༣. པ་ཏྟ་ཝ་གྒོ
༡. པ་ཏྟ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༩༨. བ་ཧཱུ པ་ཏྟེ ས་ནྣི་ཙ་ཡནྟི ཨེ་ཏྠ ས་ནྣི་ཙ་ཡནྟི བྷཱ་ཝ་ན་པུཾ་ས་ཀཾ, བ་ཧཱུ པ་ཏྟེ ཝཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་ནྣི་ཙ་ཡཾ ཀ་རི་སྶ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཨ་ཌྜྷ་ཏེ་ར་ས་པ་ལ་མཱ་སཱ་ནཾ གཱ་ཧི་ཀཱ’’ཏི ལི་ཁི་ཏཾ. ཨེ་ཏྠ –
‘‘ཀུ་ཌུ་ཝོ ཙ་ཏུ་པ་ལེ་ཡྻོ, ཀུ་ཌུ་ཝཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་གྒུ་ཎཾ;
པ་ཏྠཾ ཙ་ཏུ་གྒུ་ཎོ མཱ་སཱ-ཏི ཀ་མཱ་ཧུ ཙ་ཏུ་གྒུ་ཎ’’ནྟི. –
ཨཱ་དིཾ ལོ་ཀ་ཝོ་ཧཱ་རཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ་ཝ ཀེ་ཙི པ་པ་ཉྩེ་ནྟི.
༦༠༢. ཁཱ་ད་ནནྟི ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ སཱུ་པཱ་དི. ‘‘བྱ་ཉྫ་ན་སྶ མ་ཏྟཱ ནཱ་མ ཨོ་ད་ན་ཏོ ཙ་ཏུ་ཏྠོ བྷཱ་གོ’’ཏི (མ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༣༨༧) བྲ་ཧྨཱ་ཡུ་སུ་ཏྟ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨཱ་ལོ་པ་སྶ ཙ་ཏུ་ཏྠ་བྷཱ་གཾ བྱ་ཉྫ་ནཾ ཨ་ནུ་རཱུ་པ་ནྟི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ‘‘བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ པ་ཏྟ་ས་ནྣི་ཙ་ཡ་སྶ ཝཱ་རི་ཏ་ཏྟཱ ཏ་ད་ནུ་ལོ་མ་ཏོ བྷི་ཀྑཱུ་ན་མྤི དུ་ཏི་ཡོ ཝཱ་རི་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ན ཡུ་ཏྟཾ, པཱ་ལི༹་ཡཉྷི ‘‘ས་ནྣི་ཙ་ཡཾ ཀ་རེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ན་དྷི་ཊྛི་ཏོ ཨ་ཝི་ཀ་པྤི་ཏོ’’ཏི (པཱ་ཙི. ༧༣༥) ཝུ་ཏྟཾ. སོ ཧི ཀ་ཐི་ན་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༠༦ ཨཱ་ད་ཡོ) ནི་ཙ་ཡ་ས་ནྣི་དྷི ཝི་ཡ ཨེ་ཀོ་པི པུ་ན་དི་ཝ་སེ ‘‘ས་ནྣི་ཙ་ཡོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ན་ནྟ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་དེ པ་ན ‘‘དུ་ཏི་ཡོ ཝཱ་རི་ཏོ་ཏི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ནི་ཡ་ཏཾ, ཏ་སྨཱ དྭེ པ་ཏྟེ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུཾ ན ལ་བྷ་ཏི. ས་ཙེ ཨེ་ཀ་ཏོ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏི, དྭེ་པི ན ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏཱ ཧོ་ནྟི. ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏི, དུ་ཏི་ཡོ ཨ་ན་དྷི་ཊྛི་ཏོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཝི་ཀ་པྤེ་ཏུཾ པ་ན བ་ཧཱུ་པི ལ་བྷ་ཏི. ཨི་དཱ་ནི ཝ་ཏྟ་བྦཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ནཱ་མ་མ་ཏྟེ ཝི་སེ་སོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ནཱ་མནྟི མ་ཛ྄ཛྷི་མོ མ་ཛ྄ཛྷི་མོ་མ་ཀོ མ་ཛ྄ཛྷི་མུ་ཀྐ་ཊྛོ་ཏི་ཨཱ་དི.
༦༠༨. ‘‘པཱ་ཀ་སྶ ཧི ཨཱུ་ན་ཏྟཱ པ་ཏྟ་ས་ངྑྱཾ ན ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏ་པ་ཏྟོ་པི ཁ་ར་པཱ་ཀེ་ན སེ་ཏ་ཏྟཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་ཛ་ཧ་ཏཱི་ཏི ཙེ? ན, ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཝི་ཛ་ཧ་ནེ་སུ ན་ཝ་སུ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ, ཏ་སྨཱ པ་ཋ་མ་པཱ་ཀཱ་ནཾ ཨེ་ཝ ཨཱུ་ན་ཏྟཱ པ་ཏྟ་ས་ངྑྱཾ ན ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་སྨིཾ ས་ཏི ཨ་ཉྙཾ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ‘‘ཨཱུ་ན་པ་ཉྩ་བ་ནྡྷ་ནེ་ནཱ’’ཏི ཧི ཝུ་ཏྟཾ. ཚི་དྡེ, རཱ་ཛི་ཡཱ ཝཱ ཧི ས་ཏི ཏེ་ཧི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་ཛ་ཧ་ཏཱི་ཏི ཝི་ཛ་ཧི་ཏེ ནཱ་ཡཾ པ་ཊི་སེ་དྷོ, ཏ་སྨཱ པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ, ཝི་ཀ་པྤེ་ཏྭཱ་པི ཨ་ཉྙཾ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏུཾ ན ལ་བྷ་ཏི.
ཨེ་ཝཾ པ་ཏྟ་ཀཱ་ར་ཀོ མཱུ་ལཾ ལ་བྷི་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏྠ པ་ཙི་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏ་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ. དཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧུ་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏྠ དི་ནྣ་དི་ཝ་ས་ཏོ, སུ་ཏ་དི་ཝ་ས་ཏོ ཝཱ པ་ཊྛཱ་ཡ ད་སཱ་ཧཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ལི་ངྒ་པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ན པ་ན ད་སཱ་ཧཱ་ཏི་ཀྐ་མེ པ་ཏྟ་སཱ་མི་ཀ་སྶ བྷི་ཀྑུ་སྶ, བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ པ་ན ར་ཏྟཱ་ཏི་ཀྐ་མེ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ.
པ་ཏྟ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. ཨཱུ་ན་པ་ཉྩ་བ་ནྡྷ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༡༢-༣. བ་ཧཱུ པ་ཏྟེ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ནྟཱིཏི ཨེ་ཀ་མེ་ཀཾ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ནྟཱ བ་ཧཱུ བྷི་ཀྑཱུ བ་ཧཱུ པ་ཏྟེ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ནྟི, བ་ཧཱུ ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ པ་ཏྟེ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཏྟོ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏ་བྦོ, ཡོ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི ཨི་དཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ཨཱུ་ན་པ་ཉྩ་བ་ནྡྷ་ནེ་ན ས་མཱུ་ཧ་ཏཾ ཧོ་ཏི ན ཧོ་ཏཱི་ཏི? ན ཧོ་ཏི ཏ་མེ་ཝ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏི, པ་ཡོ་གེ དུ་ཀྐ་ཊ’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ་ཏི ཨེ་ཀེ. པ་ཊི་ལཱ་བྷ་མྤི པ་རི་ཡཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ཏཾ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ཏཾ ‘‘པ་ཊི་ལཱ་བྷེ་ན ནི་སྶ་གྒི་ཡོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་མཱུ་ཧ་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཉྙ་ཐཱ ས་དུ་ཀྐ་ཊཾ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཝཱ་ར་ཝི་རོ་དྷོ ཙ. ཡཱ ཀཱ་ཙི པ་ན ཨ་ཀ་ཏ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི ཨ་ན་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཀཱ་ལེ དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ. བྷི་ནྣེ་ནཱཏི ཨི་ཏྠ་མྦྷཱུ་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎེ, བྷེ་དེ་ནཱཏི ཝཱ ཨ་ཏྠོ, ཧེ་ཏྭ་ཏྠེ ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ.
ཨཱུ་ན་པ་ཉྩ་བ་ནྡྷ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. བྷེ་ས་ཛྫ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༢༠. ‘‘སཱ ཨ་ཧོ་སི སུ་ཝ་ཎྞ་མཱ་ལཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཋ་པེ་ཏྭཱ ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀེ ཨ་ཉྙེ་སཾ ཡ་ཐཱ་སུ་ཁཾ རཱུ་པི་ཡཾ དཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི ཨུ་གྒ་ཎྷཱ་པེ་ཏུཾ, ས་བྱོ་ཧཱ་རཱ་པེ་བྷུ་ཉྩཱ་ཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ, ཝཱི་མཾ་སི་ཏ་བྦཾ ཨི་དྡྷི་མ་སྶ ཨི་དྡྷི་ཝི་ས་ཡ་ཏྟཱ.
༦༢༢. ‘‘ཡེ་སཾ མཾ་སཾ ཀ་པྤ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ནེ་ན ཡེ་སཾ མཾ་སཾ ན ཀ་པྤ་ཏི, ཏེ་སཾ ས་པྤི་ཨཱ་དི ཀི་ཉྩཱ་པི ན ཀ་པྤ་ཏི, ན པ་ན ནི་སྶ་གྒི་ཡ་ཝ་ཏྠཱུ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཐཱ ན པ་ཎཱི་ཏ་བྷོ་ཛ་ན་ཝ་ཏྠཱུ་ཏི. ཨུ་གྒ་ཧི་ཏ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་ཀྑི་ཏྟནྟི ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཎ་ཏྠཾ ནི་ཀྑི་ཏྟཾ. ཨི་ཏ་ར་ཉྷི པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་རི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨུ་བྷ་ཡེ་ས་མྤཱིཏི པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏེ་ཧི, པུ་རེ་བྷ་ཏྟཾ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏེ་ཧི ཙ ཀ་ཏཱ་ནཾ. ‘‘མཾ་ས་སྶ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཏྟཱ’’ཏི ཀཱ་ར་ཎ་པ་ཏི་རཱུ་པ་ཀཾ ཝ་ཏྭཱ. ཁཱ་དིཾ་སཱུཏི ‘‘ཝི་ཀཱ་ལེ ཀེ་ཝ་ལཾ ན་ཝ་ནཱི་ཏ་མེ་ཝ ཁཱ་དི་ཏུ་ཀཱ་མེ་ན ད་དྷི་ཏ་ཀྐ་ག་ཏཱ་ནི ཨ་པ་ནེ་ཏ་བྦཱ་ནི, པ་ཙི་ཏུ་ཀཱ་མ་སྶ སཱ་མཾ་པཱ་ཀཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཐེ་ར་སྶ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཁ་ཡཾ ག་མི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཁཱི་རཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པ་ཀྐ་ས་པྤི ཝི་ཀཱ་ལེ ཀ་པྤ་ཏཱི་ཏི སི་དྡྷཾ. བྷེ་ས་ཛྫེ་ཧཱིཏི ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀ་བྷེ་ས་ཛྫེ་ཧི. ཀ་ཏ་ཏེ་ལཾ པུ་རེ་བྷ་ཏྟནྟི ཨ་པ་ཙི་ཏྭཱ ཀ་ཏཾ ཨེ་ཝ. ཨུ་ཎྷོ་ད་ཀེ་ནཱཏི ཏཱ་པ་ན་བྷཱ་ཝཾ དཱི་པེ་ཏཱི་ཏི ཀེ་ཙི, ཏཾ ན སུ་ནྡ་རཾ. ནི་བྦ་ཊྚི་ཏ་ཏྟཱཏི པི་ཉྙཱ་ཀཱ་དི་ཏོ. ‘‘ཏེ་ལ་ཏྠཱ་ཡ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ…པེ… དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨ་ཏེ་ལ་ཏྠཱ་ཡ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏེ་ཧི, ས་ཏྟཱ་ཧཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟེ་ཧི་པི ཀ་ཏ་ཏེ་ལཾ ཀ་ཏ་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཚཱ་ཡཱ དི་སྶ་ཏི, ཀ་ར་མ་ནྡཾ རུ་ཀྑ་སཱ་རོ་ཏི ཀེ་ཙི.
༦༢༣. ཨ་ཝ་ས་ཀ་ས་ཊེ ཡ་སྨཱ ཁཱི་རཱ་དཱི་ནི པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཏེ་ལཾ པ་ཙ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཀ་ས་ཊཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏེ་ལ་མེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་ཀྐ་ཏེ་ལ་ཀ་ས་ཊེ ཝི་ཡ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི. ཝ་སཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ པ་ཀྐ་ཏྟཱ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཙེ? ཝ་ད་ཐ, བྷ་ནྟེ, ན་ཝ་ནཱི་ཏེ ད་དྷི་གུ་ལི༹་ཀཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ས་མྦ་ནྡྷོ. མ་དྷུ་མྷི ཙ་ཏྟཱ་རོ ཀཱ་ལི་ཀཱ ཡ་ཐཱ་ས་མྦྷ་ཝཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ, ཨུ་ཙྪུ་མྷི ཙ, ཀ་ཐཾ? ས་མ་ཀྑི་ཀཾ སེ་ལ༹་ཀཾ མ་དྷུ ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཾ. ཨ་ནེ་ལ་ཀཾ ཨུ་ད་ཀ་ས་མྦྷི་ནྣཾ ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀཾ, ཨ་ས་མྦྷི་ནྣཾ ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀཾ, མ་དྷུ་སི་ཊྛཾ པ་རི་སུ་དྡྷཾ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀཾ. ཏ་ཐཱ ཨུ་ཙྪུ ཝཱ ར་སོ ཝཱ ས་ཀ་ས་ཊོ ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀོ, ནི་ཀྐ་ས་ཊོ ཨུ་ད་ཀ་ས་མྦྷི་ནྣོ ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀོ, ཨ་ས་མྦྷི་ནྣོ ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀོ, སུ་ཀྑ་ཀ་ས་ཊཾ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཀ་སྨཱ? ཨུ་ད་ཀ་ས་མྦྷེ་ད་ཝི་སེ་ས་ཏོ.
ཀིཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི? ཙ་ཏཱུ་སུ ཀཱ་ལི་ཀེ་སུ པུ་བྦཾ པུ་བྦཾ ག་རུ་ཀཾ, ཨ་པ་རཾ ཨ་པ་རཾ ལ་ཧུ་ཀཾ. ཏེ་སུ ཙཱ་ཡཾ ཨུ་ད་ཀ་ས་མྦྷེ་དོ ག་རུ་ཀཾ ལ་ཧུ་ཀཾ ཀ་རོ་ཏི, ལ་ཧུ་ཀ་ཉྩ ག་རུ་ཀཾ. ཨ་མྦ་ར་སཱ་དཱི་ནི ཧི ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཏྟཱ ག་རུ་ཀཱ་ནི, ཨུ་ད་ཀ་ས་མྦྷེ་དོ པ་ན ཏཱ་ནི ཨ་མྦ་པཱ་ནཱ་དི་ས་མ་ཉྙཾ ད་ཏྭཱ ལ་ཧུ་ཀཱ་ནི ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀཱ་ནི ཀ་རོ་ཏི. ‘‘ཕཱ་ཎི་ཏཾ ནཱ་མ ཨུ་ཙྪུ་མྷཱ ནི་བྦ་ཏྟ་ནྟི ཨུ་ཙྪུ་ར་སཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡཱ’’ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨུ་ཙྪུ་ར་སོ ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀོ་ཏི སི་དྡྷཾ. ཏ་ཏྠ ‘‘ཨུ་ད་ཀ་ས་མྦྷེ་དོ ཏཾ ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དིཾ བ་ཧུཾ ཝ་ཏྭཱ ཡོ་ཛི་ཏཱ.
ཨ་པི་ཙེ་ཏྠ ཨུ་ཙྪུ་ར་སོ ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་ཙྪུ་ར་ས’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༠༠) ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱ གུ་ལོ༹་ད་ཀཾ ཝི་ཡ ཨུ་ཙྪུ་ར་ས་སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ཨུ་ད་ཀེ་ན ཨ་ས་མྦྷི་ནྣོ་པི ཨ་གི་ལཱ་ན་སྶ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཨུ་ཙྪུ་ར་སོ ནི་ཀ་ས་ཊོ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི (མ་ཧཱ. ཨ་ཊྛ. ༣༠༠). ཨ་ཡཾ ས་བྦོ ནོ ཏ་ཀྐོ་ཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ. ཀེ་ཙི པ་ནཱ་ཧུ ‘‘ཕཱ་ཎི་ཏཾ ནཱ་མ ཨུ་ཙྪུ་མྷཱ ནི་བྦ་ཏྟ’ནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏོ, ‘ཨུ་ཙྪུ་ར་སཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡཱ’ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཙ ཨུ་ཙྪུ་ར་སོ ཕཱ་ཎི་ཏ་མེ་ཝ, ཏ་སྨཱ གུ་ལེ༹ ཝི་ཡ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ’’ནྟི. ཀེ་ཙི ‘‘ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀོ་ཝ ས་མཱ་ནོ ‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་ཙྪུ་ར་ས’ནྟི ཝི་སུཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ས་མྦྷི་ནྣོ་པི ཨ་གི་ལཱ་ན་སྶ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཀེ་ཙི ‘‘ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཝི་སུཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ ས་མྦྷི་ནྣོ ཝཱ ཨ་ས་མྦྷི་ནྣོ ཝཱ ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀོ་ཝ, གུ་ལོ༹་ད་ཀཾ པ་ན ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀ་མེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཀེ་ཙི ‘‘གུ་ལོ༹་ད་ཀཾ ཝི་ཡ སོ དུ་ཝི་དྷོ་པི ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀོ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི.
ཏ་ཏྠཱ་ཡཾ པ་ཋ་མཱ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་དེ ཝི་ཙཱ་ར་ཎཱ – ཕཱ་ཎི་ཏཱ་ནུ་མ་ཏི་ཡཱ་ཡེ་ཝ ཨུ་ཙྪུ་ར་སཱ་ནུ་མ་ཏི་ཡཱ སི་དྡྷི་ཏོ ཝི་སུཾ ‘‘ཨུ་ཙྪུ་ར་ས’’ནྟི ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་མ་ཏི ནི་ར་ཏྠི་ཀཱ་ཏི ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཏ་ཐཱ ‘‘ཨུ་ཙྪུ་ར་སོ ནི་ཀ་ས་ཊོ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་པི ནི་ར་ཏྠི་ཀཱ. ‘‘ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ་ཏི, ན ཙ ཏ་ཐཱ ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུཾ. པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ ཝ་ཊྚ་ན་ཀ་ར་སཱ་དྷི་ཀཱ་ར་ཏྟཱ་ཏི ཙེ? ན, ཏ་སྨིཾ ཨ་དྷི་ཀཱ་རེ ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀ་སྶ ཨ་ཝ་ཏྟ་བྦ་པྤ་ས་ངྒ་ཏོ. ཀཱ་ལ་བྷེ་དཾ ཨ་ན་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ ར་སཱ་དྷི་ཀཱ་རེ ཨོ་ཏི་ཎྞ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཙེ? ན ས་ཀྐཱ ‘‘ནི་ཀ་ས་ཊོ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྟུཾ. པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ ཝ་ཊྚ་ན་ཀ་ར་སཱ་དྷི་ཀཱ་ར་ཏྟཱ ན ཝ་ཏྟ་བྦ་ནྟི ཙེ? ན, ཨེ་ཝ་ཉྷི ཝུ་ཏྟེ ཏ་ད་ཉྙ་ར་སོ ཝི་ཡ ཨ་ཡ་མྤི པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟ་མེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏི, ན ཏ་ཏོ པ་ར་ནྟི ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཏ་ཏོ པ་རཾ ཨ་པ་རི་བྷོ་ག་ཏྟཱ ‘‘པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཙེ? ན, ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ས་ངྒ་ཏོ. ན སོ པ་ས་ངྒོ ཨཱ་བྷི་དོ་སི་ཀ་སྶཱ་པི ཨུ་ཙྪུ་ར་ས་སྶ པཱ་ཀེ་ན ཕཱ་ཎི་ཏཱ་དི་བྷཱ་ཝ་པྤ་ས་ངྒ་ཏོ. ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཏ་ཏི་ཡ་ཙ་ཏུ་ཏྠཱ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་དེ་སུ ཝི་ཙཱ་ར་ཎཱ. དུ་ཏི་ཡ་ཝཱ་དེ ཝི་ཙཱ་ར་ཎཱ ཝུ་ཏྟཱ, ཝི་མ་དྡོ པ་ནེ་ཏྠ བྷེ་ས་ཛྫ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༠༠) ཨཱ་ཝི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཕཱ་ཎི་ཏཾ ནཱ་མ ཨུ་ཙྪུ་མྷཱ ནི་བྦ་ཏྟནྟི མ་དྷུ་ཀ་ཏཱ་ལ་ནཱ་ལི༹་ཀེ་ར་ཕཱ་ཎི་ཏཱ་དི་ཏོ ཨུ་ཀྐ་ཊ་ཝ་ཏྠུ་ཏོ ནི་སྶ་གྒི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ཕཱ་ཎི་ཏ་སྶ ཝི་སེ་ས་ཝ་ཙ་ནཾ, ཏེ་ནེ་ཏཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི ‘‘ནི་སྶ་གྒི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་བྷཱུ་ཏཾ ཨི་དྷ ཕཱ་ཎི་ཏཾ ནཱ་མ ཨུ་ཙྪུ་མྷཱ ནི་བྦ་ཏྟ་མེ་ཝ, ན མ་དྷུ་ཀཱ་དི་ཏོ ནི་བྦ་ཏྟ’’ནྟི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཨུ་ཙྪུ་མྷཱ ནི་བྦ་ཏྟཾ, ན ཏཾ ས་བྦཾ ཕཱ་ཎི་ཏ་མེ་ཝ ནཱ་མཱ་ཏི སཱ་དྷི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝ ཁ་ནྡྷ་ཀེ ཕཱ་ཎི་ཏཾ པ་ཋ་མཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ་ཝ པ་ཙྪཱ ཨུ་ཙྪུ་ར་སོ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏོ, ཏ་ཐཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ གུ་ལ༹ཾ, གུ་ལོ༹་ད་ཀ་ཉྩ.
ཨུ་ཙྪུ་ར་སཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨ་པ་ཀྐཱ ཝཱཏི་ཨཱ་དི་མྷི པ་ན ཡེ་སཾ ལ་དྡྷི ‘‘ཨུ་ཙྪུ་ར་སོ ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀོ’’ཏི. ‘‘ཏེ ཨ་པ་ཀྐཱ ཝཱཏི སཱ་མཾ བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨ་པ་ཀྐཱ ཝཱ. ཨ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་པ་ཀྐཱ ཝཱཏི ཝི་ནཱ ཝ་ཏྠུ་ནཱ པ་ཀྐཱ ཝཱ’’ཏི ཨ་ཏྠཾ ཝ་ཎྞ་ཡ་ནྟི, ཏཾ ན ཡུ་ཏྟཾ ‘‘ཨུ་ཙྪུ་ར་སཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡཱ’’ཏི ཨི་མ་སྶ ཝ་ཙ་ན་སྶ པ་ཡོ་ཛ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ས་ངྒ་ཏོ, བྷི་ཀྑུ་ནོ པ་ཙ་ནཱ་དྷི་ཀཱ་རཱ་བྷཱ་ཝཱ. སཱ་མ་པཱ་ཀོ ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏོ་ཏི ཙེ? སཱ་མཾ ཨ་པ་ཀྐ་སྶ ཨུ་ཙྪུ་ར་ས་སྶ ཏེ་སཾ ཨ་ཏྟ་ནོ་མ་ཏི་ཡཱ ཕཱ་ཎི་ཏ་བྷཱ་ཝ་སི་དྡྷི་ཏོ ཙ པ་ར་ཏོ ‘‘པུ་རེ་བྷ་ཏྟཾ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏེ་ན ཨ་པ་རི་སྶཱ་ཝི་ཏ་ཨུ་ཙྪུ་ར་སེ་ན ཀ་ཏ་ཕཱ་ཎི་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ན་ཡ་ད་སྶ་ན་ཏོ ཙ ཏཾ ཨ་ཡུ་ཏྟཾ, ཏ་ཏྠ ‘‘ཨ་པ་རི་སྶཱ་ཝི་ཏ་ཨུ་ཙྪུ་ར་སེ་ན ས་ཡཾ་ཀ་ཏཾ ནི་རཱ་མི་ས་མེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ ཡཾ ཏ་ཏྠ ཀ་ས་ཊཾ སཱ་མ་པཱ་ཀཾ ན ཛ་ནེ་ཏི, ས་ཝ་ཏྠུ་ཀ་པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ཀ་ཏཾ་ཡེ་ཝ ཏཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏི, ཏ་སྨཱ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི ཝི་ཀཱ་ལེ་ཏི པོ་རཱ་ཎཱ. ‘‘ཀོ་ཊྚི་ཏ་ཨུ་ཙྪུ་ཕཱ་ཎི་ཏཾ ‘ར་ཛ་ན་པཱ་ཀཾ ཝི་ཡ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཾ ས་ཝ་ཏྠུ་ཀ་པ་ཀྐཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི’ཏི ས་ཉྙཱ་ཡ པུ་རེ་བྷ་ཏྟ་མེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཙ་རི་ཡཱ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཕཱ་ཎི་ཏ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཨ་མ་དྷུ་རཾ, ཏ་སྨཱ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝ་དིཾ་སུ. ཀིཾ མ་དྷུ་ར་ཏཱ་ཡ, ཨ་མ་དྷུ་ར་ཏཱ་ཡ ཝཱ་ཏི? ཨ་ཏྠ་མེ་ཝ ད་སྶེ་ཏུཾ མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཾ ཏ་ཐཱ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨུ་པ་ཏི་སྶ་ཏྠེ་རོ ཨཱ་ཧ ཀི་ར. ཏཾ ཡུ་ཏྟནྟི ཨུ་ཙྪུ་ཏོ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ, ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཁ་ཎྜ་ས་ཀྑ་རཾ པ་ན…པེ… ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཏཾ ཁཱི་ར་གྷ་ཊེ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པ་ཙ་ནྟཱི’’ཏི ལི་ཁི་ཏཾ. ཛ་ལླི་ཀཱ ནཱ་མ ཕེ་ཎཱ་དི.
བྷེ་ས་ཛྫོ་དི་སཾ ཝ་ད་ནྟེ་ན ཨི་ཏ་རེ ཨ་ཏྠུ་དྡྷཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ. ‘‘ཨཱ་ཧཱ་ར་ཏྠཾ ཕ་རི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠཱ་ནཱི’’ཏི ཁ་ནྡྷ་ཀེ (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༦༠) ‘‘ཡཾ བྷེ་ས་ཛྫ་ཉྩེ་ཝ ཨ་སྶ བྷེ་ས་ཛྫ་ས་མྨ་ཏ་ཉྩ ལོ་ཀ་སྶ, ཨཱ་ཧཱ་ར་ཏྠ་ཉྩ ཕ་རེ་ཡྻཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏྠ ཝི་ཙཱ་ར་ཎཱ བྷེ་ས་ཛྫ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ ཨཱ་ཝི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི.
༦༢༤. དྭཱ་ར་ཝཱ་ཏ་པཱ་ན་ཀ་ཝཱ་ཊཱ་ནཱིཏི དྭཱ་ར་སྶ ཙ ཝཱ་ཏ་པཱ་ནཱ་ན་ཉྩ ཀ་ཝཱ་ཊཱ་ནི. ཀ་སཱ་ཝ་པ་ཀྑེ་པ་མ་ཏྟེ་ན ཧི ཏཱ་ནི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་བྷཱ་ཝཾ པ་རི་ཙྩ་ཛི་ཏཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ‘‘མ་ཀྑེ་ཏ་བྦཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཀ་སཱ་ཝོ ནཱ་མ ཀ་ན་ཀ་ལ་མྦཱ་དཱི་ནི་པཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨ་དྷི་ཊྛེ་ཏཱིཏི ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཎཱི་ཡཾ ན བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, བཱ་ཧི་ར་པ་རི་བྷོ་གོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི. ཨི་དྷ ‘‘ཝི་ཀ་པྤེ་ཏཱི’’ཏི པ་དཾ ན་ཏྠི. ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་མྤི མུ་ཁཱ་རུ་ལ༹ྷི་ཡཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨི་མཾ ན་ཝ་ནཱི་ཏཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏོ.
༦༢༥. པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ པ་ན ན ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཝི་སྶཱ་སཱ་བྷཱ་ཝཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ས་ཙེ ས་ཝི་སྶཱ་སོ, ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ‘‘པ་རི་བྷུ་ཉྫ ཏྭ’’ནྟི ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨུ་བྷི་ནྣཾ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ས་ཙེ ན ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏཾ, ཨཱ་པ་ཏྟི ཧོ་ཏཱི་ཏི སི་དྡྷཾ. ཏ་སྨཱ ཨུ་བྷི་ནྣཾ ས་ནྟ་ཀཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ན ས་མྨུ་ཁཱི་བྷཱུ་ཏེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཾ. ནོ ཙེ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏི, ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི་པི ཡུ་ཛྫ་ཏི. ཀཱ་ཀ་ནི་ཀ་མ་ཏྟ་ཉྩེ མཱུ་ལཾ ཨ་དི་ནྣཾ, ‘‘ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནུ་པ་གཾ…པེ… ས་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ན ཨུ་པེ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨེ་ཏཾ ས་དི་སཾ ན ཧོ་ཏི, ཨཱ་བྷི་དྷ་མྨི་ཀ་ག་ཎཱ་ནཾ དི་ནྣཾ ཝི་ཡ ཙ ན ཧོ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ཨཱ་བྷི་དྷ་མྨི་ཀཱ ཧི ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ་པི ཧོ་ནྟི, པ་ཙྪཱ ཨཱ་བྷི་དྷ་མྨི་ཀ་བྷཱུ་ཏཱ་ན་མྤི ཏཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཨེ་ཏྠ དྭེ་པི ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ ཨེ་ཝ, དྭི་ནྣ་མྤི ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ་ཀཱ་མ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་ཏཱ ཨ་ཏྠི མ་མ་ཏྟ་ཉྩ, ན ཨེ་ཝཾ ཏ་ད་ཉྙེ་སཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ, ན ཙ དྭེ ཏ་ཡོ བྷི་ཀྑཱུ ‘‘ཨེ་ཀ་ཏོ ཝ་སྶི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཀ་རོ་ནྟི, ར་ཀྑ་ཏི ཏཱ་ཝ. ‘‘ཨ་ཝི་བྷ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཙ ཨི་དཾ ས་དི་སཾ, ཡེ་ན མཱུ་ལེ་ན པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ, ཏ་སྶ ས་ཙེ ཨི་ཏ་རོ དེ་ཏི, སོ ཝཱ ཏཾ ཨི་ཏ་ར་སྶ དེ་ཏི, ས་ཏི པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ ས་ཏྟཱ་ཧཱ་ཏི་ཀྐ་མེ ནི་སྶ་གྒི་ཡ་ཏྟཱ, ཏ་སྨཱ ཏཾ ཙཱི་ཝ་རཾ དྭཱི་སུ ས་མྨུ་ཁཱི་བྷཱུ་ཏེ་ན ཨེ་ཀེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཾ. ཀི་ཉྩཱ་པི ཨེ་ཏྠ པ་ཡོ་གོ ན དི་སྶ་ཏི ས་མཱ་ན་པ་རི་ཀྑཱ་རཱ་ནཾ དྭི་ནྣཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་པ་ཡོ་གཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཏ་ཐཱ་པི ས་མཱ་ན་ས་བྦ་བྷ་ཎྜ་ཀཱ་ནཾ དྭི་ནྣཾ ཏེ་ལཱ་དི ཡེ་ན པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ, ཏ་སྶ ཀཱ་ལཱ་ཏི་ཀྐ་མེ ཨཱ་པ་ཏྟི་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ, ཨ་ན་དྷི་ཊྛཱ་ནེ དུ་ལླ་བྷ་ཝི་སེ་ས་ཧེ་ཏུ་ཏྟཱ ཙ ‘‘ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཏཾ ཨ་ཡུ་ཏྟཾ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀཱ་ནཾ ཨ་ས་དི་ས་ཝི་དྷཱ་ན་ཏྟཱ. ཨེ་ཏྠ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་ཉྷི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་པ་ག་ཏ་མེ་ཝ ཨ་ན་དྷི་ཊྛ་ཧ་ནྟ་སྶ ཀཱ་ལཱ་ཏི་ཀྐ་མེ ཨཱ་པ་ཏྟི, ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀཾ པ་ན པ་ར་ས་ནྟ་ཀ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་མྤི པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀ་སྶ ཀཱ་ལཱ་ཏི་ཀྐ་མེ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀ་རཾ. པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་ཉྩེ་ཏྠ པ་མཱ་ཎཾ, ན ཏ་ཏྠ ས་ཀ་ས་ནྟ་ཀ་ཏཱ, ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཉྩ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ, ས་བྦེ་ས་མྤི ཨ་ན་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཎཱི་ཡཾ. པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་ཉྙ་སྶ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏོ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཨི་ད་ཉྩ ཀཱ་ལཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མྤི ནི་སྶ་ཛྫི་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ལ་དྡྷཾ ཀ་པྤ་ཏི. པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ པ་ན ཏཾ ཏ་སྶ ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨ་ནྟི ཀ་པྤ་ཏཱི་ཏི. ཨ་ཝི་བྷ་ཏྟ་སྶ་པི ཨི་མ་སྶ དཱ་ནཾ རུ་ཧ་ཏི, ན པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་སྶ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘དྭི་ནྣཾ ས་ནྟ་ཀཾ ཧོ་ཏི…པེ… ས་ཙེ་པི ཨ་ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀཱ་དཱི་ནཾ དེ་ནྟི, ཨ་དི་ནྣ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཡ་སྶ དཱ་ན་མེ་ཝ ན རུ་ཧ་ཏི, ཏ་སྶ ཀུ་ཏོ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ. ཨེ་ཀོ ཙེ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ ད་ས་མེ དི་ཝ་སེ ཨི་ཏ་ར་སྶ དེ་ཏི. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ སོ ད་ས དི་ཝ་སེ པ་རི་ཧ་རི་ཏུཾ ལ་བྷ་ཏི, ན ཏ་ཐཱ ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀ་ནྟི ས་བྦ་ཐཱ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཡ་མཱ་ནཾ ས་རི་ཀྑཾ ན་ཀྑ་མ་ཏཱི་ཏི ན ཏཾ སཱ་ར་ཏོ ད་ཊྛ་བྦ་ནྟི ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཏ་ཀྐོ. ‘‘ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨ་ཝ་སེ་ན པ་ན ཨ་ནི་སྶ་ཛྫི་ཏྭཱ ས་ཧ་སཱ ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཀ་སྶ་ཙི པ་རི་ཙྩ་ཏྟ་མྤི པུ་ན པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ས་ཙེ དེ་ས་ནྟ་རི་ཏཾ, ས་མུ་དྡ་ནྟ་རི་ཏཾ ཝཱ ཙཱི་ཝ་རཾ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ ཛཱ་ཏཾ, ཏཾ ཨི་དྷ ཋི་ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨེ་ཀ་སྶ ཝ་ནྟེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན ཙ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ན་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ དེ་སེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཝི་སྶཱ་སེ་ན པུ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཾ, ‘‘པ་ཏྟཱ་དཱི་སུ ཙ ཨ་ཡ་མེ་ཝ ན་ཡོ’’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟཾ, ‘‘ཏཱ་ལ་ནཱ་ལི༹་ཀེ་ར་ཕཱ་ཎི་ཏ་མྤི ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ཨེ་ཝཱ’’ཏི ཙ. ‘‘དྭི་ནྣཾ ས་ནྟ་ཀཾ ཨེ་ཀེ་ན པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ས་ཏྟཱ་ཧཱ་ཏི་ཀྐ་མེ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ན ཀ་རོ་ཏི, པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ པ་ན དྭི་ནྣ་མྤི ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཙ ‘‘པ་ར་ས་ནྟ་ཀཾ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ’’ཏི ཙ ཀེ་ཙི ཝ་ད་ནྟི. དུ་ཀྐ་ཊ་ཝ་ཏྠུ་བྷཱུ་ཏཾ ས་པྤི་ཨཱ་དི ནི་སྶ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ པུ་ན པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཝི་དྷཱ་ནཾ ན དི་སྶ་ཏཱི་ཏི.
བྷེ་ས་ཛྫ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤. ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༢༧. ‘‘ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ཀ་ཏྭཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ནེ་ན ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀ་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ཉཱ་ཏ་ཀཱ་ན་མྤི ས་ཏུ་པྤཱ་དཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ན ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ནྟི དྷ་མྨ་སི་རི་ཏྠེ་རོ. ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ ཁེ་ཏྟནྟི ཨེ་ཏྠ ཀི་ཉྩཱ་པི ཏི་ཝི་དྷཾ དི་སྶ་ཏི, ཏཾ པ་ན ཨེ་ཝཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ, ཡ་སྨིཾ ཁེ་ཏྟེ པ་རི་ཡེ་སི་ཏུཾ ལ་བྷ་ཏི, ཏཾ པ་རི་ཡེ་ས་ན་ཁེ་ཏྟཾ ནཱ་མ, ‘‘ཨེ་ཝཾ ཀ་ར་ཎ་ནི་ཝཱ་ས་ནཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཁེ་ཏྟཱ་ནི་པཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏྠ པ་ཙྪི་མེ་ན པུ་རི་མ་གྒཱ་ཧོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, ན པུ་རི་མེ་ན པ་ཙྪི་མ་གྒཱ་ཧོ, ཡ་ཐཱ་ལཱ་བྷ་ནྟི ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཁེ་ཏྟེ་ན པ་ཙྪི་མེ་ན པུ་རི་མཱ་ནཾ ཏི་ཎྞཾ གཱ་ཧོ ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ ནི་ཝཱ་ས་ན་ཁེ་ཏྟེ་ན དྭི་ནྣཾ པུ་རི་མཱ་ནཾ. ཀ་ར་ཎ་ཁེ་ཏྟེ་ན པ་ན ཨེ་ཀ་སྶེ་ཝ པུ་རི་མ་སྶ གཱ་ཧོ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཨེ་ཏྠ པ་ན ཀི་ཉྩཱ་པི ཀ་ར་ཎ་ཁེ་ཏྟ་ནི་ཝཱ་ས་ན་ཁེ་ཏྟཱ་ནཾ ཀཱ་ལ་ཏོ ནཱ་ན་ཏྟཾ ན་ཏྠི, ཀི་རི་ཡ་ཏོ པ་ན ‘‘ཨ་ཊྛིཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་ཝཱ་སེ་ཏ་བྦ’’ནྟི པཱ་ལི༹་ཝ་ཙ་ན་ཏོ, ཏ་སྨཱ དྭི་དྷཱ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ་བྷཱ་ཝེ་ན, ཏ་ད་ཏྠ་སི་དྡྷི་ཏོ ཙ, ཀ་ཐཾ པ་ནེ་ཏྠ ནཱ་ན་ཏྟཾ ན་ཏྠཱི་ཏི པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཙེ? པཱ་ལི༹་ཏོ, ‘‘ཨ་ཌྜྷ་མཱ་སོ སེ་སོ གི་མྷཱ་ན་ནྟི ཀ་ཏྭཱ ནི་ཝཱ་སེ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཧི པཱ་ལི༹, ཏ་ཐཱ མཱ་ཏི་ཀཱ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཏོ (ཀ་ངྑཱ. ཨ་ཊྛ. ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ཙ.
ཏ་ཐཱ་ཧ ‘‘པ་ཙྪི་མོ ཨ་ཌྜྷ་མཱ་སོ ཀ་ར་ཎ་ནི་ཝཱ་ས་ན་ཁེ་ཏྟ་མྤཱི’’ཏི, ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཏི་ཝི་དྷ་མེ་ཝ ཁེ་ཏྟ་ནྟི་པི སི་དྡྷཾ. ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ་ཡཾ པ་ན ཀ་ཏྠ་ཙི པོ་ཏྠ་ཀེ ‘‘ཛེ་ཊྛ་མཱུ་ལ་པུ་ཎྞ་མཱ་སི་ཡཱ པ་ཙྪི་མ་པཱ་ཊི་པ་ད་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ཀཱ་ལ༹་པ་ཀྑུ་པོ་ས་ཐོ, ཨ་ཡ་མེ་ཀོ ཨ་དྡྷ་མཱ་སོ པ་རི་ཡེ་ས་ན་ཁེ་ཏྟ་ཉྩེ་ཝ ཀ་ར་ཎ་ཁེ་ཏྟ་ཉྩ. ཨེ་ཏ་སྨི་ཉྷི ཨ་ནྟ་རེ ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀཾ ཨ་ལ་དྡྷཾ པ་རི་ཡེ་སི་ཏུཾ, ལ་དྡྷཾ ཀཱ་ཏུ་ཉྩ ཝ་ཊྚ་ཏི, ནི་ཝཱ་སེ་ཏུཾ, ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུ་ཉྩ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི པཱ་ཋོ དི་སྶ་ཏི, སོ ཨ་པཱ་ཋོ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་པཱ་ལི༹་མཱ་ཏི་ཀཱ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝི་རོ་དྷ་ཏོ, ཏ་སྨཱ ཏ་ཏྠ ‘‘ཨ་ལ་དྡྷཾ པ་རི་ཡེ་སི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཀཱ་ཏུཾ, ནི་ཝཱ་སེ་ཏུཾ, ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུ་ཉྩ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི པཱ་ཋོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཝ པ་ཙྪི་མེ་ན པུ་རི་མ་གྒཱ་ཧ་སི་དྡྷི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ, ན པུ་རི་མེ་ན ཀ་ར་ཎ་ཁེ་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ གཱ་ཧོ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི. ‘‘མཱ་སོ སེ་སོ གི་མྷཱ་ན་ནྟི ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀ་ཙཱི་ཝ་རཾ པ་རི་ཡེ་སི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཧི ཝུ་ཏྟཾ, ན, ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཨ་ཡ་མེ་ཀོ ཨ་དྡྷ་མཱ་སོ པ་རི་ཡེ་ས་ན་ཁེ་ཏྟ་ཉྩེ་ཝ ཀ་ར་ཎ་ཁེ་ཏྟ་ཉྩཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ་ཏི ཙེ? ན, ཏ་སྶ ལེ་ཁ་ན་དོ་ས་ཏྟཱ, ཏ་ཐཱ སཱ་དྷི་ཏཾ. ཀ་ར་ཎ་ཁེ་ཏྟེ་ན པ་ན ནི་ཝཱ་ས་ན་ཁེ་ཏྟ་གྒཱ་ཧོ ཨ་ཏྠི ཀཱ་ལ་ནཱ་ན་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཏེ་ནེ་ཝ པུ་བྦེ ཡ་ཐཱ་ལཱ་བྷ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཀ་ཏཾ, ཏ་ཐཱ ཙ སཱ་དྷི་ཏ་མེ་ཝ, ན བྷེ་དོ པ་ན་ཏྠི, པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ. ནི་ཝཱ་ས་ན་ཀྑེ་ཏྟེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཀྑེ་ཏྟ་གྒཱ་ཧོ ན་ཏྠི ཨེ་ཝ, ན ཧི པུ་རི་མེ་ན པ་ཙྪི་མ་གྒཱ་ཧོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ན པཱ་ལི༹་ཝི་རོ་དྷ་ཏོ་ཏི ཙེ? ན, ཏ་ད་ཏྠཱ་ཛཱ་ན་ན་ཏོ. ‘‘མཱ་སོ སེ་སོ གི་མྷཱ་ན་ནྟི ཨ་དྡྷ་མཱ་སོ སེ་སོ གི་མྷཱ་ན’’ནྟི ཨེ་ཏྠ ཨི་ཏི-ས་དྡ་སྶ ཧི ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ར་ཏོ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཁེ་ཏྟ་ད་སྶ་ན་ཏོ ཨི་ཏ་ར་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཁེ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ ད་སྶི་ཏོ་ཝ ཧོ་ཏི. དི་ནྣ་པུ་བྦ་ཏོ་པི ཉཱ་ཏ་ཀ་པ་ཝཱ་རི་ཏ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ནི་པྥཱ་དེ་ནྟ་སྶ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ པི་ཊྛི་ས་མ་ཡ་ཏྟཱ, པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀ་དཱ་ཡ་ཀཱ ནཱ་མ ས་ངྒྷ་སྶ ཝཱ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཝཱ ཨ་པ་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་སཾ་ཝ་ཙྪ་རཾ དེ་ནྟཱ, ཏ་ཏྠ ས་ཏུ་པྤཱ་དོ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཝ་ཏྟ་བྷེ་དེ དུ་ཀྐ་ཊ་ནྟི ཏ་ད་ཉྙེ་སུ.
‘‘ས་ཙེ ཀ་ཏ…པེ… ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀ་དི་ཝ་སེ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཱ…པེ… ཚ མཱ་སེ པ་རི་ཧཱ་རཾ ལ་བྷ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨ་ནྟོ་ཝ་སྶེ་པི ཡཱ་ཝ ཝ་སྶཱ་ན་སྶ པ་ཙྪི་མ་དི་ཝ་སཱ ཨ་ཀ་ཏཱ པ་རི་ཧཱ་རཾ ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི དཱི་པི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཀ་སྨཱ ན ཝི་ཙཱ་རི་ཏ་ནྟི ཙེ? ཨ་ཏྠཱ་པ་ཏྟི་སི་དྡྷ་ཏྟཱ. ‘‘ཚ མཱ་སེ པ་རི་ཧཱ་རཾ ལ་བྷ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨ་ཀ་ཏཱ ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི སི་དྡྷ་མེ་ཝ, ཏཾ ཀི་ཉྩཱ་པི སི་དྡྷཾ, ས་རཱུ་པེ་ན པ་ན ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ས་རཱུ་པེ་ན ད་སྶེ་ཏུཾ, དུ་སྶ་དྡྷཱ་པ་ཡ་ཏྟཱ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཏོ ད་སྶེ་ཏུ་ཉྩ ཨི་ད་མཱ་ར་དྡྷཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན, ‘‘ཡ་ཐཱ ཙེ་ཏྠ, ཨེ་ཝཾ ཀ་ཐི་ན་བྦྷ་ནྟ་རེ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཙཱི་ཝ་ར་མྤི ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཨ་ནུ་ག་ཎྛི་པ་དེ ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ དུ་ཝུ་ཏྟཾ ཏ་ཏྠེ་ཝ པུ་བྦཱ་པ་ར་ཝི་རོ་དྷ་ཏོ. ཡ་ཉྩེ་ཏྠ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཙ་ནཾ སཱ་དྷ་ཀ་ཏྟེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ཏ་མ་ཏྠཾ ན སཱ་དྷེ་ཏི. ‘‘ཡ་དི ན་པྤ་ཧོ་ཏི ཡཱ་ཝ ཀ་ཏྟི་ཀ་པུ་ཎྞ་མཱ པ་རི་ཧཱ་རཾ ལ་བྷ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་པྤ་ཧོ་ནྟ་སྶ ཡཱ་ཝ ཀ་ཏྟི་ཀ་པུ་ཎྞ་མཱ ཏཱ་ཝ པ་རི་ཧཱ་ར་ཁེ་ཏྟཾ, ཏ་ཏོ པ་རཾ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སོ་པི ན ཧོ་ཏཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨ་པྤ་ཧོ་ན་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཀ་ཏཱ་ཝ ཡཱ་ཝ ཀ་ཏྟི་ཀ་པུ་ཎྞ་མཱ པ་རི་ཧཱ་རཾ ལ་བྷ་ཏི, ཏ་ཏོ པ་རཾ ན ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི སི་དྡྷཾ. ཏ་ཐཱ ཏ་དེ་ཝ ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་ཏ་པ་རི་ཧཱ་རཾ ན ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཀ་ཏྟི་ཀ་པུ་ཎྞ་མ་དི་ཝ་སེ་ཡེ་ཝ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཱ. ‘‘ཨ་པྤ་ཧོ་ནྟེ ད་སཱ་ཧེ ཨ་ནྟོ་ཝ་སྶེ ཀ་ར་ཎ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ པ་མཱ་ཎ’’ནྟི ལི་ཁི་ཏཾ.
ཨེ་ཏྠཱ་ཧ – ‘‘ཨེ་ཀཱ་ཧ་དྭཱི་ཧཱ་དི་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཀ་སྨཱ? གི་མྷ་དི་ཝ་སཱ་ནཾ ཨ་ན་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཀཱ་ལ་ཏྟཱ, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ ‘‘ཨ་ནྟོ་ད་སཱ་ཧེ ཝཱ ཏ་ད་ཧེ་ཡེ་ཝ ཝཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཱ’ཏི ཙ སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ གི་མྷ་དི་ཝ་སཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཁེ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ས་ངྒ་ཏོ’’ཏི. ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཙྩ་ཏི – ན, ཏ་ད་ཏྠཱ་ཛཱ་ན་ན་ཏོ. ད་སཱ་ཧཱ་ནཱ་ག་ཏཱ་ཡ ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀཱ་ཡ གི་མྷ་དི་ཝ་སཱ ད་སཱ་ཧཱ ཧོ་ནྟི, པ་ཋ་མ་དི་ཝ་སེ ཙ ལ་དྡྷཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀཱ ད་སཱ་ཧཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ་པི ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཁེ་ཏྟཾ ཨ་པྤ་ཏྟ་ཏྟཱ ན ཙ ཏཱ་ཝ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ ཧོ་ཏི, ཝུ་ཏྟ་ཉྩེ་ཏཾ ‘‘ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀ་ཏོ པུ་བྦེ ད་སཱ་ཧཱ་ཏི་ཀྐ་མེ་པི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི.
ཨ་ནྟོ་ད་སཱ་ཧེ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཱཏི ཨི་དཾ ན ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཨ་ནྟ་རེ གི་མྷ་དི་ཝ་སེ་པི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ དཱི་པེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཀི་ནྟུ གི་མྷ་དི་ཝ་སེ ཙེ ཨུ་པྤ་ནྣཱ, ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཁེ་ཏྟེ ཙ ཨ་ནྟོ་ད་སཱ་ཧཾ ཧོ་ཏི, ཨ་ནྟོ་ད་སཱ་ཧེ ཁེ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཱ, ན ཁེ་ཏྟ་ནྟི ཀ་ཏྭཱ ད་སཱ་ཧཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏ་བྦ་ནྟི དཱི་པེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཀ་སྨཱ? གི་མྷ་དི་ཝ་སཱ་ན་མྤི ག་ཎ་ནཱུ་པ་ག་ཏྟཱ, ཏ་སྨཱ ཨ་ཁེ་ཏྟ་དི་ཝ་སེ་པི ག་ཎེ་ཏྭཱ ཁེ་ཏྟེ ཨེ་ཝ ‘‘ཨ་ནྟོ་ད་སཱ་ཧེ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི.
ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥. ཙཱི་ཝ་ར་ཨ་ཙྪི་ནྡ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༣༢. སཱ་མནྟི ས་ཀ་ས་ཉྙི་ཏཱ་ནི་ཡ་མ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ས་ཀ་ས་ཉྙི་ཏཱ་ཡེ་ཝ ཧི ཨ་ཙྪི་ནྡཱ་པ་ན་ཨ་ཙྪི་ནྡ་ནེ་སུ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ, ཏ་སྨཱ ནི་སྶ་གྒི་ཡ་མཱུ་ལ་ངྒ་ནི་ད་སྶ་ན་མེ་ཏཾ. ‘‘ཙཱི་ཝ་ར’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘‘ཨ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་ཙྪི་ནྡ་ནྟ་སྶ ན ནི་སྶ་གྒི་ཡ’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ‘‘ད་ཏྭཱ་ཏི ད་ཏྭཱ ཝཱ དཱ་པེ་ཏྭཱ ཝཱ’’ཏི ཀི་ཉྩཱ་པི པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནཾ ཡུ་ཛྫ་ཏི, ཨ་ཉྙ་སྶ པ་ན ས་ནྟ་ཀཾ ཨ་ཉྙ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ དཱ་པེ་ཏྭཱ ཏཾ ས་ཡཾ ཝཱ ཨ་ཙྪི་ནྡེ་ཡྻ, ཏེ་ནེ་ཝ ཝཱ ཨ་ཙྪི་ནྡཱ་པེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ནི་ཊྛ་པྤ་ས་ངྒ་བྷ་ཡཱ ན ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀཾ ཨ་ཉྙེ་ན ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀཱ་དི་ནཱ དཱ་པེ་ཏྭཱ, ཨ་ཉྙ་སྶ ས་ནྟ་ཀཾ ཝཱ ཏ་སྶ ཝི་སྶཱ་སཱ དཱ་པེ་ཏྭཱ ཏཾ ཨ་ཙྪི་ནྡེ་ཡྻ ཝཱ ཨ་ཙྪི་ནྡཱ་པེ་ཡྻ ཝཱ ནི་སྶ་གྒི་ཡ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ, ཏ་ཉྩ ཁོ ཨ་ན་པེ་ཀྑོ ད་ཏྭཱ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ‘‘ཙ་ཛི་ཏྭཱ དི་ནྣཾ ཨ་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ནྟོ བྷ་ཎྜ་གྒྷེ་ན ཀཱ་རེ་ཏ་བྦོ’’ཏི ཨི་དཾ ཀི་ནྟི ཙེ? ས་ཀ་ས་ཉྙཱ་ཡ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཱ་ཡ ཐེ་ཡྻཱ་ཡ ག་ཎྷ་ནྟཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ཏེ་ནེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་ཀ་ས་ཉྙཱ་ཡ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ པ་ན་སྶ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ན་ཏྠཱི’’ཏི, ཨ་པི་ཙ ‘‘ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི སོ ཝཱ དེ་ཏི, ཏ་སྶ ཝཱ ཝི་སྶ་ས་ནྟོ ག་ཎྷཱ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ་པི ཏཾ སི་དྡྷ་མེ་ཝ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཏཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ དི་ནྣཾ ཨ་ཙྪི་ནྡ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི སཱ་དྷི་ཏཱ ཧོ་ཏི. ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་ནྟི་ཀེ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཾ ག་ཎྷི་སྶ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནཾ སཱ་མ་ཎེ་ར་སྶ དཱ་ནཾ དཱི་པེ་ཏི, ཏ་ཉྩ ཨི་དྷ ནཱ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. པཱ་ལི༹་ཡཾ (པཱ་རཱ. ༦༣༣-༦༣༤) ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ ཏི་ཀ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ ཝི་ཡ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ ཏི་ཀ་དུ་ཀྐ་ཊ་མྤི ཨཱ་ག་ཏ་ནྟི ཙེ? ན, ཏ་ད་དྷི་པྤཱ་ཡཱ་ཛཱ་ན་ན་ཏོ. ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་ཀཱ་ལེ ཨེ་ཝཾ ད་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཾ དི་སྭཱ ཀུ་པི་ཏོ ཙེ ཨ་ཙྪི་ནྡ་ཏི, ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶེ་ཝ ཝཱ ‘‘སི་ཀྑཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ས་ནྟི་ཀེ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟ་སྶ ད་ཏྭཱ པུ་ན ཨ་ཙྪི་ནྡ་ཏི ཙེ, ནི་སྶ་གྒི་ཡ་ནྟི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
༦༣༣. ས་ཀིཾ ཨཱ་ཎ་ཏྟོ བ་ཧུ་ཀ་མྤི ཨ་ཙྪི་ནྡ་ཏི, ནི་སྶ་གྒི་ཡ་ནྟི ཨེ་ཀ་བ་དྡྷ་ཏྟཱ ཨེ་ཀཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨཱ་ཎ་ཏྟོ བ་ཧཱུ་ནི ག་ཎྷཱ་ཏི, ཨེ་ཀཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ’’ནྟི. མཱ་ཏི་ཀཱ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ‘‘ཝ་ཏྠུ་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཡཱ བ་ཧུ་ཏྟཱ ‘‘ས་བྦཱ་ནི ག་ཎྷཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟ་སྶ གཱ་ཧཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ཏེ་ནེ་ཝ ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨེ་ཀ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ པཱ་ལི༹་ཝ་ཙ་ནཾ, ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཙ་ན་དྭ་ཡ་ཉྩ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ས་མེ་ཏི, པ་ར་ས་ནྟ་ཀ་མྤི ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ ཧོ་ཏི པཾ་སུ་ཀཱུ་ལ་ཉྩ, ཏེ་ན ‘‘དུ་སྶ་ནྟེ བ་དྡྷ་རཱུ་པི་ཡཾ ཝི་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ཏ་ད་ཏྠ་ནི་ཡ་མ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཡ་ཐཱ་ཝ་ཚཱ་དི་ཏཾ ཨ་ཙྪི་ནྡ་ན་ཙི་ཏྟེ་ན ས་ཙི་ཏྟ་ཀཾ, ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ པ་ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཨ་ཙྪི་ནྡཱ་པེ་ནྟ་སྶེ་ཝ ‘‘དེ་ཧཱི’’ཏི བ་ལ་ཀྐཱ་རེ་ན ག་ཎྷ་ཏོ་པི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ, ཏཾ ན ཡུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི སོ ཝཱ དེ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ. ‘‘ཏུ་ཊྛོ ཝཱ དུ་ཊྛོ ཝཱ དེ་ཏི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི མཱ་ཏི་ཀཱ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཝཱ་ཏི ཙེ? ན, ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ ཨ་ཏྟ་ནོ རུ་ཙི་ཡཱ དཱ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ, པ་ས་ཡ྄ཧཱ་ཝ་ཧཱ་རེ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་པྤ་ས་ངྒ་ཏོ ཙ. ‘‘བྷི་ཀྑུ་སྶ སཱ་མཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ད་ཏྭཱ’ཏི པཱ་ལི༹་ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཙ མཱ་ཏི་ཀཱ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཨ་ངྒ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནེ ‘ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་ཏཱ’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཙ ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ དཱ་ན་ཧ་ར་ཎེ་སུ བྷི་ཀྑུ་བྷཱ་ཝོ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦོ་ཏི དཱི་པེ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཨི་ད་མ་ཡུ་ཏྟ་ནྟི ནོ ཏ་ཀྐོ་ཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ. ཀ་སྨཱ? ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ཙཱི་ཝ་རཾ ད་ཏྭཱ ཏཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་ཀཱ་ལེ ཨ་ཙྪི་ནྡ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་པྤ་ས་ངྒ་ཏོ. ‘‘ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ཙཱི་ཝ་རཾ ཝཱ ཨ་ཉྙཾ ཝཱ པ་རི་ཀྑཱ་རཾ ད་ཏྭཱ…པེ… ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཏ་ཏྠ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཙེ? ནཱ་སི་དྡྷ་ཏྟཱ, དཱ་ན་ཀཱ་ལེ ཨེ་ཝ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་ཏཱ པ་མཱ་ཎ་ནྟི ཨ་སི་དྡྷ་མེ་ཏཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཝཱ པཱ་ལི༹་ཡཱ ཝཱ ཡུ་ཏྟི་ཏོ ཝཱ, ཏ་སྨཱ ཏཾ ན ཡུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ཙཱི་ཝ་རཾ ད་ཏྭཱ ཏ་སྶེ་ཝ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་ཀཱ་ལེ་ཡེ་ཝ ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་ཙྪི་ནྡ་ནྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ, ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་ཀཱ་ལེ ཝཱ ད་ཏྭཱ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་ཀཱ་ལེ ཨ་ཙྪི་ནྡ་ནྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊ་ནྟི ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ན་སྶ ཨི་དཾ ཝི་ཀ་པྤ་ནྟ་ར་ཉྩ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི, ཏ་སྨཱ (པཱ་རཱ. ༦༣༡ ཨཱ་ད་ཡོ) ཝི་ཀ་པྤ་ནྟ་ར་སྶ ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཙ ན ཡུ་ཏྟཾ, ཡ་སྨཱ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་ཀཱ་ལེ ད་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་ཀཱ་ལེ ཨ་ཙྪི་ནྡ་ནྟ་སྶ ཝི་སུཾ དུ་ཀྐ་ཊཾ ན པ་ཉྙ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ པུ་རཱ་ཎ་ཙཱི་ཝ་ར་དྷོ་ཝཱ་པ་ནཱ་དི་སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སུ ཝི་ཡ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་ཏཱ ཙེ་ཏྠ པ་མཱ་ཎཾ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་ཏཱ’’ཏི ཨ་ངྒེ་སུ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཙ ཏཾ ན ཡུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏྠ ‘‘པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་ནྟ་སྶེ་ཝ དཱ་ན་མ་དྷི་པྤེ་ཏཾ, ན ནི་སྶ་ཊྛ་དཱ་ན’’ནྟི དྷ་མྨ་སི་རི་ཏྠེ་རོ ཝ་ད་ཏི ཀི་ར, ཝཱི་མཾ་སི་ཏ་བྦཾ.
ཙཱི་ཝ་ར་ཨ་ཙྪི་ནྡ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༦. སུ་ཏྟ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༣༧. ཚ་ཊྛེ ཀི་ཉྩཱ་པི ‘‘སཱ་མཾ སུ་ཏྟཾ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, མཱ་ཏི་ཀཱ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ‘‘ཙཱི་ཝ་ར་ཏྠཱ་ཡ སཱ་མཾ ཝི་ཉྙ་ཏྟཾ སུ་ཏྟ’’ནྟི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ཀེ་ཝ་ལཾ ‘‘ཙཱི་ཝ་ར་ཏྠཱ་ཡ ཝི་ཉྙཱ་པི་ཏ་སུ་ཏྟ’’ནྟི ཨ་ངྒེ་སུ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་ཉྙེ་ན ཙཱི་ཝ་ར་ཏྠཱ་ཡ ཝི་ཉྙ་ཏྟཾ སུ་ཏྟ་མྤི ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. སཱ་མནྟི ཙེ་ཏྠ ཀ་སྶ་ཙི ནི་ཡ་མ་ནཾ. ‘‘སཱ་མཾ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ’’ཏི ཀི་ཉྩཱ་པི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་ཐཱ་པི ‘‘སཱ་མཾ ཝཱ་ཡཱ་པེ་ཡྻཱ’’ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཝཱ་ཡཱ་པེ་ཡྻཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ས་མྦ་ནྡྷོ, ཨ་ཏྠོ ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, པཱ་ལི༹་ཡཾ པ་ན ཨཱ་ས་ནྣ་པ་དེ་ན ཡོ་ཛ་ནཱ ཀ་ཏཱ, ཏ་སྨཱ སཱ་མཾ ཝི་ཉྙ་ཏྟཾ སུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཉྙ་ཝི་ཉྙ་ཏྟཾ ཀ་པྤི་ཡཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཧ་ཏྠ་ཀ་མྨ་ཡཱ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ན ལ་དྡྷ་ཏ་ནྟ་ཝཱ་ཡོ་པི ཀ་པྤི་ཡོ. ཝི་ཀ་པྤ་ནུ་པ་ག་པ་ཙྪི་མ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཙེ, ཏ་ནྟེ ཝཱི་ཏཾ་ཡེ་ཝ ས་ཀིཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཾ, པུ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏེ་ན ཨེ་ཀཱི་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་མ་ན་ཏོ. ‘‘ས་ཙེ པ་ན པ་རི་ཙྪེ་དཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ་ཝ ཙི་ན་སཱ་ཊ་ཀཾ ཝི་ཡ, ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏཾ ཧོ་ཏི, པུ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘པ་ཊི་ལཱ་བྷེ་ནཱ་ཏི ཝ་ཙ་ནེ་ན ཝཱ་ཡཱ་པེ་ཏྭཱ ཋ་པེ་སྶཱ་མཱི་ཏི་ཨཱ་དི ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨ་ནྟོ་ག་དྷཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི.
སུ་ཏྟ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༧. མ་ཧཱ་པེ་ས་ཀཱ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༤༢. ཝི་སི་ཊྛཾ ཀ་པྤ་ཉྩ ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནེ་ན ཝི་སི་ཊྛཾ ཀ་ཏ་ཉྩ པ་མཱ་ཎཾ, ན ཨཱ་མི་ས་དཱ་ནཾ. ཀེ་སུ་ཙི པོ་ཏྠ་ཀེ་སུ ‘‘ཙཱི་ཝ་ར’’ནྟི ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཝི་བྷཱ་གོ ཝུ་ཏྟོ, ཏཾ ན ས་མེ་ཏཱི་ཏི.
མ་ཧཱ་པེ་ས་ཀཱ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༨. ཨ་ཙྩེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༤༦. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཙྩེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་རཾ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ནི་ཀྑི་པི་ཏུ’’ནྟི, ‘‘ཡཱ་ཝ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ པ་ཝཱ་རི་ཏཱ’’ཏི ཙ ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏེ པ་ན བྷི་ཀྑཱུ ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ན་སྶ ཨ་ཏྠཾ མི་ཙྪཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཙྩེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་རཾ ནི་ཀྑི་པ་ནྟཱ ཙཱི་ཝ་ར་ཀཱ་ལ་ས་མ་ཡཾ ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མེ་སུཾ. ཀི་མི་དཾ ཝི་བྷ་ཏྟཾ, ཨུ་དཱ་ཧུ ཨ་ཝི་བྷ་ཏྟ་ནྟི? ཝི་བྷ་ཏྟཾ, པུ་གྒ་ལི་ཀཾ ཝཱ. ཏེ་ནེ་ཝ པ་ར་ཏོ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་ཙྩེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་རཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཝི་བྷ་ཏྟཾ པ་ན ས་ངྒྷི་ཀ་ཏྟཱ ན ཀ་སྶ་ཙི ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ ཀ་རོ་ཏི.
ཨ་པི་ཙ ‘‘ཨ་ཙྩེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་རཾ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ནི་ཀྑི་པི་ཏུ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ སཱ་མ་ཉྙ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀ་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ, པི་ཊྛི་ས་མ་ཡ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཝཱ ཡཱ་ཝ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ ནི་ཀྑི་པི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི ཨེ་ཝ ས་ངྒྷི་ཀ་ཏྟཱ, པུ་གྒ་ལི་ཀ་མྤི ‘‘ཝ་སྶཾ་ཝུ་ཏྠ་ཀཱ་ལེ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི དི་ནྣ་ཏྟཱ. ཏཱ་དི་ས་ཉྷི ཡཱ་ཝ ཝ་སྶཾ་ཝུ་ཏྠོ ཧོ་ཏི, ཏཱ་ཝ ན ཏ་སྶེ་ཝ, དཱ་ཡ་ཀ་སྶ ས་ནྟ་ཀཾ ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཨི་ཏོ ཏ་ཏི་ཡ་ཝ་སྶེ, ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཝ་སྶེ ཝཱ ‘‘པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ དི་ནྣ་མྤི ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་དཱ་ན་མེ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༦༤༦-༩ ཨཱ་ད་ཡོ) པཱ་ཀ་ཊོ. ཏཱ་ནི ཙཱི་ཝ་ར་ཀཱ་ལ་ས་མ་ཡཱ་ཏི་ཀྐ་མེ ན ནི་སྶ་གྒི་ཡཱ་ནཱི་ཏི ཙེ? ན, ཨུ་དྡི་སྶ དི་ནྣ་ཏྟཱ. ཡ་སྨཱ ཨ་ཡཾ ས་མ་ཡོ ‘‘ཀཱ་ལེ་པི ཨཱ་དི་སྶ དི་ནྣ’’ནྟི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཀཱ་ལོ’’ཏི ཨཱ་ག་ཏོ, ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་དཱདཱི་སུ ‘‘ས་མ་ཡོ’’ཏྭེ་ཝ ཨཱ་ག་ཏོ, ཏ་སྨཱ ཨི་དྷ ཏེ་སཾ ཨེ་ཀ་ཏྠ་ཏཱ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཨེ་ཀ་ཏོ ‘‘ཙཱི་ཝ་ར་ཀཱ་ལ་ས་མ་ཡོ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. མཱ་ཏི་ཀཱ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཏཱ་དི་སཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་པ་ག་ཏཾ པུ་གྒ་ལི་ཀཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘བྷི་ཀྑུ་ནོ པ་ནེ་ཝ ཨ་ཙྩེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻཱ’’ཏི. ཨ་ཏྟ་ནོ ཀུ་ཊི་ཡཱ ཝ་སྶཾ་ཝུ་ཏྠ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཧི དཱ་ཏུཾ ཨ་ལ་བྷ་ནྟོ ཨ་ནྟོ་ཝ་སྶེ ཨེ་ཝ དཱ་ན་ཀི་ཙྩཾ པ་རི་ནི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་ཐཱ ས་ངྒྷ་སྶ. ཏ་སྨཱ ཨི་དཾ ཨ་ཙྩེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་ཏྠི ཨུ་པྤ་ནྣ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་ངྒྷ་སྶ ཝཱ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཝཱ ས་ནྟ་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ནྟཾ, ཡཾ ན ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན དི་ནྣཾ, ཨ་ཏྠི ཨུ་པྤ་ནྣ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ནུ་པ་ག་ནྟྭཱ ཝ་སྶཾ་ཝུ་ཏྠ་ཀཱ་ལེ་ཡེ་ཝ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཝཱ ས་ངྒྷ་སྶ ཝཱ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ནྟཾ, ཡཾ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ས་མ་ཡེ དི་ནྣཾ, ཨ་ཏྠི ས་མ་ཡེ དི་ནྣ་མྤི པུ་གྒ་ལ་སྶ ས་ནྟ་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ནུ་པ་ག་ཙྪ་ནྟཾ, ས་ངྒྷ་ས་ནྟ་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ཝཱ དཱ་ཡ་ཀ་ས་ནྟ་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ཝཱ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ནྟཾ, ཨཱི་དི་སཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ས་ཉྙཱ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་དཾ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་སཾ་ཝ་ཙྪ་ར་མྤི ནི་ཀྑི་པི་ཏུཾ ལ་བྷ་ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ནུ་པ་ག་ཏ་ཏྟཱ, ཏ་སྨཱ ‘‘ད་སཱ་ཧཱ་ནཱ་ག་ཏ’’ནྟི ཨི་ཏོ ཨ་ཉྙཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ནྟི སི་དྡྷ་མེ་ཏ་ནྟི. ད་སཱ་ཧ་ཏོ པུ་རེ་ཏ་རཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ ནི་ཀྑི་པི་ཏུཾ ན ལ་བྷ་ཏི, ཏ་སྨཱ ས་ཀ་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་ཏ་མེ་ཝ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཾ, ཏཾ་ཡེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ད་སཱ་ཧཱ་ནཱ་ག་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཡ་ཏོ ‘‘ཨ་ནྟོ་ས་མ་ཡེ ཨ་དྷི་ཊྛེ་ཏི, ཝི་ཀ་པྤེ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཝཱ་རེ ཝུ་ཏྟཾ. ས་ཉྙཱ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦ་ཀཾ པ་ན པ་ར་སྶ དཱ་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཡ ས་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ནུ་པ་ག་ཏཾ, ན ཧི ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨ་དྷི་ཊྛེ་ཏི, ཝི་ཀ་པྤེ་ཏཱི’’ཏི ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུཾ, ན ཙ ཏཾ ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ ཧོ་ཏི ས་ངྒྷ་སྶ ནི་སྶ་གྒི་ཡཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡམྤི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ སུ་ཊྛུ པཱ་ཀ་ཊོ་ཝ. ཀ་ཏ་མཾ ས་ཉྙཱ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦ་ནྟི ཙེ? པ་ར་ས་ནྟ་ཀཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ས་ངྒྷི་ཀ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏོ ‘‘ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ སུ་ཁཾ དཱ་ཏུཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཧི པ་ར་སྶ ས་ནྟ་ཀ་བྷཱ་ཝོ ད་སྶི་ཏོ.
‘‘ཏ་ཏོ པ་རཾ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་ས་མྤི པ་རི་ཧཱ་རོ ན་ཏྠཱི་ཏི ད་སཱ་ཧ་པ་ར་མ་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ ཨ་ནུ་པ་ག་ཏ་ཏྟཱ’’ཏི ལི་ཁི་ཏཾ, ཨི་ཏོ ས་མ་ཡ་ཏོ ཨུ་དྡྷ་མེ་ཝ ད་སཱ་ཧ་སྶ ཨ་ནུ་པ་ག་ཏ་ཏྟཱ ས་མ་ཡ་ཏོ པ་རཾ ད་སཱ་ཧཾ ན ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི ཀི་ར་སྶ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ‘‘ཨེ་ཏཾ པ་རི་ཧཱ་རཾ ལ་བྷ་ཏི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཨེ་ཀཱ་ད་ས་མཾ ཨ་རུ་ཎཾ ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་སེ ཨུ་ཊྛེ་ཏཱི’’ཏི ཀཱ་ར་ཎཾ ལི་ཁི་ཏཾ. ཨ་ནུ་ག་ཎྛི་པ་དེ པ་ན ‘‘ཨ་ན་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཨེ་ཀཱ་ད་ས་དི་ཝ་སེ ནི་ཀྑི་པི་ཏུཾ ལ་བྷ་ཏཱི’ཏི ཝ་ད་ནྟོ བྷ་ག་ཝཱ ཨི་ཏ་ར་མྤི ཨ་ན་ཙྩེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་རཱ་དིཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་ཙྩེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་ར་མུ་ཁེ་ནཱ་ཏི ཨ་པ་རེ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏྠ ཀ་ཏ་རཾ སུ་བྷཱ་སི་ཏཾ? ཨུ་བྷ་ཡ་མྤཱི་ཏི ཨེ་ཀེ. ཀ་ཐཾ? པ་ཋ་མཾ ‘‘ཨ་ཙྩེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཨ་ན་ཏྠ་ཏེ ཀ་ཐི་ནེ ད་ས་དི་ཝ་སཱ་དྷི་ཀོ མཱ་སོ, ཨ་ཏྠ་ཏེ ཀ་ཐི་ནེ ད་ས་དི་ཝ་སཱ་དྷི་ཀཱ པ་ཉྩ་མཱ་སཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་མེ་ཏི, ཨ་ནུ་ག་ཎྛི་པ་དལ་དྡྷི་ཡཱ ཧི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཨེ་ཀཱ་ད་ས་དི་ཝ་སཱ་དྷི་ཀོ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, དུ་ཏི་ཡཾ ‘‘ད་སཱ་ཧཱ་ནཱ་ག་ཏ་ནྟི…པེ… ད་སཱ་ཧེ་ན ཨ་ས་མྤ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་མེ་ཏི. ཨི་མ་སྶ ན་ཡ་སྶ ཝ་སེ་ན ‘‘པ་ཉྩ་མི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ནི་དྷཱ་ན་ཀཱ་ལོ ད་སྶི་ཏོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི པཱ་ཋོ ཡུ་ཛྫ་ཏི. ཏ་ཐཱ ག་ཎྛི་པ་དལ་དྡྷི་ཡཱ ‘‘ན་ཝཱ་ཧཱ་ནཱ་ག་ཏཾ ཀ་ཏྟི་ཀ་ཏེ་མཱ་སི་ཀ་པུ་ཎྞ་མ’’ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྶ ཝ་སེ་ན ‘‘ཀཱ་མ་ཉྩེ་ས ད་སཱ་ཧ་པ་ར་མཾ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་རཾ དྷཱ་རེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨི་མི་ནཱ་ཝ སི་དྡྷོ, ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན པ་ན ཨ་པུ་བྦཾ ཝི་ཡ ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ཋ་པི་ཏ’’ནྟི ཨ་ཡཾ པཱ་ཋོ ཡུ་ཛྫ་ཏི. ཀོ པ་ནེ་ཏྠ སཱ་རོ་ཏི? ཡོ པ་ཙྪཱ ཝུ་ཏྟོ, སོ་ཝ སཱ་རོ. ཏེ་ནེ་ཝ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ‘‘པ་ཉྩ་མི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. པོ་རཱ་ཎ་ག་ཎྛི་པ་དེ་ཧི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཙ ས་དྡྷིཾ སཾ་ས་ནྡ་ན་ཏོ, ‘‘ད་སཱ་ཧཱ་ནཱ་ག་ཏ’’ནྟི པཱ་ལི༹་ཡཱ སཾ་ས་ནྡ་ན་ཏོ ཙ ཨེ་ཏྠ ག་ཎྛི་པ་དལ་དྡྷི་པི པཱ་ལི༹་ཡཱ ས་མེ་ཏི.
ཀ་ཐཾ? ཡ་སྨཱ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་དི་ཝ་སེ ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མ་ནེ བྷི་ཀྑུ ཝ་སྶཾ་ཝུ་ཏྠོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨི་མི་ནཱ ད་ས་མེ་ན ཨ་ཧེ་ན ས་དྡྷིཾ ཚ་ཊྛི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ན་ཝ་དི་ཝ་སཱ ད་ས ཨ་ཧཱ་ནཱི་ཏི ད་སཱ་ཧཾ, ཏེ་ན ད་སཱ་ཧེ་ན, ས་ཧ་ཡོ་ག་ཏྠེ ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཀ་ཏྟི་ཀ་ཏེ་མཱ་སི་ཀ་པུ་ཎྞ་མཱ ཙཱི་ཝ་ར་ས་མ་ཡཾ ཨ་ས་མྤ་ཏྟཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཨ་པ་ར་ཀ་ཏྟི་ཀ་པུ་ཎྞ་མཱ་ཡ ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀཾ པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཀ་པྤེ་ནྟོ ‘‘ཙཱ་ཏུ་མཱ་སཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུཾ ཏ་ཏོ པ་རཾ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏུ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨེ་ཝཾ་ས་མྤ་ད་མི་ད་ནྟི. ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཙེ? ན, ཨི་མ་སྶ ནི་པྤ་ཡོ་ཛ་ན་བྷཱ་ཝ་པྤ་ས་ངྒ་ཏོ. ཨ་ཙྩེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་ར་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་ཀཱ་ལཾ ནི་ཡ་མི་ཏ་ནྟི ཙེ? ན, ‘‘ཚ་ཊྛི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་ཙྩེ་ཀ་མེ་ཝ ན ཧོ་ཏི. པ་ཋ་མ་ཀ་ཐི་ནེ་ན སི་དྡྷ་ཏྟཱ’’ཏི པོ་རཱ་ཎ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ག་ཎྛི་པ་དེ་སུ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཏ་ཏོ ཨུ་པ་རི ‘‘ཨ་ཙྩེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་ར’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི, པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ནྟ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི་ས་ངྒ་ཧོ ཙ. ན ཙ སཱ ཨཱ་པ་ཏྟི པཱ་ལི༹་ཡཱ, ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ, ཡུ་ཏྟི་ཏོ ཝཱ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི. ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་མ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཙེ? ན, ད་སཱ་ཧཱ་དྷི་ཙྩ་ཀཱ་རི་ཀཱ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་པཱ་ཡཾ ན དི་སྶ་ཏི. ‘‘བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ཙྩེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་རཾ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཙཱི་ཝ་ར་ཀཱ་ལ་ས་མ་ཡཾ ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མེ་ནྟཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཏྟི་ཀཱ ཨེ་ཝ ཧི ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི. ཏ་ཐཱ ཧི པ་རི་ཝཱ་རེ (པ་རི. ༤༧-༥༣) ‘‘ཀི་སྨིཾ ཝ་ཏྠུ་སྨི’’ནྟི ཨཱ་ར་བྷི་ཏྭཱ ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཙྩེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཙཱི་ཝ་ར་ཀཱ་ལཾ ནཱ་ཏི་ཀྐཱ་མེ་ཏ་བྦཾ, ཨི་ཏ་རཾ ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མེ་ཏ་བྦ་ནྟི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཨི་དཾ པ་ཉྙ་ཏྟ་ནྟི ཙེ? ན, ཨ་ཙྩེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་ར་སྶེ་ཝ ཨ་པ་རཱ་དྷ་ད་སྶ་ན་ཏོ, ཝི་སེ་ས་ཀཱ་ར་ཎཱ་བྷཱ་ཝཱ, ‘‘ཀཱ་མ་ཉྩེ་ས ད་སཱ་ཧ་པ་ར་མཾ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་རཾ དྷཱ་རེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨི་མི་ནཱ་ཝ སི་དྡྷོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཝི་རོ་དྷ་ཏོ ཙ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཱ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཙ.
ཀ་ཐཾ? ད་སཱ་ཧེ་ན ས་ཧ ཀ་ཏྟི་ཀ་པུ་ཎྞ་མཱ ‘‘ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ’’ཏི ཧི ཝུ་ཏྟེ ད་སཱ་ཧ་ཏོ ཨ་ཉྙཱ སཱ པུ་ཎྞ་མཱ་ཏི ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨ་ན་ཉྙཱ ཙེ, ས་ཧ-ས་དྡོ ན ས་མྦྷ་ཝ་ཏི, ན ཧི ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ ཡོ་གོ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི, ཨ་ནཱ་ག་ཏ-ས་དྡོ ཙ ན ས་མྦྷ་ཝ་ཏི. ཨཱ་ག་ཏཱ ས་མྤ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ ཧི སཱ པུ་ཎྞ་མཱ. ཙཱི་ཝ་ར་ས་མ་ཡ་སྶ ཨ་ན་ནྟ་ར་ཏྟཱ ཨེ་ཀཱི་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཙེ? ན, ཏ་ཐཱ་པི ཨ་ནཱ་ག་ཏ-ས་དྡ་སྶ ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ, ཨཱ་ག་མ་ན་ས་མྦྷ་ཝེ ས་ཏི་ཡེ་ཝ ཧི ཨ་ནཱ་ག་ཏ-ས་དྡོ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི, ན ཧི ནི་བྦཱ་ནཾ, པ་ཉྙ་ཏྟི ཝཱ ‘‘ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ནི་བྦཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཁ་ཎ་ཏྟ་ཡཾ, སཱ ཙ པུ་ཎྞ་མཱ ན ཀ་དཱ་ཙི ས་མ་ཡ་བྷཱ་ཝཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡུ་ཏྟ་མེ་ཝ. ‘‘ཏ་ཏོ པ་རཾ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏུ’’ནྟི པ་ན ཝ་ཙ་ནཾ པི་ཊྛི་ས་མ་ཡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཋི་ཏ་ཏྟཱ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི. ཨ་པི་ཙ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡཾ ཨ་རུ་ཎེ ཙ ཨུ་ཊྛི་ཏེ སཱ པུ་ཎྞ་མཱ ཙཱི་ཝ་ར་ས་མ་ཡཾ ཨེ་ཀཱ་ཧཱ་ནཱ་ག་ཏཱ ཨེ་ཝཱ་པ་ཛྫ་ཏི པུ་བྦེ ས་ཧ་ཡོ་ག་པ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ཨེ་ཀཱི་བྷཱ་ཝ་ག་ཏཱ་པི སཱ ཙཱི་ཝ་ར་ས་མ་ཡཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ ཨེ་ཝ ཛཱ་ཏཱ་ཏི ས་བྦ་དཱ ན ཏ་ཐཱ་ཝི་གྒ་ཧ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ཀོ་ཙི་དེ་ཝ ཝ་ཙ་ན་ཏོ དཱི་པེ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཀི་མ་ཏྠཾ པ་ནེ་ཏྠ ‘‘ད་ས་དི་ཝ་སཱ་དྷི་ཀོ མཱ་སོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟ་ནྟི? ཏཾ པཱ་རི་པཱུ་རི་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. པ་ཉྩ་མི་ཡ་ཉྷི པུ་རེ ཨ་རུ་ཎཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཨ་ཙྩེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ད་ས་དི་ཝ་སཱ་དྷི་ཀོ མཱ་སོ་ཡེ་ཝ པ་རི་པཱུ་རོ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་པི་ཙ ཏ་སྶཱ པ་ཉྩ་མི་ཡཱ དི་ཝ་ས་བྷཱ་གོ་པི ས་མྤ་ཏྟཱ་ཡ ར་ཏྟི་ཡཱ ‘‘ཧི་ཡྻོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, པ་གེ་ཝ པུ་རེ ཨ་རུ་ཎཾ, ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཧི་ཡྻོ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་མྷཱ་ཀ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ‘‘ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ‘ཚ་ཊྛི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡཱ’ཏི ཝུ་ཏྟ་པ་ཋ་མ་པཱ་ཋ་སྶ ཝ་སེ་ན ‘ཨ་ན་ཙྩེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་ར་མྤི པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏཾ ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་མྤི ཨེ་ཏཾ པ་རི་ཧཱ་རཾ ལ་བྷ་ཏི་ཡེ་ཝཱ’’’ཏི ཙ ‘‘ད་ས་དི་ཝ་སཱ་དྷི་ཀོ མཱ་སོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཙ ཡཾ ལི་ཁི་ཏཾ. ཏཾ ན, ‘‘པ་ཉྩ་མི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡཱ’’ཏི པཱ་ཋེ ས་ཛྫི་ཏེ་ཝ ཨེ་ཏེ་ན པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཨ་ཏྠ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ, ན ཏཱ་ནི ཋཱ་ནཱ་ནི པུ་ན ས་ཛྫི་ཏཱ་ནི. ཡ་ཐཱ་ཋི་ཏ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑི་ཏ་བྦཱ་ནཱི་ཏི ནོ ཏ་ཀྐོ་ཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ. ཨི་དཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པུ་ཎྞ་མཱ་ཡཾ ཨ་ནི་སྶ་གྒི་ཡ་ཏྠ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨུ་པ་ཏི་སྶ་ཏྠེ་རོ. ‘‘པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་མཱ་ས་སྶ ཛུ་ཎྷ་པ་ཀྑ་པ་ཉྩ་མི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡཱ’’ཏི པཱ་ཋེ ས་ཛྫི་ཏེ ཨེ་ཏེ་ན པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟོ ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ནི་དྷཱ་ན་ཀཱ་ལོ ད་སྶི་ཏོ ཧོ་ཏི, ‘‘ཨ་ཙྩེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་ར་ནྟི ཨ་ཙྩཱ་ཡི་ཀ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི པཱ་ཋོ. ‘‘ཚ་ཊྛི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡཱ’’ཏི ཙ ‘‘ཀཱ་མ་ཉྩེ་ས ད་སཱ་ཧ་པ་ར་མ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཙ ཡཾ ལི་ཁི་ཏཾ, ཏཾ ན པཱ་ཋོ, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཀཱ་ད་ས་དི་ཝ་སཾ པ་རི་ཧཱ་རཾ ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ‘‘པ་ཉྩ་མི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡཱ’’ཏི ལི་ཁཱ་པི་ཏོ ཀི་ར. ‘‘པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་མཱ་ས་སྶ ཛུ་ཎྷ་པ་ཀྑ་ཚ་ཊྛི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་ན ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ན་ཙྩེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་ར་མྤི པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏཾ ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་མྤི ཨེ་ཏཾ པ་རི་ཧཱ་རཾ ལ་བྷ་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི པཱ་ཋོ’’ཏི ཙ ‘‘ཨ་ཙྩེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཨ་ན་ཏྠ་ཏེ ཀ་ཐི་ནེ ཨེ་ཀཱ་ད་ས་དི་ཝ་སཱ་དྷི་ཀོ མཱ་སོ, ཨ་ཏྠ་ཏེ ཀ་ཐི་ནེ ཨེ་ཀཱ་ད་ས་དི་ཝ་སཱ་དྷི་ཀཱ པ་ཉྩ་མཱ་སཱ་ཏི པཱ་ཋོ’’ཏི ཙ ཨེ་ཏྠ པ་པ་ཉྩེ་ནྟི, ཏ་སྨཱ སུ་ཊྛུ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦཾ, ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏེ་ན ཝཱ བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ.
ཨ་ཙྩེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༩. སཱ་ས་ངྐ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༥༢. ‘‘ཏི་ཎྞཾ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཙཱི་ཝ་རནྟི ཨི་དཾ ཏི་ཙཱི་ཝ་རེ ཨེ་ཝ ཨ་ཡཾ ཝི་དྷི, ཨི་ཏ་ར་སྨིཾ ཡ་ཐཱ་སུ་ཁ་ནྟི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི. ‘‘ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཚཱ་ར་ཏྟཾ ཝི་པྤ་ཝ་ས་ནྟཱི’’ཏི ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ སེ་ནཱ་ས་ནེ ཝཱ་སོ ན ཝི་པྤ་ཝཱ་སོ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཀ་སྨཱ? ཙཱི་ཝ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཛཱ་ན་ན་ཏོ. ཨེ་ཏྠ ཀི་ཉྩཱ་པི ‘‘ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀཾ ནཱ་མ སེ་ནཱ་ས་ནཾ པ་ཉྩ་དྷ་ནུ་ས་ཏི་ཀཾ པ་ཙྪི་མ’’ནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཏོ་པི ཝུ་ཏྟཾ, ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀ་མེ་ཝ པ་ན སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཧོ་ཏི, དྷུ་ཏ་ངྒཾ ར་ཀྑ་ཏི ཙཱི་ཝ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཛཱ་ན་ན་པ་ལི་བོ་དྷ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ.
༦༥༣. ‘‘གཱ་ཝུ་ཏ་ཏོ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་པྤ་མཱ་ཎེ་ན ལ་བྷ་ཏཱི’’ཏི ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ཀ་ཐཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཙེ? ‘‘སི་ཡཱ ཙ ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཀོ་ཙི་དེ་ཝ པ་ཙྩ་ཡོ ཏེ་ན ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཝི་པྤ་ཝཱ་སཱ་ཡཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ. ཡོ་ཛ་ན་པྤ་མཱ་ཎེ་པི སི་ཡཱ་ཏི ཙེ? ན, ‘‘པུ་ན གཱ་མ་སཱི་མཾ ཨོ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཝ་སི་ཏྭཱ པ་ཀྐ་མ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཝཱ་རེ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ‘‘ཡོ་ཛ་ན་པྤ་མཱ་ཎེ ན ལ་བྷ་ཏཱི’’ཏི ཨི་དཾ ཀི་ནྟི? ཨི་དཾ ནི་བ་དྡྷཱ་ཝཱ་ས་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ དྷུ་ཏ་ངྒཾ བྷི་ཛྫ་ཏཱི་ཏི? ན བྷི་ཛྫ་ཏི, ཀི་ནྟུ ན ཨི་དྷ དྷུ་ཏ་ངྒཱ་དྷི་ཀཱ་རོ ཨ་ཏྠཱི་ཏི. ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ ‘‘ཨ་ཡཾ དྷུ་ཏ་ངྒ་ཙོ་རོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི? ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. ཀ་ཐཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི? ཨ་ངྒེ་སུ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. དྷུ་ཏ་ངྒ་དྷ་ར་སྶ པ་ཏི་རཱུ་པ་སེ་ནཱ་ས་ན་དཱི་པ་ན་ཏོ དྷུ་ཏ་ངྒ་དྷ་ར་ཏཱ ཏ་སྶ སི་དྡྷཱ. ཝ་ཙ་ན་པྤ་མཱ་ཎ་ཏོ་ཏི ཙེ? ན, ཝ་ཙ་ན་པྤ་མཱ་ཎ་ཏོ ཙ པཱ་ལི༹་ཡེ་ཝ པ་མཱ་ཎཾ. ‘‘ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི པུ་ན གཱ་མ་སཱི་མཾ ཨོ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཝ་སི་ཏྭཱ པ་ཀྐ་མ་ཏཱི’’ཏི ཧི ཝུ་ཏྟཾ. གཱ་མ་སཱི་མཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཀི་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ ཝ་སི་ཏྭཱ པ་ཀྐ་མི་ཏ་བྦ་ནྟི ཙེ? པུ་ན་དི་ཝ་སེ་ཡེ་ཝ, ཏ་སྨཱ ཨ་ཊྛ་མོ ཨ་རུ་ཎོ ནི་བ་དྡྷཱ་ཝཱ་སེ ཝཱ ག་ནྟ་བྦ་ཊྛཱ་ནེ ཝཱ ཨུ་ཊྛེ་ཏ་བྦོ་ཏི ཨེ་ཀེ. ཨ་ནྟོ་ཚཱ་ར་ཏྟ་ནྟི ཨེ་ཀེ. ཡཱ་ཝ ནི་བ་དྡྷཱ་ཝཱ་སཾ ན ཀ་པྤེ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཀེ. ཡཱ་ཝ མ་གྒ་པ་རི་སྶ་མ་ཝི་ནོ་ད་ནཱ་ཏི ཨེ་ཀེ. ས་ཏི ཨ་ནྟ་རཱ་ཡེ ཨ་ནྟོ་ཚཱ་ར་ཏྟཾ ཝ་ས་ཏི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ནི་བ་དྡྷཱ་ཝཱ་ས་ཀ་པྤ་ནེ ས་ཏི ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མ་ནེ ཨཱ་པ་ཏྟི. ས་ཙེ ཏཾ་ས་ཏྟ་མོ དི་ཝ་སོ, ཏ་ད་ཧེ་ཝ ནི་ཀྑི་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ, པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏ་བྦཾ ཝཱ་ཏི ཨེ་ཀེ. ས་ཙེ ཨ་ནྟ་རཱ ན་ཝ་མ་གྒ་པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝཱ ན་ཝ་གཱ་མ་ས་ནྣི་ཝེ་སེ་ན ཝཱ, ཏཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཨ་ངྒ་ས་མྤ་ཏྟི་ཏོ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ཏི. ཏ་ད་ཧེ་ཝ ཙཱི་ཝ་རཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ ཝཱ པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏ་བྦཾ ཝཱ. ཚཱ་ར་ཏྟཾ ཝི་པྤ་ཝ་ས་ནྟ་སྶ ཙེ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ཏི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་དི་ཝ་ས་ཏྟཱ་ཏི ཨེ་ཀེ. ཨཱ་པ་ཏྟི ཨེ་ཝ ཨ་ན་ངྒ་ས་མྤ་ཏྟི་ཏོ་ཏི ཨེ་ཀེ. ཡུ་ཏྟ་ཏ་རཾ པ་ནེ་ཏྠ ཝི་ཙཱ་རེ་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ དྷུ་ཏ་ངྒ་དྷ་རོ ཧོ་ཏི, གཱ་མ་སཱི་མཱ་ཡཾ ཨ་ཝ་སི་ཏྭཱ པ་ཙྪི་མ་པྤ་མཱ་ཎ་ཡུ་ཏྟེ ཋཱ་ནེ ཝ་སི་ཏྭཱ པ་ཀྐ་མི་ཏ་བྦཾ. པ་ཋ་མཾ བ་དྡྷ་ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་སཱི་མོ ཙེ གཱ་མོ ཧོ་ཏི, ཨ་ཉྙ་སྨི་མྤི མཱ་སེ ཨ་ནྟོ་སཱི་མཱ་ཡ ཝ་ས་ཏོ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. པོ་རཱ་ཎ་ག་ཎྛི་པ་དེ ‘‘ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་སེ་ནཱ་ས་ནེ ཝ་ས་ནྟེ་ནཱ་པི ཚཱ་ར་ཏྟ་མེ་ཝ ཙཱི་ཝ་རཾ གཱ་མེ ནི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཨ་ཉྙཾ ཨ་ནྟོ་ཚཱ་ར་ཏྟ་མྤི ཨ་ཉྙ་མྤི ཝ་ས་ཏོ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
སཱ་ས་ངྐ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༠. པ་རི་ཎ་ཏ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༥༧. དེ་ཐཱ་ཝུ་སོ ཨ་མྷཱ་ཀནྟི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཀ་ཏ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི ཧོ་ཏི ན ཧོ་ཏཱི་ཏི? ཧོ་ཏི, ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་སི་ཀྑཱ་པ་ད་སྶ ཙ ཨི་མ་སྶ ཙ ཀིཾ ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎ་ནྟི? ཏཾ ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་ཨ་པྤ་ཝཱ་རི་ཏེ་ཡེ་ཝ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ནྟ་སྶ, ཨི་དཾ ཉཱ་ཏ་ཀ་པ་ཝཱ་རི་ཏེ་པི, ཏཾ ཨ་ན་ཙྪི་ནྣ་ཙཱི་ཝ་ར་སྶེ་ཝ, ཨི་དཾ ཏ་སྶ་པི, ཏཾ ཙཱི་ཝ་རཾ་ཡེ་ཝ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ནྟ་སྶ, ཨི་དཾ ཨ་ཙཱི་ཝ་ར་མྤི. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ཨི་དཾ ཏཾ ཨ་ནྟོ་ཀ་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ དྭི་ནྣ་མྤི ཨ་ངྒ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ས་ཏི ཀེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦ་ནྟི? ཨི་མི་ནཱ བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ ཨི་མ་སྶ ནི་པྤ་དེ་ས་ཏོ་ཏི ཨེ་ཀེ. དྭཱི་ཧི་པི བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ ཨུ་བྷི་ནྣ་མྤི ཨ་ངྒ་སི་དྡྷི་ཏོ་ཏི ཨེ་ཀེ. ཨི་མཱ་ནི ཏ་སྶ ཨ་ངྒཱ་ནི ཝི་ཀ་པྤ་ནུ་པ་ག་ཙཱི་ཝ་ར་ཏཱ, ས་མ་ཡཱ་བྷཱ་ཝོ, ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི, ཏཱ་ཡ ཙ པ་ཊི་ལཱ་བྷོ་ཏི ཙ་ཏྟཱ་རི. ཨི་མ་སྶ པ་ན ས་ངྒྷེ པ་རི་ཎ་ཏ་བྷཱ་ཝོ, ཉ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་ཎཱ་མ་ནཾ, པ་ཊི་ལཱ་བྷོ་ཏི ཏཱི་ཎི. ཨེ་ཏྠ པ་ཋ་མོ ཝཱ་དོ ཨ་ཡུ་ཏྟོ ཀ་ཏྭཱ་པི ཨོ་ཀཱ་སཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ, པ་རི་ཝཱ་རེ ཙ ཨ་ཝི་ཙཱ་རི་ཏ་ཏྟཱ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཏ་ཏྠ ཨ་ངྒེ་སུ ‘‘ཨ་ན་ཉྙ་པ་རི་ཎ་ཏ་ཏཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ནྟི ཙེ? ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཨ་ཏྠ་ཏོ སི་དྡྷ་ཏྟཱ. པ་རི་ཎ་ཏ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་དྭ་ཡ་སི་དྡྷི་ཏོ, པ་རི་ཎ་ཏ་ས་ཉྙི་ཏོ, ཨཱ་པ་ཏྟི་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཙ ‘‘མ་ཡ྄ཧ་མྤི དེ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ‘‘ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ནུ་དྡི་ཊྛཾ, ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀ་མྤི ཨ་ཏྠཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཝ་ཊྚ་ཏི. ‘‘ས་ངྒྷ་སྶ པ་རི་ཎ་ཏཾ…པེ… ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘པུ་གྒ་ལ་སྶཱ’’ཏི ན ཝུ་ཏྟཾ, ཡ་ཏོ སུ་དྡྷ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ. ‘‘ཨ་ཉྙ་ཙེ་ཏི་ཡ་སྶཱ’’ཏི ན ཝུ་ཏྟཾ ས་ངྒྷ་སྶ ཨ་ཙེ་ཏི་ཡ་ཏྟཱ, ཏ་སྨཱ་ཡེ་ཝ ‘‘ཙེ་ཏི་ཡ་སྶ པ་རི་ཎ་ཏཾ…པེ… ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ‘‘ཨ་ཉྙ་ས་ངྒྷ་སྶ ཨ་ཉྙ་པུ་གྒ་ལ་སྶཱ’’ཏི ན ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཡ་ཏོ ཏ་ཐཱ ཨི་དྷ ཙ ‘པུ་གྒ་ལ་སྶ པ་རི་ཎ་ཏཾ…པེ… ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’ཏི ཨེ་ཏྠ ཙ ‘ཨ་ཏྟ་ནོ་པཱི’ཏི ཀི་ཉྩཱ་པི ན ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་ཐཱ་པི ས་མྦྷ་ཝ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཏཾ པ་ན ཨི་དྷ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་ཎཱ་མ་ནཱ་དྷི་ཀཱ་ར་ཏྟཱ ཨི་མ་སྶ སི་ཀྑཱ་པ་ད་སྶ ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨེ་ཀེ. ཏ་ཏུ་ཏྟ་རི་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ‘‘ཨ་ཉྙ་སྶ་ཏྠཱ་ཡཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༥༢༦) པ་དཾ ཝི་ཡཱ་ཏི ཨེ་ཀེ. ཏཾ ན, ཨེ་ཏྠ པུ་གྒ་ལ་པ་རི་ཎཱ་མ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཨ་ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. དྷ་མྨ་སི་རི་ཏྠེ་རོ པ་ནཱ་ཧ –
‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཉྙ་ཏོ ལཱ་བྷཾ, ས་ངྒྷ་སྶ་ཉྙ་སྶ ཝཱ ན་ཏཾ;
པ་རི་ཎཱ་མེ་ཡྻ ནི་སྶ་གྒི, པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་མྤི དུ་ཀྐ་ཊ’’ནྟི.
ཏ་སྶ་ཏྠོ – ས་ངྒྷ་སྶ པ་རི་ཎ་ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་ཎཱ་མེ་ཡྻ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ. ཏ་དེ་ཝ ཨ་ཉྙ་ཏོ པ་རི་ཎཱ་མེ་ཡྻ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ. ཨ་ཉྙ་སྶ པ་རི་ཎ་ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ པ་ར་སྶ ཝཱ པ་རི་ཎཱ་མེ་ཡྻ དུ་ཀྐ་ཊ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝུ་ཏྟཱ་པ་ཏྟི་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཨི་དྷ པ་རི་ཎ་ཏ་དྭ་ཡེ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ’’ཏི པ་དཾ ན ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྨི་ཉྷི ཝུ་ཏྟེ དུ་ཀྐ་ཊ་མ་ཏྟ་པྤ་ས་ངྒོ སི་ཡཱ, ཨ་ཝུ་ཏྟེ པ་ནེ་ཏེ་སུ ཝུ་ཏྟཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ ཡ་ཐཱ་ག་མ་མ་ཉྙ་ཏ་རཱ ཙ ཨི་དྷ ཨ་ཝུ་ཏྟ་སི་དྡྷི དུ་ཀྐ་ཊ་ཉྩཱ་ཏི དྭེ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཨེ་ཀ་ཏོ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཝི་ན་ཡ་དྷ་རཱ་ནཾ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཉཱ་ཎ་སྶ ཨོ་ཀཱ་སོ ཀ་ཏོ ཧོ་ཏཱི་ཏི.
ཨི་ཏི ཏིཾ་ས་ཀ་ཀ་ཎྜཾ སཱ་ར་མ་ཎྜཾ,
ཨ་ལ་མེ་ཏཾ ཝི་ན་ཡ་སྶ སཱ་ར་མ་ཎྜེ;
ཨི་དྷ ནི་ཊྛི་ཏ་ས་བྦ་སཱ་ར་མ་ཎྜཾ,
ཝི་ན་ཡ་ཝ་སེ་ན པུ་ནཱ་ཏི སཱ་ར་མ་ཎྜ་ནྟི.
པ་རི་ཎ་ཏ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ནི་ཊྛི་ཏོ པ་ཏྟ་ཝ་གྒོ ཏ་ཏི་ཡོ.
ནི་སྶ་གྒི་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.