༤. ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༢༧. ‘‘ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ཀ་ཏྭཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ནེ་ན ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀ་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ཉཱ་ཏ་ཀཱ་ན་མྤི ས་ཏུ་པྤཱ་དཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ན ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ནྟི དྷ་མྨ་སི་རི་ཏྠེ་རོ. ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ ཁེ་ཏྟནྟི ཨེ་ཏྠ ཀི་ཉྩཱ་པི ཏི་ཝི་དྷཾ དི་སྶ་ཏི, ཏཾ པ་ན ཨེ་ཝཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ, ཡ་སྨིཾ ཁེ་ཏྟེ པ་རི་ཡེ་སི་ཏུཾ ལ་བྷ་ཏི, ཏཾ པ་རི་ཡེ་ས་ན་ཁེ་ཏྟཾ ནཱ་མ, ‘‘ཨེ་ཝཾ ཀ་ར་ཎ་ནི་ཝཱ་ས་ནཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཁེ་ཏྟཱ་ནི་པཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏྠ པ་ཙྪི་མེ་ན པུ་རི་མ་གྒཱ་ཧོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, ན པུ་རི་མེ་ན པ་ཙྪི་མ་གྒཱ་ཧོ, ཡ་ཐཱ་ལཱ་བྷ་ནྟི ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཁེ་ཏྟེ་ན པ་ཙྪི་མེ་ན པུ་རི་མཱ་ནཾ ཏི་ཎྞཾ གཱ་ཧོ ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ ནི་ཝཱ་ས་ན་ཁེ་ཏྟེ་ན དྭི་ནྣཾ པུ་རི་མཱ་ནཾ. ཀ་ར་ཎ་ཁེ་ཏྟེ་ན པ་ན ཨེ་ཀ་སྶེ་ཝ པུ་རི་མ་སྶ གཱ་ཧོ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཨེ་ཏྠ པ་ན ཀི་ཉྩཱ་པི ཀ་ར་ཎ་ཁེ་ཏྟ་ནི་ཝཱ་ས་ན་ཁེ་ཏྟཱ་ནཾ ཀཱ་ལ་ཏོ ནཱ་ན་ཏྟཾ ན་ཏྠི, ཀི་རི་ཡ་ཏོ པ་ན ‘‘ཨ་ཊྛིཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་ཝཱ་སེ་ཏ་བྦ’’ནྟི པཱ་ལི༹་ཝ་ཙ་ན་ཏོ, ཏ་སྨཱ དྭི་དྷཱ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ་བྷཱ་ཝེ་ན, ཏ་ད་ཏྠ་སི་དྡྷི་ཏོ ཙ, ཀ་ཐཾ པ་ནེ་ཏྠ ནཱ་ན་ཏྟཾ ན་ཏྠཱི་ཏི པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཙེ? པཱ་ལི༹་ཏོ, ‘‘ཨ་ཌྜྷ་མཱ་སོ སེ་སོ གི་མྷཱ་ན་ནྟི ཀ་ཏྭཱ ནི་ཝཱ་སེ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཧི པཱ་ལི༹, ཏ་ཐཱ མཱ་ཏི་ཀཱ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཏོ (ཀ་ངྑཱ. ཨ་ཊྛ. ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ཙ.
ཏ་ཐཱ་ཧ ‘‘པ་ཙྪི་མོ ཨ་ཌྜྷ་མཱ་སོ ཀ་ར་ཎ་ནི་ཝཱ་ས་ན་ཁེ་ཏྟ་མྤཱི’’ཏི, ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཏི་ཝི་དྷ་མེ་ཝ ཁེ་ཏྟ་ནྟི་པི སི་དྡྷཾ. ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ་ཡཾ པ་ན ཀ་ཏྠ་ཙི པོ་ཏྠ་ཀེ ‘‘ཛེ་ཊྛ་མཱུ་ལ་པུ་ཎྞ་མཱ་སི་ཡཱ པ་ཙྪི་མ་པཱ་ཊི་པ་ད་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ཀཱ་ལ༹་པ་ཀྑུ་པོ་ས་ཐོ, ཨ་ཡ་མེ་ཀོ ཨ་དྡྷ་མཱ་སོ པ་རི་ཡེ་ས་ན་ཁེ་ཏྟ་ཉྩེ་ཝ ཀ་ར་ཎ་ཁེ་ཏྟ་ཉྩ. ཨེ་ཏ་སྨི་ཉྷི ཨ་ནྟ་རེ ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀཾ ཨ་ལ་དྡྷཾ པ་རི་ཡེ་སི་ཏུཾ, ལ་དྡྷཾ ཀཱ་ཏུ་ཉྩ ཝ་ཊྚ་ཏི, ནི་ཝཱ་སེ་ཏུཾ, ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུ་ཉྩ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི པཱ་ཋོ དི་སྶ་ཏི, སོ ཨ་པཱ་ཋོ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་པཱ་ལི༹་མཱ་ཏི་ཀཱ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝི་རོ་དྷ་ཏོ, ཏ་སྨཱ ཏ་ཏྠ ‘‘ཨ་ལ་དྡྷཾ པ་རི་ཡེ་སི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཀཱ་ཏུཾ, ནི་ཝཱ་སེ་ཏུཾ, ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུ་ཉྩ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི པཱ་ཋོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཝ པ་ཙྪི་མེ་ན པུ་རི་མ་གྒཱ་ཧ་སི་དྡྷི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ, ན པུ་རི་མེ་ན ཀ་ར་ཎ་ཁེ་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ གཱ་ཧོ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི. ‘‘མཱ་སོ སེ་སོ གི་མྷཱ་ན་ནྟི ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀ་ཙཱི་ཝ་རཾ པ་རི་ཡེ་སི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཧི ཝུ་ཏྟཾ, ན, ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཨ་ཡ་མེ་ཀོ ཨ་དྡྷ་མཱ་སོ པ་རི་ཡེ་ས་ན་ཁེ་ཏྟ་ཉྩེ་ཝ ཀ་ར་ཎ་ཁེ་ཏྟ་ཉྩཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ་ཏི ཙེ? ན, ཏ་སྶ ལེ་ཁ་ན་དོ་ས་ཏྟཱ, ཏ་ཐཱ སཱ་དྷི་ཏཾ. ཀ་ར་ཎ་ཁེ་ཏྟེ་ན པ་ན ནི་ཝཱ་ས་ན་ཁེ་ཏྟ་གྒཱ་ཧོ ཨ་ཏྠི ཀཱ་ལ་ནཱ་ན་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཏེ་ནེ་ཝ པུ་བྦེ ཡ་ཐཱ་ལཱ་བྷ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཀ་ཏཾ, ཏ་ཐཱ ཙ སཱ་དྷི་ཏ་མེ་ཝ, ན བྷེ་དོ པ་ན་ཏྠི, པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ. ནི་ཝཱ་ས་ན་ཀྑེ་ཏྟེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཀྑེ་ཏྟ་གྒཱ་ཧོ ན་ཏྠི ཨེ་ཝ, ན ཧི པུ་རི་མེ་ན པ་ཙྪི་མ་གྒཱ་ཧོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ན པཱ་ལི༹་ཝི་རོ་དྷ་ཏོ་ཏི ཙེ? ན, ཏ་ད་ཏྠཱ་ཛཱ་ན་ན་ཏོ. ‘‘མཱ་སོ སེ་སོ གི་མྷཱ་ན་ནྟི ཨ་དྡྷ་མཱ་སོ སེ་སོ གི་མྷཱ་ན’’ནྟི ཨེ་ཏྠ ཨི་ཏི-ས་དྡ་སྶ ཧི ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ར་ཏོ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཁེ་ཏྟ་ད་སྶ་ན་ཏོ ཨི་ཏ་ར་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཁེ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ ད་སྶི་ཏོ་ཝ ཧོ་ཏི. དི་ནྣ་པུ་བྦ་ཏོ་པི ཉཱ་ཏ་ཀ་པ་ཝཱ་རི་ཏ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ནི་པྥཱ་དེ་ནྟ་སྶ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ པི་ཊྛི་ས་མ་ཡ་ཏྟཱ, པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀ་དཱ་ཡ་ཀཱ ནཱ་མ ས་ངྒྷ་སྶ ཝཱ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཝཱ ཨ་པ་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་སཾ་ཝ་ཙྪ་རཾ དེ་ནྟཱ, ཏ་ཏྠ ས་ཏུ་པྤཱ་དོ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཝ་ཏྟ་བྷེ་དེ དུ་ཀྐ་ཊ་ནྟི ཏ་ད་ཉྙེ་སུ.
‘‘ས་ཙེ ཀ་ཏ…པེ… ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀ་དི་ཝ་སེ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཱ…པེ… ཚ མཱ་སེ པ་རི་ཧཱ་རཾ ལ་བྷ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨ་ནྟོ་ཝ་སྶེ་པི ཡཱ་ཝ ཝ་སྶཱ་ན་སྶ པ་ཙྪི་མ་དི་ཝ་སཱ ཨ་ཀ་ཏཱ པ་རི་ཧཱ་རཾ ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི དཱི་པི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཀ་སྨཱ ན ཝི་ཙཱ་རི་ཏ་ནྟི ཙེ? ཨ་ཏྠཱ་པ་ཏྟི་སི་དྡྷ་ཏྟཱ. ‘‘ཚ མཱ་སེ པ་རི་ཧཱ་རཾ ལ་བྷ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨ་ཀ་ཏཱ ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི སི་དྡྷ་མེ་ཝ, ཏཾ ཀི་ཉྩཱ་པི སི་དྡྷཾ, ས་རཱུ་པེ་ན པ་ན ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ས་རཱུ་པེ་ན ད་སྶེ་ཏུཾ, དུ་སྶ་དྡྷཱ་པ་ཡ་ཏྟཱ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཏོ ད་སྶེ་ཏུ་ཉྩ ཨི་ད་མཱ་ར་དྡྷཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན, ‘‘ཡ་ཐཱ ཙེ་ཏྠ, ཨེ་ཝཾ ཀ་ཐི་ན་བྦྷ་ནྟ་རེ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཙཱི་ཝ་ར་མྤི ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཨ་ནུ་ག་ཎྛི་པ་དེ ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ དུ་ཝུ་ཏྟཾ ཏ་ཏྠེ་ཝ པུ་བྦཱ་པ་ར་ཝི་རོ་དྷ་ཏོ. ཡ་ཉྩེ་ཏྠ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཙ་ནཾ སཱ་དྷ་ཀ་ཏྟེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ཏ་མ་ཏྠཾ ན སཱ་དྷེ་ཏི. ‘‘ཡ་དི ན་པྤ་ཧོ་ཏི ཡཱ་ཝ ཀ་ཏྟི་ཀ་པུ་ཎྞ་མཱ པ་རི་ཧཱ་རཾ ལ་བྷ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་པྤ་ཧོ་ནྟ་སྶ ཡཱ་ཝ ཀ་ཏྟི་ཀ་པུ་ཎྞ་མཱ ཏཱ་ཝ པ་རི་ཧཱ་ར་ཁེ་ཏྟཾ, ཏ་ཏོ པ་རཾ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སོ་པི ན ཧོ་ཏཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨ་པྤ་ཧོ་ན་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཀ་ཏཱ་ཝ ཡཱ་ཝ ཀ་ཏྟི་ཀ་པུ་ཎྞ་མཱ པ་རི་ཧཱ་རཾ ལ་བྷ་ཏི, ཏ་ཏོ པ་རཾ ན ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི སི་དྡྷཾ. ཏ་ཐཱ ཏ་དེ་ཝ ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་ཏ་པ་རི་ཧཱ་རཾ ན ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཀ་ཏྟི་ཀ་པུ་ཎྞ་མ་དི་ཝ་སེ་ཡེ་ཝ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཱ. ‘‘ཨ་པྤ་ཧོ་ནྟེ ད་སཱ་ཧེ ཨ་ནྟོ་ཝ་སྶེ ཀ་ར་ཎ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ པ་མཱ་ཎ’’ནྟི ལི་ཁི་ཏཾ.
ཨེ་ཏྠཱ་ཧ – ‘‘ཨེ་ཀཱ་ཧ་དྭཱི་ཧཱ་དི་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཀ་སྨཱ? གི་མྷ་དི་ཝ་སཱ་ནཾ ཨ་ན་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཀཱ་ལ་ཏྟཱ, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ ‘‘ཨ་ནྟོ་ད་སཱ་ཧེ ཝཱ ཏ་ད་ཧེ་ཡེ་ཝ ཝཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཱ’ཏི ཙ སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ གི་མྷ་དི་ཝ་སཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཁེ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ས་ངྒ་ཏོ’’ཏི. ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཙྩ་ཏི – ན, ཏ་ད་ཏྠཱ་ཛཱ་ན་ན་ཏོ. ད་སཱ་ཧཱ་ནཱ་ག་ཏཱ་ཡ ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀཱ་ཡ གི་མྷ་དི་ཝ་སཱ ད་སཱ་ཧཱ ཧོ་ནྟི, པ་ཋ་མ་དི་ཝ་སེ ཙ ལ་དྡྷཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀཱ ད་སཱ་ཧཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ་པི ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཁེ་ཏྟཾ ཨ་པྤ་ཏྟ་ཏྟཱ ན ཙ ཏཱ་ཝ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ ཧོ་ཏི, ཝུ་ཏྟ་ཉྩེ་ཏཾ ‘‘ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀ་ཏོ པུ་བྦེ ད་སཱ་ཧཱ་ཏི་ཀྐ་མེ་པི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི.
ཨ་ནྟོ་ད་སཱ་ཧེ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཱཏི ཨི་དཾ ན ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཨ་ནྟ་རེ གི་མྷ་དི་ཝ་སེ་པི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ དཱི་པེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཀི་ནྟུ གི་མྷ་དི་ཝ་སེ ཙེ ཨུ་པྤ་ནྣཱ, ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཁེ་ཏྟེ ཙ ཨ་ནྟོ་ད་སཱ་ཧཾ ཧོ་ཏི, ཨ་ནྟོ་ད་སཱ་ཧེ ཁེ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཱ, ན ཁེ་ཏྟ་ནྟི ཀ་ཏྭཱ ད་སཱ་ཧཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏ་བྦ་ནྟི དཱི་པེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཀ་སྨཱ? གི་མྷ་དི་ཝ་སཱ་ན་མྤི ག་ཎ་ནཱུ་པ་ག་ཏྟཱ, ཏ་སྨཱ ཨ་ཁེ་ཏྟ་དི་ཝ་སེ་པི ག་ཎེ་ཏྭཱ ཁེ་ཏྟེ ཨེ་ཝ ‘‘ཨ་ནྟོ་ད་སཱ་ཧེ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི.
ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.