཱ, ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ སུ་ས་ངྑ་ཏཱ་ནཾ ལ་དྡྷ་ཀཱ་མ་ཏཱ. ཏ་དུ་བྷ་ཡེ་སུ ཙ ཨཱ་ད་ར་ཀི་རི་ཡཱ ཏ་ཐཱ་པ་ཝ་ཏྟཱ ཨི་ཙྪཱ་ཡེ་ཝ, ཏ་སྨཱ ‘‘ས་དྡྷ་མྨ་ག་རུ་ཏཱ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ནཱ་ན་ཏྟེ་ན ཨ་ས་དྡྷ་མྨཱ ནཱ་ན་ཏྟཾ ག་ཏཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཐཱ ཧི ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་ས་དྡྷ་མྨཱ ཨི་ཙྩེ་ཝ ཨུ་དྡི་ཊྛཱ. ཨ་ས་དྡྷ་མྨ་ག་རུ་ཏཱཏི ཨེ་ཏྠ ཙ པུ་རི་མ་སྨིཾ ཝི་ཀ་པྤེ ‘‘ན ས་དྡྷ་མྨ་ག་རུ་ཏཱ’’ཏི ས་དྡྷ་མྨ་ག་རུ་ཏཱ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. དུ་ཏི་ཡ་སྨིཾ ས་དྡྷ་མྨ་ག་རུ་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཀྑོ་ཏི ས་དྡྷ་མྨ་ག་རུ་ཏཱ ཨེ་ཝ ཝཱ པ་ཊི་པ་ཀྑོ, ཏ་སྶ ནཱ་ན་ཏྟེ་ན ས་དྡྷ་མྨ་ག་རུ་ཏཱ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ནཱ་ན་ཏྟེ་ནཱཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཀོ་དྷ་མ་ཀྑ་ག་རུ་ཏཱ་ན་ཉྷི ས་དྡྷ་མྨ་ཝི་སེ་སཱ པ་ཝ་ཏྟི་བྷེ་ད་བྷི་ནྣཱ མེ་ཏྟཱ པ་ཊི་པ་ཀྑོ. ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་ག་རུ་ཏཱ་ནཾ ཨ་པྤི་ཙྪ་ཏཱ ས་ནྟོ་སཱ. ཏེ་ན ཀོ་དྷ་ག་རུ་ཏཱ ན ས་དྡྷ་མྨ་ག་རུ་ཏཱ་ཏི ཀོ་དྷ་ག་རུ་ཏཱ ཀཱ་ཡ་ཙི ས་དྡྷ་མྨ་ག་རུ་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཀྑོ་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི. ཏ་ཐཱ མ་ཀྑ་ག་རུ་ཏཱ་དཱི་སུ་པི. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་དྡྷ་མྨཱ ས་དྡྷ་མྨ་ག་རུ་ཏཱ ན ཀོ་དྷ་ག་རུ་ཏཱ…པེ… ས་དྡྷ་མྨ་ག་རུ་ཏཱ ན ས་ཀྐཱ་ར་ག་རུ་ཏཱ’’ཏི (ཨ. ནི. ༤.༤༤) ཨཱ་ག་ཏ་ཏ་ནྟི་པི ས་མ་ཏྠི་ཏཱ བྷ་ཝ་ཏི. ལོ་བྷོ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ལོ་བྷོ ལུ་བྦྷ་ནཱ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ལུ་བྦྷ་ནཱཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཀོ ཨ་ལོ་བྷོ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ལོ་བྷཱ་དི་ཝི་སི་ཊྛོ པ་ཊི་ཀྑེ་པོ ‘‘ཕ་སྶོ ཕུ་ས་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀེ་ཧི ཝི་ས་དི་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ‘‘ཕ་སྶཱ་དཱི་ཧི ནཱ་ན་ཏྟ’’ནྟི ཝུ་ཏྟོ. ཕ་སྶཱ་དཱི་ཧཱིཏི ཙེ་ཏྠ ཨ་ལུ་བྦྷ་ནཱ་ད་ཡོ་པི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ལོ་བྷཱ་དི་པ་ཊི་པ་ཀྑེ་ནཱཏི ‘‘ལོ་བྷ་པ་ཊི་པ་ཀྑོ ཨ་ལོ་བྷོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. སེ་སཾ པུ་རི་མ་ས་དི་ས་མེ་ཝ. ཨ་ལོ་བྷཱ་དོ་སཱ་མོ་ཧཱ་ནཾ ཝི་དྷུ་ར་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ ལ་བྦྷ་མཱ་ནོ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཝི་ས་དི་སོ ལོ་བྷཱ་དི་ཝི་སི་ཊྛ་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་བྷཱ་ཝེ་ན ལོ་བྷཱ་དི་པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ལོ་བྷཱ…པེ… ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦ’’ནྟི. བ་ཧཱུ་ཧི པ་ཀཱ་རེ་ཧི དཱི་པེ་ཏ་བྦ་ཏྠ་ཏཱ མ་ཧ་ཏྠ་ཏཱ. ཨཱ་ད་ར་ཝ་སེ་ན སོ་ཏཱུ་ནཾ.
༣. ཡ་དི་པི ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཨེ་ཀཾ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཧོ་ཏི, ཚ་སུ་པི པ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ར་ཧ་ཏྟཱ ‘‘ཏེ་ཧི ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྶཱཏི སཱ་ཏ་སྶ སུ་ཁ་སྶ. ཛཱ་ཏཱཏི ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན ཕ་སྶ་ཏྠཾ པ་ཝ་ཏྟཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཡ་ཐཱ ཙེ་ཏ་སི་ཀ་སཱ་ཏ་ས་ངྑཱ་ཏཱ སོ་མ་ན་སྶ་ཝེ་ད་ནཱ ས་ཧེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཏ་ད་ནུ་རཱུ་པ་ཕ་སྶ་ས་ཧི་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟཱ ཏ་ཛྫཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཱ. སཱ་ད་ཡ་ཏཱིཏི ཨ་དྷི་ག་མཱ་སཱི་སཱ་ཡ ཨ་ན་ཉྙ་ནི་ནྣཾ ཀ་རོ་ཏི.
༥. ན ཏ་སྶཱ ཏ་ཛྫ་ཏཱཏི ཏ་སྶཱ མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཏ་སྶཱ་རུ་པྤཱ ‘‘ཏ་སྶ ཛཱ་ཏཱ’’ཏི ཝཱ ཨུ་བྷ་ཡ་ཐཱ་པི ཏ་ཛྫ་ཏཱ ན ཡུ་ཛྫ་ཏི. ཡ་དི་པི ཕ་སྶོ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཝི་སེ་ས་པ་ཙྩ་ཡོ ན ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ་པི སོ ཏ་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཏ་སྶ ཏ་ཛྫཱ་མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་ས་མྥ་སྶ་ཛ་ཏཱ ཝ་ཏྟ་བྦཱ་ཏི ཙོ་ད་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ན ཙ ཏ་དེ་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏེ་ཧི ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་ཧི ཛཱ་ཏཱ ཏ་ཛྫཱཏི ཨི་མི་ནཱ་པི ཨ་ཏྠེ་ན ཏ་ཛྫཱ མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་ས་མྥ་སྶ་ཛཱ་ཏི ཝ་ཏྟུཾ ན ས་ཀྐཱ. ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ པ་ན ཏ་ཛྫ་ཏཱ་པ་ཉྙ་ཏྟི ལ་བྦྷ་ཏེ་ཝ. ཏ་ཐཱ ཧི ‘‘ཀིཾ ཝཱ ཨེ་ཏེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཕ་སྶཱ་དཱི་ནཾ ཏ་ཐཱ དེ་སེ་ཏ་བྦ་ཏཾ ཨཱ་ཧ.
༧. ཙི་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨཱ་ན་ཡ་ནཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟོ ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཏ་ཏྠ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ནྟོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱི་ཏི ‘‘ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ནཾ ཝི་ཏ་ཀྐ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ.
༨. ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ཨ་ནུ་མ་ཛྫ་ནཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟོ ཝི་ཙཱ་རོ ཏ་ཏྠ པ་རི་བྦྷ་མ་ནྟོ ཝི་ཡ ས་མ་ནྟ་ཏོ ཙ་ར་ནྟོ ཝི་ཡ ཙ ཧོ་ཏཱི་ཏི ‘‘ས་མ་ནྟ་ཏོ ཙ་ར་ཎཾ ཝི་ཙ་ར་ཎ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ.
༡༡. ཏ་ཐཱ ཨ་ཝ་ཊྛཱ་ན་མ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཏོཏི པཱ་ཎ་ཝ་དྷཱ་དི་སཱ་དྷ་ན་ཨ་ཝ་ཊྛཱ་ན་མ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ན བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
༡༤. ཡེ་ན དྷ་མྨེ་ན ཙི་ཏྟེ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨུ་པ་ཏི་ཊྛ་ཏི ཛོ་ཏ་ཏི ཙ, སོ དྷ་མྨོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཛོ་ཏ་ན་ནྟི ཙ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཛོ་ཏ་ན་ཉྩ ས་ཏི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི.
༡༦. ས་ཎྷ་ཊྛེ་ནཱཏི སུ་ཁུ་མ་ཊྛེ་ན.
༣༠. བྷཱ་ཝོཏི ཧི་རི་ཡ་ནཾ ཝ་ད་ཏི.
༣༣. ན བྱཱ་པཱ་དེ་ཏ་བྦོཏི ཨ་བྱཱ་པ་ཛྫ-ས་དྡ་སྶ ཀ་མྨ་ཏྠ་ཏཾ ཨཱ་ཧ.
༤༢-༤༣. ཡ་དི ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་དྷ་མྨཱ་ནཾ སཱི་གྷ་སཱི་གྷ་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ན་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ ལ་ཧུ་ཏཱ, སཱ་ཝ་ཛྫ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཀ་ཐ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཏེ་སཾ བྷཱ་ཝོ ག་རུ་ཏཱཏི ཨེ་ཏེ་ན ས་ཏི་པི ས་བྦེ་སཾ ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་མཱ་ན་ཁ་ཎ་ཏྟེ མོ་ཧ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ནཾ སཱ་ཏི་ས་ཡོ ད་ནྡྷོ པ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་ཀཱ་རོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. སོ པ་ན ཏེ་སཾ ད་ནྡྷཱ་ཀཱ་རོ ས་ནྟཱ་ནེ པཱ་ཀ་ཊོ ཧོ་ཏི.
༤༤-༤༥. ཨ་པྤ་ཊི་གྷཱ་ཏོ ཨ་ཝི་ལོ་མ་ནཾ.
༤༦-༤༧. ཀི་ལི་ནྣནྟི ཨ་ཝ་སྶུ་ཏཾ.
༥༠-༥༡. པ་ཙྩོ་ས་ཀྐ་ནཾ མཱ་ཡཱ ཡཱ ཨ་ཙྩ་ས་རཱ་ཏི་པི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་རུ་མ་ཀྑ་ནཾ ཝ་ཎཱ་ལེ་པ་ནཾ. ཝེ་ལུ༹ ཨེ་ཝ དཱ་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་རི་གྒ་ཧི་ཏོ ཝེ་ལུ༹་དཱ་ནཾ ནཱ་མ.
ནི་དྡེ་ས་ཝཱ་ར་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཀོ་ཊྛཱ་ས་ཝཱ་ར་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༨-༡༢༠. ཏེཏི ཕ་སྶ་པ་ཉྩ་མ་ཀཱ་ད་ཡོ. ས་ངྒ་ཧ་ག་མ་ནེ་ནེ་ཝཱཏི སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏཱ་དི་ནཱ ཀེ་ན་ཙི ས་དི་ས་ཏཱ་ལེ་སེ་ན, ན ཕ་སྶཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ ཝི་སུཾ དྷ་མྨ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཐཱ ཨ་ཝི་པྤ་ཀི་ཎྞ་ཏྟཱཏི ཕ་སྶཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ ས་རཱུ་པེ་ན ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ཨ་ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཡ་དི་པི ཚ་ནྡཱ་ད་ཡོ ས་ངྒ་ཧ་སུ་ཉྙ་ཏ་ཝཱ་རེ་སུ་པི ས་རཱུ་པེ་ན ན ཝུ་ཏྟཱ, ཁ་ནྡྷཱ་ཡ་ཏ་ན་དྷཱ་ཏུ་རཱ་སཱི་སུ པ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡ་སྨཱ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏཾ་ནི་དྡེ་སེཏི ས་ངྑཱ་ར་ཀྑ་ནྡྷ་ནི་དྡེ་སེ. ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ དྷཱ་ཏཱ་ཡ་ཏ་ན་བྷཱ་ཝེ བྱ་བྷི་ཙཱ་རཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཁ་ནྡྷ་བྷཱ་ཝ་ནི་ཝཱ་ར་ཎེ་ན ཨ་ནཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དྷཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ནི་ཝཱ་ར་ཎ་མྤི ད་ཊྛ་བྦཾ. ན ཡེ་ཝཱ་པ་ན་ཀཱ ཋ་པེ་ཏ་བྦཱཏི ཁ་ནྡྷཱ་དི་རཱ་སི་ཨ་ནྟོ་ག་དྷ་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་དྡེ་སཱ་དཱི་སུ པ་ན ‘‘ཡེ་ཝཱ་པ་ནཱ་ཏྭེ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ ཏེ་སཾ ཏ་ཐཱ་ཡེ་ཝ ས་ངྒ་ཧོ ཡུ་ཏྟོ’’ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཋ་པེ་ཏྭཱ ཡེ་ཝཱ་པ་ན་ཀེ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ས་རཱུ་པེ་ན ཨ་ཝུ་ཏྟཱ་ན་མྤི ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ་ནཾ ཁ་ནྡྷཱ་དི་བྷཱ་ཝོ ན ཝཱ་རེ་ཏ་བྦོ་ཏི ན ཡེ་ཝཱ་པ་ན་ཀཱ ཋ་པེ་ཏ་བྦཱ་ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨུ་བྷ་ཡེ་ས་མྤི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨཱ་ཧཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ནཱཏི ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀ་པ་ཙྩ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན. སོ ཙ ཨཱ་ཧཱ་རཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀ་བྷཱ་ཝོ པཱ་ཀ་ཊོ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟོ, ན ཛ་ན་ཀ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨོ་ཛ་ཊྛ་མ་ཀ་རཱུ་པ་སྶ ཧི ཝེ་ད་ནཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཎ་ཏོ ཏེ་སཾ ཛ་ན་ཀ་ཏྟཾ ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི. ཡ་དི ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀོ ཨི་དྷ པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ, ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རཱ་ཧཱ་ར་སྶ ཏཱ་ཝ ཧོ་ཏུ, ཨི་ཏ་རེ་སཾ ཀ་ཐ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་ཐཱ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡེཏི ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ནི་སྶ་ཡ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཨ་ཏྠི་ཨ་ཝི་ག་ཏ་པ་ཙྩ་ཡེ ཝ་ད་ཏི, མ་ཧཱ་ཙ་ཏུ་ཀྐཾ ཝཱ, ཨེ་ཀེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ནཱཏི རཱུ་པཱ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀ་ཏྟེ་ན ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀ་བྷཱ་ཝ་མཱ་ཧ. སོ ཨེ་ཝ ཙ ནེ་སཾ ཨཱ་ཧ་ར་ཎ་ཀི་ཙྩཾ. ‘‘ས་ངྑཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ’’ནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ སཱ་ཏི་ས་ཡོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཝི་སེ་སེ་ནཱ’’ཏི.
ཡ་ཐཱ་ག་ཏ་མ་གྒོ་ཏི ཝུ་ཏྟོ ཀཱ་ར་ཎ་ཕ་ལཱ་ནཾ ཨ་བྷེ་དཱུ་པ་ཙཱ་རེ་ནཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ, ནཱ་ནཱ་ཀྑ་ཎི་ཀོ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀ་མ་གྒོ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀ་མ་གྒཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ. ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་སྶ ཡ་ཐཱ་ག་ཏ་མ་གྒ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོ ཏ་སྶ ཡཱ པུ་རི་མ་ཀཱ་ལ་བྷཱུ་ཏཱ ཨ་བྷེ་དོ་པ་ཙཱ་ར་སི་དྡྷཱ ཨཱ་ག་མ་ནཱ་ཝ་ཏྠཱ ཏ་ཏོ ནཱ་ཏི་ཝི་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པུ་བྦ་བྷཱ་ག…པེ… དཱི་པི་ཏཱ’’ཏི. ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཙི་ཏྟ་ཝི་ཙི་ཏྟ་ཏཱ ཝི་ཛཱ་ན་ན་བྷཱ་ཝ་ཝི་སེ་སཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝི་ཛཱ་ན་ན་མེ་ཝ ཙི་ཏྟ་ཝི་ཙི་ཏྟ་ཏཱ’’ཏི. ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ནྡྷཱ་དཱི་ནནྟི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ‘‘དྭཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི ཧོ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝུ་ཏྟ་མ་ནཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ད་ཡོ་པི ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཏ་པྤ་ཊི་ཀྑེ་པོཏི ཏ་སྶ ཛཱ་ཏི་ནི་དྡེ་ས་བྷཱ་ཝ་སྶ པ་ཊི་ཀྑེ་པོ. ཀ་ཏོ ཧོ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏེ་ན ཨཱ་ཧཱ་རི་ནྡྲི་ཡ་ཛྷཱ་ན་མ་གྒ་ཕ་ལ་ཧེ་ཏུ་ཡོ ཡ་ཏྟ་ཀཱ ཨི་མ་སྨིཾ ཙི་ཏྟེ ལ་བྦྷ་ནྟི, ཏེ ས་བྦེ་པི ‘‘ཨེ་ཀོ ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ཧཱ་རོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ཝུ་ཏྟཱ་པི ཨ་ཏྠ་ཏོ ཝུ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨེ་ས ན་ཡོ ཨ་ཉྙ་ཏྠཱ་པི.
ཀོ་ཊྛཱ་ས་ཝཱ་ར་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
སུ་ཉྙ་ཏ་ཝཱ་རཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༢༡-༡༤༥. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ ས་མ་ཡེཏི ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་ར་ས་མཱུ་ཧེ.
༡༤༦. ཨུ་སྶཱ་ཧ་ནཾ པེ་ས་ནཾ ནི་ཡོ་ཛ་ནཾ.
༡༥༦-༡༥༩. ནཱ་ཏི་ས་མཱ་ཧི་ཏཱ་ཡཱཏི ནཱ་ནཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱུ་པ་ཙཱ་རཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. ཡེ་ཝཱ་པ་ན་ཀེ་ཧི་པི ནི་བྦི་སེ་ས་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི ཀ་རུ་ཎཱ་མུ་དི་ཏཱ་ན་མྤི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ.
ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་ཀི་རི་ཡཱ ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་པ་ཝ་ཏྟི, ཝི་ཉྙ་ཏྟི ཨེ་ཝ ཝཱ. ཨ་ས་མ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ནནྟི པུ་བྦ་བྷཱ་ག་བྷཱ་ཝ་ན་མཱ་ཧ.
ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.