རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལཾ
ཙ་ཏུ་ཀྐ་ན་ཡོ
པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༦༠. ཨུ་ཏྟ་ར་པ་ད་ལོ་པཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘རཱུ་པ་བྷ་ཝོ རཱུ་པ’’ནྟི ཝུ་ཏྟོ, ‘‘རཱུ་པཱི རཱུ་པཱ་ནི པ་སྶ་ཏི (མ. ནི. ༢.༢༤༨; ༣.༣༡༢; དྷ. ས. ༢༤༨; པ་ཊི. མ. ༡.༢༠༩), རཱུ་པ་རཱ་གོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དྷ. ས. ༣༦༣) ཝི་ཡཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. པ་ཡོ་ག་ས་མྤཱ་དི་ཏ་སྶ རཱུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སྶ རཱུ་པ་བྷ་ཝཱ་ཏི་ཀྐ་མ་སྶ་པི ཨུ་པཱ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཡ་ཐཱ རཱུ་པཱུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨེ་ཝ མ་གྒོ་ཏི ཨ་ཡཾ ནི་ཡ་མོ ན ཡུ་ཛྫ་ཏི, ཨེ་ཝཾ པ་ཙྩ་ཡ་ནྟ་ར་ཝི་ཀ་ལ་ཏཱ་དཱི་ཧི རཱུ་པཱུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ན་བྷི་ནི་པྥཱ་ད་ཀ་སྶ་པི ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝ་ཏོ རཱུ་པཱུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ མ་གྒོ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཡ་མྤི ནི་ཡ་མོ ན ཡུ་ཛྫ་ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩ ས་ཏི ཡ་དེ་ཝ རཱུ་པཱུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ ནི་པྥཱ་ད་ཀཾ, ཏ་སྶེ་ཝ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་སྶ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལ་བྷཱ་ཝོ, ན ཨ་ན་བྷི་ནི་པྥཱ་ད་ཀ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ཨཱ་པ་ནྣོ་ཏི ཙོ་ད་ནཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏི ན ས་བྦ་སྶ ཀུ་ས་ལ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སྶཱཏི་ཨཱ་དི་ནཱ. ཏ་ཏྠ སཱ་མ་ཉྙ་ས་དྡོ་པི ཨ་དྷི་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཝི་སེ་ས་ནི་དྡི་ཊྛོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ‘‘ཀུ་ས་ལ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སྶ མ་གྒ་བྷཱ་ཝོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
རཱུ་པཱུ་པ་པ་ཏྟི་ཛ་ན་ཀ་ས་བྷཱ་ཝོ རཱུ་པ་བྷ་ཝ་ཝི་པ་ཙྩ་ན་ས་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཏ་སྶ་པི ཝི་པཱ་ཀ་དྷ་མྨ་བྷཱ་ཝེ ས་ཏི་པི ས་བྦ་ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ ཝི་པཱ་ཀ་དྷ་མྨ་བྷཱ་ཝ་སཱ་མ་ཉྙཾ ‘‘ཝི་པཱ་ཀ་དྷ་མྨ་བྷཱ་ཝོ ཝི་ཡཱ’’ཏི ཨུ་དཱ་ཧ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. སཱ་མ་ཉྙ་མྤི ཧི ཝི་སེ་ས་ཏོ བྷི་ནྣཾ ཀ་ཏྭཱ ཝོ་ཧ་རཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི. ས་བྦ་ས་མཱ་ནོཏི རཱུ་པཱུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ ནི་པྥཱ་ད་ཀ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་ནྟ་ར་ཝི་ཀ་ལ་ཏཱ་དཱི་ཧི ཨ་ནི་པྥཱ་ད་ཀ་སྶ ཙ ས་བྦ་སྶ ཡ་ཐཱ་དྷི་ག་ཏ་སྶ ཛྷཱ་ན་སྶ སཱ་དྷཱ་ར་ཎོ. ཨེ་ཏེ་ན ཨུ་ཏྟ་ར་པ་དཱ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་སྶ པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ཨི་ཏོ ཨ་ཉྙོ མ་གྒོ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ་པི ས་ཛཱ་ཏི་ཡཱ སཱ་དྷཱ་ར་ཎོ ཨ་ཉྙ་ཛཱ་ཏི་ཝི་ནི་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ན་ཉྙ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎོ ཨི་མ་སྶ ཛྷཱ་ན་སྶ རཱུ་པཱུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨུ་པཱ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨི་ཏ་རེ དྭེ ས་དྡྷཱ ཧི་རཱི ཙ. ཡ་དི པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ སཱ་དྷེ་ཏ་བྦ་ཏོ པུ་གྒ་ལ་པུ་བྦ་ངྒ་མཱ་ཡ དེ་ས་ནཱ་ཡ བྷཱ་ཝེ་ནྟེ་ན ས་མ་ཡ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ ཀ་ཏཾ. པ་ཊི་པ་དཱ་ར་ཧི་ཏེ་སུ ཀ་ཐ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀེ་ས་ཉྩཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཀེ་ས་ཉྩཱིཏི ས་མ་ཐ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་རཱ་ནཾ. ཏེ་ས་ཉྷི མ་གྒཱ་དྷི་ག་མ་ན་ཏོ པུ་བྦེ ཨ་ན་དྷི་ག་ཏ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ནཾ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ མ་གྒཱ་དྷི་ག་མེ་ནེ་ཝ ཏཱ་ནི ས་མི་ཛ྄ཛྷ་ནྟི.
ཨ་ཉྙཱ་ནཱིཏི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་སི་དྡྷི་ཏོ ཨ་ཉྙཱ་ནི. ཏེ་སུ་པཱིཏི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ་ན སི་དྡྷ་ཏྟཱ པ་ཊི་པ་དཱ་ར་ཧི་ཏེ་སུ་པི. ན་ནུ ཙ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་སི་དྡྷ་སྶ་པི ཨཱ་ག་མ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་པ་དཱ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཨི་ཏ་ར་ཐཱ ‘‘ན ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཾ ཝི་ཡ ཝི་ནཱ པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི, ‘‘བ་ཧུ་ཏ་རཾ ལོ་ཀི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་མྤི ན ཝི་ནཱ པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི ཙ ཝ་ཙ་ནཾ ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷེ་ཡྻཱ་ཏི? ན, ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ག་ཧ་ཎ་ཏོ པུ་གྒ་ལ་ཝི་སེ་སཱ་པེ་ཀྑ་ཏྟཱ ཙ. ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ས་མི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཀ་ཉྷི ཛྷཱ་ནཾ ཀ་སྶ་ཙི་དེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨི་ཏ་རཾ བ་ཧུ་ཏ་རཾ ལོ་ཀི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་སྶ ཨ་རི་ཡ་སྶ ཙ ཨ་ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་ར་སྶ ན ཝི་ནཱ པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ སི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཏེ་སཾ ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་སི་དྡྷ་སྶ་པི ཛྷཱ་ན་སྶ ཝི་པཱ་ཀཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཀུ་ས་ལེ་ན ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ་ན ས་དི་ས་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཏ་བྦི་པཱ་ཀ་ཏྟཱ ཙ ན མ་གྒཱ་ག་མ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་པ་དཱ ཡུ་ཛྫ་ཏི, ཨེ་ཝ་མ་སྶ པ་ཊི་པ་དཱ་ཝི་ར་ཧོ སི་དྡྷོ. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ སུ་དྡྷི་ཀ་ན་ཝ་ཀ་དེ་ས་ནཱ་པི སུ་ཊྛུ ནཱི་ཏཱ ཧོ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཙ ཝ་ཀྑ་ཏི ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ལོ་ཀི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་མྤཱི’’ཏི་ཨཱ་དི (དྷ. ས. མཱུ་ལ་ཊཱི. ༢༧༧).
ཝ་ཊྚཱ་ས་ཡ་སྶ ཝི་སེ་ས་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཏ་ནུ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཝི་ཝ་ཊྚཱ་ས་ཡ་སྶ ཝ་ཌྜྷ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཎྷཱ་སཾ་ཀི་ལེ་ས་སོ་དྷ་ནེ་ན ཨཱ་ས་ཡ་པོ་ས་ན’’ནྟི. ཨཱ་ས་ཡ་པོ་ས་ན་ནྟི ཙ ཛྷཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ པུ་བྦ་ཡོ་གཱ་དི་ཝ་སེ་ན སི་དྡྷཱ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ས་མྤ་དཱ. སཱ པ་ན ཏ་ཎྷུ་པ་ཏཱ་པ་ཝི་ག་མེ་ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཎྷཱ་སཾ་ཀི་ལེ་ས་སོ་དྷ་ནེ་ནཱ’’ཏི.
ཐི་ན་མི་དྡྷཱ་དཱི་ནནྟི ཐི་ན་མི་དྡྷ་ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ནཾ. པ་ཧཱ་ནནྟི པ་ཧཱ་ཡ་ཀཾ.
ཏཾ་ས་དི་སེ་སཱུཏི མ་ཧ་གྒ་ཏ་བྷཱ་ཝཱ་དི་ནཱ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་དྷི་ས་དི་སེ་སུ.
པཱི་ཏི་སུ་ཁ་ཝ་ནྟཾ ཛྷཱ་ནཾ པཱི་ཏི་སུ་ཁ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཡ་ཐཱ ཨ་རི་ས་སོ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘པཱི་ཏི་སུ་ཁ…པེ… ཨ་ཀཱ་རོ ཝུ་ཏྟོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. མ་གྒ་སྶ་པི ཝཱ ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ ཏ་ཐ་ལ་ཀྑ་ཎཱུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཏཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ. ཨ་ས་མྨོ་ས་དྷ་མྨནྟི ཨ་ཝི་ནཱ་ས་བྷཱ་ཝཾ.
དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༦༡-༡༦༢. དི་ཊྛཱ་དཱི་ན་ཝ་སྶ ཏཾ་ཏཾ་ཛྷཱ་ན་ཀྑ་ཎེ ཨ་ནུ་པྤ་ཛྫ་ན་དྷ་མྨ་ཏཱ་པཱ་ད་ནཾ ཝཱུ་པ་ས་མ་ནཾ ཝི་ར་ཛྫ་ནཾ པ་ཧཱ་ན་ཉྩཱ་ཏི ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་ད་ཡོ་ཡེ་ཝ ཛྷཱ་ན་ངྒ་བྷཱུ་ཏཱ ཏ་ཐཱ ཀ་རཱི་ཡ་ནྟི, ན ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཕ་སྶཱ་ད་ཡོ་ཏི ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དཱི་ནཾ་ཡེ་ཝ ཝཱུ་པ་ས་མཱ་དི་ཝ་ཙ་ནཾ ཉཱ་ཡཱ་ག་ཏཾ. ཡ་སྨཱ པ་ན ཝི་ཏ་ཀྐཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་པི ཨེ་ཏེ་ན ཨེ་ཏཾ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་ནྟི དི་ཊྛཱ་དཱི་ན་ཝཱ ཨེ་ཝ, ཏ་སྨཱ ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དཱི་ནཾ ཏཾ་ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་ན་ཉྩ ཝཱུ་པ་ས་མཱ་དི་ཀེ ཝ་ཏྟ་བྦེ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རཱ་དཱི་ནཾ་ཡེ་ཝ ཝཱུ་པ་ས་མཱ་དི་ཀཾ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཾ ‘‘ཨ་དྷི་ཀ་ཝ་ཙ་ན་མ་ཉྙ་མ་ཏྠཾ བོ་དྷེ་ཏཱི’’ཏི ཀི་ཉྩི ཝི་སེ་སཾ དཱི་པེ་ཏཱི་ཏི ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཡེ་ཧི ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རེ་ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ཋི་ཏཱ་ནི་པི ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་ས་མ་ཏི་ཀྐ་མ་ཝ་ཙ་ནཱ་དཱི་ནི པ་ཧེ་ཡྻ་ངྒ་ནི་དྡེ་ས་ཏཱ་སཱ་མ་ཉྙེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན ས་མཱུ་ཧ་ཏོ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་ཡ་ཝེ་ན ས་མུ་དཱ་ཡོ་པ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཀ་ཏ་ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཏེ་སཾ…པེ… ཏཾ དཱི་པ་ཀ་ནྟི ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཝ་ཡ་ཝེ་ན ས་མུ་དཱ་ཡོ་པ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཝི་ནཱ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་ཝཱུ་པ་ས་མ་ཝ་ཙ་ནེ་ན པཱི་ཏི་ཝི་རཱ་གཱ་དི་ཝ་ཙ་ནཱ་ནཾ ས་ཝི་ས་ཡེ ས་མཱ་ན་བྱཱ་པཱ་ར་ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཐ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཏ་སྨིཾ ད་སྶི་ཏེཏི ‘‘ཡཱ ས་དྡྷཱ ས་དྡ་ཧ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཛྷཱ་ན་ཝི་བྷ་ངྒེ ས་མྤ་སཱ་ད་ནེ ད་སྶི་ཏེ. ས་མཱ་ནཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ནི་དྡེ་སེ་ནེ་ཝཱཏི ཏ་ཏྠེ་ཝ ཝི་བྷ་ངྒེ ཨུ་དྡེ་ས་པ་དུ་དྡྷཱ་རཱ་དཱི་སུ ས་དྡྷཱ་ཛྷཱ་ནཱ་ནཾ ‘‘ས་མྤ་སཱ་ད་ན’’ནྟི ཨེ་ཀཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཏཱ་ཝ་ཙ་ནེ་ནེ་ཝ.
ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་ངྒ་མུ་ཁེ་ན ‘‘ཏ་ད་ནུ་དྷ་མྨ་ཏཱ ས་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ཡ ཏཾ་ཏཾ་ཛྷཱ་ན་ནི་ཀ་ནྟི་ཡཱ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ནཾ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་ཝཱུ་པ་ས་མ་ཝ་ཙ་ནཱ་དཱི་ཧི པ་ཀཱ་སི་ཏ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཎྷཱ་པྤ་ཧཱ་ནཾ ཨེ་ཏེ་སཾ ཝཱུ་པ་ས་མ་ན’’ནྟི (ཝི་བྷ. ༧༩༩). ཡ་ཏོ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རེ་སུ ཝི་ར་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་དཱི་པ་ཀཾ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་ཝཱུ་པ་ས་མ་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཏ་དུ་བྷ་ཡཱ་བྷཱ་ཝ་དཱི་པ་ནཾ པུ་ན ཀ་ཏ་ནྟི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡེ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
ཏ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༦༣. ཝཱི་རི་ཡཾ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་གྒ་ཧ་ནི་གྒ་ཧེ་སུ བྱཱ་པཱ་རཱ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཨུ་པེ་ཀྑི་ཡ་ཏཱི’’ཏི. ག་ཧ་ཎེ མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ངྑཱ་རེ ཨུ་པེ་ཀྑ་ཏཱི་ཏི ས་ངྑཱ་རུ་པེ་ཀྑཱ, ཏ་ཐཱ་པ་ཝ་ཏྟཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ པ་ཉྙཱ. ཏ་སྶཱ པ་ན ཝི་ས་ཡ་ཏོ པ་བྷེ་དོ ‘‘ཨ་ཊྛ ས་ངྑཱ་རུ་པེ་ཀྑཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (པ་ཊི. མ. ༡.༥༧) ཡ་སྶཾ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝུ་ཏྟོ, ཏཾ པཱ་ལི༹་སེ་སཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨུ་པྤཱ་དནྟི པུ་རི་མ་ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨི་དྷ ཨུ་པྤ་ཏྟིཾ. པ་ཝ་ཏྟནྟི ཏ་ཐཱ ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶ པ་ཝ་ཏྟིཾ. ནི་མི་ཏྟནྟི ས་བྦ་མྤི ས་ངྑཱ་ར་ག་ཏཾ ནི་མི་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཏོ. ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ནནྟི ཨཱ་ཡ་ཏིཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཾ ཀ་མྨཾ. པ་ཊི་ས་ནྡྷིནྟི ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨུ་པ་པ་ཏྟིཾ. ག་ཏིནྟི ཡཱ་ཡ ག་ཏི་ཡཱ སཱ པ་ཊི་ས་ནྡྷི ཧོ་ཏི. ནི་བྦ་ཏྟིནྟི ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ནི་བྦ་ཏྟ་ནཾ. ཨུ་པ་པ་ཏྟིནྟི ‘‘ས་མཱ་པ་ནྣ་སྶ ཝཱ ཨུ་པ་པ་ནྣ་སྶ ཝཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ ཝི་པཱ་ཀ་པྤ་ཝ་ཏྟིཾ. ཛཱ་ཏིནྟི ཛ་རཱ་དཱི་ནཾ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏཾ བྷ་ཝ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཛཱ་ཏིཾ. ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཱ་ད་ཡོ པཱ་ཀ་ཊཱ ཨེ་ཝ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཨུ་པྤཱ་དཱ་ད་ཡོ པ་ཉྩེ་ཝ ས་ངྑཱ་རུ་པེ་ཀྑཱ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཝི་ས་ཡ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ, སེ་སཱ ཏེ་སཾ ཝེ་ཝ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ན. ‘‘ནི་བྦ་ཏྟི ཛཱ་ཏཱི’’ཏི ཨི་ད་ཉྷི དྭ་ཡཾ ཨུ་པྤཱ་ད་སྶ ཙེ་ཝ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཱ ཙ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. ‘‘ག་ཏི ཨུ་པ་པ་ཏྟི ཙཱ’’ཏི ཨི་དཾ དྭ་ཡཾ པ་ཝ་ཏྟ་སྶ. ཛ་རཱ་ད་ཡོ ནི་མི་ཏྟ་སྶཱ་ཏི.
བྷཱུ་ཏ་སྶཱཏི ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀ་སྶ. ཨེ་ཏེ་ཧཱིཏི ཛྷཱ་ན་ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛི་ཏ་རཱུ་པེ་ཧི.
ཙ་ཏུ་ཀྐ་ན་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
པ་ཉྩ་ཀ་ན་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༦༧. ཨཱ་ཀཱ་ར་བྷེ་དནྟི ཨཱ་ཀཱ་ར་ཝི་སེ་སཾ. ཨ་ནེ་ཀཱ་ཀཱ་རཱ ཧི དྷ་མྨཱ, ཏེ ཙ ནི་ར་ཝ་སེ་སཾ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷཱ. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ས་བྦེ དྷ་མྨཱ ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན བུ་དྡྷ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཉཱ་ཎ་མུ་ཁེ ཨཱ་པཱ་ཐཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱི’’ཏི (མ་ཧཱ་ནི. ༡༥༦; ཙཱུ་ལ༹་ནི. མོ་གྷ་རཱ་ཛ་མཱ་ཎ་ཝ་པུ་ཙྪཱ་ནི་དྡེ་ས ༨༥; པ་ཊི. ༣.༥). དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་པ་ཀྑི་ཀཾ ན པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་པ་ཀྑི་ཀ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་མེ་ཝ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་ཏྠ་ཏོ ཧི ཙ་ཏུ་ཀྐ་པ་ཉྩ་ཀ་ན་ཡཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཱ་ནུ་པྤ་ཝེ་སི་ནོ. པ་ཉྩ་ཀ་ན་ཡེ དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཀིཾ ས་ཝི་ཙཱ་ར་ཏཱ་ཡ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་པ་ཀྑི་ཀཾ ཨུ་དཱ་ཧུ ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཏཱ་ཡ དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་པ་ཀྑི་ཀ་ནྟི སི་ཡཱ ཨཱ་ས་ངྐཱ་ཏི ཏ་དཱ་ས་ངྐཱ་ནི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏྠ་མི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཀ་སྨཱཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཏ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎ་མཱ་ཧ. སུ་ཏྟ་ནྟ་དེ་ས་ནཱ་སུ ཙ དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་མེ་ཝ བྷ་ཛ་ནྟཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཙ-ས་དྡེ་ན ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཨི་དྷེ་ཝ, ཨ་ཐ ཁོ སུ་ཏྟ་ནྟ་དེ་ས་ནཱ་སུ་པཱི་ཏི དེ་ས་ན་ནྟ་རེ་པི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སྶ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་པ་ཀྑི་ཀ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨི་དཱ་ནི བྷ་ཛ་ན་མྤི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝཱུ་པ་ས་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ན སུ་ཏྟ་ནྟེ་པི པ་ཉྩ་ཀ་ན་ཡ་སྶ ལ་བྦྷ་མཱ་ན་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི.
ན་ནུ ཙ སུ་ཏྟ་ནྟེ ཙ་ཏྟཱ་རི་ཡེ་ཝ ཛྷཱ་ནཱ་ནི ཝི་བྷ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི པ་ཉྩ་ཀ་ན་ཡོ ན་ཏྠི་ཡེ་ཝཱ་ཏི? ན, ‘‘ས་ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་ཝི་ཙཱ་རོ ས་མཱ་དྷཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་མཱ་དྷི་ཏྟ་ཡཱ་པ་དེ་སེ་ན པ་ཉྩ་ཀ་ན་ཡ་སྶ ལ་བྦྷ་མཱ་ན་ཏྟཱ. ཙ་ཏུ་ཀྐ་ན་ཡ་ནི་སྶི་ཏོ པ་ན ཀ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་ཀ་ན་ཡོ ཝི་བྷ་ཏྟོ་ཏི ཏ་ཏྠཱ་པི པ་ཉྩ་ཀ་ན་ཡོ ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏ་བྦོ. ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རཱ་ནཾ ཝཱུ་པ་ས་མཱ་ཏི ཧི ཝི་ཏ་ཀྐ་སྶ ཝི་ཙཱ་ར་སྶ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རཱ་ན་ཉྩ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རཱ་ན་ནྟི ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུཾ. ཏ་ཐཱ ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཨ་ཝི་ཙཱ་རཱ་ན་ནྟི ཙ ཝི་ནཱ ས་ཧ ཙ ཝི་ཙཱ་རེ་ན ཝི་ཏ་ཀྐ་པྤ་ཧཱ་ནེ་ན ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ས་ཧ ཝི་ནཱ ཙ ཝི་ཏ་ཀྐེ་ན ཝི་ཙཱ་ར་པྤ་ཧཱ་ནེ་ན ཨ་ཝི་ཙཱ་ར་ནྟི ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཨ་ཝི་ཙཱ་རཾ ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཨ་ཝི་ཙཱ་ར་ཉྩཱ་ཏི ཝཱ ཏི་ཝི་དྷ་མྤི ས་ཀྐཱ ས་ངྒ་ཎྷི་ཏུཾ.
དུ་ཏི་ཡནྟི ཙ ཝི་ཏ་ཀྐ་ར་ཧི་ཏེ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་དྭ་ཡ་ར་ཧི་ཏེ ཙ ཉཱ་ཡཱ་ག་ཏཱ དེ་ས་ནཱ. དུ་ཏི་ཡཾ ཨ་དྷི་ག་ནྟ་བྦ་ཏྟཱ ཝི་ཙཱ་ར་མ་ཏྟ་ར་ཧི་ཏེ་པི དྭ་ཡ་པྤ་ཧཱ་ནཱ་དྷི་ག་ཏ་ས་མཱ་ན་དྷ་མྨ་ཏྟཱ. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་ཀ་ན་ཡ་ནི་དྡེ་སེ དུ་ཏི་ཡེ ཝཱུ་པ་ས་ནྟོ་པི ཝི་ཏ་ཀྐོ ཏཾ་ས་ཧཱ་ཡ་ཝི་ཙཱ་རཱ་ཝཱུ་པ་ས་མེ་ན ན ས་མྨཱ་ཝཱུ་པ་ས་ནྟོ་ཏི ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་དྭ་ཡ་ར་ཧི་ཏེ ཝི་ཡ ཝི་ཙཱ་ར་ཝཱུ་པ་ས་མེ་ནེ་ཝ ཏ་དུ་པ་ས་མཾ སེ་ས་དྷ་མྨ་ས་མཱ་ན་ཏ་ཉྩ ད་སྶེ་ནྟེ་ན ‘‘ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རཱ་ནཾ ཝཱུ་པ་ས་མཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ས་མྤ་སཱ་ད་ནཾ ཙེ་ཏ་སོ ཨེ་ཀོ་དི་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཨ་ཝི་ཙཱ་རཾ ས་མཱ་དྷི་ཛཾ པཱི་ཏི་སུ་ཁཾ ཏ་ཏི་ཡཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི ཏ་ཏི་ཡཾ ཙ་ཏུ་ཀྐ་ན་ཡེ དུ་ཏི་ཡེ་ན ནི་བྦི་སེ་སཾ ཝི་བྷ་ཏྟཾ. དུ་ཝི་དྷ་སྶ་པི ས་ཧཱ་ཡ་ཝི་ར་ཧེ་ན ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཙ ཝི་ཏ་ཀྐ་པྤ་ཧཱ་ནེ་ན ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཏྟཾ ས་མཱ་དྷི་ཛཾ པཱི་ཏི་སུ་ཁ་ཏྟ་ཉྩ ས་མཱ་ན་ནྟི ས་མཱ་ན་དྷ་མྨ་ཏྟཱ་པི དུ་ཏི་ཡ་ནྟི ནི་དྡེ་སོ. ཝི་ཙཱ་ར་མ་ཏྟ་མྤི ཧི ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་དྭ་ཡ་ར་ཧི་ཏཾ ཝི་ཡ ‘‘ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ རཱུ་པཱུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ མ་གྒཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་མ་ཏྟཾ ས་མཱ་དྷི་ཛཾ པཱི་ཏི་སུ་ཁཾ དུ་ཏི་ཡཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ས་མཱ་དྷི་ཛཾ པཱི་ཏི་སུ་ཁ་ནྟི ཝི་བྷ་ཏྟཾ. པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ ཝཱ ས་ཧ་ཙཱ་རཱི་སུ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རེ་སུ ཨེ་ཀཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ དུ་ཏི་ཡ་མྤི ཏ་ཏྲ་ཊྛ་མེ་ཝ དོ་ས་ཏོ དི་སྭཱ ཨུ་བྷ་ཡ་མྤི ས་ཧཱ་ཏི་ཀྐ་མ་ནྟ་སྶ པ་ཉྩ་ཀ་ན་ཡེ ཏ་ཏི་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ ཏ་ཏི་ཡཾ ཨ་དྷི་ག་ནྟ་བྦ་ཏྟཱ. པ་ཋ་མ་ཏོ ཨ་ན་ནྟ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ན་སྶ དུ་ཏི་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཙ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ཏྠ ས་རཱུ་པ་ཏོ པ་ཉྩ་ཀ་ན་ཡོ ན ཝི་བྷ་ཏྟོ་ཏི? ཝི་ནེ་ཡྻ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཏོ. ཡ་ཐཱ་ནུ་ལོ་མ་དེ་ས་ནཱ ཧི སུ་ཏྟ་ནྟ་དེ་ས་ནཱ་ཏི.
པ་ཊི་པ་དཱ་ཙ་ཏུ་ཀྐཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༧༦-༡༨༠. ཏ་ད་ནུ་རཱུ་པ་ཏཱཏི ཏ་སྶ པ་ཋ་མཱ་དི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སྶ ཨ་ནུ་རཱུ་པ་ས་བྷཱ་ཝཱ. ཡ་ཐཱ་ལ་དྡྷ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ས་ནྟ་ཏོ པ་ཎཱི་ཏ་ཏོ དི་སྭཱ ཨ་སྶཱ་ད་ཡ་མཱ་ནཱ ནི་ཀ་ནྟི ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཁ་ནྡྷཱ ཝཱ ཏ་དཱ་ར་ཀྑ་བྷཱུ་ཏཱ ས་ཏི་ཡེ་ཝ ཝཱ ཏ་སྶ ཛྷཱ་ན་སྶ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀ་ཏཱ་ཡ ‘‘ཏ་ད་ནུ་དྷ་མྨ་ཏཱ ས་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ཏི. ཀ་དཱ་ཙཱིཏི ཡ་དཱ པ་ཋ་མཾ ཨ་དྷི་ག་ནྟྭཱ ཡ་ཐཱ་ནི་སི་ནྣོ་ཡེ་ཝ ཝི་ནཱ པ་ཡོ་ག་ནྟ་རཾ དུ་ཏི་ཡཱ་དཱི་ནི ཨ་དྷི་ག་ཙྪ་ཏི, ཨཱི་དི་སེ ཀཱ་ལེ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༡༨༦. ཀུ་ས་ལ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སྶ ཨ་དྷི་ག་ཏ་ཏྟཱ ‘‘སེ་ཀྑཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ན ཧི ཏེ ཨུ་པྤཱ་དེ་ནྟི ནཱ་མཱཏི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ན་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ.
ཀ་སི་ཎ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༠༣. ཨཱ་རུ་པྤ་པཱ་ད་ཀ་ཏཱ ཙ ད་སྶི་ཏཱ ཝི་ནཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ན ཧི ཏེ་སཾ ཨཱ་རུ་པྤ་པཱ་ད་ཀ་ཏཱ་ཡ ཝི་ནཱ ནི་རོ་དྷ་པཱ་ད་ཀ་ཏཱ ཨ་ཏྠཱི་ཏི. ནི་མྨི་ནི་ཏུཾ ཨི་ཙྪི་ཏ་སྶ ཝ་ཏྠུ་ནོ ནི་མྨཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཁི་པྤཾ ནི་ས་ནྟི ནི་སཱ་མ་ནཾ ཨཱ་ལོ་ཙ་ནཾ ཨ་དྷི་ག་མོ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཁི་པྤ་ནི་ས་ནྟི. ཏ་བྦྷཱ་ཝོ ‘‘ཁི་པྤ་ནི་ས་ནྟི་བྷཱ་ཝོ’’ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཁི་པྤ་ད་སྶ་ནཾ ཁི་པྤཱ་བྷི་ཉྙ་ཏཱ’’ཏི.
ཀ་སི་ཎ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨ་བྷི་བྷཱ་ཡ་ཏ་ན་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༠༤. པ་ཊི་བྷཱ་ག་ནི་མི་ཏྟ་བྷཱུ་ཏཾ ཀ་སི་ཎཱ་ར་མྨ་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཀ་སི་ཎཱ་ཡ་ཏ་ནཾ, ཛྷཱ་ནཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཕ་ར་ཎ་ཊྛེ་ན ཀ་སི་ཎ་ཉྩ ཏཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ཉྩ ཡོ་གི་ནོ སུ་ཁ་ཝི་སེ་སཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ མ་ནཱ་ཡ་ཏ་ན་དྷ་མྨཱ་ཡ་ཏ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙཱ་ཏི ས་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ ཛྷཱ་ནཾ ཀ་སི་ཎཱ་ཡ་ཏ་ནཾ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ས་ཏི་པི ཨ་བྷི་བྷཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཾ ཀ་སི་ཎཱ་ཡ་ཏ་ན་ཏྟེ’’ཏི. བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ནི་མི་ཏྟཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནི་མི་ཏྟཾ, ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ པ་རི་ཏྟ་པྤ་མཱ་ཎ་ཏཱ སུ་ཝི་སུ་དྡྷ་ནཱི་ལཱ་དི་ཏཱ ཙ, ཏ་དེ་ཝ ནཱ་ན་ཏྟཾ. བྷཱ་ཝ་ནཱ ཨེ་ཝ ཝཱ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་བྷཱུ་ཏཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནི་མི་ཏྟཾ, ཏ་སྶ ནཱ་ན་ཏྟཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནི་མི་ཏྟ་ནཱ་ན་ཏྟཾ. པུ་བྦ་བྷཱ་ག་བྷཱ་ཝ་ནཱ ཧི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཝི་སེ་སེ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ པ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་ཀཱ་ར་ཝི་སེ་ས་ཏོ ནཱ་ནཱ་ས་བྷཱ་ཝཱ་ཏི. ཀ་སི་ཎ་ནི་མི་ཏྟ་སྶ ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ན་ཀ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནི་མི་ཏྟ་ནཱ་ན་ཏྟཾ ཀ་སི་ཎ…པེ… ནཱ་ན་ཏྟཾ, ཏ་ཏོ་ཏི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ.
ཨེ་ཏྠ ཙ པུ་རི་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་བྷི་བྷཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི བྷཱུ་ཏ་ཀ་སི་ཎཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི, བྷཱུ་ཏ་ཀ་སི་ཎེ་སུ ཙ ཡཾ སུ་ཝ་ཎྞཾ དུ་བྦ་ཎྞ་ནྟི ཙ ན ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུཾ. ཏ་ཏྠ པ་ཝ་ཏྟི་ཏཱ་ནི ས་བྦ་ཏྠ ཝཱ ཝ་ཎྞཱ་བྷོ་ག་ར་ཧི་ཏེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཏཱ་ནི པ་ཋ་མ་ཏ་ཏི་ཡཱ་བྷི་བྷཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཱི་ཏི དུ་ཏི་ཡ་ཙ་ཏུ་ཏྠཱ་ནི ཝ་ཎྞ་ཀ་སི་ཎཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ དུ་ཏི་ཡ་ཙ་ཏུ་ཏྠེ་ཧི པ་ཉྩ་མཱ་དཱི་ནཾ ཀོ ཝི་སེ་སོ་ཏི ‘‘པ་ཉྩ་མཱ་དཱི་ནི ཝ་ཎྞ་ཏོ ར་མ་ཎཱི་ཡ་ཏ་རཱ་ནི, ན ཏ་ཐཱ ཨི་ཏ་རཱ་ནཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. པུ་རི་མཱ་ནི་པི ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ཊྛ ཀ་སི་ཎཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནེ་ཝ, ཏ་སྨཱ ཏཾ ནེ་སཾ མ་ཏི་མ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཊྛ་སུ ཀ་སི་ཎེ་སཱུ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཝི་མོ་ཀྑེ་སུ ཙ པ་ཋ་མ་དུ་ཏི་ཡ་ཝི་མོ་ཀྑཱ ཨ་ཊྛ ཀ་སི་ཎཱ་ར་མྨ་ཎཱ. ཏ་ཏི་ཡོ ཝ་ཎྞ་ཀ་སི་ཎཱ་ར་མྨ་ཎོ. པ་ཋ་མ་དུ་ཏི་ཡཱ་པི ཝཱ ཝ་ཎྞ་ཀ་སི་ཎཱ་ར་མྨ་ཎཱ ཨེ་ཝ ‘‘བ་ཧི་དྡྷཱ ནཱི་ལ་ཀ་སི་ཎཱ་དི་རཱུ་པཱ་ནི ཛྷཱ་ན་ཙ་ཀྑུ་ནཱ པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་མ་ནུ་ཉྙ་ཏཱ་ཡ ཧི ཏ་ཏྠ ཨ་ནི་གྒ་ཏི་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན ཏེ་སཾ པ་ཝ་ཏྟཱི་ཏི. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ཏ་ཏི་ཡ་སྶ ཨི་ཏ་རེ་ཧི ཀོ ཝི་སེ་སོ་ཏི? སུ་བྷཱ་ཀཱ་རཱ་བྷོ་གོ. ཏ་ཏི་ཡོ ཨེ་ཝ ཧི སུ་བྷ་ནྟི ཨཱ་བྷུ་ཛ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ན ཨི་ཏ་རེ་ཏི.
ཉཱ་ཎཾ ཨ་པྤ་ནཱ་པ་ཉྙཱ. ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་པཱིཏི ཨ་པི-ས་དྡེ་ན ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་པཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. པ་རི་ཏྟ་པྤ་མཱ་ཎ་ཏཱ ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ན་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ ཨི་མེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ ཨ་བྷི་བྷཱ་ཡ་ཏ་ནེ་སཱུ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ན་ནུ ཙ ས་བྦ་ཏྠ ‘‘སུ་ཝ་ཎྞ་དུ་བྦ་ཎྞཱ་ནཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཝ་ཎྞཱ་བྷོ་ག་ས་ཧི་ཏཱ་ནི་ཡེ་ཝ ག་ཧི་ཏཱ་ནཱི་ཏི? ན ག་ཧི་ཏཱ་ནཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཏ་ཏྠ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠཱཏི ཨཱ་ག་མེ་སུ. ཏ་ཐཱ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཱ་ནཱིཏི ཝ་ཎྞཱ་བྷོ་ག་ར་ཧི་ཏཱ་ནི ཙ ས་བྦཱ་ནི ཨ་པྤ་མཱ་ཎཱ་ནི སུ་ཝ་ཎྞ་དུ་བྦ་ཎྞཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཀ་ཐཾ ཝི་སི་ཊྛཱ་ནཾ ཝ་ཎྞཱ་བྷོ་གེ་ན ར་ཧི་ཏཱ་ནཾ ས་ཧི་ཏཱ་ན་ཉྩ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི? ན ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ, ཝི་སུཾ་ཡེ་ཝ པ་ན ཏེ་སུ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ. ཡ་དི ཝི་སུཾ ཀ་ཐ་མེ་ཀ་ནྟི? པ་རི་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ‘‘སུ་ཝ་ཎྞ་དུ་བྦ་ཎྞ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཨ་ཏི་རི་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི, ནཱ་ཏི་རི་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཏྠི ཧི ཨེ་སོ པ་རི་ཡཱ་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཡ་དི་དཾ ཝ་ཎྞཱ་བྷོ་ག་ཛ་ནི་ཏཾ ཝི་སེ་སཾ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ པ་རི་ཏྟ་སཱ་མ་ཉྙེ་ན ཨེ་ཀ་ཏྟཾ ནེ་ཏྭཱ ‘‘པ་རི་ཏྟཱ་ནི ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པུ་ན ཏ་ད་ནྟོ་ག་དྷ་དྷ་མྨ་པྤ་བྷེ་དཾ ཝི་ནེ་ཡྻ་ཝ་སེ་ན ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏཱ་ནི ཙེ ཀ་དཱ་ཙི ཝ་ཎྞ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་བྷུ་ཛི་ཏཱ་ནི ཧོ་ནྟི སུ་ཝ་ཎྞ་དུ་བྦ་ཎྞཱ་ནི ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཱ་ཡ ཝ་ཎྞཱ་བྷོ་ག་ར་ཧི་ཏཱ་ནི ས་ཧི་ཏཱ་ནི ཙ ཝི་སུཾ མ་ན་སི ཀ་ཏྭཱ ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠཱ་པི ཝ་ཎྞཱ་བྷོ་ག་ར་ཧི་ཏ་པ་རི་ཏྟཱ་བྷི་བྷ་ཝ་ནེ ཏཾ ས་ཧི་ཏ་པ་རི་ཏྟཱ་བྷི་བྷ་ཝ་ནེ ཙ པ་རི་ཏྟཱ་བྷི་བྷ་ཝ་ན་སྶ སཱ་མ་ཉྙཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ནྟི ཝ་ཙ་ནཾ, ཨེ་སོ པ་རི་ཡཱ་ཡོ ཝི་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ཨེ་ཝཾ སུ་ཏྟ་ནྟཱ་བྷི་དྷ་མྨ་པཱ་ཋ་ཝི་སེ་ས་ཏོ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཝི་རོ་དྷཱ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི སུ་ཏྟ་ནྟཱ་བྷི་དྷ་མྨ་པཱ་ཋཱ་ནཾ ཨ་ཝི་རོ་དྷཾ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནེ་ན ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏ་ཏྠ་ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨེ་ཝཾ ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ ཝ་ཎྞཱ་བྷོ་ག་ར་ཧི་ཏཱ་ནི ས་ཧི་ཏཱ་ནི ཙ ཝི་སུཾ ཝུ་ཏྟཱ་ནི. སུ་ཏྟ་ནྟེ པ་ན ‘‘ཨུ་བྷ་ཡཱ་ནི ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ཀ་ཐཾ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་དེ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཨཱ་ག་ཏ་སྶཱཏི སུ་ཏྟ་ནྟེ ཨཱ་ག་ཏ་སྶ. ཏ་ཏྠ ཧི ‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ རཱུ་པ་ས་ཉྙཱི’’ཏི ཨཱ་ག་ཏཾ. ཨ་ཝ་ཙ་ན་ཏོཏི ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ ཨ་ཝ་ཙ་ན་ཏོ. ཡ་དི་པི ཝི་མོ་ཀྑཱ ཝི་སུཾ དེ་སི་ཏཱ, ཀ་སི་ཎཱ་ཡ་ཏ་ན་བྷཱ་ཝོ ཝི་ཡ པ་ན ཨ་བྷི་བྷཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཾ ཝི་མོ་ཀྑ་ཀི་ཙྩ་ཏཱ་པི ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨ་བྷི་བྷཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝི་མོ་ཀྑཱ་ནཾ ཨི་དྷཱ་པི ས་ངྐ་རོ དུ་ནྣི་ཝཱ་རོ་ཏི ཙོ་ད་ནཾ མ་ན་སི ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ ‘‘ས་བྦ་ཝི་མོ་ཀྑ་ཀི་ཙྩ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ’’ཏི. ཏེ་ན ཡ་ཐཱ ཨ་བྷི་བྷཱ་ཡ་ཏ་ན་དེ་ས་ནཱ་ཡཾ ཨ་བྷི་བྷཱ་ཡ་ཏ་ན་ཀི་ཙྩཱ་ནི ནི་ར་ཝ་སེ་ས་ཏོ ཝུ་ཏྟཱ་ནི, ཨེ་ཝཾ ཝི་མོ་ཀྑ་དེ་ས་ནཱ་ཡཾ ཝི་མོ་ཀྑ་ཀི་ཙྩཱ་ནཱི་ཏི ཨི་དྷ ཏེ་སཾ ཨ་ས་ངྐ་རོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
ཡེ ཙ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཾ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ ན ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནྟི, ཏེ་ཧི སུ་ཏྟ་ནྟཱ་བྷི་དྷ་མྨ་པཱ་ཋ་བྷེ་དེ ཨ་ཉྙཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ. ཀི་མེ་ཏྠ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ན་ནུ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཀ་སྨཱ པ་ན ཡ་ཐཱ སུ་ཏྟ་ནྟེ’’ཏི་ཨཱ་དིཾ ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཨ་ན་བྷི་བྷ་ཝ་ནཱི་ཡ་ཏོ’’ཏི ཀཱ་ར་ཎཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི. ན ཏཾ ཏ་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་རཱུ་པཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཡནྟི ཨི་དྷ སུ་ཏྟ་ནྟེ ཙ ‘‘བ་ཧི་དྡྷཱ རཱུ་པཱ་ནི པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༨.༦༥) ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ. བ་ཧི་དྡྷཱ རཱུ་པཱ་ནི་ཡེ་ཝ ཧི ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ནཱི་ཡཱ་ནཱི་ཏི. ཨ་ཉྙ་ཧེ་ཏུ་ཀནྟི དེ་ས་ནཱ་ཝི་ལཱ་ས་ཏོ ཨ་ཉྙཾ ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ནཱི་ཡ་ཧེ་ཏུ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཉྙ་ཧེ་ཏུ་ཀཾ. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཨ་རཱུ་པ་ས་ཉྙི་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝ, ན སུ་ཏྟ་ནྟེ ཝི་ཡ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་རཱུ་པ་ས་ཉྙི་ཏཱ་ཡ ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཝི་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱཏི ཨི་དཾ ཉཱ་ཎུ་ཏྟ་རཱ་ནཾ ས་ཧ ནི་མི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་ནེ་ན ཨ་པྤ་ནཱ་ནི་བྦ་ཏྟ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ཨ་བྷི་བྷ་ཝོ ན སུ་ཊྛུ ཝི་བྷཱུ་ཏ་བྷཱ་ཝ་མ་ནྟ་རེ་ན ས་མྦྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ན་ནུ ཙ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པཱ་ཋ་དྭ་ཡ་ཝི་སེ་ས་སྶ དེ་ས་ནཱ་ཝི་ལཱ་སོ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘དེ་ས་ནཱ་ཝི་ལཱ་སོ ཙ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ’’ཏི. དེ་ས་ནཱ་ཝི་ལཱ་སོ ཧི ནཱ་མ ཝི་ནེ་ཡྻ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་སྶེ་ཝ པ་རི་ཡཱ་ཡ་སྶ ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཾ ན ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙཱི་ཏི. ཏ་ཏྠ ཙ ‘‘པ་རི་ཡཱ་ཡ་དེ་ས་ན་ཏྟཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་ར་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ དེ་ས་ནཱ་ཝི་ལཱ་ས་ནི་བ་ནྡྷ་ན་མཱ་ཧ. ཏ་ཐཱ ཙེ་ཝ ཧི པུ་ར་ཏོ དེ་ས་ནཱ་ཝི་ལཱ་སོ ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏོ.
ཨ་བྷི་བྷཱ་ཡ་ཏ་ན་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཝི་མོ་ཀྑ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༤༨. ཏནྟི ‘‘ས་ས་ནྟ་ཏི་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་རཱུ་པ’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ཀེ་སཱ་དི་ཝ་ཎྞ་མཱ་ཧ. ཏཾ པ་ན ཡ་སྨཱ ཁ་ལ་མ་ཎྜ་ལཱ་དི ཝི་ཡ པ་ར་མྤ་རཱ་ཡ ཛྷཱ་ན་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཛྷཱ་ན་སྶ ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཡེ་ནཱཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་རཱུ་པ་ཝི་སེ་སེ་ན. ཝི་སི་ཊྛེ་ནཱཏི ཨ་ཏི་ས་ཡ་པྤ་ཏྟེ་ན ‘‘རཱུ་པཱུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དྷ. ས. ༡༦༠ ཨཱ་ད་ཡོ; ཝི་བྷ. ༦༢༥) ཝི་ཡ ཨུ་ཏྟ་ར་པ་ད་ལོ་པེ་ན ‘‘རཱུ་པ’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ་ན རཱུ་པ་ཛྷཱ་ནེ་ན. ‘‘ཝི་སི་ཊྛེ་ནཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཧི ཨ་ཏི་ས་ཡ་རཱུ་པ་ཡུ་ཏྟོ རཱུ་པཱི་ཏི ཝུ་ཏྟོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ‘‘པ་ཋ་མཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ (དྷ. ས. ༤༩༩) ཛྷཱ་ནཱ་ན་མེ་ཝ ཀ་སི་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ. སུ་ཏྟེ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནཾ ཀ་སི་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ ‘‘པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎ་མེ་ཀོ ས་ཉྫཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (དཱི. ནི. ༣.༣༦༠; ཨ. ནི. ༡༠.༢༥).
ཝི་མོ་ཀྑ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་ར་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༥༡. ཨ་ཉྙཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་པི ཝཱ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཝེ་ད་ནཱ ཨ་ཉྙཱ་ཎུ་པེ་ཀྑཱ, ཨུ་པེ་ཀྑཱཏི ཨ་ཉྙཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཝེ་ད་ནཱ, ཨ་ཉྙཱ་ཎུ་པེ་ཀྑཱ་ཏི་པི ཨེ་ཏཱ་སཾ་ཡེ་ཝ ནཱ་མ་ནྟི (ཝི་བྷ. ཨ་ཊྛ. ༩༤༧) ཧི ས་མྨོ་ཧ་ཝི་ནོ་ད་ནི་ཡཾ ཝ་ཀྑ་ཏཱི་ཏི. ཨ་པྤ་ཊི་བྷཱ་ག་ནི་མི་ཏྟ་ཏྟེ་པི ཨེ་ཀཾ ཀ་ཏི་པ་ཡེ ཝཱ ས་ཏྟེ ཨོ་དི་སྶ པ་ཝ་ཏྟཱ པ་རི་ཙྪི་ནྣ་རཱུ་པཱ་དི་ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཝི་ས་ཡེ པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ ཀ་ཐ་མ་པྤ་མཱ་ཎ་གོ་ཙ་རཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ན ཙ ས་མྨུ་ཏི་ས་ཙྩ་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨེ་ཝ་མྤི ཡ་ཐཱ ན་ཏྠི ས་ཏྟཱ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀཱ་ཏི ས་ཏྟ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ་ཡ་པི མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ ས་ངྑཱ་རཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཝ་སེ་ན, ཨེ་ཝཾ ས་ཏྟ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ་ན་མྤི མེ་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ ས་ངྑཱ་རཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ་པི སི་ཡཱ་ཏི ཙེ? ན, ཨ་པ་རཱ་མ་ས་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ་ནཾ མེ་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ ས་ཨུ་པཱ་དཱ་ན་གྒ་ཧ་ཎཱ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་པ་རཱ་མཱ་སཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་ར་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨ་སུ་བྷ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༦༣. ‘‘ཨེ་ཀཱ་ཧ་མ་ཏཾ ཝཱ དྭཱི་ཧ་མ་ཏཾ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (དཱི. ནི. ༢.༣༧༩; མ. ནི. ༡.༡༡༢) ཝུ་ཏྟཱ་སུ ན་ཝ་སུ སི་ཝ་ཐི་ཀཱ་སུ ཝ་ཎྞ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ སི་ཝ་ཐི་ཀཱ་ཝ་ཎྞ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ. ན་ནུ ཙེ་ཏ་སྶ ཝ་ཎྞ་ཀ་སི་ཎེ་ཧི ག་ཧ་ཎཾ ཡུ་ཏྟཾ, ན ཨ་སུ་བྷེ་ཧཱི་ཏི? ན, སི་ཝ་ཐི་ཀཱ་ཝ་ཎྞཾ ཨུ་པ་མཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀཱ་ཡེ པ་ཊི་ཀཱུ་ལ་ཏྟཾ ཨ་མུ་ཉྩི་ཏྭཱ་ཝ ཝ་ཎྞ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘པ་ཊི་ཀཱུ་ལ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་སཱ་མ་ཉྙེ་ནཱ’’ཏི. ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ སི་ཝ་ཐི་ཀཱ་ཝ་ཎྞ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སྶཱཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ་ཏི ཝི་བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ‘‘ཏ་མྤཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཨ་སུ་བྷ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༦༥. རཱུ་པ་ནི་མི་ཏྟནྟི རཱུ་པ་ཧེ་ཏུ རཱུ་པཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ. རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་ནི་མི་ཏྟེ་སཱུཏི རཱུ་པ་དྷ་མྨེ་སུ ཙ པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎཱ་དི་ནི་མི་ཏྟེ་སུ ཙ. ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ་སཱུཏི ཨེ་ཏྠ ཏཾ-ས་དྡེ་ན རཱུ་པ་ནི་མི་ཏྟཾ པ་ཙྩཱ་མ་ས་ཏི རཱུ་པ་མྤི ཝཱ རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ན་མྤི རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ནཾ ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. རཱུ་པཱ་དཱི་སཱུཏི རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་ནི་མི་ཏྟ་ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ་སུ རཱུ་པ་པ་ཊི་བ་དྡྷ་དྷ་མྨེ་སུ ཙ. ཨ་ནཱ་ཝ་ཛྫི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་དི་ནཱཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཨ་ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་དིཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི.
ཙུ་ཏི་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ར་ཧཱ་ནཾ…པེ… ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟི་དྷ་མྨ་ཏཱ་པཱ་ད་ནེ་ན ས་མ་ཏི་ཀྐ་མོཏི ཨེ་ཏེ་ན ས་མ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏ་བྦ་ཏྟེ་ན རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཝི་པཱ་ཀ་ཀི་རི་ཡེ་ཧི ཝི་སེ་སཱ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི ཨ་ན་དྷི་ག་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཡེ་ས་ཉྷི རཱུ་པ་ས་ཉྙཱ་དཱི་ནཾ ཨ་རཱུ་པ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མཱ་དི་ཀོ ལ་བྦྷ་ཏི, ཏེ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་རཱུ་པ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝེ ཙུ་ཏི་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ར་ཧཱ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ནྟི. ཡཱཏི ཨེ་ཀ་ནྟ་རཱུ་པ་ནི་སྶི་ཏཱ ཨ་ཝ་སི་ཊྛ་པ་རི་ཏྟ་ཝི་པཱ་ཀ་ས་ཉྙཱ་ད་ཡོ.
ཨཱ་ནེ་ཉྫ་ས་ནྟ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་སུ་ཁཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ན་བྷ་ཝ་ཝི་སེ་སཱུ་པ་པ་ཛྫ་ནཱ་ད་ཡོ ཨཱ་རུ་པྤ་ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘རཱུ་པ་ས་ཉྙཱ…པེ… ན ཨ་ཏྠོ’’ཏི.
ཨི་དྷ ཨུ་གྒྷཱ་ཊི་ཏ་ཀ་སི་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཏྟཱ་ན་ནྟ་ཏཱ ཧོ་ཏི ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་དེ་ས་ན་ཏྟཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ པ་རི་ཏྟ་ཀ་སི་ཎུ་གྒྷཱ་ཊི་ཏེ ཀ་ཐ་མཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝ་ཙ་ན་ནྟི? ཏ་ཏྠཱ་པི ཨ་ན་ནྟ་ཕ་ར་ཎ་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཨ་ན་ནྟ་ཕ་ར་ཎ་ཏཱ་ས་བྦྷཱ་ཝེ’’ཏི. ཡ་དི ས་བྦ་ཏྠ ཨ་ན་ནྟ་ཕ་ར་ཎ་ཏཱ ཨ་ཏྠི, ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ ‘‘ཨ་ན་ནྟོ ཨཱ་ཀཱ་སོ’’ཏི ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་མ་ཡ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ པ་ཊི་པ་ཏྟཱིཏི ཛྷཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཀཱ་ར་མཱ་ཧ.
༢༦༦. ཨུ་གྒྷཱ་ཊ་བྷཱ་ཝོ ཨུ་གྒྷཱ་ཊི་མཾ. ཡ་ཐཱ པཱ་ཀི་མཾ.
༢༦༨. ཨཱ་ཀཱ་སེ པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ཏི་ཀྐ་མ་ཏོ ཏ་ཏི་ཡཱ་ཏི པ་དུ་དྡྷཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཡུ་ཏྟི་ཏོ ཨཱ་ག་མ་ཏོ ཙ ཏ་ད་ཏྠཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ ‘‘ཏ་ད་ཏི་ཀྐ་མ་ཏོ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨཱ་རུ་པྤ་ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ཏི་ཀྐ་མེ་ན པ་ཏྟ་བྦ་ཏྟཱ ཝི་སེ་ས་ཏོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ དོ་ས་ད་སྶ་ནཾ ཏ་དེ་ཝ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ཡཾ ཡུ་ཏྟི, ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ པ་ན ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟེ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཛྷཱ་ན་མྤི ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ཝི་ག་མ་ནཾ ཨ་པ་ན་ཡ་ནཾ ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཱ. པཱ་ལི༹་ཡནྟི ཝི་བྷ་ངྒེ. ན་ནུ ཙ པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘ཏ་ཉྙེ་ཝ ཝི་ཉྙཱ་ཎ’’ནྟི ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ན ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝི་ཉྙཱ་ཎ’’ནྟི. ‘‘ན ཏ་ཉྙེ་ཝ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནྟི ཝི་སེ་ས་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ སི་དྡྷོ’’ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་ཀུ་ས་ལ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༦༩. ས་ཏྟ་ཧི མ་ཧཱ་ཝཱ་རེ་ཧཱིཏི པ་ཊི་ཙྩ་ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་ནི་སྶ་ཡ་སཾ་ས་ཊྛ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་པ་ཉྷཱ་ཝཱ་རེ་ཧི ཨ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཙྩ་ནཱི་ཡ་ཨ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཙྩ་ནཱི་ཡ་པ་ཙྩ་ནཱི་ཡཱ་ནུ་ལོ་མཱ་དི་ན་ཡཱ ཨ་ནུ་ལོ་མཱ་དི་ན་ཡཱ. བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛ་གོ་ཏ་མཱ་ད་ཡོ ཨ་ཊྛ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས ལོ་ཀེ གོ་ཏྟཱ་ནི མཱུ་ལ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི, ཏ་ཐཱ ཀ་ཊྛ་ཀ་ལཱ་པཱ་ད་ཡོ ཨ་ཊྛ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་སེ་ཝ ཙ་ར་ཎཱ་ནཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཊྛ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཏེ་སནྟི བྷ་བྦཱ་བྷ་བྦཱ་ནཾ. དྭཱ་ར་སཱི་སེ་ན དྭཱ་ར་ཝ་ནྟཱ་ནི ག་ཡ྄ཧ་ནྟཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏཾ་ཏཾ་དྭཱ་རཱ་ནི ཝཱ ཀཱ་ཡཱ་དཱི་ནཱི’’ཏི. ཨ་ཙི་ཏྟཱི་ཀཱ་རེ་ན ཝཱ ཀ་ཏཾ ཧཱི་ནཾ, ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑ་ནེ་ན ཀ་ཏཾ མ་ཛ྄ཛྷི་མཾ, ས་ཀྐ་ཙྩ་ཀ་ཏཾ པ་ཎཱི་ཏཾ. ཨཱ་མི་ས་ཀི་ཉྫ་ཀྑཱ་དི་ཧེ་ཏུ ཝཱ ཀ་ཏཾ ཧཱི་ནཾ, པུ་ཉྙ་ཕ་ལ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཀ་ཏཾ མ་ཛ྄ཛྷི་མཾ, ཀ་ཏྟ་བྦ་མི་ཙྩེ་ཝ ཨ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝེ ཋི་ཏེ་ན ཀ་ཏཾ པ་ཎཱི་ཏཾ. བྷ་ཝ་ས་མྤ་ཏྟི་ལོ་བྷེ་ན ཝཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཏཾ ཧཱི་ནཾ, ཨ་ལོ་བྷ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཏཾ མ་ཛ྄ཛྷི་མཾ, པ་ར་ཧི་ཏཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ཏཾ པ་ཎཱི་ཏཾ. པ་རི་ཏྟ་ཀ་ཏཾ ཝཱ ཧཱི་ནཾ, མ་ཏྟ་སོ ཀ་ཏཾ མ་ཛ྄ཛྷི་མཾ, ཨ་དྷི་མ་ཏྟ་སོ ཀ་ཏཾ པ་ཎཱི་ཏཾ. མ་ཧ་གྒ་ཏེ་སུ པ་ན པ་ཊི་ལ་དྡྷ་མ་ཏྟཾ ཧཱི་ནཾ, ནཱ་ཏི་སུ་བྷཱ་ཝི་ཏཾ མ་ཛ྄ཛྷི་མཾ, སུ་བྷཱ་ཝི་ཏཾ ཝ་སི་པྤ་ཏྟཾ པ་ཎཱི་ཏཾ. ཨི་མེ་སུ་པི ཨེ་ཀེ་ཀ་སྶ ཧཱི་ནཱ་དི་ཀ་སྶ ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ན་ནཱ་ན་ཏྟཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཧཱི་ནཱ་དི་བྷེ་དོ ལ་བྦྷ་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཝ་སེ་ནཱཏི ཡོ ཙི་ཏྟ་པྤ་བྷཱ་ཝི་ཏོ ཙི་ཏྟ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ནཾ ཙི་ཏྟཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻ་བྷཱ་ཝོ, སོ ཏཾ་ནི་མི་ཏྟེ ཙི་ཏྟེ ཨུ་པ་ཙ་རི་ཏོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཝཱ ཨེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ.
ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་ཀུ་ས་ལ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཀུ་ས་ལ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༧༧. ‘‘ཀེ་ན་ཊྛེ་ན ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར’’ནྟི་ཨཱ་དི པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཝ་ཙ་ནཾ (པ་ཊི. མ. ༢.༤༣) ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཨཱ་བྷ་ཏཾ, ཏ་སྨཱ ཏ་ཏྠ ‘‘ཏི་ཝི་དྷོ་པི ཨ་ནུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨོ ལོ་ཀཾ ཏ་ར་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་ངྒ་ཧི་ཏོ་ཏི ཏཾ ཏཱི་ཧི པ་དེ་ཧི ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ལོ་ཀཾ ཏ་ར་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ ལོ་ཀ་སྶ ཨ་ནྟ་ག་མ་ནཱ་དི་ཏཱ་ཡ མ་གྒཱ་དཱི་སུ་པི ལ་བྦྷ་མཱ་ན་ཏྟཱ. མ་གྒེ་ཡེ་ཝ ཝཱ ཏི་ཝི་དྷོ་པི ཨ་ཏྠོ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་ན་ཏི་ཝ་ཏྟ་ནཱ་དཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ར་ས་ཏཱ ཏ་དུ་པ་ག་ཝཱི་རི་ཡ་ཝཱ་ཧ་ནཾ ཨཱ་སེ་ཝ་ནཱ་ཏི ཨི་མེ ཏ་ཡོ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝི་སེ་སེ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཡ་སྨཱ ཙེ་ཏེ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝི་སེ་སཱ སཾ་ཀི་ལེ་ས་ཝོ་དཱ་ནེ་སུ ཝ་ཊྚ་ཝི་ཝ་ཊྚེ་སུ ཙ ཏཾ་ཏཾ་ཨཱ་དཱི་ན་ཝཱ་ནི་སཾ་ས་ད་སྶ་ན་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་པ་ཉྙཱ་ཡ ས་མྤཱ་དི་ཏེ་ན ཉཱ་ཎ་ཝི་སེ་སེ་ན ནི་པྥ་ཛྫ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ…པེ… ཝ་ཌྜྷེ་ཏཱི’’ཏི.
ནི་སྶ་ཡོ ཧོ་ཏཱིཏི རུ་ཀྑོ ཝི་ཡ སཱ་ཁཱ་ཡ ཨཱ་དྷཱ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན ཝོ་ཧ་རཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཕ་ལ་ཉཱ་ཎ་ཕ་ལ་ངྒཱ་ནཾ ནི་སྶ་ཡ་ཝ་ཙ་ནཾ ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟཱ. ཏ་ཏོ་ཡེ་ཝ ནི་སྶ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་ཏི་ཊྛཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨ་རི་ཡ་ཕ་ལ་ས་ནྣི་སྶ་ཡེ་ན ཧི ཨ་རི་ཡཱ ཀ་ཏ་ཀི་ཙྩཱ སུ་ཊྛུ ནི་བྦི་ནྣ་ས་བྦ་བྷ་ཝཱ་པི ཙི་ར་ཏ་རཾ ལོ་ཀེ པ་ར་ཧི་ཏཱ་ཡ ཏི་ཊྛ་ནྟི. ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཨོ་དྷི་སོ པ་ཛ་ཧ་ན་ཀཱ་པི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒཱ ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ས་བྦཱ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ས་བྦ་ཀུ་ས་ལ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཉྙ་མ་གྒ་པྤ་ཧཱ་ཏ་བྦེ་སུ་པི ཀེ་ན་ཙི པ་ཧཱ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི ཏཾ པ་ཧཱ་ནཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨི་ཏ་རེ་སཾ ཝི་ཛྫུ་ཏོ་བྷཱ་སེ་ན ཝི་ཡ ཏ་མ་སྶཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཡེ་ན པཱ་ལི༹་ཡཾ ཧེ་ཊྛི་མ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎཱ་ནཾ ཝི་ཛྫཱུ་པ་མ་ཏཱ ད་སྶི་ཏཱ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཨུ་པ་རི་མ་གྒ་ཝ་ཛ྄ཛྷཱ ཀི་ལེ་སཱ ཨི་ཏ་རེ་ཏི ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. ན ཏེ་སཾ ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝ་ཙ་ནཾ ཡུ་ཏྟཾ. ན ཧི བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པ་ཧཱ་ཏ་བྦེ ད་སྶ་ན་མ་གྒོ ས་མུ་ཙྪི་ནྡི་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཙ ས་ཏི ད་སྶ་ནེ་ན པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ ཨེ་ཝ ཏེ སི་ཡུཾ. ཨ་ཐ ཏ་ད་ངྒ་པྤ་ཧཱ་ནཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ, ཡེ་ན ‘‘ཝི་ཛྫུ་ཏོ་བྷཱ་སེ་ན ཝི་ཡ ཏ་མ་སྶཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཨེ་ཝ སི་དྡྷཾ ན ཙ ཡུ་ཏྟཾ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མ་གྒོ ཏ་ད་ངྒ་ཝ་སེ་ན ཀི་ལེ་སེ པ་ཛ་ཧ་ཏཱི་ཏི. ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ནེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ, ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཉཱ་ཎེ་ནེ་ཝ ཏ་སྶ སཱ་ཏི་ས་ཡཾ སཱ་དྷི་ཏ་ཏྟཱ. ཨ་ཐ པ་ན པ་ཋ་མ་མ་གྒ་ཝ་ཛ྄ཛྷཱ ཨེ་ཝ ཀི་ལེ་སཱ ཨི་ཏ་རེ་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ཏེ་སཾ ཨི་ཏ་ར་བྷཱ་ཝོ་ཝ ན སི་ཡཱ, ན ཙ ཨ་ན་པཱ་ཡ་ག་མ་ནཱི་ཡཱ ནཱ་མ ཀི་ལེ་སཱ ད་སྶ་ནེ་ན པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ ཨ་ཏྠི, ནཱ་པི པ་ཋ་མ་མ་གྒ་ཝ་ཛ྄ཛྷཱ ཀི་ལེ་སཱ ཏེ་ན ཝི་ཛྫུ་ཏོ་བྷཱ་སེ་ན ཝི་ཡ ཏ་མོ ས་མུ་ཙྪི་ནྡི་ཏ་བྦཱ་ཏི ཝ་ཏྟུཾ ཡུ་ཏྟ་ནྟི ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏ་བྦོ་ཡཾ ‘‘ཨི་ཏ་རེ་སཾ…པེ… ས་མུ་ཙྪེ་དོ’’ཏི. ལོ་ཀི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་མྤི ན ཝི་ནཱ པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱིཏི ཨི་དཾ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཝ་སེ་ན ནེ་ཏ་བྦཾ ནེ་ཡྻ་ཏྠ་ཏྟཱ་ཏི ཏཾ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་ར་སྶཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏེ་ན ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ན་སྶ ཙ ས་པྤ་དེ་ས་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི. ན་ནུ ཙ ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་ར་སྶ ཨ་རི་ཡ་སྶ མ་གྒེ་ན ས་མི་ཛ྄ཛྷ་མཱ་ན་མྤི ཛྷཱ་ནཾ མ་གྒ་པ་ཊི་པ་དཱ་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་པ་དཱ་ས་ཧི་ཏ་མེ་ཝཱ་ཏི. ན ཝི་ནཱ པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུཾ, ཏེ་ནེ་ཏཾ ཝ་ཙ་ནཾ ནི་པྤ་དེ་ས་མེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ནུ་ཡོ་གཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་ར་སྶ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨི་དཱ་ནི ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ན་སྶ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཝ་སེ་ན ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ཏྠ་ཏཱ པཱ་ལི༹་ཏོ་པི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ…པེ… ཀ་ཏཱ’’ཏི.
‘‘ཡོ ཀོ་ཙཱི་ཏི ཨ་ཝི་སེ་ས་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི ཏ་སྶ ཨ་པ་ཝཱ་དཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ས་ཀིཾ དྭི་ཀྑ་ཏྟུ’’ནྟི ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ག་ཧ་ཎཾ པ་རི་ཛཱ་ན་ནཾ. ནཱ་མ་རཱུ་པ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པ་ནཱ་དཱི་ནནྟི ནཱ་མ་རཱུ་པ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་པ་རི་གྒ་ཧ་ལ་ཀྑ་ཎ་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ནི་ཀ་ནྟི་པ་རི་ཡཱ་དཱ་ནཱ་ནཾ. ཀི་ཙྪ་སི་དྡྷི་ཏོཏི ནཱ་མ་རཱུ་པ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཀེ་ས་ཉྩི ས་བྦེ་ས་མྤི ཝཱ ཀི་ཙྪ་སི་དྡྷི་ཏོ. ཨེ་ས ན་ཡོ དུ་ཏི་ཡ་ཝཱ་རཱ་དཱི་སུ་པི ཡ་ཐཱ་ས་མྦྷ་ཝཾ. སུ་ཁ་སི་དྡྷི་ཡ་མྤཱིཏི ནཱ་མ་རཱུ་པ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཀི་ཙྪ་སི་དྡྷི མ་གྒ་པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ད་ནྡྷ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝེ ཨ་ནེ་ཀ་ནྟི་ཀཱ. ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ས་ཧ་ག་ཏི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ པ་ན མ་ནྡ་ཏཱ ཏ་སྶ ཨེ་ཀ་ནྟ་ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི.
ཨེ་ཏ་ད་ནྟ་ཏྟཱ པ་ཊི་པ་དཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཏེ་ན ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ པ་ཊི་པ་དཱ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཝི་སུ་དྡྷི་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པ་ཉྙཱ་ཡ ཙི་རཱ་ཙི་ར་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན མ་གྒ་སྶ ཁི་པྤ་ད་ནྡྷཱ་བྷི་ཉྙ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. པུ་རི་མཱ་ནནྟི པུ་རི་མ་ཝཱ་རཱ་ནཾ, ལ་ཀྑ་ཎ་པ་ཊི་ཝེ་དྷཱ་དཱི་ནཾ་ཡེ་ཝ ཝཱ. ཧེ་ཊྛི་མ་ཀོ་ཊི་ཡཱ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཀི་ལེ་ས་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ནེ ས་ཏི དུ་ཀྑཱ་པ་ཊི་པ་དཱ་བྷཱ་ཝོ, ན ཏ་ཏོ ཧེ་ཊྛཱ་ཏི ནི་ཙྪི་ཏ་ཏྟཱ ཨཱ་ཧ ‘‘ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཝཱ་ར་ཏཱ་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི. ཏ་སྶ སུ་ཁཱ་པ་ཊི་པ་དཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ ཨུ་ཀྐཾ་ས་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ཡ་སྨིཾ པུ་གྒ་ལེ ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ན་བྷེ་ད་ནཱ་ནི་ཊྛཱ་ན་ཏྠ་ནི་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟི, ཏ་ཏྠ སི་ནེ་ཧ་ཝི་ར་ཧེ་ནེ་ཝ ཏེ་སཾ པ་ཝ་ཏྟི, སོ ཙ པུ་གྒ་ལོ ཨ་ས་ངྒ་ཧི་ཏོ ཧོ་ཏཱི་ཏི མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ་དཱི་ནཾ ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ནཱ་དི་ཀི་ཙྩ་ཏཱ་ཡ ལཱུ་ཁ་ཏཱ ཙ ཨ་པ་རི་གྒ་ཧ་ཏཱ ཙ ཝུ་ཏྟཱ. ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑ་ཝི་རུ་དྡྷ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ སི་ནི་དྡྷ་བྷཱ་ཝ་ཏཱ པ་རི་གྒཱ་ཧ་ཀ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ. ས་དྡྷཱ་ཝི་སེ་ས་ཡོ་ག་ཏོ ཝཱ ཏ་སྶཱ སི་ནི་དྡྷ་བྷཱ་ཝོ ད་ཊྛ་བྦོ. ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏཱིཏི པ་ཝ་ཏྟེ་ཏི. ཛཱི་ཝ་མཱ་ནོ ཝཱ ས་ཏྟོ, ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ ཝཱ ཝོ་དཱ་ཡནྟི ཨེ་ཏེ་ན ས་ཡཾ ཝཱ ཝོ་དཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཝོ་དཱ་ནཾ.
༢༨༥. ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛཱི་ཧི པ་ཏི་ཊྛཱ་ནཾ. ཨ་ཝ་སེ་ས་ཀི་ལེ་སཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རེ་ཧི ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ནཱ. ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛི་ཡཱ པ་ཏི་ཊྛཱ་ནཾ. ཨུ་ཙྪེ་ད་དི་ཊྛི་ཡཱ ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ནཱ. ལཱི་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཏི་ཊྛཱ་ནཾ. ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ནཱ. ཀཱ་མ་སུ་ཁཱ་ནུ་ཡོ་ག་ཝ་སེ་ན པ་ཏི་ཊྛཱ་ནཾ. ཨ་ཏྟ་ཀི་ལ་མ་ཐཱ་ནུ་ཡོ་ག་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ནཱ. ས་བྦཱ་ཀུ་ས་ལཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་ཝ་སེ་ན པ་ཏི་ཊྛཱ་ནཾ. ས་བྦ་ལོ་ཀི་ཡ་ཀུ་ས་ལཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ནཱཏི ཨོ་གྷ་ཏ་ར་ཎ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟེ་སུ པ་ཀཱ་ར་ནྟ་རེ་སུ ཨི་དྷ ཨ་ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན་པི པ་ཏི་ཊྛཱ་ནཱ་ཡཱུ་ཧ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཨ་ཐ ཝཱ ཀི་ལེ་ས་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཏ་ཎྷཱ་ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛི་ས་བྦཱ་ཀུ་ས་ལཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རཱ ག་ཧི་ཏཱ ཏཾ་ས་བྷཱ་ག་ཏཱ་ཡ ཏ་དེ་ཀ་ཊྛ་ཏཱ་ཡ ཙ. ཏ་ཐཱ ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཨ་ཝ་སེ་ས་ཀི་ལེ་ས་ཨུ་ཙྪེ་ད་དི་ཊྛི་ས་བྦ་ལོ་ཀི་ཡ་ཀུ་ས་ལཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རཱ. ལཱི་ནུ་དྡྷ་ཙྩ་ཀཱ་མ་སུ་ཁ་ཏྟ་ཀི་ལ་མ་ཐཱ་ནུ་ཡོ་གཱ་ནཾ ཝི་སུཾ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཏེ་ཧི ན ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཀི་ལེ་སཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་ཝ་སེ་ན པ་ཏི་ཊྛཱ་ནཱ་ཡཱུ་ཧ་ནེ ཝ་ཏྭཱ ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛཱི་ནཾ ཏ་ཏྠ ཝི་སེ་ས་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཾ དཱི་པེ་ཏུཾ ཏ་དུ་བྷ་ཡ་ཝ་སེ་ན་པི ཡོ་ཛ་ནཱ ཀ་ཏཱ. ན་ཡ་ད་སྶ་ནཾ ཝཱ ཨེ་ཏཾ ཏ་ཏྠ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨེ་ཝ་མི་ཏ་རེ་པི པ་ཀཱ་རཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ་ཏི. ‘‘ཙ་ཏཱུ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ པུ་གྒ་ལོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༤.༡༡༢, ༡༡༤) ཨ་ངྒ-ས་དྡ་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་ཏྠ་ཏཱ ད་ཊྛ་བྦཱ.
༢༩༩. མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ་དཱི་ནི བྷཱ་ས་མཱ་ནོ ཀ་རོ་ཏི ནཱ་མ ཀིཾ ཝ་ཀྑ་མཱ་ནཾ ཀི་རི་ཡཾ, ཀཱ པ་ན སཱ་ཏི? མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ་དི་ཀི་རི་ཡཱ་ཏི ཝི་དི་ཏོ་ཝཱ་ཡ་མ་ཏྠོ. ཨེ་ཝཾ ཝཱ ཨེ་ཏྠ ཡོ་ཛ་ནཱ ད་ཊྛ་བྦཱ.
༣༠༡. ནི་པྥཱ་དི་ཏ་པ་ཙྩ་ཡཱ་ནནྟི ཙཱི་ཝ་རཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ. ཀུ་ཧ་ན་ཝ་ཏྠཱུ་ནཱིཏི པཱ་པི་ཙྪ་ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡ ལཱུ་ཁ་ཙཱི་ཝ་རཱ་དི་སེ་ཝ་ན་ཝ་སེ་ན ‘‘ཡོ ཏེ ཝི་ཧཱ་རེ ཝ་ས་ཏི, སོ ཨ་ར་ཧཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (པཱ་རཱ. ༢༢༤) ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་རི་ཡ་གུ་ཎ་སཱ་མ་ནྟཾ ཀ་ཏྭཱ བྷ་ཎ་ན་ཝ་སེ་ན ཝི་སེ་ས་ལཱ་བྷི་ནོ ཝི་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་ཧ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཙ པ་ཝ་ཏྟཱ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དཱ པ་རེ་སཾ ཝི་མྷཱ་པ་ན་ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི ཀུ་ཧ་ན་ཝ་ཏྠཱུ་ནི.
༣༤༣. ས་ཏི་པི ས་གུ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎེ་ཧི མ་གྒ་སྶ ཨ་ནི་མི་ཏྟ་ནཱ་མ་ལཱ་བྷེ ན ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཨ་ནི་མི་ཏྟ་ནཱ་མི་ཀཱ་ཏི ཨཱ་ག་མ་ན་ཏོ མ་གྒོ ཨ་ནི་མི་ཏྟ་ནཱ་མཾ ན ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ན པ་ན ས་གུ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎེ་ཧི…པེ… སི་དྡྷཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཡ་སྨཱ པ་ན ཨཱ་ག་མ་ན་ཏོ སུ་ཉྙ་ཏཾ ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏ་ནྟི ལ་དྡྷ་ནཱ་མ་སྶ མ་གྒ་སྶ ས་གུ་ཎ་ཏོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ ཙ ཏཾ་ནཱ་མཱ་བྷཱ་ཝོ ན ཀ་དཱ་ཙི་པི ཨ་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ནཱ་མ་ཏྟ་ཡ་པཱ་རི་པཱུ་རི་ཧེ་ཏུ་ཨཱ་ག་མ་ན་ཏོ ནཱ་མ་ལཱ་བྷོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ནཱ་ཧ ‘‘པ་རི་པུ་ཎྞ་ནཱ་མ་སི་དྡྷི་ཧེ་ཏུ་ཏྟཱ’’ཏི. ས་བྦེ་སནྟི ས་བྦ་ཝི་མོ་ཀྑ་མུ་ཁཱ་ག་ཏཱ་ན་མྤི མ་གྒཱ་ནཾ. ནཱ་མ་ཏྟ་ཡ་ཡོ་གོཏི སུ་ཉྙ་ཏཱ་པ་ཎི་ཧི་ཏཱ་ནི་མི་ཏྟ་ནཱ་མ་ཡོ་གོ. ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ ཨ་ས་ངྐ་རོ.
༣༥༠. ནི་མི་ཏྟ་དྷ་མྨཱ ས་ངྑཱ་རཱ ཏེ་ཧི ས་ནི་མི་ཏྟཱ ས་ཝི་གྒ་ཧཱ ཝི་ཡ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟཱི་ཏི ཏེ་སཾ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ན་སྶ བྷཱ་ཝི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ན་སྶ ཙ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ས་མཱུ་ཧཱ་དཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏེ་ན ཙ ‘‘ཝི་མོ་ཀྑེ་ན ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡཾ ཨ་དྷི་མ་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི (དྷ. ས. ཨ་ཊྛ. ༣༥༠) ཝུ་ཏྟཾ, ན ‘‘ཏ་སྨིཾ ཝི་མོ་ཀྑེ’’ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨ་ནི་མི་ཏྟ་ཝི་མོ་ཀྑོ་ཏི ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཾ ཨཱ་ཧཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་ཏ་ར་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨ་ནི་མི་ཏྟ་སྶ ཨ་ནི་མི་ཏྟ་བྷཱ་ཝཱ་བྷཱ་ཝོ ན་ཏྠཱི་ཏི ཀ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ, ན་ནུ ཙ ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཨ་ནི་མི་ཏྟ་ཝི་མོ་ཀྑ་བྷཱ་ཝོ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ནཱ་ཏི ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་དེ་ས་ནཱ་ཡ ཏ་སྶཱ ཨ་ནི་མི་ཏྟ་བྷཱ་ཝཱ་བྷཱ་ཝོ ཨ་ཏྠི ཨེ་ཝ, ཨེ་ཝ་ཉྩ ས་ཏི ‘‘ཨ་ནི་མི་ཏྟ་སྶ ཨ་ནི་མི་ཏྟ་ནཱ་མ་དཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝོ’’ཏི ཙ ན ན ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུ་ནྟི ཨུ་པ་མཱ་སཾ་ས་ནྡ་ནཾ སུ་ཊྛུ་ཏ་རཾ ཡུ་ཛྫ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཨ་ནི་མི་ཏྟེ་ན མ་གྒ་སྶ ཨ་ནི་མི་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ ན ཡུ་ཛྫ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ནཱ་མཾ དཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏཱི’’ཏི? ས་ཙྩ་མེ་ཏཾ, པ་རི་ཡཱ་ཡ་སི་དྡྷཾ་ཡེ་ཝ པ་ན ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཨ་ནི་མི་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ མ་གྒ་སོ་དྷ་ན་ཝ་སེ་ནཱ་ཡ་མ་ནུ་ཡོ་གོ ཀ་ཏོ ‘‘ཨ་ནི་མི་ཏྟ་ཝི་མོ་ཀྑ་སྶ ཨ་ནི་མི་ཏྟ་བྷཱ་ཝཱ་བྷཱ་ཝོ ན་ཏྠཱི་ཏི་ཝི་རུ་དྡྷཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ནི་མི་ཏྟཾ…པེ… དཱི་པི་ཏོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ས་ཡ་མེ་ཝ ཝ་ཀྑ་ཏཱི་ཏི. སཱ་མ་ཉྙནྟི ཨུ་པ་མོ་པ་མི་ཏ་བྦཱ་ནཾ ས་མྦ་ནྡྷ་མཱ་ཧ. ན མ་གྒཱ་དྷི་པ་ཏཱིཏི མ་གྒོ ཨ་དྷི་པ་ཏི མ་གྒཱ་དྷི་པ་ཏཱི་ཏི ཚ་ནྡ་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ཡཾ ས་མ་ཉྙཱ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན ཙ ཏེ་ཧི མ་གྒ་སྶཱཏི ཚ་ནྡ་ཙི་ཏྟེ་ཧི མ་གྒོ ཨ་དྷི་པ་ཏི ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི མ་གྒཱ་དྷི་པ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡཾ ས་མ་ཉྙཱ མ་གྒ་སྶ ན་ཏྠི. ཀ་སྨཱ? ཏེ་སཾ ཚ་ནྡ་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་མ་གྒ་ངྒ་ཏྟཱ.
ཛྷཱ་ན་སྶ སུ་ཉྙ་ཏཱ་དི་ནཱ་མ་ཀ་ཏྟཱཏི ཨེ་ཏེ་ན ཨི་ནྡྲི་ཡ་བ་ལཱ་དཱི་ན་མྤི མ་གྒ་ས་མྤ་ཡོ་ག་ཏོ སུ་ཉྙ་ཏཱ་དི་ནཱ་མ་ཀ་ཏཱ ད་སྶི་ཏཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ས་ཏི་པི པ་ཙྩ་ནཱི་ཀཱ་མ་ས་ནེ ན ཏ་སྶ མ་གྒ་སྶ ཏཾ པ་རི་བྱ་ཏྟཾ ཡ་ཐཱ ས་ར་ས་ཏཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ར་ས་པྤ་དྷཱ་ནོ’’ཏི. དྭཱི་ཧཱིཏི ས་ར་ས་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀེ་ཧི. ཨ་ཉྙ་ནི་ར་པེ་ཀྑེ་ཧཱིཏི ཨཱ་ག་མ་ན་ནི་ར་པེ་ཀྑེ་ཧི. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ ས་ར་ས་ཏོ་ཝ ནཱ་མ་ལཱ་བྷེ ཨ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཱ་པ་ཏྟི ས་བྦ་སྶ མ་གྒ་སྶ ས་བྦ་ནཱ་མ་བྷཱ་ཝཱ་པ་ཏྟི ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ. ཨ་ཏྟཱ་བྷི…པེ… མ་གྒཱཏི ཏེ་ན ཨཱ་ག་མ་ན་ཏོ ནཱ་མ་ལཱ་བྷ་སྶ པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ཏོ ནཱ་མ་ལཱ་བྷ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. ས་ར་ས་ནྟ་རེཏི ཨ་ནི་མི་ཏྟ་བྷཱ་ཝཱ་དི་ཀེ. པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ས་ཧི་ཏེ་ན ས་ར་སེ་ནཱཏི སུ་ཉྙ་ཏཱ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ཧི ཏ་དཱ་ག་མ་ནེ་ཧི. ནི་མི་ཏྟ་གྒ་ཧ་ཎཱ་ནི་ཝཱ་ར་ཎཱཏི ས་ངྑཱ་ར་ནི་མི་ཏྟ་གྒཱ་ཧ་སྶ ཨ་ནི་སེ་དྷ་ན་ཏོ. སུ་ཉྙ་ཏཱ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏ་སྶེ་ཝ མ་གྒ་སྶ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ ཝུ་ཊྛ་ཧ་ནྟ་སྶ མ་གྒོ ཨི་དྷ ཨ་ས་ངྒ་ཧི་ཏོ སི་ཡཱ་ཏི ཨཱ་ས་ངྐི་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ས་ངྑཱ་རེ་ཧི ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ན སི་ཡཱ, ལ་ཀྑ་ཎེ་ཧི ཨེ་ཝ ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ སི་ཡཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ, ལ་ཀྑ་ཎ་པ་ཊི་ཝེ་དྷོ ན སི་ཡཱ ཨ་ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ངྑཱ་རཱ་ན་ཉྷི ཧུ་ཏྭཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་པ་ཊི་པཱི་ལ༹་ནཱ་ཝ་ས་ཝ་ཏྟ་ནཱ་ཀཱ་རེ་སུ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ་དི་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝོ་ཧཱ་རོ.
ཨཱ་ཀཱ་ར་ཝ་ནྟེ་སུ ག་ཧི་ཏེ་སུ ཏ་དཱ་ཀཱ་རོ་པི ག་ཧི་ཏོ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི་པི པ་ཊི་ཝི་དྡྷཱ་ནི ཧོ་ནྟི ཏ་དཱ་ཀཱ་ར་ས་ངྑཱ་ར་གྒ་ཧ་ཎ་ཏོ’’ཏི. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ནཱཏི ‘‘ཨ་ནི་ཙྩ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ‘‘ས་ངྑཱ་རེ་སཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ་ཝ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན. ཝི་སུནྟི ས་ངྑཱ་རེ་ཧི ཝི་ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ.
ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཀུ་ས་ལཾ
པ་ཀི་ཎྞ་ཀ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
པ་ཉྩ་དྷཱ ཨུ་དྡི་ས་ཏི པ་ཉྩུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷེ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་དུ་ཀ་ཝ་སེ་ན རཱུ་པ་དུ་ཀ་ཝ་སེ་ན ཙ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཙ ནི་མི་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནེ་ནེ་ཝ ཨུ་དྡི་ས་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་སྶ་པི ས་ངྑཱ་ར་ནི་མི་ཏྟ་བྷཱ་ཝཱ་ན་ཏི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཏ་བྦ་ཏཱ་སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ཙ. ཏེ་ནེ་ཝ ཨུ་པཱ་དི་ནྣཱ་ནུ་པཱ་དི་ནྣ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཾ དྭི་དྷཱ ཀ་ཏྭཱ ནི་དྡི་སི་ཏྭཱ་པི ‘‘ཨ་ཡཾ ཏཱ་ཝ ནི་མི་ཏྟེ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ’’ཏི ནི་མི་ཏྟ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ནི་ག་མེ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ ནི་མི་ཏྟཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་བ་ཧི་དྡྷཱ, པ་ཝ་ཏྟཾ པ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏེ་སཾ ཝི་སེ་སོ. བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་དི་ཝི་སེ་སནྟི བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་ཛྷཱ་ན་ངྒ་མ་གྒ་ངྒཱ་ནཾ ཨ་ས་དི་ས་ཏཾ. ཨ་ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དི་ཝི་རཱ་ག་བྷཱ་ཝ་ནཱ ཨ་ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཝི་རཱ་ག་བྷཱ་ཝ་ནཱ. ཨི་ཏ་ར་སྶཱཏི པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དི་ཀ་སྶ. ཨ་ཏ་བྦྷཱ་ཝ་ཏོཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཝི་རཱ་ག་བྷཱ་ཝ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཡ་ཐཱ མ་གྒཱ་ས་ནྣཱ་ཡ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ སོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཏྟེ མ་གྒ་སྶ པ་ཋ་མཱ་དི་ཛ྄ཛྷཱ་ནི་ཀ་ཏཱ ཙ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཏྟེ པ་ཉྩ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནི་ཀ་ཏཱ ཨེ་ཝ ཙ ཏ་བྦ་སེ་ན ཙ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་དཱི་ནཾ ཝི་སེ་སོ་ཏི ཏེ་སཾ ནི་ཡ་མེ ཨཱ་ས་ནྣ་ཀཱ་ར་ཎཾ པ་དྷཱ་ན་ཀཱ་ར་ཎ་ཉྩ ཝུ་ཊྛཱ་ན་གཱ་མི་ནི་ཝི་པ་སྶ་ནཱ, ན ཨེ་ཝཾ པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ད་ཡོ་ཏི.
ཨི་དཱ་ནི ཨ་པཱ་ད་ཀ་པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་པཱ་ད་ཀཱ་ནཾ པ་ཀི་ཎྞ་ཀ་ས་ངྑཱ་ར་པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ནི ས་མྨ་སི་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏཱ་ན་ཉྩ མ་གྒཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནི་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ནི་ཡ་མོ་ཡེ་ཝེ་ཏྠ ཨེ་ཀ་ནྟི་ཀོ པ་དྷཱ་ན་ཉྩཱ་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ‘‘ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ནི་ཡ་མེ་ནེ་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨི་ཏ་རེཏི དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནི་ཀཱ་དི་མ་གྒཱ. པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ་ནཾ ཨ་ངྒཱ་ནཾ ཨ་ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཝི་རཱ་ག་བྷཱ་ཝ་ནཱ་བྷཱུ་ཏཱ ཝུ་ཊྛཱ་ན་གཱ་མི་ནི་ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏེ་ན པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ་ན ཨཱ་ཧི་ཏ་ཝི་སེ་སཱ མ་གྒ་སྶ ཛྷཱ་ན་ངྒཱ་དི་ཝི་སེ་ས་ནི་ཡཱ་མི་ཀཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ‘‘པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ནི་ཡ་མེ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་ཐཱ ཙ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏེ་ན པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ་ན, ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱུ་ཏེ་ན ས་མྨ་སི་ཏ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ་ན ཨུ་བྷ་ཡ་ས་བྦྷཱ་ཝེ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ཧི་ཏ་ཝི་སེ་སཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ ནི་ཡ་མེ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཝཾ སེ་ས་ཝཱ་དེ་སུ་པི…པེ… ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ’’ཏི.
པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་རེ་སཱུཏི པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་རེ་སུ. ‘‘པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ པཱ་ད་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ’’ཏི (དྷ. ས. ཨ་ཊྛ. ༣༥༠) ཧི ཝུ་ཏྟཾ. ཏཾ་ཏཾ་ཝི་རཱ་གཱ་ཝི་རཱ་ག་བྷཱ་ཝ་ནཱ་བྷཱ་ཝེ་ནཱཏི ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ར་ཛྫ་ནཱ་ཝི་ར་ཛྫ་ན་བྷཱ་ཝ་ནཱ་བྷཱ་ཝེ་ན. ཏེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སྶ་པི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཝི་སེ་སཱ་དྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཏ་མཱ་ཧ.
པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མྨ་སི་ཏ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ནི་ཡེ་ཝ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་དི་ཝི་སེ་སཱ་ནཾ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མྨ་སི་ཏ་ཛ྄ཛྷཱ་ནུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ, ཏ་སྶ ས་བྦྷཱ་ཝེ. ཏ་ད་བྷཱ་ཝཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོཏི ཏ་སྶ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ.
ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནི་ཀ་སྶ མ་གྒ་སྶ ཨཱ་རུ་པྤེ ཨ་རཱུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་མེ་ཝ པཱ་ད་ཀཾ སི་ཡཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནི་ཀ་ཝ་ཛྫཱ་ན’’ནྟི. ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་སྶ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་ངྒཱ་ཏི་ཀྐ་མ་ནཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ད་ཡོ. པ་ཉྩ་ཧི ཨ་ངྒེ་ཧཱིཏི པ་ཉྩ་ཧི ཛྷཱ་ན་ངྒེ་ཧི. ‘‘ཏཾ་ཏཾ་ཝཱ་དེ་ཧི པ་ཉྙཱ་པི་ཡ་མཱ་ནཱ་ནི པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཝཱ་ད་ས་ཧ་ཙཱ་རི་ཏཱ་ཡ ‘ཝཱ་དཱ’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟཱི’’ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ‘‘ཏ་ཡོ་པེ་ཏེ ཝཱ་དེ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཝ་ད་ནྟི ཨེ་ཏེ་ཧཱི་ཏི ཝཱ ཝཱ་ད་ཀ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཝཱ་དཱ.
ཝི་པཱ་ཀ་ས་ནྟཱ་ན་སྶ…པེ… སུ་ས་ངྑ་ཏ་ཏྟཱཏི ཨེ་ཏེ་ན ཡ་སྨིཾ ས་ནྟཱ་ནེ ཀ་མྨཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ན་མེ་ཝ ཀི་ཉྩི ཝི་སེ་སཱ་དྷཱ་ནཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏི. ཡ་ཏོ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ས་ནྟཱ་ནེ ཏ་སྶ ཝི་པཱ་ཀོ, ནཱ་ཉྙ་ཏྠ.
པུ་རི་མཱ་ནུ་ལོ་མཾ ཝི་ཡ ཏནྟི ཡ་ཐཱ གོ་ཏྲ་བྷུ་ཊྛཱ་ནེ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནུ་ལོ་མ་ཏོ པུ་རི་མ་ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཉཱ་ཎཾ ཏཾ གོ་ཏྲ་བྷུ་ཊྛཱ་ནེ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནུ་ལོ་མཾ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷ་ཏི, ཨེ་ཝཾ. ཏ་ད་པཱིཏི གོ་ཏྲ་བྷུ་ཊྛཱ་ནེ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནུ་ལོ་མ་ཉཱ་ཎ་མྤི ཨ་ཉྙཾ ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཉཱ་ཎ་མེ་ཝ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷེ་ཡྻ, ཏ་སྶ ཨ་ན་ནྟ་རཾ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ. སཱ བྷཱུ་མཱིཏི སཱ པ་ཉྩུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷ་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་ཏཱ་ཡ བྷཱུ་མི. ཨེ་ཀོ བྷ་ཝོ་ཏི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟནྟི ཨེ་ཏེ་ན ས་ཏྟ བྷ་ཝེ དྭེ བྷ་ཝེ་ཏི ཨི་ད་མྤི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཝ་སེ་ན ནེ་ཏ་བྦ་ཏྠཾ, ན ཡ་ཐཱ་རུ་ཏ་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ཏྠཱ་ཡཾ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – ཨེ་ཀ་ཝཱ་རཾ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་དེ་ཝེ་སུ ཨེ་ཀ་ཝཱ་རཾ མ་ནུ་སྶེ་སཱུ་ཏི ཨེ་ཝ་མྤི མི་སྶི་ཏཱུ་པ་པ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཏེ་སུ ཨེ་ཀི་སྶཱ ཨེ་ཝ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཡཾ པ་རི་ཙྪེ་དོ. ཡཾ པ་ན ‘‘ན ཏེ བྷ་ཝཾ ཨ་ཊྛ་མ་མཱ་དི་ཡ་ནྟཱི’’ཏི (ཁུ. པཱ. ༦.༩; སུ. ནི. ༢༣༢) ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་མྤི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་བྷ་ཝཾ་ཡེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ. མ་ཧ་གྒ་ཏ་བྷ་ཝཱ་ནཾ པ་རི་ཙྪེ་དོ ན་ཏྠཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཏ་ཐཱ ‘‘ཋ་པེ་ཏྭཱ དྭེ བྷ་ཝེ’’ཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶ་བྷ་ཝཱ་ནཾ མི་སྶ་ཀ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ, ཏ་སྨཱ ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ་ཡཾ ཡེ དྭེ བྷ་ཝཱཏི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶ་ཝ་སེ་ན ཡེ དྭེ བྷ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པུ་རི་མ་ཝི་ཀ་པྤེ་སུ པུ་གྒ་ལ་བྷེ་དེ་ན པ་ཊི་པ་དཱ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཀ་སྶ་ཙི ཙ་ལ་ཏཱི་ཏི, ཀ་སྶ་ཙི ན ཙ་ལ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཙ་ལ་ཏི ཨེ་ཝཱ’’ཏི ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་མ་ནྟ་རེ་ན ཨ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ. ཡ་སྨཱ པ་ན ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (དྷ. ས. ཨ་ཊྛ. ༣༥༠ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཀུ་ས་ལ་པ་ཀི་ཎྞ་ཀ་ཀ་ཐཱ) ‘‘ཡ་ཐཱ ཙ པ་ཊི་པ་དཱ, ཨེ་ཝཾ ཨ་དྷི་པ་ཏི་པི ཙ་ལ་ཏི ཨེ་ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ས་བྦེ་ས་མྤི པ་ཊི་པ་དཱ་སུ ཨ་བྷེ་དེ་ན ག་ཧི་ཏཱ་སུ ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན ཙ་ལ་ནཾ ས་མྦྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ‘‘ཙ་ལ་ཏི་ཙྩེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ, ན ན ཙ་ལ་ཏཱི’’ཏི ཏ་ཏི་ཡ་ཝི་ཀ་པྤོ ཙ་ལ་ནཱ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎོ ཝུ་ཏྟོ.
ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཀུ་ས་ལ་པ་ཀི་ཎྞ་ཀ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
པ་ཋ་མ་མ་གྒ་ཝཱི་ས་ཏི་མ་ཧཱ་ན་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༥༧. ཛྷཱ་ན་མ་གྒཱ་དི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ཧི ཀ་ཐི་ཏེ བོ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཀཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ, ཝི་སེ་ས་ཏོ པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ‘‘ཛྷཱ་ནཾ བྷཱ་ཝེ་མི མ་གྒཾ བྷཱ་ཝེ་མཱི’’ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ‘‘ཡ་སྶ པུ་བྦ་བྷཱ་གེ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
༣༥༨. ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཏ་ཐཱ ཙི་ཏྟ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན པུ་བྦ་བྷཱ་གཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རེ་ན. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཡ་སྶ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ད་ནུ་རཱུ་པ་བ་ལཱཏི ཨ་དྷི་པ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡ་ལཱ་བྷེ་ན ས་ཏྟི་ཝི་སེ་ས་ཡོ་ག་མཱ་ཧ. ཡ་དི པུ་བྦ་བྷཱ་གཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཚ་ནྡཱ་དཱི་ནཾ ཨ་དྷི་པ་ཏི་བྷཱ་ཝོ, ཀི་མ་ཏྠ་མེ་ཏེ་ཡེ་ཝ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཱ, ན་ནུ ས་དྡྷཱ་དཱི་ན་མྤི པུ་བྦ་བྷཱ་གཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རོ ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སེ་ས་དྷ་མྨཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཨ་ཏཾ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱཏི ས་མྤ་ཡུ་ཏྟེ་ཧི སཱ་ཏི་ས་ཡ་མ་ནུ་ཝ་ཏྟི་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝ་ར་ཧི་ཏ་ཏྟཱ. ཀི་ཉྩཱ་པི ཧི ས་དྡྷཱ་ད་ཡོ་པི ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་ཡ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟེ་ཧི ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ཡ་ནྟི, ཨེ་ཀ་སྨིཾ པ་ན ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དེ ས་མ་དྷུ་རེ་ན ཨ་ཉྙེ་ན ཝི་ནཱ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟེ་ཧི ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ནཱི་ཡ་བྷཱ་ཝོ ན ཏེ་སཾ ཡ་ཐཱ ཚ་ནྡཱ་དཱི་ན་ནྟི ཏེ་ཡེ་ཝ ཨ་དྷི་པ་ཏི་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཏྟཱ. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ཨི་ནྡྲི་ཡ་ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་དྷི་པ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ ཝི་སེ་སོ པ་རི་བྱ་ཏྟོ ཧོ་ཏི.
ཙ་ཏུ་མ་གྒ་ན་ཡ་ས་ཧ་སྶ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༦༢. མཱ་ན་སྶ དི་ཊྛི་ས་དི་སཱ པ་ཝ་ཏྟི. ཏ་ཐཱ ཧི སོ ཨ་དྷི་པ་ཏི ཝི་ཡ ཨ་ཉྙཱ་དྷི་པ་ཏི་ནཱ དི་ཊྛི་ཡཱ ས་ཧ ན་པྤ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི. ཨེ་ཀ་དེ་ས…པེ… ཨུ་པ་མཱ ཧོ་ཏི, ན ས་བྦ་སཱ་མ་ཉྙེ་ན, ཨི་ཏ་ར་ཐཱ སཱུ་རི་ཡ་ཏྠ་ངྒ་མ་ནེ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རཱ་ཝ་ཏྠ་ར་ཎཾ ཝི་ཡ ཨ་གྒ་མ་གྒ་ཏི་རོ་དྷཱ་ནེ ས་ཙྩ་པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ཀ་ཏ་མ་པྤ་ཝ་ཏྟི ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙནྟི ཨ་ཉྙེ ཨ་ཉྙེ. ‘‘ཨཱ་ནཱི་ཏཾ ཨི་དཾ སུ་ཏྟ’’ནྟི ཝི་བྷ་ཏྟི པ་རི་ཎཱ་མེ་ཏ་བྦཱ. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནཱཏི ཨི་མི་སྶཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན. ན ཨུ་པ་མཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ ན ཨུ་པ་མཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནཱཏི ཝཱ ཨེ་ཏ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེ་ན ན་ཡེ་ན ཨི་མི་སྶཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཨུ་པ་མཱ་ཡ ན ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཨ་ཝ་ཡ་ཝཱ ཝི་ཡ ཧོ་ནྟི, ཡེ་ན ཏེ ཙེ་ཏ་སི ནི་ཡུ་ཏྟཱ, ཙི་ཏྟ་སྶ ཨེ་ཏེ་ཏི ཙ ཙེ་ཏ་སི་ཀཱཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཙྩ་ནྟི, ན པ་ན ‘‘ཕ་སྶི་ཀཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.
ཀུ་ས་ལ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.