ན་མོ ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ
ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀེ
ཝ་ཛི་ར་བུ་དྡྷི-ཊཱི་ཀཱ
ག་ནྠཱ་ར་མྦྷ་ཀ་ཐཱ
པ་ཉྙཱ་ཝི་སུ་དྡྷཱ་ཡ ད་ཡཱ་ཡ ས་བྦེ;
ཝི་མོ་ཙི་ཏཱ ཡེ་ན ཝི་ནེ་ཡྻ་ས་ཏྟཱ;
ཏཾ ཙ་ཀྑུ་བྷཱུ་ཏཾ སི་ར་སཱ ན་མི་ཏྭཱ;
ལོ་ཀ་སྶ ལོ་ཀ་ནྟ་ག་ཏ་སྶ དྷ་མྨཾ.
ས་ངྒྷ་ཉྩ སཱི་ལཱ་དི་གུ་ཎེ་ཧི ཡུ་ཏྟ-
མཱ་དཱ་ཡ ས་བྦེ་སུ པ་དེ་སུ སཱ་རཾ;
ས་ངྑེ་པ་ཀཱ་མེ་ན མ་མཱ་ས་ཡེ་ན;
ས་ཉྩོ་དི་ཏོ བྷི་ཀྑུ་ཧི་ཏ་ཉྩ དི་སྭཱ.
ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀ་ས་ཉྙི་ཏཱ་ཡ;
ས་མྦུ་དྡྷ་གྷོ་སཱ་ཙ་རི་ཡོ་དི་ཏཱ་ཡ;
ས་མཱ་ས་ཏོ ལཱི་ན་པ་དེ ལི་ཁི་སྶཾ;
ས་མཱ་ས་ཏོ ལཱི་ན་པ་དེ ལི་ཁཱི་ཏཾ.
ས་ཉྙཱ ནི་མི་ཏྟཾ ཀ་ཏྟཱ ཙ, པ་རི་མཱ་ཎཾ པ་ཡོ་ཛ་ནཾ;
ས་བྦཱ་ག་མ་སྶ པུ་བྦེ་ཝ, ཝ་ཏྟ་བྦཾ ཝ་ཏྟུ་མི་ཙྪ་ཏཱ་ཏི. –
ཝ་ཙ་ན་ཏོ ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀེཏི ས་ཉྙཱ. དཱི་པ་ནྟ་རེ བྷི་ཀྑུ་ཛ་ན་སྶ ཨ་ཏྠཾ ནཱ་བྷི་ས་མྦྷུ་ཎཱ་ཏཱིཏི ནི་མི་ཏྟཾ. བུ་དྡྷ་གྷོ་སོ་ཏི ག་རཱུ་ཧི ག་ཧི་ཏ་ནཱ་མ་དྷེ་ཡྻེ་ནཱཏི ཀ་ཏྟཱ. ས་མ་དྷི་ཀ་ས་ཏྟ་ཝཱི་ས་ཏི་ས་ཧ་སྶ་མ་ཏྟེ་ན ཏ་སྶ ག་ནྠེ་ནཱཏི པ་རི་མཱ་ཎཾ. ཙི་ར་ཊྛི་ཏ་ཏྠཾ དྷ་མྨ་སྶཱཏི པ་ཡོ་ཛ་ནཾ.
ཏ་ཏྲཱ་ཧ – ‘‘ཝ་ཏྟ་བྦཾ ཝ་ཏྟུ་མི་ཙྪ་ཏཱ་ཏི ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་ཏྠ ཀ་ཐཾ་ཝི་དྷོ ཝ་ཏྟཱ’’ཏི? ཨུ་ཙྩ་ཏེ –
པཱ་ཋ་ཏྠ་ཝི་དཱུ་སཾ་ཧཱི་རོ, ཝ་ཏྟཱ སུ་ཙི ཨ་མ་ཙྪ་རོ;
ཙ་ཏུ་ཀྐ་མ་པ་རི་ཙྩཱ་གཱི, དེ་ས་ཀ་སྶ ཧི་ཏུ་སྶུ་ཀོ་ཏི. (མ་ཧཱ་ནི. ཨ་ཊྛ. ག་ནྠཱ་ར་མྦྷ་ཀ་ཐཱ);
ཏ་ཏྲ པ་ཋཱི་ཡ་ཏེ་ཏི པཱ་ཋོ. སོ ཧི ཨ་ནེ་ཀ་པྤ་ཀཱ་རོ ཨ་ཏྠཱ་ནུ་རཱུ་པོ ཨ་ཏྠཱ་ན་ནུ་རཱུ་པོ ཙེ་ཏི. ཀ་ཐཾ? ས་ནྡྷཱ་ཡ་བྷཱ་སི་ཏོ བྱ་ཉྫ་ན་བྷཱ་སི་ཏོ སཱ་ཝ་སེ་ས་པཱ་ཋོ ནི་ར་ཝ་སེ་ས་པཱ་ཋོ ནཱི་ཏོ ནེ་ཡྻོ་ཏི. ཏ་ཏྲ ཨ་ནེ་ཀ་ཏྠ་ཝ་ཏྟཱ ས་ནྡྷཱ་ཡ་བྷཱ་སི་ཏོ ནཱ་མ ‘‘མཱ་ཏ་རཾ པི་ཏ་རཾ ཧ་ནྟྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི (དྷ. པ. ༢༩༤). ཨེ་ཀ་ཏྠ་ཝ་ཏྟཱ བྱ་ཉྫ་ན་བྷཱ་སི་ཏོ ནཱ་མ ‘‘མ་ནོ་པུ་བྦ་ངྒ་མཱ དྷ་མྨཱ’’ཏྱཱ་དི (དྷ. པ. ༡, ༢; ནེ་ཏྟི. ༩༠, ༩༢; པེ་ཊ་ཀོ. ༡༤). སཱ་ཝ་སེ་སོ ནཱ་མ ‘‘ས་བྦཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་དི་ཏྟ’’མི་ཏྱཱ་དི (མ་ཧཱ་ཝ. ༥༤; སཾ. ནི. ༤.༢༨). ཝི་པ་རཱི་ཏོ ནི་ར་ཝ་སེ་སོ ནཱ་མ ‘‘ས་བྦེ དྷ་མྨཱ ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན བུ་དྡྷ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཉཱ་ཎ་མུ་ཁེ ཨཱ་པཱ་ཐཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱི’’ཏྱཱ་དི (མ་ཧཱ་ནི. ༡༥༦; པ་ཊི. མ. ༣.༥). ཡ་ཐཱ ཝ་ཙ་ནཾ, ཏ་ཐཱ ཨ་ཝ་ག་ནྟ་བྦོ ནཱི་ཏོ ནཱ་མ ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑ་མ་ན་ཏྟཱ’’ཏྱཱ་དི. ཡུ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ནུ་སྶ་རི་ཏ་བྦོ ནེ་ཡྻོ ནཱ་མ ‘‘ཨེ་ཀ་པུ་གྒ་ལོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ’’ཏྱཱ་དི (ཨ. ནི. ༡.༡༧༠).
ཨ་ཏྠོ་པི ཨ་ནེ་ཀ་པྤ་ཀཱ་རོ པཱ་ཋ་ཏྠོ ས་བྷཱ་ཝ་ཏྠོ ཉེ་ཡྻ་ཏྠོ པཱ་ཋཱ་ནུ་རཱུ་པོ པཱ་ཋཱ་ན་ནུ་རཱུ་པོ སཱ་ཝ་སེ་ས་ཏྠོ ནི་ར་ཝ་སེ་ས་ཏྠོ ནཱི་ཏ་ཏྠོ ནེ་ཡྻ་ཏྠོ་ཏྱཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཡོ ཏཾ་ཏཾ་ས་ཉྙཱ་པ་ན་ཏྠ་མུ་ཙྩཱ་རཱི་ཡ་ཏེ པཱ་ཋོ, ས པཱ་ཋ་ཏྠོ ‘‘སཱ་ཏྠཾ ས་བྱ་ཉྫ་ན’’མི་ཏྱཱ་དཱི་སུ (པཱ་རཱ. ༡; དཱི. ནི. ༡.༡༩༠) ཝི་ཡ. རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ལ་ཀྑ་ཎ་ར་སཱ་དི ས་བྷཱ་ཝ་ཏྠོ ‘‘ས་མྨཱ་དི་ཊྛིཾ བྷཱ་ཝེ་ཏཱི’’ཏྱཱ་དཱི་སུ (ཝི་བྷ. ༤༨༩; སཾ. ནི. ༥.༣) ཝི་ཡ. ཡོ ཉཱ་ཡ་མཱ་ནོ ཧི་ཏཱ་ཡ བྷ་ཝ་ཏི, ས ཉཱ་ཏུ་མ་ར་ཧ་ཏྟཱ ཉེ་ཡྻ་ཏྠོ ‘‘ཨ་ཏྠ་ཝཱ་དཱི དྷ་མྨ་ཝཱ་དཱི’’ཏྱེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༡.༩, ༡༩༤; ༣.༢༣༨; མ. ནི. ༡.༤༡༡) ཝི་ཡ. ཡ་ཐཱ་པཱ་ཋཾ བྷཱ་སི་ཏོ པཱ་ཋཱ་ནུ་རཱུ་པོ ‘‘ཙ་ཀྑུ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་རཱ་ཎ་ཀ་མྨ’’ནྟི (སཾ. ནི. ༤.༡༤༦) བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཝུ་ཏྟ་མ་ཏོ ཙ་ཀྑུ་མ་པི ཀ་མྨ་ནྟི. བྱ་ཉྫ་ན་ཙྪཱ་ཡཱ་ཡ ཨ་ཏྠཾ པ་ཊི་བཱ་ཧ་ཡ་མཱ་ནེ་ན ཝུ་ཏྟོ པཱ་ཋཱ་ན་ནུ་རཱུ་པོ. ཝ་ཛྫེ་ཏ་བྦཾ ཀི་ཉྩི ཨ་པ་རི་ཙྩ་ཛི་ཏྭཱ པ་རི་སེ་སཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟོ སཱ་ཝ་སེ་ས་ཏྠོ ‘‘ཙ་ཀྑུ་ཉྩ པ་ཊི་ཙྩ རཱུ་པེ ཙ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༤.༦༠; མ་ཧཱ་ནི. ༡༠༧) ཙ, ‘‘ས་བྦེ ཏ་ས་ནྟི ད་ཎྜ་སྶ, ས་བྦེ བྷཱ་ཡ་ནྟི མ་ཙྩུ་ནོ’’ཏྱཱ་དཱི་སུ (དྷ. པ. ༡༢༩) ཝི་ཡ. ཝི་པ་རཱི་ཏོ ནི་ར་ཝ་སེ་ས་ཏྠོ ‘‘ས་ནྡྷཱ་ཝི་ཏཾ སཾ་ས་རི་ཏཾ མ་མ་ཉྩེ་ཝ ཏུ་མྷཱ་ཀ་ཉྩ (དཱི. ནི. ༢.༡༥༥; མ་ཧཱ. ༢༨༧; ནེ་ཏྟི. ༡༡༤). ཏ་ཏྲ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀོ མ་ནྟཱ ཀོ ས་དྡྷཱ་ཏཱ…པེ… ཨ་ཉྙ་ཏྲ དི་ཊྛ་པ་དེ་ཧཱི’’ཏྱཱ་དི (ཨ. ནི. ༧.༦༦). ས་དྡ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝེ་ད་ནཱི་ཡོ ནཱི་ཏ་ཏྠོ ‘‘རཱུ་པཱ ས་དྡཱ ར་སཱ ག་ནྡྷཱ, ཕོ་ཊྛ་བྦཱ ཙ མ་ནོ་ར་མཱ’’ཏྱཱ་དཱི་སུ (སཾ. ནི. ༡.༡༥༡, ༡༦༥; མ་ཧཱ་ཝ. ༣༣) ཝི་ཡ. ས་མྨུ་ཏི་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ ནེ་ཡྻ་ཏྠོ ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝ་ལཱ་ཧ་ཀཱུ་པ་མཱ་པུ་གྒ་ལཱ’’ཏྱཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ (ཨ. ནི. ༤.༡༠༡; པུ. པ. ༡༥༧). ཨཱ་ཧ ཙ –
‘‘ཡོ ཨ་ཏྠོ ས་དྡ་ཏོ ཉེ་ཡྻོ, ནཱི་ཏ་ཏྠཾ ཨི་ཏི ཏཾ ཝི་དཱུ;
ཨ་ཏྠ་སྶེ་ཝཱ་བྷི་སཱ་མ་གྒཱི, ནེ་ཡྻ་ཏྠོ ཨི་ཏི ཀ་ཐྱ་ཏེ’’ཏི.
ཨེ་ཝཾ པ་བྷེ་ད་ག་ཏེ པཱ་ཋ་ཏྠེ ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི པཱ་ཋ་ཏྠ་ཝི་དཱུ. ན སཾ་ཧཱི་ར་ཏེ པ་ར་པ་ཝཱ་དཱི་ཧི དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཏི་ཏྠ་ཝཱ་སེ་ནེ་ཏྱསཾ་ཧཱི་རོ. བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡཱ་ག་མཱ་དྷི་ག་མ་ས་མྤ་ནྣ་ཏྟཱ ཝ་ཏྟུཾ ས་ཀྐོ་ཏཱི་ཏི ཝ་ཏྟཱ, ས་ངྑེ་པ་ཝི་ཏྠཱ་ར་ན་ཡེ་ན ཧེ་ཏུ་དཱ་ཧ་ར་ཎཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཝ་བོ་དྷ་ཡི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ་ཏྱ་ཏྠོ. སོ་ཙ་ཡ་ཏྱ་ཏྟཱ་ནཾ པ་རེ ཙེ་ཏི སུ་ཙི, དུ་སྶཱི་ལྱ་དུ་དྡི་ཊྛི་མ་ལ་ཝི་ར་ཧི་ཏོ་ཏྱ་ཏྠོ. དུ་སྶཱི་ལོ ཧི ཨ་ཏྟཱ་ན་མུ་པ་ཧ་ནྟུ་ནཱ་དེ་ཡྻ་ཝཱ་ཙོ ཙ བྷ་ཝ་ཏྱ་པ་ཏྟཱ་ཧཱ་རཱ་ཙཱ་རོ ཨི་ཝ ནི་ཙྩཱ་ཏུ་རོ ཝེ་ཛྫོ. དུ་དྡི་ཊྛི པ་རཾ ཨུ་པ་ཧ་ནྟི, ནཱ་ཝ་སྶཾ ནི་སྶ་ཡོ ཙ བྷ་ཝ་ཏྱ་ཧི་ཝཱ་ལ༹་ག་ཧཱ་ཀུ་ལོ ཨི་ཝ ཀ་མ་ལ་ས་ཎྜོ. ཨུ་བྷ་ཡ་ཝི་པ་ནྣོ ས་བྦ་ཐཱ་པྱ་ནུ་པཱ་ས་ནཱི་ཡོ བྷ་ཝ་ཏི གཱུ་ཐ་ག་ཏ་མི་ཝ ཚ་ཝཱ་ལཱ་ཏཾ གཱུ་ཐ་ག་ཏོ ཝི་ཡ ཙ ཀ་ཎྷ་ས་པྤོ. ཨུ་བྷ་ཡ་ས་མྤ་ནྣོ པ་ན སུ་ཙི ས་བྦ་ཐཱ་པྱུ་པཱ་ས་ནཱི་ཡོ སེ་ཝི་ཏ་བྦོ ཙ ཝི་ཉྙཱུ་ཧི, ནི་རུ་པ་དྡ་ཝོ ཨི་ཝ ར་ཏ་ནཱ་ཀ་རོ. ནཱ་སྶ མ་ཙྪ་རོ་ཏྱམ་ཙྪ་རོ, ཨ་ཧཱི་ནཱ་ཙ་རི་ཡ་མུ་ཊྛཱི་ཏྱ་ཏྠོ. སུ་ཏྟ་སུ་ཏྟཱ་ནུ་ལོ་མཱ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་ད་ཨ་ཏྟ་ནོ་མ་ཏི་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཙ་ཏུ་ཀྐ་སྶཱ་པ་རི་ཙྩཱ་གཱི, ཏ་ད་ཏྠ་སྶེ་ཝ བྱཱ་ཁྱཱ་ཏེ་ཏྱ་ཏྠོ. ཨ་ཐ ཝཱ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ནུ་མཱ་ན་ས་དྡ་ཏྠཱ་པ་ཏྟི་པྤ་བྷེ་ད་སྶ པ་མཱ་ཎ་ཙ་ཏུ་ཀྐ་སྶཱ་པ་རི་ཙྩཱ་གཱི.
‘‘ཨེ་ཀཾ་ས་ཝ་ཙ་ནཾ ཨེ་ཀཾ, ཝི་བྷ་ཛྫ་ཝ་ཙ་ནཱ་པ་རཾ;
ཏ་ཏི་ཡཾ པ་ཊི་པུ་ཙྪེ་ཡྻ, ཙ་ཏུ་ཏྠཾ པ་ན ཋཱ་པ་ཡེ’’ཏི. –
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་ཙ་ཏུ་ཀྐ་སྶ ཝཱ ཨ་པ་རི་ཙྩཱ་གཱི; ཧི་ཏུ་སྶུ་ཀོ ཨི་ཏི སོ་ཏཱུ་ནཾ ཧི་ཏཱ་ཡོ་སྶུ་ཀོ, ཏེ་ས་མ་ཝ་བོ་དྷ་ནཾ པ་ཏི པ་ཏྠེ་ཏཱི ཏྱ་ཏྠོ; སོ ཨེ་སོ སུ་ཙི་ཏྟཱ པི་ཡོ; ཙ་ཏུ་ཀྐ་སྶ ཨ་པ་རི་ཙྩཱ་གི་ཏྟཱ ག་རུ; ཨ་སཾ་ཧཱི་ར་ཏྟཱ བྷཱ་ཝ་ནཱི་ཡོ; དེ་ས་ཀ་ཏྟཱ ཝ་ཏྟཱ; ཧི་ཏུ་སྶུ་ཀ་ཏྟཱ ཝ་ཙ་ན་ཀྑ་མོ; པཱ་ཋ་ཏྠ་ཝི་དུ་ཏྟཱ ག་མྦྷཱི་ར་ཀ་ཐཾ ཀ་ཏྟཱ; ཨ་མ་ཙྪ་ར་ཏྟཱ ནོ ཙ་ཊྛཱ་ནེ ནི་ཡོ་ཛ་ཀོ་ཏི;
‘‘པི་ཡོ ག་རུ བྷཱ་ཝ་ནཱི་ཡོ, ཝ་ཏྟཱ ཙ ཝ་ཙ་ན་ཀྑ་མོ;
ག་མྦྷཱི་ར་ཉྩ ཀ་ཐཾ ཀ་ཏྟཱ, ནོ ཙ་ཊྛཱ་ནེ ནི་ཡོ་ཛ་ཀོ’’. (ཨ. ནི. ༧.༣༧; ནེ་ཏྟི. ༡༡༣) –
ཨི་ཏི་ཨ་བྷི་ཧི་ཏོ དེ་ས་ཀོ;
སོ་ཏཱ ཨི་དཱ་ནི ཨ་བྷི་དྷཱི་ཡ་ཏེ –
དྷ་མྨཱ་ཙ་རི་ཡ་ག་རུ ས་དྡྷཱ-པ་ཉྙཱ་དི་གུ་ཎ་མ་ཎྜི་ཏོ;
ཨ་ས་ཋཱ་མཱ་ཡོ སོ་ཏཱ་སྶ, སུ་མེ་དྷོ ཨ་མ་ཏཱ་མུ་ཁོ.
ཏ་ཏྠ དྷ་མྨ་ག་རུ་ཏྟཱ ཀ་ཐཾ ན པ་རི་བྷ་ཝ་ཏི, ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ག་རུ་ཏྟཱ ཀ་ཐི་ཀཾ ན པ་རི་བྷ་ཝ་ཏི, ས་དྡྷཱ་པ་ཉྙཱ་དི་གུ་ཎ་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ན པ་རི་བྷ་ཝ་ཏི, ཨ་ས་ཋཱ་མཱ་ཡ་ཏྟཱ ཨ་མ་ཏཱ་བྷི་མུ་ཁ་ཏྟཱ ཙ ཨ་ཝི་ཀྑི་ཏྟ་ཙི་ཏྟོ བྷ་ཝ་ཏི, སུ་མེ་དྷ་ཏྟཱ ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏཱི་ཏྱ་ཏྠོ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ –
‘‘པ་ཉྩ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ སུ་ཎ་ནྟོ ས་དྡྷ་མྨཾ བྷ་བྦོ ནི་ཡཱ་མཾ ཨོ་ཀྐ་མི་ཏུཾ ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ས་མྨ་ཏྟཾ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི? ན ཀ་ཐཾ པ་རི་བྷོ་ཏི, ན ཀ་ཐི་ཀཾ པ་རི་བྷོ་ཏི, ན ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་རི་བྷོ་ཏི, ཨ་ཝི་ཀྑི་ཏྟ་ཙི་ཏྟོ དྷ་མྨཾ སུ་ཎཱ་ཏི ཨེ་ཀ་གྒ་ཙི་ཏྟོ, ཡོ་ནི་སོ ཙ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༥.༡༥༡).
ཏཾ་ལ་ཀྑ་ཎ་པྤ་ཏྟ་ཏྟཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ བྷ་ཝ་ཏི ས་ཝ་ན་སྶེ་ཏྱུ་ཏྟོ སོ་ཏཱ.
ག་ནྠཱ་ར་མྦྷ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨི་དཱ་ནི ཨ་སྶཱ་ར་མྦྷོ – ཏ་ཏྠ ཡོཏི ཨ་ནི་ཡ་མ་ནི་དྡེ་སོ, ཏེ་ན ཝི་སུ་དྡྷ་ཛཱ་ཏི་ཀུ་ལ་གོ་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ ཀི་ལེ་ས་མ་ལ་ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ, པཱུ་ཛཱ་ར་ཧ་ཏཱ་ཡ ཝཱ ཨ་ཀཱ་ར་ཎ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཡོ ཀོ་ཙི ཨི་མི་སྶཱ ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ་ཡ ཨཱ་དི་གཱ་ཐཱ་ཡ ནི་དྡི་ཊྛ་ལོ་ཀ་ནཱ་ཐ་ཏྟ་ཧེ་ཏུཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཧེ་ཏུ་མཱུ་ལེ་ན ཐི་ར་ཏ་རཾ ཨ་ཙ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་ལཾ ཨ་ཙྩ་ནྟ་མེ་ཝ པཱུ་རེ་ནྟོ ཨ་ཝ་སཱ་ནེ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཧེ་ཏུ་ཕ་ལཾ ས་མྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཧེ་ཏུ་ཕ་ལ་པྤ་ཡོ་ཛ་ནཾ སཱ་དྷེ་ཏི, སོ་ཝ པ་ར་མ་པཱུ་ཛཱ་ར་ཧོ་ཏི ནི་ཡ་མེ་ཏི.
ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ –
བྷ་ཡ་ས་མྨོ་ཧ་དུ་དྡི་ཊྛི-པ་ཎཱ་མོ ནེ་ས ས་བྦ་ཐཱ;
པ་ཉྙཱ་པུ་བྦ་ངྒ་མོ ཨེ་སོ, པ་ཎཱ་མོ་ཏི ནི་ད་སྶི་ཏོ.
ཏ་ཏྲ ཧེ་ཏཱུ་ཏི ཨ་ཏི་དུ་ཀྐ་རཱ་ནི ཏིཾ་ས་པཱ་ར་མི་ཏཱ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནི པུ་ཉྙ་ཀ་མྨཱ་ནི. ཏཱ་ནི ཧི ཨ་ཙྩ་ནྟ་དུ་ཀྑེ་ན ཀ་སི་རེ་ན ཝ་ཙ་ན་པ་ཐཱ་ཏཱི་ཏཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན མ་ཧ་ཏཱ ཨུ་སྶཱ་ཧེ་ན ཀ་རཱི་ཡ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏི་དུ་ཀྐ་རཱ་ནི ནཱ་མ. ཨ་ཏི་དུ་ཀྐ་ར་ཏྟཱ ཨེ་ཝ ཧི ཏེ་སཾ ཨ་ཏི་དུ་ལླ་བྷཾ ལོ་ཀེ ཨ་ན་ཉྙ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ ནཱ་ཐ་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཕ་ལཾ ཕ་ལ་ནྟི, ཏཾ ཏ་ཏྠ ཧེ་ཏུ་ཕ་ལཾ; ཧེ་ཏུ་མཱུ་ལཾ ནཱ་མ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་སྶ ཧེ་ཏུ་ནོ ནི་པྥཱ་ད་ན་ས་མ་ཏྠཱ མ་ཧཱ་ཀ་རུ་ཎཱ, སཱ ཨཱ་དི་པ་ཎི་དྷཱ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ‘‘མུ་ཏྟོ མོ་ཙེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཡཱ་ཝ ཧེ་ཏུ་ཕ་ལ་པྤ་ཡོ་ཛ་ནཱ, ཏཱ་ཝ ཨ་བྦོ་ཙྪི་ནྣཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ –
‘‘ས་ཀཱ་ན་ནཱ ས་གྲི་ཝ་རཱ ས་སཱ་ག་རཱ,
ག་ཏཱ ཝི་ནཱ་སཾ བ་ཧུ་སོ ཝ་སུ་ནྡྷ་རཱ;
ཡུ་ག་ནྟ་ཀཱ་ལེ ས་ལི་ལཱ་ན་ལཱ་ནི་ལེ,
ན བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ མ་ཧཱ་ཏ་པཱ ཀུ་ཏོ’’ཏི.
ཡཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ན་མོ མ་ཧཱ་ཀཱ་རུ་ཎི་ཀ་སྶ ཏ་སྶཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཧེ་ཏུ་ཀཱ་ལཾ ནཱ་མ ཙ་ཏུ་ཨ་ཊྛ་སོ་ལ༹་ས་ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཱ་དི་པྤ་བྷེ་དོ ཀཱ་ལོ, ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ཀ་པྤ་ཀོ་ཊཱི་ཧི་པི ཨ་པྤ་མེ་ཡྻཾ ཀཱ་ལ’’ནྟི. ཏ་ཏྠ ཨ་ཙྩ་ནྟ་སཾ་ཡོ་ག་ཏྠེ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ ‘‘མཱ་སཾ ཨ་དྷཱི་ཏེ, དི་ཝ་སཾ ཙ་ར་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ. ཀཱ་མ་ཉྩ སོ ཀཱ་ལོ ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻ་ཝ་སེ་ན པ་མེ་ཡྻོ ཝི་ཉྙེ་ཡྻོ, ཏ་ཐཱ་པི ཀ་པྤ་ཀོ་ཊི་ཝ་སེ་ན ཨ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཀ་པྤ་ཀོ་ཊཱི་ཧི་པི ཨ་པྤ་མེ་ཡྻཾ ཀཱ་ལ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཀཱ་ལ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཀཱ་ལོ, ཁི་པ་ཏི ཝི་དྡྷཾ་ས་ཡ་ཏི ས་ཏྟཱ་ནཾ ཛཱི་ཝི་ཏ་མི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀ་ལ ཝི་ཀྑེ་པེ. ཏ་ཏྠ ཀ་པྤཱི་ཡ་ཏི སཾ་ཀ་པྤཱི་ཡ་ཏི སཱ་ས་པ་པ་བྦ་ཏཱ་དཱི་ཧི ཨུ་པ་མཱ་ཧི ཀེ་ཝ་ལཾ སཾ་ཀ་པྤཱི་ཡ་ཏི, ན མ་ནུ་སྶ་དི་ཝ་ས་མཱ་ས་སཾ་ཝ་ཙྪ་རཱ་དི་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ག་ཎཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཀ་པྤོ. ཨེ་ཀ་ནྟི་ཨཱ་དི་ག་ཎ་ན་པ་ཐ་སྶ ཀོ་ཊི་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ ཀོ་ཊི, ཀ་པྤཱ་ནཾ ཀོ་ཊི་ཡོ ཀ་པྤ་ཀོ་ཊི་ཡོ. ཏཱ་ཧི་པི ན པ་མཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨ་པྤ་མེ་ཡྻོ, ཏཾ ཨ་པྤ་མེ་ཡྻཾ. ཀ་རོ་ནྟོཏི ནཱ་ན་ཏྠ་ཏྟཱ དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ དཱ་ནཾ དེ་ནྟོ, སཱི་ལཾ ར་ཀྑ་ནྟོ, ལོ་བྷ་ཀྑ་ནྡྷ་ཏོ ནི་ཀྑ་མ་ནྟོ, ཨ་ཏྟ་ཧི་ཏ་པ་ར་ཧི་ཏཱ་དི་བྷེ་དཾ ཏཾ ཏཾ དྷ་མྨཾ པ་ཛཱ་ན་ནྟོ, ཝི་ཝི་དྷེ་ན ཝཱ་ཡཱ་མེ་ན གྷ་ཊེ་ནྟོ ཝཱ་ཡ་མ་ནྟོ, ཏཾ ཏཾ ས་ཏྟཱ་པ་རཱ་དྷཾ ཁ་མ་ནྟོ, པ་ཊི་ཉྙཱ་ས་མྨུ་ཏི་པ་ར་མ་ཏྠ་ས་ཙྩཱ་ནི ས་ཙྩཱ་ཡ་ནྟོ, ཏཾ ཏཾ ས་ཏྟ་ཧི་ཏཾ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧ་ནྟོ, ས་ཀ་ལ་ལོ་ཀཾ མེ་ཏྟཱ་ཡ་ནྟོ, མི་ཏྟཱ་མི་ཏྟཱ་དི་བྷེ་དཾ པ་ཀྑ་པཱ་ཏཾ པ་ཧཱ་ཡ ཏཾ ཏཾ ས་ཏྟཾ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑ་ནྟོ ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཁེ་དཾ ག་ཏོཏི ཨ་ན་ནྟ་པྤ་བྷེ་དཾ མ་ཧ་ནྟཾ སཾ་སཱ་ར་དུ་ཀྑཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ན་ཊྛེ་ན ག་ཏོ, ས་མྤ་ཏྟོ་ཏྱ་ཏྠོ. སཾ་སཱ་ར་དུ་ཀྑ་ཉྷི སཱ་རཱི་རི་ཀཾ མཱ་ན་སི་ཀ་ཉྩ སུ་ཁཾ ཁེ་ད་ཡ་ཏི པཱ་ཏ་ཡ་ཏཱི་ཏི ‘‘ཁེ་དོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ལོ་ཀ་ཧི་ཏཱ་ཡཱཏི ཨི་དཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཧེ་ཏུ་ཕ་ལ་པྤ་ཡོ་ཛ་ན་ནི་ད་སྶ་ནཾ, ‘‘སཾ་སཱ་ར་དུ་ཀྑཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ན་ཀཱ་ར་ཎ་ནི་ད་སྶ་ན’’ནྟི་པི ཨེ་ཀེ –
‘‘‘ཛཱ་ཏི་སཾ་སཱ་ར་དུ་ཀྑཱ་ནཾ, ག་ནྟུཾ ས་ཀྐོ་པི ནི་བྦུ་ཏིཾ;
ཙི་ར་ལླི་ཊྛོ་པི སཾ་སཱ་རེ, ཀ་རུ་ཎཱ་ཡེ་ཝ ཀེ་ཝ་ལ’ནྟི. –
ཙ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི, ཏ་མ་ཡུ་ཏྟཾ. ན ཧི བྷ་ག་ཝཱ ལོ་ཀ་ཧི་ཏཱ་ཡ སཾ་སཱ་ར་དུ་ཀྑ་མ་ནུ་བྷ་ཝ་ཏི. ན ཧི ཀ་སྶ་ཙི དུ་ཀྑཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ནཾ ལོ་ཀ་སྶ ཨུ་པ་ཀཱ་རཾ ཨཱ་ཝ་ཧ་ཏི. ཨེ་ཝཾ པ་ནེ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི ཏིཾ་ས་པཱ་ར་མི་ཏཱ་པ་བྷེ་དཾ ཧེ་ཏུཾ, པཱ་ར་མི་ཏཱ་ཕ་ལ་བྷཱུ་ཏཾ ནཱ་ཐ་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཕ་ལ་ཉྩ. ཡ་ཐཱ ཙཱ་ཧ ‘‘མ་མ་ཉྷི, ཨཱ་ན་ནྡ, ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟཾ ཨཱ་ག་མྨ ཛཱ་ཏི་དྷ་མྨཱ ས་ཏྟཱ ཛཱ་ཏི་ཡཱ པ་རི་མུ་ཙྩ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དི (སཾ. ནི. ༡.༡༢༩; ༥.༢). ཏ་ཏྠ བྷ་ག་ཝཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཧེ་ཏཱུ་ཧི ས་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་ནེ་ཡྻ་བྷཱ་ཝ་ནི་པྥཱ་ད་ན་པ་ཉྙཱ་བཱི་ཛཱ་ནི ཝ་པི, ཧེ་ཏུ་ཕ་ལེ་ན པ་རི་པ་ཀྐི་ནྡྲི་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་རི་ནི་པྥ་ནྣ་ཝི་ནེ་ཡྻ་བྷཱ་ཝེ ས་ཏྟེ ཝི་ན་ཡི, སཾ་སཱ་ར་དུ་ཀྑ་ཏོ མོ་ཙ་ཡཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན ཨེ་ཝཾ སཾ་སཱ་ར་དུ་ཀྑེ་ན ལོ་ཀ་སྶ ཨུ་པ་ཀཱ་རཾ ཀི་ཉྩི ཨ་ཀཱ་སི, ཏ་སྨཱ ཀ་རོ་ནྟོ ཨ་ཏི་དུ་ཀྐ་རཱ་ནི ལོ་ཀ་ཧི་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨི་མི་སྶཱ ཡོ་ཛ་ནཱ་ཡ ས་བྦ་པ་ཋ་མ་སྶ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ནཱ་ཐ་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ཏ་པཱ་ར་མི་ཏཱ་ཧེ་ཏུ་ཕ་ལཱ་དྷི་ག་མོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཡོ ནཱ་ཐོ་ཏི ཧི ས་མྦ་ནྡྷོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཨི་མ་སྶ པ་ན་ཏྠ་སྶ –
‘‘ཡ་དེ་ཝ པ་ཋ་མཾ ཙི་ཏྟ-མུ་པྤ་ནྣཾ ཏ་ཝ བོ་དྷ་ཡེ;
ཏྭཾ ཏ་དེ་ཝ་སྶ ལོ་ཀ་སྶ, པཱུ་ཛི་ཀེ པ་རི་ཝ་སི་ཏྠ’’. –
ཨི་ཏི ཝ་ཙ་ནཾ སཱ་དྷ་ཀཾ. པ་ཋ་མ་ཙི་ཏྟ་སྶ པཱ་ར་མི་ཏཱ་བྷཱ་ཝོ རུ་ཀྑ་སྶ ཨ་ངྐུ་ར་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཨུ་པ་མཱ་ཡ སཱ་དྷེ་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཏྠཱ་ཧ – ‘‘ཁེ་དཾ ག་ཏོ་ཏི ཝ་ཙ་ནཾ ནི་ར་ཏྠ་ཀཾ, ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན གུ་ཎ་སཱ་དྷ་ནཱ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ’’ཏི? ན, ཨ་ནྟ་རཱ ཨ་ནི་ཝ་ཏྟ་ན་ཀ་བྷཱ་ཝ་དཱི་པ་ན་ཏོ. དུ་ཀྐ་རཱ་ནི ཀ་རོ་ནྟོ ཁེ་དཾ ག་ཏོ ཨེ་ཝ, ན ཨ་ནྟ་རཱ ཁེ་དཾ ཨ་ས་ཧ་ནྟོ ནི་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏི. ལོ་ཀ་དུ་ཀྑཱ་པ་ན་ཡ་ན་ཀཱ་མ་སྶ ཝཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ཏྟ་ནོ དུ་ཀྑཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ན་ས་མ་ཏྠ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི.
‘‘ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ཝ་ར་དོ་སྶཾ, ཡཱ་ཝཱ་ཧཾ ས་བྦ་ས་ཏྟ་དུ་ཀྑཱ་ནི;
ས་བྦཱ་ནི ས་བྦ་ཀཱ་ལཾ ཡུ་གཾ, པ་དྨ་སྶེ་ཝ བུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟོ་མྷཱི’’ཏི. –
ཨེ་ཝཾ་ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་སྶ ཨ་ཏྟ་མ་ཏྟ་དུ་ཀྑཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ན་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཡ ཀཱ་ཡེ་ཝ ཀ་ཐཱ་ཏི ཨ་ཏི་ས་ཡཾ ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཁེ་དཾ ག་ཏོཏི བྱཱ་པཱ་རཾ པ་རི་ཙ་ཡཾ ག་ཏོ་ཏི་པི ཨ་ཏྠོ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི. ཀ་མྨཱ་དཱི་སུ ས་བྱཱ་པཱ་རཾ པུ་རི་སཾ དི་སྭཱ ས་ནྟི ཧི ལོ་ཀེ ཝ་ཏྟཱ་རོ ‘‘ཁི་ནྣོ་ཡཾ ཀ་མྨེ, ཁི་ནྣོ་ཡཾ ས་ཏྟེ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨི་མི་སྶཱ ཡོ་ཛ་ནཱ་ཡ ནཱ་ཐོ་ཏི ཨི་མི་ནཱ བུ་དྡྷ་ཏྟཱ་དྷི་ག་མ་སི་དྡྷཾ ཀོ་ཊི་པྤ་ཏྟཾ ནཱ་ཐ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏྭཱ ཋི་ཏ་ཀཱ་ལོ ད་སྶི་ཏོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཀེ་ཙི ‘‘མ་ཧཱ་ཀཱ་རུ་ཎི་ཀ་སྶཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟོ བུ་དྡྷ་བྷཱུ་ཏ་སྶཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏཱི’’ཏི ལི་ཁ་ནྟི, ཏཾ ན སུ་ནྡ་རཾ ཝི་ཡ, བོ་དྷི་ས་ཏྟ་ཀཱ་ལེ་པི ཏ་བྦོ་ཧཱ་ར་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏ་སྨཱ སོ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ དུ་ཀྐ་རཱ་ནི ཀ་རོ་ནྟོ ཨ་ཝ་སཱ་ནེ དུ་ཀྐ་ར་པཱ་ར་མི་ཏཱ་པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱ ཏཱ་སཾ ཕ་ལ་བྷཱུ་ཏཾ ནཱ་ཐ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏྭཱ ལོ་ཀ་ཧི་ཏཱ་ཡ བྱཱ་པཱ་རཾ ག་ཏོ་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ནི་ད་སྶི་ཏོ ཧོ་ཏི. ‘‘བོ་དྷིཾ ག་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི སུ་བྱ་ཏྟཾ ཧེ་ཏུ་ཕ་ལཾ ད་སྶི་ཏཾ ཧོ་ཏི. བུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟ་སྶེ་ཝ ཙ ནཱ་ཐ་སྶ ན་མོ ཀ་ཏོ ཧོ་ཏི ཝི་སེ་ས་ཝ་ཙ་ན་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ, ན བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི ཝི་ན་ཡཱ་དྷི་ཀཱ་རོ ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏོ. སོ ཙ པ་བྦ་ཛི་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ་མ་ར་ཎ་ཀཱ་ལཱ ཧོ་ཏི. ཏཾ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ པ་རི་ཏྟཾ ཀཱ་ལཾ ལ་ཛྫི་ནོ ཨ་ཏི་སུ་ཀ་རཾ སཱི་ལ་མ་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་ཀ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ ཧི་ཏཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་མ་ཏྟ་དུ་ཀྑཱ་པ་ན་ཡ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན པ་རི་པཱུ་རེ་ནྟོ ཀོ ནཱ་མ ཨི་དྷ་ལོ་ཀ་པ་ར་ལོ་ཀཱ་ཏི་ཀྐ་མ་སུ་ཁཾ ན ག་ཙྪེ་ཡྻ, ན་ནུ བྷ་ག་ཝཱ ས་ཀ་ལ་ལོ་ཀ་དུ་ཀྑཱ་པ་ན་ཡ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཀ་པྤ་ཀོ་ཊཱི་ཧི་པི ཨ་པྤ་མེ་ཡྻཾ ཀཱ་ལཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨ་ཏི་དུ་ཀྐ་ར་ནི་ར་སྶཱ་དཾ ཁེ་དཾ ག་ཏོ་ཏི ཨ་ཉྙཱ་པ་དེ་སེ་ན གུ་ཎཾ ཝ་ཎྞེ་ཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ.
ལོ་ཀ་ཧི་ཏཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠ ལོ་ཀི་ཡ་ཏི ཨེ་ཏྠ དུ་ཀྑ་ནྟི ལོ་ཀོ, ལུ་ཡ་ཏེ ཝཱ ཛཱ་ཏི་ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་དུ་ཀྑེ་ཧཱི་ཏི ལོ་ཀོ, ཨི་མི་ནཱ ས་ཏྟ་ལོ་ཀཾ ཛཱ་ཏི་ལོ་ཀ་ཉྩ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཏ་སྶ ས་ཏྟ་ལོ་ཀ་སྶ ཨི་དྷ་ལོ་ཀ་པ་ར་ལོ་ཀ་ཧི་ཏཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་པ་ར་ལོ་ཀཱ་ནཾ ཝཱ ཨུ་ཙྪི་ནྣ་ལོ་ཀ་ས་མུ་ད་ཡཱ་ནཾ ལོ་ཀཱ་ནཾ, ཨི་དྷ ཛཱ་ཏི་ལོ་ཀེ ཨོ་ཀཱ་ས་ལོ་ཀེ ཝཱ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་ར་ས་ངྑཱ་ཏ་ཉྩ ཧི་ཏཾ ས་མྤི་ཎྜེ་ཏྭཱ ལོ་ཀ་སྶ, ལོ་ཀཱ་ནཾ, ལོ་ཀེ ཝཱ ཧི་ཏ་ནྟི ས་རཱུ་པེ་ཀ་དེ་སེ་ཀ་སེ་སཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ལོ་ཀ་ཧི་ཏ’’མི་ཙྩེ་ཝཱ་ཧ. ནཱ་ཐོཏི ས་བྦ་ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་ས་ཡཱ་ནུ་ས་ཡ་ཙ་རི་ཡཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་བྷེ་དཱ་ནུ་རཱུ་པ་དྷ་མྨ་དེ་ས་ན་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཡ ‘‘དྷ་མྨཾ ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དེ་སེ་སྶཱ་མི…པེ… ཏཾ སུ་ཎཱ་ཐཱ’’ཏི (མ. ནི. ༣.༤༢༠) ཨེ་ཝཾ ཡཱ་ཙ་ན་ཊྛེ་ནཱ་པི ནཱ་ཐ་ཏེ་ཏི ནཱ་ཐོ. བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མཱ་ནུ་རཱུ་པཾ སི་ཀྑཱ་པ་ད་པ་ཉྙཱ་པ་ནེ་ན དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀ་ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀཱ་ཡ ཙ ཀ་རུ་ཎཱ་ཡ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ ཏ་པ་ཏི, སུ་ཏྟ་ནྟ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཏེ་སཾ ས་བྦ་ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ས་ཡི་ཏེ ཀི་ལེ་སེ ཀ་རུ་ཎཱ་ཡ ཙ པ་ཉྙཱ་ཡ ཙ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ ཏ་པ་ཏི, ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཏེ ཏེ ས་ངྑཱ་རེ ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀི་ལེ་སེ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨུ་པེ་ཙྩ པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ཏ་པ་ཏཱི་ཏི ཏ་པ་ན་ཊྛེ་ནཱ་པི ནཱ་ཐ་ཏེ་ཏི ནཱ་ཐོ. ས་དེ་ཝ་ཀེ ལོ་ཀེ ཨ་པྤ་ཊི་པུ་གྒ་ལ་ཏྟཱ ཀེ་ན་ཙི ཨ་པྤ་ཊི་ཧ་ཏ་དྷ་མྨ་དེ་ས་ན་ཏྟཱ པ་ར་མ་ཙི་ཏྟི་སྶ་རི་ཡ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཏོ ཙ ཨི་སྶ་རི་ཡ་ཊྛེ་ནཱ་པི ནཱ་ཐ་ཏེ་ཏི ནཱ་ཐོ. ‘‘དྷ་མྨི་ཡཱ ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྡ་སྶེ་སི ས་མཱ་ད་པེ་སི ས་མུ་ཏྟེ་ཛེ་སི ས་མྤ་ཧཾ་སེ་སཱི’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༩༠) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ས་མྤ་ཧཾ་ས་ན་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཨཱ་སཱི་ས་ཊྛེ་ན, པ་ཎི་དྷཱ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ‘‘ཀ་ཐཾ ནཱ་མཱ་ཧཾ མུ་ཏྟོ མོ་ཙ་ཡི་སྶཱ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨཱ་སཱི་ས་ཊྛེ་ན ཝཱ ནཱ་ཐ་ཏེ་ཏི ནཱ་ཐོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ. ཙ་ཏཱུ་ཧི་པི ནཱ་ཐ་ངྒེ་ཧི ཙ་ཏུ་ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་ཙ་ཏུ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ད་ཡོ ས་བྦེ་པི བུ་དྡྷ་གུ་ཎཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ, ཨ་ཏི་ཝི་ཏྠཱ་རི་ཀ་བྷ་ཡཱ པ་ན ན ཡོ་ཛི་ཏཱ.
ན་མོཏི པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ བུ་དྡྷ་གུ་ཎ་བ་ཧུ་མཱ་ན་པ་བྦྷཱ་རཱ ཙི་ཏྟ་ན་ཏི, ཙི་ཏྟ་ན་ཏི་པྤ་བྷ་ཝཱ ཙ ཝ་ཙཱི་ཀཱ་ཡ་ན་ཏི. ཨ་ཏྠུ མེ་ཏི པཱ་ཋ་སེ་སེ་ན ས་མྦ་ནྡྷོ. མ་ཧཱ་ཀཱ་རུ་ཎི་ཀ་སྶཱཏི ཨེ་ཏྠ ས་བྦ་ས་ཏྟ་ཝི་ས་ཡ་ཏྟཱ མ་ཧུ་སྶཱ་ཧ་པྤ་བྷ་ཝ་ཏྟཱ ཙ མ་ཧ་ཏཱི ཀ་རུ་ཎཱ མ་ཧཱ་ཀ་རུ་ཎཱ. ཏ་ཏྠ པ་ཎི་དྷཱ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ་ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་ས་ནི་བྦཱ་ན་པུ་ར་པྤ་ཝེ་སཱ ནི་ཡུ་ཏྟོ་ཏི མ་ཧཱ་ཀཱ་རུ་ཎི་ཀོ, བྷ་ག་ཝཱ. ཨེ་ཏྠ ཙ མ་ཧཱ་ཀཱ་རུ་ཎི་ཀ་སྶཱ་ཏི ཨི་མི་ནཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཧེ་ཏུ་མཱུ་ལཾ ད་སྶེ་ཏི. ནི་ཀྐ་རུ་ཎོ ཧི པ་ར་དུ་ཀྑེ་སུ ཨུ་དཱ་སི་ནོ བུ་དྡྷ་ཏྠཱ་ཡ པ་ཎི་དྷཱ་ན་མ་ཏྟ་མྤི ཨ་ཏི་བྷཱ་རི་ཡ་ནྟི མ་ཉྙ་ནྟོ ཨ་པྤ་མེ་ཡྻཾ ཀཱ་ལཾ ཨ་ཏི་དུ་ཀྐ་རཾ ཧེ་ཏུཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ནཱ་ཐ་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཧེ་ཏུ་ཕ་ལ་པྤ་ཡོ་ཛ་ན་བྷཱུ་ཏཾ ལོ་ཀ་ཧི་ཏཾ ཀ་ཐཾ ཀ་རི་སྶ་ཏི. ཏ་སྨཱ ས་བྦ་གུ་ཎ་མཱུ་ལ་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ མ་ཧཱ་ཀ་རུ་ཎཱ་གུ་ཎ་མེ་ཝ ཝ་ཎྞེ་ནྟོ ‘‘ན་མོ མ་ཧཱ་ཀཱ་རུ་ཎི་ཀ་སྶཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཧེ་ཏུ་ཨ་ནུ་རཱུ་པཾ ཕ་ལཾ, ཕ་ལཱ་ནུ་རཱུ་པོ ཧེ་ཏུ, དྭི་ནྣ་མྤི ཨ་ནུ་རཱུ་པཾ མཱུ་ལཾ, ཏི་ཎྞ་མྤི ཨ་ནུ་རཱུ་པཾ པ་ཡོ་ཛ་ན་ནྟི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ད་སྶི་ཏོ ཧོ་ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཨ་ཙྪ་རི་ཡ་པུ་རི་སོ, ནཱ་ཐོ ནཱ་ཐ་གུ་ཎེ ཋི་ཏོ;
ན་མོ་ར་ཧོ ཨ་ནཱ་ཐ་སྶ, ནཱ་ཐ་མཱ་ན་སྶ ས་མྤ་དཾ.
ཨེ་ཏྠ སི་ཡཱ ‘‘ཨ་ནེ་ཀེ་སུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ གུ་ཎེ་སུ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་སུ ཀ་སྨཱ ‘མ་ཧཱ་ཀཱ་རུ་ཎི་ཀ་སྶཱ’ཏི ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ག་ཧི་ཏ’’ནྟི? ཨུ་ཙྩ་ཏེ –
དོ་ས་ཧཱི་ན་སྶ ས་ཏྠ་སྶ, ཙོ་ད་ནཱ ཏུ ན ཝི་ཛྫ་ཏེ;
དོ་ས་ཡུ་ཏྟ་མ་ས་ཏྠ་ཉྩ, ཏ་སྨཱ ཙོ་ད་ནཱ ཨ་པ་ཏྟ་ཀཱ་ཏི.
ན མ་ཡཱ ཙོ་ད་ནཱ ཀ་ཏཱ, ཀི་ནྟུ པུ་ཙྪཱ ཨེ་ཝ ཀ་ཏཱ. ཨ་པི་ཙ –
‘‘ཕ་ལཾ ས་ཏི་པི རུ་ཀྑེ་ཌྜྷེ, ན པ་ཏ་ཏྱ་ཝི་ཀ་མྤི་ཏེ;
ཙོ་ད་ནཱ ཡཱ’ཏྠུ ས་ཏྠཱ་ནཾ, པུ་ཙྪ་ནཱ་ཏྱ་ཏྠ་ཕ་ལཾ མ་ཧ་ཏཱ.
‘‘ན་བྷོ་ཏྟུཾ ཀུ་རུ་ཏེ ས་མྨཱ, ག་ཧི་ཏུཾ ནཱ་ཌྜྷ་ཏེ གྷ་ཊཾ;
ཨ་ཀྑེ་པེ ཧི ཀ་ཏེ ཏ་དི-ཙྪི་སྶཱ་ཎཱ་བུ་དྡྷི་བ་ནྡྷ་ནཾ.
‘‘ཡ་ཐཱ ཧི་མ་པ་དོ པ་དྡྷོ, པ་བུ་དྡྷོ ག་ནྡྷ་ལི་མྤི་ཡཱ;
བྷི་ནྣ་ཏྠ་ཝི་ར་མ་སྶེ་ཝཾ, ས་ཏྠ་ཀ་ཏཱ་ཏྠ་ལི་མྤི་ཡཱ’’ཏི. –
ཨེ་ཝཾ ཙེ་ཀཾ –
ས་མྨཱ་པི ཙོ་ད་ནཱ ཏཾ ཁ་ལུ, གུ་ར་ཝོ ཝི་ཝཱ་ཀྱཱ ཝི་ཝ་དྡྷ;
ཡ་ཏི་སི་སྶཱ ཨཱ་གྷ་ཊྚི་ཏཱ་ཏི-ཝཱ་ཀྱེ་ནཱ་བྷྱ་དྷི་ཀཾ གོ་པ་ཡ.
ས་ར་ཝ་ཏཱི ཨཱ་ཙེ་རཾ ཀི་ལི་ཊྛཱ, ཏ་དི་ཙྪི་སྶ་ཛི་ཏཱ་ཏྟཱ་ནཾ;
ཛ་ཡ་ཏྱ་ཏྟཱ་ན་མཱ་ཙེ་རོ, ས་ད་སྶ་སྶེ་ཝ སཱ་ར་ཐཱི་ཏི. –
ཨ་ཏྲོ་ཙྩ་ཏེ –
ཡ་སྶ ཧི ཝཱ་ཀྱ་ས་ཧ་སྶཾ, ཝཱ་ཀྱེ ཝཱ་ཀྱེ ས་ཏ་ཉྩ ཛི་ཝ྄ཧཱ;
ནཱ་མཾ ད་ས་བ་ལ་གུ་ཎ་པ་དེ་སཾ, ཝ་ཏྟུཾ ཀ་པྤེ་ན་པི ན ས་ཀྐཱ.
ཡ་ཐཱ –
བུ་དྡྷོ་པི བུ་དྡྷ་སྶ བྷ་ཎེ་ཡྻ ཝ་ཎྞཾ,
ཀ་པྤ་མྤི ཙེ ཨ་ཉྙ་མ་བྷཱ་ས་མཱ་ནོ;
ཁཱི་ཡེ་ཐ ཀ་པྤོ ཙི་ར་དཱི་གྷ་མ་ནྟ་རེ,
ཝ་ཎྞོ ན ཁཱི་ཡེ་ཐ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶཱ་ཏི. (དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༣༠༤; ༣.༡༤༡; མ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༤༢༥; ཨུ་དཱ. ཨ་ཊྛ. ༥༣; ཙ་རི་ཡཱ. ཨ་ཊྛ. ནི་དཱ་ན་ཀ་ཐཱ) –
ཙོ་ཏྟ་ཏྟཱ ན ས་ཀྐཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཾ གུ་ཎཱ་ན་མ་ཝ་སེ་སཱ་བྷི་དྷཱ་ཏུཾ.
ཨ་པི་ཙ –
ཡ་ཐཱ ཏྭཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ, ད་ས་བ་ལ ཏ་ཐཱ ཉཱ་ཎ་ཀ་རུ་ཎཱ;
གུ་ཎ་དྭ་ནྡཾ སེ་ཊྛཾ, ཏ་ཝ གུ་ཎ་ག་ཎཱ ནཱ་མ ཏི་གུ་ཎཱ་ཏི. –
ས་བྦ་གུ་ཎ་སེ་ཊྛ་ཏྟཱ མཱུ་ལ་ཏྟཱ ཙ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ‘‘ཚ་སུ ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཉཱ་ཎེ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ཏྟཱ ཏ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན སེ་སཱ་པི ག་ཧི་ཏཱ་ཝ ས་ཧ་ཙ་ར་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎེ་ནཱ’’ཏི ཙ ཝ་ད་ནྟི. ཝི་སེ་ས་ཏོ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་སྶ ཀེ་ཝ་ལཾ པ་ཉྙཱ་ཝི་ས་ཡ་ཏྟཱ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ར་མྦྷེ ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ‘‘ཀ་རུ་ཎཱ ཝི་ཡ ས་ཏྟེ་སུ, པ་ཉྙཱ ཡ་སྶ མ་ཧེ་སི་ནོ’’ཏི པ་ཉྙཱ་གུ་ཎོ ཝ་ཎྞི་ཏོ ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་ས་ཡཱ་ནུ་ས་ཡ་ཙ་ཨ་ཡཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་བྷེ་དཱ་ནུ་རཱུ་པ་པ་རི་ཙྪི་ནྡ་ན་པ་ཉྙཱ་ཡ, ས་ཏྟེ་སུ མ་ཧཱ་ཀ་རུ་ཎཱ་ཡ ཙ ཨ་དྷི་ཀཱ་ར་ཏྟཱ. སུ་ཏྟ་ནྟ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ར་མྦྷེ ‘‘ཀ་རུ་ཎཱ་སཱི་ཏ་ལ་ཧ་ད་ཡཾ, པ་ཉྙཱ་པ་ཛྫོ་ཏ་ཝི་ཧ་ཏ་མོ་ཧ་ཏ་མ’’ནྟི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨུ་བྷོ་པི པ་ཉྙཱ་ཀ་རུ་ཎཱ་གུ་ཎཱ ཝ་ཎྞི་ཏཱ. ཨི་དྷ པ་ན ཝི་ན་ཡེ ཨཱ་ས་ཡཱ་དི་ནི་ར་པེ་ཀྑཾ ཀེ་ཝ་ལཾ ཀ་རུ་ཎཱ་ཡ པཱ་ཀ་ཏི་ཀ་ས་ཏྟེ་ནཱ་པི ཨ་སོ་ཏ་བྦཱ་ར་ཧཾ སུ་ཎ་ནྟོ, ཨ་པུ་ཙྪི་ཏ་བྦཱ་ར་ཧཾ པུ་ཙྪ་ནྟོ, ཨ་ཝ་ཏྟ་བྦཱ་ར་ཧ་ཉྩ ཝ་ད་ནྟོ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྙ་པེ་སཱི་ཏི ཀ་རུ་ཎཱ་གུ་ཎོ་ཡེ་ཝེ་ཀོ ཝ་ཎྞི་ཏོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
པ་ཉྙཱ་ད་ཡཱ ཨ་ཏྟ་པ་ར་ཏྠ་ཧེ་ཏཱུ,
ཏ་ད་ནྭ་ཡཱ ས་བྦ་གུ་ཎཱ ཛི་ན་སྶ;
ཨུ་བྷོ གུ་ཎཱ ཏེ གུ་ཎ་སཱ་ག་ར་སྶ,
ཝུ་ཏྟཱ ཨི་དྷཱ་ཙ་རི་ཡ་ཝ་རེ་ན ཏ་སྨཱ.
ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་དི་གཱ་ཐཱ,
ས་མཱ་ས་ཏོ ཝུ་ཏྟ་པ་ད་ཏྠ་སོ་བྷཱ;
ཨ་ཡ་མྤི ཝི་ཏྠཱ་ར་ན་ཡོ་ཏི ཙཱ་ཧཾ,
ཨུ་དྡྷཾ ཨི་ཏོ ཏེ པ་ཊི་སཾ་ཁི་པཱ་མི.
དུ་ཏི་ཡ་གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་ས་མྦུ་དྷནྟི དྷ་མྨཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ་ས་བྷཱ་ཝཾ ཨ་བུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟོ. བུ་དྡྷ་ནི་སེ་ཝི་ཏནྟི བུ་དྡྷཱ་ནུ་བུ་དྡྷ་པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷེ་ཧི གོ་ཙ་ར་བྷཱ་ཝ་ནཱ་སེ་ཝ་ནཱ་ཧི ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ནི་སེ་ཝི་ཏཾ. བྷ་ཝཱ བྷ་ཝནྟི ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་བྷ་ཝ་ཏོ ཨ་ཉྙཾ བྷ་ཝཾ ག་ཙྪ་ཏི ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ཏི, པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐ ཝཱ བྷ་ཝོཏི ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛི. ཏ་སྶ པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏྟཱ ཨ་བྷ་ཝོཏི ཨུ་ཙྪེ་ད་དི་ཊྛི. བྷ་ཝོཏི ཝཱ ཝུ་དྡྷི. ཨ་བྷ་ཝོཏི ཧཱ་ནི. བྷ་ཝོཏི ཝཱ དུ་གྒ་ཏི. ཨ་བྷ་ཝོཏི སུ་ག་ཏི. ‘‘ཨ་པྤ་མཱ་ཎཱ དྷ་མྨཱ, ཨ་སེ་ཀྑཱ དྷ་མྨཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དྷ. ས. ཏི་ཀ་མཱ་ཏི་ཀཱ ༡༣, ༡༡) ཝི་ཡ ཧི ཝུ་དྡྷི་ཨ་ཏྠ་ཏྟཱ ཨ་ཀཱ་ར་སྶ. བྷཱ་ཝ་ཡ་ཏཱི་ཏི བྷ་ཝོ, ཛཱ་ཏི. བྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཝཱ བྷ་ཝོ. ས་ཝི་ཀཱ་རཱ བ་ཧུ་ཝི་དྷ་ཁ་ནྡྷུ་པྤ་ཏྟི དཱི་པི་ཏཱ. ཨ་བྷ་ཝོཏི ཝི་ནཱ་སོ, ཛཱ་ཏི་བྷཱ་ཝཾ མ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝ་ཉྩ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཨ་ར་ཧ་ནྟཱ་ནཾ མ་ར་ཎ་མྤི ཁ་ཎི་ཀ་ཝ་སེ་ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. བྷ་ཝེ་སུ ཨ་བྷ་ཝོ བྷ་ཝཱ་བྷ་ཝོ, ཏཾ བྷ་ཝཱ་བྷ་ཝཾ, བྷ་ཝེ་སུ ཨ་བྷཱ་ཝ་པ་ཉྙ་ཏྟིཾ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཛཱི་ཝ་ལོ་ཀོཏི ས་ཏྟ་ལོ་ཀོ, ས་ངྑཱ་ར་ལོ་ཀ་ཨོ་ཀཱ་ས་ལོ་ཀཱ་ནཾ བྷ་ཝཱ་བྷ་ཝ་ག་མ་ནཱ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ས་ཏྟ་ལོ་ཀཾ ཛཱི་ཝ་ལོ་ཀོ་ཏི ཝི་སེ་སེ་ཏི. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དི་ཀི་ལེ་ས་ཛཱ་ལ་ཝི་དྡྷཾ་སི་ནོཏི ཨེ་ཏྠ ན་ཝ་པི ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨཱ ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ནྟི. ཨ་པ་ཙ་ཡ་གཱ་མི་ཏཱ ཧི ཙ་ཏུ་མ་གྒ་དྷ་མྨ་སྶ ཨོ་དྷི་སོ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དི་ཀི་ལེ་ས་ཛཱ་ལ་ཝི་དྡྷཾ་སོ, སོ ཨ་སྶ ཨ་ཏྠི, ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཧུ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ས་ཧཱ་ཡ་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་མ་ནེ་ན ནི་བྦཱ་ན་སྶཱ་པི. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ཡོ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, རཱ་ག་ཀྑ་ཡོ…པེ… ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ནི་བྦཱ་ན’’ནྟི. ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་སྶཱ་པི ཏ་ཐཱ རཱ་གཱ་དི་ཀྑ་ཡ་ཝ་ཙ་ན་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ. ཕ་ལ་སཱ་མ་ཉྙེ་ན ཏི་ཎྞ་མྤི ཕ་ལཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ན་ཝ་ཝི་དྷོ་པེ་ས ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དི་ཀི་ལེ་ས་ཛཱ་ལ་ཝི་དྡྷཾ་སཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ས་ཧ་ཙ་ར་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཀ་ཨཱ་ར་ཎ་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཀྑ་གོ་ཙ་ར་གྒ་ཧ་ཎ་ཏཱ. ཨ་ན་བྷི་ཧི་ཏོ་པི ཧི དྷ་མྨ་སྶ ཏ་ཏྲཱ་བྷི་ཧི་ཏོ་ཝ བུ་ཛ྄ཛྷི་ཏ་བྦོ ཨི་ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཀཱ་ར་ཎ་གོ་ཙ་ར་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཙ་ཏྟཱ་རི་པི ཕ་ལཱ་ནི ག་ཧི་ཏཱ་ནི. ན་ར་ཀཱ་དཱི་སུ ཨ་པ་ཏ་མཱ་ནཾ དྷཱ་རེ་ཏི སུ་ག་ཏི་ཡཾ ཨུ་པྤཱ་ད་ནེ་ནཱ་ཏི དྷ་མྨོ. པུ་ན སུ་ག་ཏི་མྷི ཨ་ཛ་ན་ན་ཀཱ་རཱི ཨ་ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨེ ནི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ པོ་སེ་ཏི པ་ཝ་ཏྟེ་ཏི ཝ་ཌྜྷེ་ཏཱི་ཏི དྷ་མྨོ. སོ པ་ན ཀཱ་མ་རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་བྷེ་ད་ཏོ ཏི་ཝི་དྷོ ཨ་ཙྩ་ནྟ་སུ་ཁཱ་ཝ་ཧ་ན་ཏོ, ཏ་ཏོ་པི ཨུ་ཏྟ་མ་ཏྟཱ དྷ་མྨ་ཝ་རོ.
ཨེ་ཏྠཱ་ཧ – ‘‘ཙ་ཏུ་ནྣཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནཾ ཨ་ན་ནུ་བོ་དྷཱ ཨ་པྤ་ཊི་ཝེ་དྷཱ ཨེ་ཝ་མི་དཾ དཱི་གྷ་མ་དྡྷཱ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཝི་ཏཾ སཾ་ས་རི་ཏ’ནྟི (དཱི. ནི. ༢.༡༥༥; མ་ཧཱ་ཝ. ༢༨༧) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་དྷ་མྨཾ ཨ་ས་མྦུ་དྷཾ བྷ་ཝཱ བྷ་ཝཾ ག་ཙྪ་ཏི ཛཱི་ཝ་ལོ་ཀོ་ཏི སི་དྡྷཾ. ཏ་སྨཱ ཡཾ ཨ་ས་མྦུ་དྷཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་སྶེ་ཝ ‘‘ཏ་སྶཱ’’ཏི ཨ་ནྟེ ཏཾ་ནི་དྡེ་སེ་ན ནི་ཡ་མ་ན་ཏོ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་དྷ་མྨོ་པི ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དི་ཀི་ལེ་ས་ཛཱ་ལ་ཝི་དྡྷཾ་སཱི དྷ་མྨ་ཝ་རོ་ཏི ཙཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨ་ཉྙ་ཐཱ ‘‘ན་མོ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དི་ཀི་ལེ་ས་ཛཱ་ལ་ཝི་དྡྷཾ་སི་ནོ དྷ་མྨ་ཝ་ར་སྶ ཏ་སྶཱ’’ཏི ཏཾ་ནི་དྡེ་སེ་ན ས་མཱ་ན་ཝི་བྷ་ཏྟི་ཀ་ར་ཎཾ ན ཡུ་ཛྫ་ཏི ཨ་ཏི་པྤ་ས་ངྒ་ནི་ཡ་མ་ན་ཏོ, ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དི་ཀི་ལེ་ས་ཛཱ་ལ་ཝི་དྡྷཾ་སི་ནོ དྷ་མྨ་ཝ་ར་སྶཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ ཝི་སེ་ས་ན་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏ་སྨཱ དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནཾ ཏ་བྦྷཱ་ཝ་པྤ་ས་ངྒོ ན་ཏྠཱི་ཏི ཙེ? ན, ཏཾ་ནི་དྡེ་སེ་ན ས་མཱ་ན་ཝི་བྷ་ཏྟི་ཊྛཱ་ནེ ཨ་ཝི་སེ་སི་ཏ་ཏྟཱ. ཨ་པི ཙ མ་གྒ་ས་ཙྩ་ནི་རོ་དྷ་ས་ཙྩེ་སུ ཕ་ལཱ་ནཾ ཨ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཏྟཱ ན་ཝ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨཱ ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ཏི ཝ་ཙ་ན་ཝི་རོ་དྷོ, ཕ་ལཱ་ནཾ ཨ་ས་ངྒ་ཧེ ཝེ་ར་ཉྫ་ཀ་ཎྜ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ ཙེ་ཝ ནི་བྦཱ་ན་ཉྩ, ཨ་པི ཙ ཨ་རི་ཡ་ཕ་ལ་དྷ་མྨེ་ཧི ས་དྡྷིཾ པ་རི་ཡ་ཏྟི་དྷ་མྨོ་པི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ‘‘རཱ་ག་ཝི་རཱ་ག་མ་ནེ་ཛ་མ་སོ་ཀཾ…པེ… དྷ་མྨ་མི་མཾ ས་ར་ཎ་ཏྠ་མུ་པེ་ཧཱི’’ཏི (ཝི. ཝ. ༨༨༧) ཝ་ཙ་ན་ཝི་རོ་དྷོ ཙཱ་ཏི པུ་བྦཱ་པ་ར་ཝི་རུ་དྡྷཱ ཨེ་སཱ གཱ་ཐཱ སཱ་ས་ན་ཝི་རུ་དྡྷཱ ཙཱ’’ཏི? ཝུ་ཙྩ་ཏེ – ས་བྦ་མེ་ཏ་མ་ཡུ་ཏྟཾ ཝུ་ཏྟ་གཱ་ཐ་ཏྠཱ་ཛཱ་ན་ན་ཏོ. ཨེ་ཏྠ ཧི ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་པ་ཝ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་ཝི་ས་ཡ་ཝི་བྷཱ་གོ ཙ ད་སྶི་ཏོ. ཀ་ཐཾ? ཏ་ཏྠ ཨ་ས་མྦུ་དྷནྟི ཨ་ས་མྦོ་དྷོ, སོ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨ་ཝི་ཛྫཱ, ཏཱ་ཡ ཙ ཏ་ཎྷུ་པཱ་དཱ་ནཱ་ནི ག་ཧི་ཏཱ་ནི, ཏ་ཡོ་པི ཏེ དྷ་མྨཱ ས་མུ་ད་ཡ་ས་ཙྩཾ, བྷ་ཝཱ་བྷ་ཝ་ནྟི ཨེ་ཏྠ དུ་ཀྑ་ས་ཙྩཾ ཝུ་ཏྟཾ. སུ་ག་ཏི་དུ་གྒ་ཏི་པྤ་བྷེ་དོ ཧི བྷ་ཝོ ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་ཉྩུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ ཧོ་ནྟི. ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཏ་སྶ ཀེ་ཝ་ལ་སྶ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ས་མུ་ད་ཡོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡) ཝ་ཙ་ན་ཏོ དུ་ཀྑ་པྤ་ཝ་ཏྟི པ་ཝ་ཏྟི ནཱ་མ, དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡོ པ་ཝ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ ནཱ་མ, ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཙ པ་ཝ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་སྶ ཨ་གྒ་ཧི་ཏ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ནི་རོ་དྷ་མ་གྒ་ས་ཙྩ་དྭ་ཡཾ ཝི་ས་ཡོ ནཱ་མ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ? དུ་ཀྑེ ཨ་ཉྙཱ་ཎཾ…པེ… དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནི་ཡཱ པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ ཨ་ཉྙཱ་ཎ’’ནྟི (ཝི་བྷ. ༢༢༦).
ཨེ་ཏྠ ཙ ནི་རོ་དྷ་ས་ཙྩཾ བུ་དྡྷེ་ན གོ་ཙ་རཱ་སེ་ཝ་ནཱ་ཡ ཨཱ་སེ་ཝི་ཏཾ, མ་གྒ་ས་ཙྩཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་སེ་ཝ་ནཱ་ཡ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཨ་ས་མྦུ་དྷཾ བུ་དྡྷ་ནི་སེ་ཝི་ཏཾ ཡ་ནྟི ཨུ་པ་ཡོ་ག་པྤ་ཏྟོ ཡོ ཝི་ས་ཡོ ནི་རོ་དྷོ ཙ མ་གྒོ ཙ, ཏ་སྶ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ་ཝི་ཛྫཱ་དི་ཀི་ལེ་ས་ཛཱ་ལ་ཏྟ་ཡ་ཝི་དྡྷཾ་སི་ནོ ན་མོ དྷ་མྨ་ཝ་ར་སྶཱ་ཏི ཨ་ཡཾ གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཏྠོ. པ་རི་ཡ་ཏྟི་དྷ་མྨོ་པི ཀི་ལེ་ས་ཝི་དྡྷཾ་ས་ན་སྶ སུ་ཏྟ་ནྟ་ན་ཡེ་ན ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟཱ ཀི་ལེ་ས་ཝི་དྡྷཾ་ས་ན་སཱི་ལ་ཏཱ་ཡ ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དི་ཀི་ལེ་ས་ཛཱ་ལ་ཝི་དྡྷཾ་སཱི’’ཏི ཝ་ཏྟུཾ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྷི ས་ཏི རཱ་ག་ཝི་རཱ་གཱ་ཏི གཱ་ཐ་ཏྠོ, སོ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི…པེ… བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏཱི་ཏི སུ་ཏྟ་ཏྠོ ཙ ཨ་སེ་ས་ཏོ ག་ཧི་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ཨི་མཱ་ཡ གཱ་ཐཱ་ཡ ཀེ་ཝ་ལཾ པ་རི་ཡ་ཏྟི་དྷ་མྨོ་ཝ ག་ཧི་ཏོ ཧོ་ཏི, ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘སོ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ…པེ… བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏཱི’’ཏི (དཱི. ནི. ༡.༡༩༠; པཱ་རཱ. ༡), ཏ་མྤི ཨ་ས་མྦུ་དྷཾ བུ་དྡྷེ་ཧེ་ཝ ནི་སེ་ཝི་ཏཾ གོ་ཙ་རཱ་སེ་ཝ་ནཱ་ཡ ཨ་ན་ཉྙ་ནི་སེ་ཝི་ཏཾ. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘བྷ་ག་ཝཾ་མཱུ་ལ་ཀཱ ནོ, བྷ་ནྟེ, དྷ་མྨཱ བྷ་ག་ཝཾ་ནེ་ཏྟི་ཀཱ བྷ་ག་ཝཾ་པ་ཊི་ས་ར་ཎཱ…པེ… བྷ་ག་ཝ་ཏོ སུ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ དྷཱ་རེ་སྶ་ནྟཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༢.༡༤༦).
ཏ་ཏི་ཡ་གཱ་ཐཱ་ཡ སཱི་ལཱ་ད་ཡོ ཀི་ཉྩཱ་པི ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ ཡ་ཐཱ་ས་མྦྷ་ཝཾ ལ་བྦྷ་ནྟི, ཏ་ཐཱ་པི ཨ་ནྟེ ‘‘ཨ་རི་ཡ་ས་ངྒྷ’’ནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏོ སཱི་ལཱ་ད་ཡོ ཙ་ཏྟཱ་རོ དྷ་མྨ་ཀྑ་ནྡྷཱ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ་ཝ. ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘སཱི་ལ་ས་མཱ་དྷི་པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཝི་མུ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་པྤ་བྷུ་ཏཱི་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ ས་རཱུ་པེ་ཀ་སེ་སཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཝི་མུ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་པྤ་བྷུ་ཏཱི་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཀི་ཉྩཱ་པི ཝི་མུ་ཏྟཱི་ཏི ཕ་ལ་དྷ་མྨཱ་ཝ སུ་ཏྟེ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ, ཏ་ཐཱ་པི ‘‘མ་གྒཱ ཝུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ མ་གྒཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཏི. པ་ཧཱི་ནེ ཀི་ལེ་སེ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཏི. ཕ་ལཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཏི. ནི་བྦཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཏཱི’’ཏི (པ་ཊྛཱ. ༡.༡.༤༡༠) ཝ་ཙ་ན་ཏོ མ་གྒཱ་དི་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཉཱ་ཎཾ ཝི་མུ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཝི་མུ་ཏྟི ཝི་མོ་ཀྑོ ཁ་ཡོ་ཏི ཧི ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨེ་ཀཾ. ‘‘ཁ་ཡེ ཉཱ་ཎཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་དེ ཉཱ་ཎ་ནྟི (དྷ. ས. དུ་ཀ་མཱ་ཏི་ཀཱ ༡༤༢; དཱི. ནི. ༣.༣༠༤) ཨེ་ཏྠ ཁ་ཡོ ནཱ་མ མ་གྒོ, རཱ་ག་ཀྑ་ཡོ དོ་ས་ཀྑ་ཡོ་ཏི ཕ་ལ་ནི་བྦཱ་ནཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི སུ་ཏྟེ ཨཱ་ག་ཏ་མེ་ཝ. པ་ཧཱི་ན་ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཁ་ཡོ པཱ་ཀ་ཏི་ཀོ ཁ་ཡོ ཨེ་ཝ. པ་བྷུ་ཏི-ས་དྡེ་ན ཏི་སྶོ ཝི་ཛྫཱ ཚ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ཙ་ཏ་སྶོ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་ད་ཡོ གུ་ཎཱ ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ. ས་མ་ནྣཱ་ག་མ་ཊྛེ་ན ཨ་པ་རི་ཧཱི་ན་ཊྛེ་ན ཙ ཡུ་ཏྟོ. ཁེ་ཏྟཾ ཛ་ནཱ་ནཾ ཀུ་ས་ལ་ཏྠི་ཀཱ་ནནྟི ‘‘ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ པུ་ཉྙ་ཀྑེ་ཏྟཾ ལོ་ཀ་སྶཱ’’ཏི སུ་ཏྟ་ཏོ ཀུ་ས་ལ་སྶ ཝི་རུ་ཧ་ན་ཊྛཱ་ན་ཏྟཱ, སུ་ཏྟ་ནྟ་ན་ཡེ་ན ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟཱ ཙ ཀཱ་མཾ ཀུ་ས་ལ་སྶ ཁེ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི ས་ངྒྷོ, ན ཀུ་ས་ལ་ཏྠི་ཀཱ་ནཾ ཛ་ནཱ་ནཾ. ཏ་སྨཱ ན ཡུ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཙེ? ན, སུ་ཏྟ་ཏྠ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. སུ་ཏྟེ ‘‘ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ པུ་ཉྙ་ཀྑེ་ཏྟཾ ལོ་ཀ་སྶཱ’’ཏི (སཾ. ནི. ༤.༣༤༡) ཧི ཝུ་ཏྟཾ. ཀ་སྶ ལོ་ཀ་སྶ? པུ་ཉྙ་ཏྠི་ཀ་སྶ ཁེ་ཏྟཾ ས་ངྒྷོ, པུ་ཉྙུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཏྟཱ པུ་ཉྙ་ཀྑེ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི ས་ངྒྷོ, ཀུ་ས་ལ་ཏྠི་ཀཱ་ན་ནྟི ཙ ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ལོ་ཀེ་པི ཧི དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ ཁེ་ཏྟཾ ཡ་ཉྙ་ད་ཏྟ་སྶ ཁེ་ཏྟཾ སཱ་ལི་ཡ་ཝུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཏྟཱ སཱ་ལི་ཁེ་ཏྟཾ ཡ་ཝ་ཁེ་ཏྟ་ནྟི ཙ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་རི་ཡ་ས་ངྒྷནྟི ཝི་ག་ཏ་ཀི་ལེ་ས་ཏྟཱ ཨ་རི་ཡཾ པ་རི་སུ་དྡྷཾ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ, ཨ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ཝཱ པ་ཏྟཾ སཱི་ལ་དི་ཊྛི་སཱ་མ་ཉྙེ་ན ས་ངྒྷ་ཏ་ཏྟཱ ས་ངྒྷཾ. ‘‘ཨ་རི་ཡ-ས་དྡེ་ན ས་མྨུ་ཏི་ས་ངྒྷཾ ནི་ཝཱ་རེ་ཏཱི’’ཏི ཀེ་ཙི ལི་ཁ་ནྟི, ཏཾ ན སུ་ནྡ་རཾ ཝི་མུ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་གུ་ཎ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཝི་སེ་སི་ཏ་ཏྟཱ. སི་ར་སཱཏི ཨི་མི་ནཱ ཀཱ་མཾ ཀཱ་ཡ་ན་ཏིཾ ད་སྶེ་ཏི, ཏ་ཐཱ་པི ཨུ་ཏྟ་མ་ས་ངྒྷེ གུ་ཎ་གཱ་ར་ཝེ་ན ཨུ་ཏྟ་མ་ངྒ་མེ་ཝ ནི་དྡི་ས་ནྟོ ‘‘སི་ར་སཱ ན་མཱ་མཱི’’ཏྱཱ་ཧ. སི་ར་སྶ པ་ན ཨུ་ཏྟ་མ་ཏཱ ཨུ་ཏྟ་མཱ་ནཾ ཙ་ཀྑུ་སོ་ཏི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ནི་སྶ་ཡ་ཏྟཱ, ཏེ་སཾ ཨུ་ཏྟ་མ་ཏཱ ཙ ད་སྶ་ནཱ་ནུ་ཏྟ་རི་ཡ་ས་ཝ་ནཱ་ནུ་ཏྟ་རི་ཡ་ཧེ་ཏུ་ཏཱ་ཡ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨེ་ཏྠཱ་ཧ – ཨ་ནུ་ས་ནྡྷི་ཀུ་ས་ལོ
‘‘ཨུ་པོ་གྒྷཱ་ཏོ པ་ད་ཉྩེ་ཝ, པ་ད་ཏྠོ པ་ད་ཝི་གྒ་ཧོ;
ཙོ་ད་ནཱ་པྲ་ཏྱ་ཝ་ཛྫཱ་ནཾ, བྱཱ་ཁྱཱ ཏ་ནྟ་སྶ ཚ་བྦི་དྷཱ’’ཏི. –
ཨེ་ཝ་མ་ཝ་ཏྭཱ ཀ་སྨཱ ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡ་པ་ཎཱ་མཾ པ་ཋ་མཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི? ཝུ་ཙྩ་ཏེ – ས་ཏཱ་ཙཱ་ར་ཏྟཱ. ཨཱ་ཙཱ་རོ ཀི་རེ་ས ས་པྤུ་རི་སཱ་ནཾ, ཡ་དི་དཾ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ར་མྦྷེ ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡ་པཱུ་ཛཱ་ཝི་དྷཱ་ནཾ. ཏ་སྨཱ ‘‘ས་ཏཱ་ཙཱ་ར་ཏོ བྷ་ཊྛཱ མཱ མ་ཡཾ ཧོ་མཱ’’ཏི ཀ་རཱི་ཡ་ཏི, ཙ་ཏུ་ག་མྦྷཱི་ར་བྷཱ་ཝ་ཡུ་ཏྟ་ཉྩ ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀཾ སཾ་ཝ་ཎྞེ་ཏུ་ཀཱ་མ་སྶ མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡཾ ཨོ་གཱ་ཧ་ནྟ་སྶ ཝི་ཡ པ་ཉྙཱ་ཝེ་ཡྻ་ཏྟི་ཡ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་སྶཱ་པི མ་ཧ་ནྟཾ བྷ་ཡཾ ཧོ་ཏི, བྷ་ཡ་ཀྑ་ཡཱ་ཝ་ཧ་ཉྩེ་ཏཾ ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡ་གུ་ཎཱ་ནུ་སྶ་ར་ཎ་ཛ་ནི་ཏཾ པ་ཎཱ་མ་པཱུ་ཛཱ་ཝི་དྷཱ་ནཾ. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཝཾ བུ་དྡྷཾ ས་ར་ནྟཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི (སཾ. ནི. ༡.༢༤༩). ཨ་པི་ཙཱ་ཙ་རི་ཡོ ས་ཏྠུ་པཱུ་ཛཱ་ཝི་དྷཱ་ནེ་ན ཨ་ས་ཏྠ་རི ས་ཏྠཱ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་སྶ ལོ་ཀ་སྶ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ས་ཏྠ་རི ཨེ་ཝ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ ས་ཏྠུ་ས་མྦྷཱ་ཝ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི, ཨ་ས་ཏྠ་རི ས་ཏྠུ་ས་མྦྷཱ་ཝ་ནཾ པ་རི་ཙྩ་ཛཱ་པེ་ཏི, ‘‘ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་པྤ་ཝེ་དི་ཏཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ད་ཧ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་དོ་སཾ པ་རི་ཧ་ར་ཏི. ཨ་ནྟ་རཱ་ཡ་བ་ཧུ་ལ་ཏྟཱ ཁ་ནྡྷ་ས་ནྟ་ཏི་ཡཱ ཝི་པྤ་ཀ་ཏཱ་ཡ ཝི་ན་ཡ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ཡུ་ཝ་ཎྞ་སུ་ཁ་བ་ལཱ་ནཾ པ་རི་ཀྑ་ཡ་ས་མྦྷ་ཝཱ་ས་ངྐཱ་ཡ ‘‘ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ན་སཱི་ལི་སྶ…པེ… ཨཱ་ཡུ ཝ་ཎྞོ སུ་ཁཾ བ་ལ’’ནྟི (དྷ. པ. ༡༠༩) ཝུ་ཏྟཱ་ནི་སཾ་སེ ཡཱ་ཝ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ པ་ཏྠེ་ཏི. ཨ་པི ཙེ་ཏྠ བུ་དྡྷ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཎཱ་མ་པཱུ་ཛཱ་ཝི་དྷཱ་ནཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝཱ་དྷི་ག་མ་ཏྠཾ བུ་དྡྷ་ཡཱ་ནཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནྟཱ་ནཾ ཨུ་སྶཱ་ཧཾ ཛ་ནེ་ཏི. ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་བྷེ་ད་སྶ, ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་སྶེ་ཝ ཝཱ ས་དྡྷ་མྨ་སྶ པཱུ་ཛཱ་ཝི་དྷཱ་ནཾ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝཱ་དྷི་ག་མ་ཏྠཾ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་ཡཱ་ནཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནྟཱ་ནཾ ཨུ་སྶཱ་ཧཾ ཛ་ནེ་ཏི. ས་དྡྷ་མྨ་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་མ་ཏྟཱ་བྷི་ལཱ་སི་ནོ ཧི ཏེ. པ་ར་མ་ཏྠ་ས་ངྒྷ་པཱུ་ཛཱ་ཝི་དྷཱ་ནཾ པ་ར་མ་ཏྠ་ས་ངྒྷ་བྷཱ་ཝཱ་དྷི་ག་མ་ཏྠཾ སཱ་ཝ་ཀ་ཡཱ་ནཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནྟཱ་ནཾ ཨུ་སྶཱ་ཧཾ ཛ་ནེ་ཏི, མ་ངྒ་ལཱ་དཱི་ནི ཝཱ སཱ་ཏྠཱ་ནི ཨ་ན་ནྟ་རཱ་ཡཱ་ནི ཙི་ར་ཊྛི་ཏི་ཀཱ་ནི བ་ཧུ་མ་ཏཱ་ནི ཙ བྷ་ཝ་ནྟཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ་ལ་དྡྷི་ཀཱ་ནཾ ཙི་ཏྟ་པ་རི་ཏོ་ས་ན་ཏྠཾ ‘‘པཱུ་ཛཱ ཙ པཱུ་ཛ་ནེ་ཡྻཱ་ན’’ནྟི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ པ་ས་ཏྠ་མ་ངྒ་ལཾ ཀ་རོ་ཏི. ཝུ་ཙྩ་ཏེ ཙ –
‘‘མ་ངྒ་ལཾ བྷ་ག་ཝཱ བུ་དྡྷོ, དྷ་མྨོ ས་ངྒྷོ ཙ མ་ངྒ་ལཾ;
མ་ངྒ་ལཱ་དཱི་ནི སཱ་ཏྠཱ་ནི, སཱི་གྷཾ སི་ཛ྄ཛྷ་ནྟི ས་བྦ་སོ.
‘‘ས་ཏྠུ པཱུ་ཛཱ་ཝི་དྷཱ་ནེ་ན, ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི བ་ཧཱུ གུ་ཎེ;
ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི ཝི་ཛཱ་ན་ནྟོ, ས་ཏྠུ་པཱུ་ཛཱ་པ་རོ སི་ཡཱ’’ཏི.
ཨེ་ཏྠ ཙ ས་ཏྠུ་པ་དྷཱ་ན་ཏྟཱ དྷ་མྨ་ས་ངྒྷཱ་ནཾ པཱུ་ཛཱ་ཝི་དྷཱ་ནཾ ས་ཏྠུ་པཱུ་ཛཱ་ཝི་དྷཱ་ན་མི་ཙྩེ་ཝ ད་ཊྛ་བྦཾ སཱ་ས་ན་ཏོ ལོ་ཀ་ཏོ ཙ. ཏེ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི –
‘‘ས་ཏྠཱ’’ཏི དྷ་མྨོ སུ་ག་ཏེ་ན ཝུ་ཏྟོ;
ནི་བྦཱ་ན་ཀཱ་ལེ ཡ་མ་ཏོ ས ས་ཏྠཱ;
སུ་ཝ་ཏྠི་གཱ་ཐཱ་སུ ‘‘ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ’’ཏི;
ས་ངྒྷོ ཙ ཝུ་ཏྟོ ཡ་མ་ཏོ ས ས་ཏྠཱ.
ཀི་ཉྩ བྷི་ཡྻོ –
དྷ་མྨ་ཀཱ་ཡོ ཡ་ཏོ ས་ཏྠཱ, དྷ་མྨོ ས་ཏྠཱ ཏ་ཏོ མ་ཏོ;
དྷ་མྨ་ཊྛི་ཏོ སོ ས་ངྒྷོ ཙ, ས་ཏྠུ་ས་ངྑྱཾ ནི་ག་ཙྪ་ཏི.
ས་ནྟི ཧི ལོ་ཀེ ཝ་ཏྟཱ་རོ ཀོ་ས་ག་ཏཾ ཨ་སིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ པུ་རི་སཾ ཝི་སུཾ ཨ་པ་རཱ་མ་སི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་སིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཋི་ཏོ ཨེ་སོ’’ཏི. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ཙཱ་རི་ཡ་མཱ་ཏྲ་ཙྩེ་ཝཱ –
‘‘ན་མ་ཏྠུ བུ་དྡྷ་ར་ཏྣཱ་ཡ, དྷ་མྨ་ར་ཏྣཱ་ཡ ཏེ ན་མོ;
ན་མ་ཏྠུ ས་ངྒྷ་ར་ཏྣཱ་ཡ, ཏི་ར་ཏྣ་ས་མ་ཝཱ་ན་ཡཱི’’ཏི.
ཨ་པི་ཙ ས་བྦ་དྷ་མྨེ་སུ ཨ་པྤ་ཊི་ཧ་ཏ་ཉཱ་ཎ་ནི་མི་ཏྟཱ་ནུ་ཏྟ་ར་ཝི་མོ་ཀྑ་པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཁ་ནྡྷ་ས་ནྟཱ་ན་མུ་པཱ་དཱ་ཡ ‘‘བུ་དྡྷོ’’ཏི ཡ་དི པ་ཉྙཱ་པི་ཡ་ཏི, དྷ་མྨོ པ་ཎཱ་མཱ་ར་ཧོ་ཏི ཀཱ ཨེ་ཝ ཀ་ཐཱ, ས་ངྒྷོ ཙ ‘‘ས་ངྒྷེ གོ་ཏ་མི དེ་ཧི, ས་ངྒྷེ ཏེ དི་ནྣེ ཨ་ཧ་ཉྩེ་ཝ པཱུ་ཛི་ཏོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མི ས་ངྒྷོ ཙཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ བྷཱ་ཛ་ན་ནྟི དཱི་པེ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ‘‘བུ་དྡྷ་སུ་བོ་དྷི་ཏོ དྷ་མྨོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་པ་ར་མྤ་རཱ་ཡ སུ་ཝ་ཎྞ་བྷཱ་ཛ་ནེ པ་ཀྑི་ཏྟ་ཏེ་ལ་མི་ཝ ཨ་པ་རི་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ་ཛྫ་ཏ་ནཱ ཨཱ་བྷ་ཏ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ མཱ་དི་སཱ་ན་མྤི སོ་ཏ་དྭཱ་ར་མ་ནུ་པྤ་ཏྟོ’’ཏི ས་ངྒྷ་སྶ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ཨ་ཏཱི་ཝ ཨཱ་ད་རེ་ན པ་ཎཱ་མཾ ཀ་རོ་ཏི ‘‘སི་ར་སཱ ན་མཱ་མཱི’’ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་དྷཾ པ་ཎཱ་མ་པྤ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཝ་ད་ནྟི, ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན པ་ན ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་པྤ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨི་ཙྩེ་ཝ་མ་ཙྩ་ནྟ་ན་མ་སྶ་ནེ་ཡྻ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཙ་ཏུ་ཏྠ་གཱ་ཐཱ་ཡ. ཨི་ཙྩེ་ཝནྟི ཨེ་ཏྠ ཨི་ཏི-ས་དྡོ ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡ་པཱུ་ཛཱ་ཝི་དྷཱ་ན་པ་རི་ས་མ་ཏྟ་ཏྠོ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཡ་ཐཱ་ཝི་ཧི་ཏ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ པཱུ་ཛཱ་ཝི་དྷཱ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ཏི ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡཾ, ན ཏ་ཏོ ཨུ་དྡྷ་ནྟི ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨ་ནི་ཊྛ་པྤ་ས་ངྒ་ནི་ཝཱ་ར་ཎ་ཏྠཾ ‘‘ཨེ་ཝ་མ་ཙྩ་ནྟ་ན་མ་སྶ་ནེ་ཡྻ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཝ་ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཝི་དྷིཾ ད་སྶེ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ན ཝི་དྷི་ནཱ, ཨ་ཉྙེ་ན ཝཱ ཏཱ་དི་སེ་ན ཨ་ཙྩ་ནྟ་མེ་ཝ མུ་ཧུ་ཏྟ་མ་པི ཨ་ཊྛ་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ཀྑ་ཎཾ ནི་ར་ནྟ་རཾ ནི་ཡ་མེ་ན ན་མ་སྶ་ནཱ་ར་ཧཾ ན་མ་སྶ་མཱ་ན་སྶ ཧི་ཏ་མ་ཧ་པྥ་ལ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝཾ་ཝི་དྷཾ དུ་ལླ་བྷ་ཊྛེ་ན མ་ཧ་པྥ་ལ་ཊྛེ་ན ཙ སི་དྡྷཾ ར་ཏ་ན་བྷཱ་ཝཾ ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡཾ ན་མ་སྶ་མཱ་ནོ ཡཾ པུ་ཉྙཱ་བྷི་ས་ནྡཾ ཨ་ལ་ཏྠཾ ཨ་ལ་བྷིཾ. ཨ་ཀུ་ས་ལ་མ་ལཾ ཏ་ད་ངྒཱ་དི་པྤ་ཧཱ་ནེ་ན པུ་ནཱ་ཏཱི་ཏི པུ་ཉྙཾ. ཀི་ལེ་ས་ད་ར་ཐ་པྤ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་ཡཱ སཱི་ཏ་ལ་ཏྟཱ ཙི་ཏྟཾ ཨ་བྷི་ས་ནྡེ་ཏཱི་ཏི ཨ་བྷི་ས་ནྡོ. པུ་ཉྙ་ཉྩ ཏཾ ཨ་བྷི་ས་ནྡོ ཙཱ་ཏི པུ་ཉྙཱ་བྷི་ས་ནྡོ, ཏཾ པུ་ཉྙཱ་བྷི་ས་ནྡཾ. ག་ཎྛི་པ་དེ པ་ན ‘‘པུ་ཉྙ་མ་ཧ་ཏྟཾ’’ནྟི བྷ་ཎ་ནྟི, ‘‘ཝི་པུ་ལ’’ནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏོ སོ ཨ་ཏྠོ ན ཡུ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ. ཨ་ཐ ཝཱ པུ་ཉྙཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ས་ནྡོ པུ་ཉྙཱ་བྷི་ས་ནྡོ, ཏཾ པུ་ཉྙཱ་བྷི་ས་ནྡཾ. ས་ནྡ ས་ཝ་ནེ་ཏི དྷཱ་ཏུ. ཏ་སྨཱ པུ་ཉྙ་སོ་ཏཾ པུ་ཉྙུ་སྶ་ཡ་ནྟི ཨ་ཏྠོ ཡུ་ཛྫ་ཏི, ཏཾ པ་ན ཝི་པུ་ལཾ, ན པ་རི་ཏྟ་ནྟི ད་སྶི་ཏཾ ཝི་པུ་ལ-ས་དྡེ་ན.
པ་ཉྩ་མ་གཱ་ཐཱ ཡ་སྨིཾ ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀེ པཱ་ལི༹་ཏོ ཙ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཙ ཨ་ནཱུ་ནཾ ལ་ཛྫཱི་པུ་གྒ་ལེ་སུ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཊྛེ་ན ཋི་ཏེ ས་ཀ་ལཾ ཏི་ཝི་དྷ་མྤི སཱ་ས་ནཾ ཏེ་སྭེ་ཝ པུ་གྒ་ལེ་སུ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཀ་སྶ སཱ་ས་ན་ནྟི ཙེ? ཨ་ཊྛི་ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ. བྷ་ག་ཝཱ ཧི ཋི་ཏི་ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ ཨུ་ཙྪེ་ད་དི་ཊྛི་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཊྛི་ཏོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨུ་ཙྪེ་ད་དི་ཊྛི་ཀོ ཧི པ་ར་ལོ་ཀེ ནི་ར་པེ་ཀྑོ ཀེ་ཝ་ལཾ ཀཱ་མ་སུ་ཁ་ལླི་ཀཱ་ནུ་ཡོ་ག་མ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ནྟོ ཏི་ཊྛ་ཏི, ན པ་ར་ལོ་ཀ་ཧི་ཏཱ་ནི པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་ཏྟུཾ བྱཱ་ཝ་ཊོ ཧོ་ཏི, ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛི་ཀོ ཏཱ་ནི ཀ་ཏྟུཾ ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ཏི. བྷ་ག་ཝཱ པ་ན ཏ་ཐཱ ཨ་ཏི་ཊྛ་ནྟོ ཨ་ནཱ་ཡཱུ་ཧ་ནྟོ མ་ཛ྄ཛྷི་མཾ པ་ཊི་པ་དཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནྟོ ས་ཡ་ཉྩ ཨོ་གྷཾ ཏ་རི, པ་རེ ཙ ཏཱ་རེ་སི. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ཨ་པྤ་ཏི་ཊྛཾ ཁྭཱ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་ནཱ་ཡཱུ་ཧཾ ཨོ་གྷ་མ་ཏ་རི’’ནྟི (སཾ. ནི. ༡.༡). ཙ་ཏུ་བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན ས་ཏྟེ་སུ སུ་ཊྛུ ས་མྨཱ ཙ ཋི་ཏ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠ་ཝ་སེ་ན ཝཱ སུ་ས་ཎྛི་ཏ་སྶ. སུ་ས་ཎྛི་ཏ་ཏྟཱ ཧེ་ས ཀེ་ཝ་ལཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་པ་ནེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧི་ཏཾ ཨུ་པ་སཾ་ཧ་རི་ཏུ་ཀཱ་མོ ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཙ པ་མོ་དི་ཏོ ཨ་པ་ཀྑ་པ་ཏི་ཏོ ཙ ཧུ་ཏྭཱ ཝི་ན་ཡཾ དེ་སེ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨི་མ་སྨིཾ ཝི་ན་ཡ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་དྷི་ཀཱ་རེ སཱ་རུ་པྤཱ་ཡ ཐུ་ཏི་ཡཱ ཐོ་མེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘སུ་ས་ཎྛི་ཏ་སྶཱ’’ཏི. ག་ཎྛི་པ་དེ པ་ན ‘‘མ་ནཱ་པི་ཡེ ཙ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀེ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏེ’’ཏི (དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༣༥; མ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༣༨༦) སུ་ཏྟ་སྶ, ‘‘སུ་ས་ཎྛཱ་ནཱ སུ་རཱུ་པ་ཏཱ’’ཏི (ཁུ. པཱ. ༨.༡༡) སུ་ཏྟ་སྶ ཙ ཝ་སེ་ན སུ་ས་ཎྛི་ཏ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ, སོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་རཱ་ནུ་རཱུ་པོ ན ཧོ་ཏི. ཨ་མི་སྶནྟི ཀིཾ ཝི་ན་ཡཾ ཨ་མི་སྶཾ, ཨུ་དཱ་ཧུ པུ་བྦཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ནྟི? ནོ་བྷ་ཡ་མྤི. ཨ་མི་སྶཱ ཨེ་ཝ ཧི ཝི་ན་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ. ཏ་སྨཱ བྷཱ་ཝ་ན་པུཾ་ས་ཀ་ཝ་སེ་ན ཨ་མི་སྶཾ ཏཾ ཝ་ཎྞ་ཡི་སྶ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. པུ་བྦཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ནུ་བྷཱ་ཝནྟི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ ‘‘ཡ་སྨཱ པུ་རེ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ ཨ་ཀཾ་སཱུ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཏེ་སཾ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཀི་ཉྩི ཨ་པུ་བྦཾ དི་སྭཱ ས་ནྟི ཧི ལོ་ཀེ ཝ་ཏྟཱ་རོ ‘‘ཀ་སྶེ་ས ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ’’ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ཨ་ནུ་ག་ནྟྭཱ ཏཾ་ཏཾ་པཱ་ཋེ ཨ་ཏྠཾ བྷཱ་ཝ་ཡ་ཏི ཝི་བྷཱ་ཝ་ཡ་ཏི, ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཝཱ ཨ་ཏྠ་སྶ བྷཱ་ཝ་ནཱ ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཏི ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ.
པུ་བྦཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ ས་ཏི ཀིཾ པུ་ན ཏཾ ཝ་ཎྞ་ཡི་སྶ་ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཨཱ་ར་མྦྷེ་ནཱ་ཏི ཏ་ཏོ ཝུ་ཙྩ་ནྟི ཚ་ཊྛ་ས་ཏྟ་མ་ཊྛ་མ་ན་ཝ་མ་གཱ་ཐཱ་ཡོ. ཏ་ཏྠ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་མྦུ་ནཱ ནི་དྡྷོ་ཏ་མ་ལ་ཏྟཱ ཝི་སུ་དྡྷ་ཝི་ཛྫེ་ཧི, ཏེ་ནེ་ཝ ནི་དྡྷོ་ཏཱ་ས་ཝ་ཏྟཱ ཝི་སུ་དྡྷ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དེ་ཧི, ཝི་སུ་དྡྷ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་ད་ཏྟཱ ཙ ས་དྡྷ་མྨ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ན་ཀོ་ཝི་དེ་ཧཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཀེ་ཙི ‘‘པུ་བྦཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ཏི ཝུ་ཏྟེ ལོ་ཀཱ་ཙ་རི་ཡཱ་པི, སཱ་ས་ནེ རཱ་ཧུ་ལཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ད་ཡོ་པི ས་ངྒ་ཡ྄ཧ་ནྟི, ཏེ ཨ་པ་ནེ་ཏུཾ ཀཱ་མ་ཉྩཱ་ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི. ‘‘ཏཾ ཝ་ཎྞ་ཡི་སྶ’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ པུ་བྦ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཨཱུ་ན་བྷཱ་ཝོ ད་སྶི་ཏོ་ཏི ཙེ? ན, ཙི་ཏྟེ་ཧི ན་ཡེ་ཧི སཾ་ཝ་ཎྞི་ཏོ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཀཱ་མ་ཉྩཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ས་དྡྷ་མྨཾ སཾ་ཝ་ཎྞེ་ཏུཾ ཀོ་ཝི་དེ་ཧི, ཏཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ཝཱ ཀོ་ཝི་དེ་ཧི ས་དྡྷ་མྨ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ན་ཀོ་ཝི་དེ་ཧི.
ས་ལླེ་ཁི་ཡེཏི ཀི་ལེ་ས་ཛཱ་ཏཾ བཱ་ཧུ་ལླཾ ཝཱ ས་ལླི་ཁ་ཏི ཏ་ནུཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ས་ལླེ་ཁོ, ས་ལླེ་ཁ་སྶ བྷཱ་ཝོ ས་ལླེ་ཁི་ཡཾ, ཏ་སྨིཾ ས་ལླེ་ཁི་ཡེ. ནོ་སུ་ལ་བྷཱུ་པ་མེ་ཧཱིཏི ཨ་སུ་ལ་བྷཱུ་པ་མེ་ཧི. མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་ར་སྶཱཏི མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་ར་ཝཾ་ས་སྶ. པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ཙྩུ་གྒ་ཏ་ཊྛེ་ན དྷ་ཛོ ཨུ་པ་མཱ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི དྷ་ཛཱུ་པ་མཱ, ཏེ་ཧི དྷ་ཛཱུ་པ་མེ་ཧི. ས་མྦུ་དྡྷ་ཝ་རཾ ཨ་ནུ་ཨ་ཡེ་ཧི ཨ་ནུ་ག་ཏེ་ཧི ས་མྦུ་དྡྷ་ཝ་ར་ནྭ་ཡེ་ཧི, བུ་དྡྷཱ་དྷི་པྤཱ་ཡཱ་ནུ་གེ་ཧཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨི་དྷ ཝ་ར-ས་དྡོ ‘‘སཱ་མཾ ས་ཙྩཱ་ནི བུ་དྡྷ་ཏྟཱ ས་མྦུ་དྡྷོ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ་པི ས་ངྒ་ཡ྄ཧ་ནྟི. ཏ་སྨཱ ཏེ ཨ་པ་ནེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟོ.
ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཨཱུ་ན་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་ར་ཎ་ཝི་སེ་སཾ ཏ་སྶ པ་ཡོ་ཛ་ན་ཉྩ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ན ཀི་ཉྩི ཨ་ཏྠཾ ཨ་བྷི་ས་མྦྷུ་ཎཱ་ཏཱིཏི ཀི་ཉྩི པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཕ་ལཾ ཧི་ཏཾ ན སཱ་དྷེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ ‘‘ན ཏཾ ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཀི་ཉྩི ཨ་ཏྠཾ ཨ་ནུ་བྷོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (པཱ་རཱ. ༥༣༨) ཝི་ཡ. ཨ་ཛ྄ཛྷེ་ས་ནཾ བུ་དྡྷ་སི་རི་ཝ྄ཧ་ཡ་སྶཱཏི ཨི་མི་ནཱ ཡ་སྨཱ ས་ཧ་མྤ་ཏི་བྲ་ཧྨུ་ནཱ ཨ་ཛ྄ཛྷི་ཊྛེ་ན དྷ་མྨོ དེ་སི་ཏོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ་སྶ ཨ་ཛ྄ཛྷེ་ས་ནཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཝི་ན་ཡོ པ་ཉྙ་ཏྟོ, ཏ་སྨཱ ཨ་ཡ་མྤི ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ཏཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཝ་ཏྟཾ པཱུ་ཛེ་ནྟོ ཨི་མཾ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཾ བུ་དྡྷ་སི་རི་ཏྠེ་ར་སྶ ཡཱ་ཙ་ནཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨ་ཀཱ་སཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ས་མ་ནུ་སྶ་ར་ནྟོཏི ཏ་སྶཱ་བྷཱ་ཝཾ དཱི་པེ་ཏི ཨཱ་ད་ར་ཉྩ.
ཏ་ཏོ པ་རཾ དྭེ གཱ་ཐཱ་ཡོ ཀ་ཏྟ་བྦ་ཝི་དྷི་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཱ. ཏེ་ན ཏཱ་སུ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ ཝུ་ཏྟ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡ་ཝི་མ་ཏིཾ ཝི་ནོ་དེ་ཏི, ཨེ་ཀ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཀུ་ས་ལ་སྶ ཝཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ན་ཡོ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ན་ཏྠཱི’’ཏི པ་ཊི་ཀྑེ་པཾ ནི་ཝཱ་རེ་ཏི, ཨ་ཡུ་ཏྟ་ཏྠ་པ་རི་ཙྩཱ་གེ་ན ཏ་ཏྠ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་སཾ པ་རི་ཙྩ་ཛཱ་པེ་ཏི, ཐེ་ར་ཝཱ་ད་ད་སྶ་ནེ་ན ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ པ་ཏི ཝི་ན་ཡ་དྷ་རཱ་ནཾ ཀཱ་ར་ཎོ་པ་པ་ཏྟི་ཏོ ཨུ་ཧཱ་པོ་ཧ་ཀྐ་མཾ ད་སྶེ་ཏི, ཨ་ཡུ་ཏྟ་ཏྠེ་ར་ཝཱ་ད་པ་ཊི་ཀྑེ་པེ་ན པུ་གྒ་ལ་པྤ་མཱ་ཎ་ཏཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏཱི་ཏི ཨི་མེ ཙཱ་ནི་སཾ་སཱ ཀ་ཏྟ་བྦ་ཝི་དྷི་ད་སྶ་ནེ་ན ད་སྶི་ཏཱ ཧོ་ནྟི. སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཾ ཏ་ཉྩ ས་མཱ་ར་བྷ་ནྟོ ཏ་སྶཱ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཾ ས་རཱི་རཾ ཀ་ཏྭཱ ས་མཱ་ར་བྷི་སྶཾ, མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡ་མྤི ཡོ ཝུ་ཏྟོ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ, ཏ་ཐེ་ཝ ཀུ་རུ་ནྡཱི་ནཱ་མཱ་དཱི་སུ ལོ་ཀེ ཝི་སྶུ་ཏཱ་སུ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ ཙ ཡོ ཝུ་ཏྟོ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ, ཏ་ཏོ་པི ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཏོ མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ན་ཡེ་ན, ཝི་ན་ཡ་ཡུ་ཏྟི་ཡཱ ཝཱ ཡུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ ཏ་སྶ ས་རཱི་ར་སྶ ཨ་ལ་ངྐཱ་རཾ ཝི་ཡ ག་ཎྷ་ནྟོ ས་མཱ་ར་བྷི་སྶཾ. ཀིཾ སཾ་ཝ་ཎྞ་ན་མེ་ཝ, ན ཨ་ཉྙ་ནྟི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ པུ་ན སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་གྒ་ཧ་ཎཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨ་ནྟོ་ག་དྷ་ཏྠེ་ར་ཝཱ་དཾ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ས་མཱ་ར་བྷི་སྶ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཐེ་ར་ཝཱ་དཱ ཧི བ་ཧི་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཝི་ཙ་ར་ནྟི. ཨེ་ཏྠ ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཙཱུ་ལ༹་པ་ཙྩ་རི་ཨ་ནྡྷ་ཀ་ཨ་རི་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་པ་ནྣ་ཝཱ་རཱ་ད་ཡོ་པི ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ. ཏ་ཏྠ པ་ཙྩ་རཱི ནཱ་མ སཱི་ཧ་ལ༹་བྷཱ་སཱ་ཡ ཨུ་ལུ༹་མྤཾ ཀི་ར, ཏ་སྨིཾ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཏ་མེ་ཝ ནཱ་མཾ ཛཱ་ཏཾ. ཀུ་རུ་ནྡཱི་ཝ་ལླི་ཝི་ཧཱ་རོ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི, ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཀུ་རུ་ནྡཱི ནཱ་མ ཛཱ་ཏཱ.
ས་མྨ ས་མཱ་ར་བྷི་སྶནྟི ཀ་ཏྟ་བྦ་ཝི་དྷཱ་ནཾ ས་ཛྫེ་ཏྭཱ ཨ་ཧཾ ཋི་ཏོ, ཏ་སྨཱ ཏཾ མེ ནི་སཱ་མེ་ནྟཱུཏི གཱ་ཐཱ་ཡ ཏཾ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཾ མེ མ་མ, མ་ཡཱ ཝཱ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ན་ནྟི པཱ་ཋ་སེ་སོ. ནི་སཱ་མེ་ནྟུ པ་སྶ་ནྟུ པ་ཉྙཱ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ སུ་ཎ་ནྟུ ཝཱ ས་དྡྷཱ་ཝཱི་རི་ཡ་པཱི་ཏི་པཱ་མོ་ཛྫཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རེ་ན ས་ངྑ་རི་ཏྭཱ པཱུ་ཛ་ཡ་ནྟཱ ས་ཀྐ་ཙྩཾ དྷ་མྨཾ. ཀ་སྶ དྷ་མྨཾ? དྷ་མྨ་པྤ་དཱི་པ་སྶ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ. ཀིཾ ད་སྶེ་ཏི? པ་དཱི་པ་ཊྛཱ་ནི་ཡོ ཧི དྷ་མྨོ ཧི་ཏཱ་ཧི་ཏ་པྤ་ཀཱ་ས་ན་ཏོ, པ་དཱི་པ་དྷ་ར་ཊྛཱ་ནི་ཡོ དྷ་མྨ་དྷ་རོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ, ཏ་སྨཱ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ་པི ཏ་སྨིཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ ཏ་ཏྠ སོ་ཀཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ས་ཀྐ་ཙྩ དྷ་མྨཾ པ་ཊི་མཱ་ན་ཡ་ནྟཱ ནི་སཱ་མེ་ནྟཱུ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ‘‘དྷ་མྨ་ཀཱ་ཡཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ’’ཏི (དཱི. ནི. ༣.༡༡༨) ཝ་ཙ་ན་ཏོ དྷ་མྨོ ཙ སོ པ་དཱི་པོ ཙཱ་ཏི དྷ་མྨ་པྤ་དཱི་པོ, བྷ་ག་ཝཱ.
ཡོ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡོ ཡ་ཐཱ བུ་དྡྷེ་ན ཝུ་ཏྟོ, སོ ཏ་ཐེ་ཝ བུ་དྡྷ་པུ་ཏྟེ་ཧི སཱ་ཝ་ཀེ་ཧི ཉཱ་ཏོ ཨ་ཝ་བུ་དྡྷོ, ཡེ་ཧི ཏེ་སཾ བུ་དྡྷ་པུ་ཏྟཱ་ནཾ མ་ཏིཾ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ཨ་ཙྩ་ཛ་ནྟཱ ནི་ར་ཝ་སེ་སཾ ག་ཎྷ་ནྟཱ. པུ་རེཏི པུ་རཱ, པོ་རཱ་ཎ་ཏྠེ་རཱ ཝཱ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡོ, ཨུ་པ་ཡོ་ག་བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ནཾ.
ཡཾ ཨ་ཏྠ་ཛཱ་ཏཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ས་བྦ་མྤི པ་མཱ་ད་ལེ་ཁ་ཀཱ་ནཾ པ་མཱ་ད་ལེ་ཁ་མ་ཏྟཾ ཝ་ཛྫ་ཡི་ཏྭཱ. ཀིཾ ས་བྦེ་ས་མྤི པ་མཱ་ཎཾ? ན, ཀི་ནྟུ སི་ཀྑཱ་སུ ས་གཱ་ར་ཝཱ་ནཾ ཨི་དྷ ཝི་ན་ཡ་མྷི པ་ཎྜི་ཏཱ་ནཾ, མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ས་ཙྩེ་པི ཨ་ལི་ཀེ་པི དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ པ་མཱ་ད་ལེ་ཁ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. པ་མཱ་ད་ལེ་ཁཾ ཝ་ཛྫ་ཡི་ཏྭཱ པ་མཱ་ཎཾ ཧེ་སྶ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
ཏ་ཏོ ཙཱཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ ཝུ་ཏྟ་ཨ་ཏྠ་ཛཱ་ཏ་ཏོ ཏ་ནྟི་ཀྐ་མཾ པཱ་ལི༹་ཀྐ་མཾ. སུ་ཏྟ་ནྟཱ སུ་ཏྟཱ་ཝ་ཡ་ཝཱ. ཨ་ནྟོ་ཏི ཧི་དཾ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རཱ་ཝ་ཡ་ཝ་ས་མྦྷཱ་ཝ་ནཱ་དཱི་སུ དི་སྶ་ཏི. སུ་ཏྟ་ནྟེ་སུ བྷ་ཝཱ སུ་ཏྟ་ནྟི་ཀཱ, ཏེ་སཾ སུ་ཏྟ་ནྟི་ཀཱ་ནཾ, སུ་ཏྟ་ནྟ་ག་ནྠེ་སུ ཨཱ་ག་ཏ་ཝ་ཙ་ནཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨ་མཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ནྟོ, སཱ་དྷཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཀེ་ན སཱ་དྷཱི་ཡ་ཏི? སུ་ཏྟེ་ན, སུ་ཏྟ་སྶ ཨ་ནྟོ སུ་ཏྟ་ནྟོ, ཀོ སོ? སོ སོ ཨ་ཏྠ་ཝི་ཀ་པྤོ, ཏ་སྨིཾ སུ་ཏྟ་ནྟེ ནི་ཡུ་ཏྟཱ་ནི ཝ་ཙ་ནཱ་ནི སུ་ཏྟ་ནྟི་ཀཱ་ནི. ཏེ་སཾ སུ་ཏྟ་ནྟི་ཀཱ་ནཾ ཝ་ཙ་ནཱ་ན་མ་ཏྠཾ. ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཨཱ་ག་མ་སུ་ཏྟ་སྶ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡ་སུ་ཏྟ་སྶ ཙཱ་ནུ་རཱུ་པཾ པ་རི་དཱི་པ་ཡ་ནྟཱི, ཨ་ཡཾ ཏཱ་ཝེ་ཏྠ ས་མཱ་ས་ཏོ ཨ་ཏྠ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཱ – ‘‘ཨི་ཏི་པི སོ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ (སཾ. ནི. ༢.༤༡; ༥.༤༧༩; ཨ. ནི. ༦.༡༠; པཱ་རཱ. ༡) སུ་ཏྟ་ནྟི་ཀཱ་ནཾ ཝ་ཙ་ནཱ་ན་མ་ཏྠཾ ཨཱ་ག་མ་སུ་ཏྟ་ནྟཱ་ནུ་རཱུ་པཾ. ‘‘ཝི་ཝཱ་དཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ སི་ཡཱ ཀུ་ས་ལཾ སི་ཡཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ སི་ཡཱ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ’’ནྟི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༢༠) ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ནཾ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་སུ་ཏྟ་ནྟི་ཀཱ་ནཾ ཝ་ཙ་ནཱ་ན་མ་ཏྠཾ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་སུ་ཏྟ་ནྟཱ་ནུ་རཱུ་པ་ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དི. ཧེ་སྶ་ཏཱིཏི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཀ་རཱི་ཡི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཝ་ཎྞ་ནཱ་པཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་པི-ས་དྡོ ས་མྤི་ཎྜ་ན་ཏྠོ, སོ ཏ་སྨཱ་ཏི པ་དེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ. ཀ་ཐཾ? པ་ཎྜི་ཏཱ་ནཾ པ་མཱ་ཎ་ཏྟཱ་པི ཝི་ཏྠཱ་ར་མ་གྒ་སྶ ས་མཱ་སི་ཏ་ཏྟཱ་པི ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་སྶ ཨ་སེ་སི་ཏ་ཏྟཱ་པི ཏ་ནྟི་ཀྐ་མ་སྶ ཨ་ཝོ་ཀྐ་མི་ཏ་ཏྟཱ་པི སུ་ཏྟ་ནྟི་ཀ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནཾ སུ་ཏྟ་ནྟ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ནུ་རཱུ་པཾ དཱི་པ་ན་ཏོ་པི ཏ་སྨཱ་པི ས་ཀྐ་ཙྩཾ ཨ་ནུ་སི་ཀྑི་ཏ་བྦཱ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ‘‘ཏ་ནྟི་ཀྐ་མཾ ཨ་ཝོ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ནེ་ན སི་དྡྷེ་པི ‘‘ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཙ་རི་ཡཱ ཝེ་ར་ཉྫ་ཀ་ཎྜཱ་དཱི་སུ ‘སུ་ཏྟ་ནྟི་ཀཱ་ནཾ བྷཱ་རོ’ཏི ག་ཏཱ, མ་ཡཾ པ་ན ཝ་ཏྭཱ་ཝ ག་མི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘སུ་ཏྟ་ནྟི་ཀཱ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཀི་ར.
ག་ནྠཱ་ར་མྦྷ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
བཱ་ཧི་ར་ནི་དཱ་ན་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཏ་ད་ངྒ་ཝི་ན་ཡཱ་དི་བྷེ་དེ་ན ཝི་ན་ཡ་སྶ་བ་ཧུ་ཏྟཱ ཝི་ན་ཡོ ཏཱ་ཝ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏ་བྦོ. ‘‘བུ་དྡྷེ་ན དྷ་མྨོ ཝི་ན་ཡོ ཙ ཝུ་ཏྟོ’’ཏི པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨི་དཱ་ནི ‘‘ཝུ་ཏྟཾ ཡེ་ནཱ’’ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦ་ནྟི ཙེ? ཏ་སྶ ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཝ་ཙ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. དྷཱ་རི་ཏཾ ཡེ་ན ཙཱ་བྷ་ཏཾ. ཡ་ཏྠ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ཉྩེ་ཏནྟི ཝ་ཙ་ནཾ ས་ཀ་ལ་མྤི ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཀྑ་ཝ་ཙ་ནཾ ན ཧོ་ཏཱིཏི ཨཱ་ཧ་ཙྩ བྷཱ་སི་ཏཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ན ཧི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་དཱི་སུ ཨ་པྤ་ཙྩ་ཀྑཾ ཀི་ཉྩི ཨ་ཏྠི. ཡ་དི ཨ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཀྑ་ཝ་ཙ་ནཾ ན ཧོ་ཏི, པ་ད་སོ་དྷ་མྨཱ་པ་ཏྟིཾ ན ཛ་ནེ་ཡྻཱ་ཏི ཙེ? ན, སཱ་ཝ་ཀ་བྷཱ་སི་ཏ་སྶ་པི པ་ད་སོ་དྷ་མྨཱ་པ་ཏྟི་ཛ་ན་ན་ཏོ. ནི་ཡ་མཱ་བྷཱ་ཝཱ ཨ་ཏི་པྤ་ས་ངྒོ་ཏི ཙེ? ན, པ་ད་སོ་དྷ་མྨ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ས་ངྒཱི་ཏི་ཏྟ་ཡཾ ཨཱ་རུ་ལ༹ྷོ’’ཏི ཝི་སེ་སི་ཏ་ཏྟཱ. ཏ་ཐཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་མྤི ས་ངྒཱི་ཏིཾ ཨཱ་རུ་ལ༹ྷ་ཏྟཱ ‘‘ཁ་ནྡྷཱ་ན་ཉྩ པ་ཊི་པཱ་ཊི…པེ… སཾ་སཱ་རོ་ཏི པ་ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི (དྷ. ས. ཨ་ཊྛ. ནི་དཱ་ན་ཀ་ཐཱ; ཝི་བྷ. ཨ་ཊྛ. ༢༢༦ ས་ངྑཱ་ར་པ་ད་ནི་དྡེ་ས) ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཝ་ཙ་ནཾ, ཡ་ཉྩ ས་ངྒཱི་ཏི་ཨཱ་རུ་ལ༹ྷ་ཀྐ་མཱ་ནུ་ག་ཏཾ, ཏཾ པ་ད་སོ་དྷ་མྨཱ་པ་ཏྟིཾ ཛ་ནེ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨུ་པ་ཏི་སྶོ.
པ་ཋ་མ་མ་ཧཱ་ས་ངྒཱི་ཏི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
པ་ཋ་མ་མ་ཧཱ་ས་ངྒཱི་ཏི ནཱ་མ ཙཱཏི ཨེ་ཏྠ ཙ-ས་དྡོ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཏྠོ, ཏེ་ན ཨ་ཉྙཱ་པི ཨ་ཏྠཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏི. ཏ་མྤི སཱ་ལ་ཝ་ནཾ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ མི་ཏྟ་སུ་ཧ་ཛྫེ ཨ་པ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ནི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ཨུ་པ་ཝ་ཏྟ་ནནྟི པཱ་ཀ་ཊཾ ཛཱ་ཏཾ ཀི་ར. ཡ་མ་ཀ་སཱ་ལཱ་ནནྟི ཨེ་ཀཱ ཀི་ར སཱ་ལ་པ་ནྟི སཱི་ས་བྷཱ་གེ, ཨེ་ཀཱ པཱ་ད་བྷཱ་གེ. ཏ་ཏྲཱ་པི ཨེ་ཀོ ཏ་རུ་ཎ་སཱ་ལོ སཱི་ས་བྷཱ་ག་སྶ ཨཱ་ས་ནྣེ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཀོ པཱ་ད་བྷཱ་ག་སྶ, མཱུ་ལ་ཁ་ནྡྷ་ཝི་ཊ་པ་པ་ཏྟེ་ཧི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ སཾ་སི་བྦི་ཏྭཱ ཋི་ཏ་སཱ་ལཱ་ན་ནྟི་པི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་སཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཡཱཏི ཨི་ཏྠ་མྦྷཱུ་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎེ ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ ‘‘ཀ་ཏ་ཀི་ཙྩོ པཱི་ཏི་ཛ ཧཱ་ས ཙེ་ཏོ ཨ་ཝེ་ར་མུ་ཁེ་ནཱ་བྷ་ཏ་ཀུ་ཎྜ་ལེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ. པ་རི་ནི་བྦཱ་ནེ པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ཧེ་ཏུ, ཏ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཝཱ མཱ སོ་ཙི་ཏྠ ཙི་ཏྟེ་ན, མཱ པ་རི་དེ་ཝི་ཏྠ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ‘‘པ་རི་དེ་ཝ་ནཾ ཝི་ལཱ་པ’’ནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏོ. མ་ཧཱ་ས་མ་ཎེ་ནཱཏི ནི་སྶ་ཀྐ་ཏྠེ ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ. སཱུ་རི་ཡཾ’སཱུ་བྷི པ་ཊུ་ཀ་རཱ’བྷཱ’རི་ཎ་སྶ ཏཱ་ཎཱ ཨི་ཏྱ་ཏྲེ་ཝ. ཡ་ཉྩ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ནུ་གྒ་ཧཾ, ཏ་སྶ ཨ་ནུ་གྒ་ཧ་སྶཱ་ཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ. ཨེ་ཀ་ཙྩེ པ་ན ‘‘ཡཾ ཡ་སྨཱ ཨ་ཧཾ ཨ་ནུ་གྒ་ཧི་ཏོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ནི་བྦ་ས་ནཱ་ནཱིཏི ནི་ཊྛི་ཏ་ཝ་ས་ན་ཀི་ཙྩཱ་ནི, མ་ཡཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཨ་པ་ནཱི་ཏཱ་ནི. ཡ་དི སུ་ཡུ་ཏྟཱ་ནི དྷཱ་རེ་སྶ་སཱི་ཏི པུ་ཙྪ་ཏི, ཀ་ཝ་ཙ་ས་དི་སཱ་ནི སཱ་ཎཱ་ནི. ཨི་སྶ་རི་ཡ་ས་དི་སཱ ན་ཝ ཨ་ནུ་པུ་བྦ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ད་ཡོ. ཨ་ཊྛ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟི ཙ པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཀྐ་མེ་ན ‘‘ཨ་ནུ་པུ་བྦ་ཝི་ཧཱ་རཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ.
ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ས་ནྣི་ཀ་ཊྛེ, ཏ་ཐཱ་ཏཱི་ཏེ ཙི་ར་ནྟ་ནེ;
ཀཱ་ལ་དྭ་ཡེ་པི ཀ་ཝཱི་ཧི, པུ་རཱ་ས་དྡོ པ་ཡུ་ཛྫ་ཏེ.
ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ན་མེ་ཝ པ་རི་ཡ་ཏྟི ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ན་པ་རི་ཡ་ཏྟི, སཱ སུ་ཏྟ་གེ་ཡྻཱ་དི་ཝ་སེ་ན ན་ཝ་ངྒཱ. ཏི་པི་ཊ་ཀ་མེ་ཝ ས་བྦ་པ་རི་ཡ་ཏྟི་པྤ་བྷེ་དཾ དྷཱ་རེ་ནྟཱི་ཏི ཏི་པི་ཊ་ཀ་ས་བྦ་པ་རི་ཡ་ཏྟི་པྤ་བྷེ་ད་དྷ་རཱ. ‘‘ཝི་ནཱ ན ས་ཀྐཱ’’ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ ‘‘ཏི་པི་ཊ་ཀ་ས་བྦ་པ་རི་ཡ་ཏྟི་པྤ་བྷེ་ད་དྷ་རེ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི ཨ་ཏྠི ཝི་སེ་སོ ཏེ་ཧི ས་མྨུ་ཁཱ་པི ཨ་ས་མྨུ་ཁཱ་པི སུ་ཏཾ, ཐེ་རེ་ན པ་ན ཨ་ས་མྨུ་ཁཱ་པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི་ཏི. ན ཝཱ་ཡནྟི ཨེ་ཏྠ ཝཱཏི ཝི་བྷཱ་སཱ, ཨ་ཉྙཱ་སི་པི ན ཨ་ཉྙཱ་སི་པཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏྲ ཨུ་ཙྩི་ན་ནེ. བ་ཧུ་ས་དྡོ ཝི་པུ་ལླ་ཏྠོ ‘‘ཨ་ན་ནྟ་པཱ་རཾ བ་ཧུ ཝེ་དི་ཏ་བྦ་མི་ཏྱ’’ཏྲེ་ཝ. པུ་བྦེ ‘‘ཏི་པི་ཊ་ཀ་ས་བྦ་པ་ཨ་ཡ་ཏྟི་པྤ་བྷེ་ད་དྷ་རེ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘‘བ་ཧུ ཙཱ་ནེ་ན…པེ… པ་རི་ཡ་ཏྟོ’’ཏི ན ཡུ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཙེ? ན, ཏི་པི་ཊ་ཀ་སྶ ཨ་ན་ནྟ་ཏྟཱ, ཏ་སྨཱ ཨ་མྷེ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཏེ་ན བ་ཧུ པ་རི་ཡ་ཏྟོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨི་ཏ་ར་ཐཱ ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རོ ཏེ་ཧི ཨ་པྤ་སྶུ་ཏོ་ཏི ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ‘‘ཨ་ས་མྨུ་ཁཱ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཝི་རོ་དྷོ ཙ. ཨ་ཌྜྷ་མཱ་སོ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟོཏི ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཀོ དི་ཝ་སོ ན་ཊྛོ, སོ པཱ་ཊི་པ་ད་དི་ཝ་སོ, ཀོ་ལཱ་ཧ་ལ་དི་ཝ་སོ ནཱ་མ སོ, ཏ་སྨཱ ཨི་དྷ ན ག་ཧི་ཏོ. སཾ་ཝེ་ག་ཝ་ཏྠུཾ ཀི་ཏྟེ་ཏྭཱ ཀཱི་ལ༹་ན་ཏོ སཱ་དྷུ་ཀཱི་ལ༹་ནཾ ནཱ་མ. སྭེ་པཱིཏི ཨ་པི-ས་དྡོ ཨ་པེ་ཀྑཱ་མ་ནྟཱ་ནུ་ཉྙཱ་ཡ. སུ་བྷ་སུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཙི་ར་པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ བྷ་ག་ཝ་ཏཱི’’ཏི (དཱི. ནི. ༡.༤༤༤) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་དྷ་མྨ་ཀྑ་ནྡྷ་ས་ཧ་སྶེ་སུ ཨ་ནྟོ་ག་དྷཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཙེ? ན, བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ ལ་དྡྷ་ན་ཡ་ཏྟཱ ཀ་ཐཱ་ཝ་ཏྠུ ཝི་ཡ. ཚ་ཌྜི་ཏཱ པ་ཏི་ཏཱ ཨུ་ཀླཱ་པཱ ཚ་ཌྜི་ཏ་པ་ཏི་ཏ་ཨུ་ཀླཱ་པཱ. ཨཱ་ཎཱ ཨེ་ཝ ཨ་པྤ་ཊི་ཧ་ཏ་ཊྛེ་ན ཙ་ཀྐ་ནྟི ཨཱ་ཎཱ་ཙ་ཀྐཾ. ཨེ་ཀ་ཏོ ཨེ་ཏྠ ནི་པ་ཏ་ནྟཱི་ཏི ཨེ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ནཾ. ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ནི་སཱི་དཱི་ཏི ཨེ་ཀེཏི ཨེ་ཏཾ དུ་ཏི་ཡ་ཝཱ་རེ ག་མ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཏི ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨུ་པ་ཏི་སྶོ. པ་ཋ་མཾ ཝཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན ག་ནྟྭཱ པ་རི་སཾ པ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་པ་ནྟིཾ ཨ་པཱི་ལེ༹་ནྟོ པ་ཐ་ཝི་ཡཾ ནི་མུ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨཱ་ས་ནེ ཨེ་ཝ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ད་སྶེ་སི. ཨུ་བྷ་ཡ་ཐཱ ཙ ཨཱ་པཱ་ཐཾ ག་ཏོ, ཏེ་ན ཨུ་བྷ་ཡ་མྤི ཡུ་ཛྫ་ཏི, ཨ་ཉྙ་ཐཱ དྭཱི་སུ ཨེ་ཀཾ ཨ་བྷཱུ་ཏཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨུ་པཱ་ལིཾ པུ་ཙྪི…པེ… ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨུ་པཱ་ལི་ཏྠེ་རོ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སཱིཏི ཨི་དཾ པུ་བྦེ ‘‘པ་ཋ་མཾ ཨཱ་ཝུ་སོ ཨུ་པཱ་ལཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༤༣༩) ཝུ་ཏྟ་པུ་ཙྪཱ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ ས་ངྑི་པི་ཏྭཱ ས་ངྒཱི་ཏི་ཀཱ་ར་ཀེ་ཧི ད་སྶི་ཏ་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ག་ཎྛི་པ་དེ ལི་ཁི་ཏཾ. ཏ་ཐཱ ཧོ་ཏུ, ཀི་མ་ཏྠཾ པ་ནེ་ཏྠ ‘‘ནི་དཱ་ན་མྤི པུ་ཙྪི, པུ་གྒ་ལ་མྤི པུ་ཙྪི, ཝ་ཏྠུ་མྤི པུ་ཙྪཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ པུ་བྦེ ད་སྶི་ཏཱ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཝ་ཏྠུ་མྤི པུ་ཙྪི, ནི་དཱ་ན་མྤི པུ་ཙྪི, པུ་གྒ་ལ་མྤི པུ་ཙྪཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་ཀྐ་མོ ཀ་ཏོ་ཏི? ‘‘ཝ་ཏྠུ་མཱུ་ལ་ཀ་ཏྟཱ སི་ཀྑཱ་པ་ད་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཨུ་པྤ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི ཨེ་ཀེ. ཨེ་ཏྠ པ་ན ཝི་ཙཱ་ར་ཎཱ ཝེ་ར་ཉྫ་ཀ་ཎྜེ ས་མྤ་ཏྟེ ཀ་རཱི་ཡ་ཏི. རཱ་ཛཱ་གཱ་ར་ཀེཏི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀེ ཨུ་ཡྻཱ་ནེ. ཨ་བྷི་ར་མ་ནཱ་ར་ཧཾ ཀི་ར རཱ་ཛཱ་གཱ་ར་མྤི. ཏ་ཏྠ, ཡ་སྶ ཝ་སེ་ནེ་ཏཾ ཨེ་ཝཾ ནཱ་མཾ ལ་བྷ་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ‘‘ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ ས་ངྑི་པི་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏི ས་ངྒཱི་ཏི་ཀཱ་ར་ཀོ ཝ་སཱི་ག་ཎོ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཡ་ཐཱ ནི་དཱ་ན་མྤི པུ་ཙྪི, པུ་གྒ་ལ་མྤི པུ་ཙྪཱི་ཏི ཨེ་ཏྠ པུ་ཙྪཱ་ཀྐ་མོ ད་སྶི་ཏོ, ཏ་ཐཱ ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་ར་སྶ ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་ཀྐ་མོ་པི ཀི་མ་ཏྠཾ ན ད་སྶི་ཏོ་ཏི ཙེ? ཨི་མི་ནཱ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ས་ངྒ་ཧཾ པ་ཉྩ་པི ནི་ཀཱ་ཡཱ ཨ་ནཱ་རུ་ལ༹ྷཱ་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ. ཀ་ཐཾ པ་ན ཨཱ་རུ་ལ༹ྷཱ་ཏི? ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པོ པ་ཉྩ་པི ནི་ཀཱ་ཡེ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ནེ་ཝ པུ་ཙྪི, ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རོ པ་ན ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ནེ་ཝ པུ་ཙྪི་ཏ་མྤི ཨ་པུ་ཙྪི་ཏ་མྤི ཏ་སྶ ཏ་སྶ སུ་ཏྟ་སྶ ས་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ནྟ་རཱ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཝ་ཏྠུཾ ཨུ་དྡེ་ས་ནི་དྡེ་ས་ཀྐ་མཾ མཱ་ཏི་ཀཱ་ཝི་བྷ་ངྒ་ཀྐ་མ་ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ས་བྦཾ ཨ་ནུ་རཱུ་པ་ཝ་ཙ་ནཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སི, ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ཨུ་པཱ་ཡེ་ན པ་ཉྩ་པི ནི་ཀཱ་ཡེ པུ་ཙྪཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ‘‘ཨ་མྦ་ལ་ཊྛི་ཀཱ་ཡཾ རཱ་ཛཱ་གཱ་ར་ཀེ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ ‘‘རཱ་ཛཱ་གཱ་ར་ཀེ ཨ་མྦ་ལ་ཊྛི་ཀཱ་ཡ’’ནྟི ཨུ་པྤ་ཊི་པཱ་ཊི་ཝ་ཙ་ནེ་ན་པི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ དཱི་པེ་ཏི. ‘‘ཨ་མྦ་ལ་ཊྛི་ཀཱ་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི རཱ་ཛཱ་གཱ་ར་ཀེ’’ཏི ཧི ཝུ་ཏྟཾ.
ག་ཧ་ཀཱ་རནྟི ཨི་མ་སྶ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་གེ་ཧ་སྶ ཀཱ་ར་ཀཾ ཏ་ཎྷཱ་ཝ་ཌྜྷ་ཀིཾ ག་ཝེ་ས་ནྟོ ཡེ་ན ཉཱ་ཎེ་ན ས་ཀྐཱ སོ ད་ཊྛུཾ, ཏ་སྶ་ཏྠཱ་ཡ དཱི་པ་ངྐ་ར་པཱ་ད་མཱུ་ལེ ཀ་ཏཱ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་རོ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ ཨ་ནེ་ཀ་ཛཱ་ཏི་སཾ་སཱ་རཾ ཏཾ ཉཱ་ཎཾ ཨ་ཝི་ནྡ་ནྟོ ཝི་ཙ་རི་ནྟི ཨ་ཏྠོ. དུ་ཀྑཱ ཛཱ་ཏི པུ་ན་པྤུ་ནནྟི ཨི་དཾ ག་ཧ་ཀཱ་ར་ཀ་ག་ཝེ་ས་ན་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ. ས་བྦཱ ཏེ ཕཱ་སུ་ཀཱཏི ཏ་ཝ ས་བྦཱ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཀི་ལེ་ས་ཕཱ་སུ་ཀཱ མ་ཡཱ བྷ་གྒཱ. ག་ཧ་ཀཱུ་ཊཾ ནཱ་མ ཨ་ཝི་ཛྫཱ. སོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏཾ ཉཱ་ཎཾ སོ་མ་ན་སྶ་མ་ཡཾ. ན ཧི སོ་མ་ན་སྶ་མ་ཡཾ ཉཱ་ཎཾ ཁ་ནྡྷ་ས་བྷཱ་ཝ་བྷེ་ད་ཏོ. ད་ལ༹ྷཱི་ཀ་མྨ་སི་ཐི་ལ་ཀ་ར་ཎ་པྤ་ཡོ་ཛ་ནཱཏི ཡེ་བྷུ་ཡྻ་ཏཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ པ་ན ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ པ་ཀཱ་ས་ཡི་སྶཱ་མ. ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ས་ངྐ་ར་ཝི་ར་ཧི་ཏེ དྷ་མྨེ ཙ ཝི་ན་ཡེ ཙཱཏི ཨེ་ཏྠ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ མ་ར་ཎཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་སྶ ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡུ་པ་ཙྪེ་ད་ཀ་པྤ་ཡོ་ག་ས་མུ་ཊྛཱ་པི་ཀཱ ཙེ་ཏ་ནཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ, ན པཱ་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏ་ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་སྶ ཨུ་པ་ཙྪེ་ད་ཀ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཨ་ཏི་པཱ་ཏོ. ཏ་ཐཱ ཨ་དི་ནྣ་སྶ པ་ར་ས་ནྟ་ཀ་སྶ ཨཱ་དཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཝི་ཉྙ་ཏྟི ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏོ དྷ་མྨོ, ཏ་བྦི་ཉྙ་ཏྟི་ས་མུ་ཊྛཱ་པི་ཀཱ ཐེ་ཡྻ་ཙེ་ཏ་ནཱ ཨ་ཀུ་ས་ལོ དྷ་མྨོ་ཏི (པ་ཊྛཱ. ༡.༡.༢༧) ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ནཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ས་ངྐ་ར་ཝི་ར་ཧི་ཏེ དྷ་མྨེ པ་ཊི་བ་ལོ ཝི་ནེ་ཏུཾ. ཛཱ་ཏ་རཱུ་པ་ར་ཛ་ཏཾ པ་ར་ས་ནྟ་ཀཾ ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟེ་ན ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ ཡ་ཐཱ་ཝ་ཏྠུཾ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་དུ་ཀྐ་ཊེ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ, བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀ་སཱི་སེ་ན དི་ཡྻ་མཱ་ནཾ ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, ཨ་ཏྟ་ཏྠཱ་ཡ ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, ཀེ་ཝ་ལཾ ལོ་ལ་ཏཱ་ཡ ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་མཱ་ས་དུ་ཀྐ་ཊཾ, རཱུ་པི་ཡ་ཚ་ཌྜ་ཀ་ས་མྨ་ཏ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ས་ངྐ་ར་ཝི་ར་ཧི་ཏེ ཝི་ན་ཡེ་པི པ་ཊི་བ་ལོ ཝི་ནེ་ཏུ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. བྷཱ་ཝེ་ཏཱིཏི ཝ་ཌྜྷེ་ཏི, ཨེ་ཏེ་ན ཕ་ལ་ཝ་སེ་ན ཛ་ཝ་ན་ཝ་སེ་ན ཙ ཙི་ཏྟ་སྶ ཝུ་དྡྷིཾ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ཨ་ཝི་སི་ཊྛ’’ནྟི པཱ་ཋོ, སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
དེ་སེ་ནྟ་སྶ ཝ་སེ་ནེ་ཏྠ, དེ་ས་ནཱ པི་ཊ་ཀ་ཏྟ་ཡཾ;
སཱ་སི་ཏ་བྦ་ཝ་སེ་ནེ་ཏཾ, སཱ་ས་ན་ནྟི་པི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
ཀ་ཐེ་ཏ་བྦ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ, ཝ་སེ་ནཱ་པི ཀ་ཐཱ་ཏི ཙ;
དེ་ས་ནཱ སཱ་ས་ནཱ ཀ་ཐཱ, བྷེ་ད་མྤེ་ཝཾ པ་ཀཱ་ས་ཡེ.
སཱ་ས་ན་སྶ ན་པུཾ་ས་ཀ་ཏྟཱ ‘‘ཡ་ཐཱ…པེ… དྷ་མྨ་སཱ་ས་ནཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. དུ་ཙྩ་རི་ཏ་སཾ་ཀི་ལེ་སཾ ནཱ་མ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཙེ་ཏ་ནཱ, ཏ་ཐཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དོ ཝཱ. ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ལ་ཀྑ་ཎཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཙི་ཏྟཱ་ནི ཝི་ས་ཡ་ཏོ ལོ་ཀི་ཡཱ’བྷི་ས་མ་ཡོ ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ཏོ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རོ, ལོ་ཀུ་ཏྟ་རོ ཨེ་ཝ ཝཱ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡོ ཝི་ས་ཡ་ཏོ ནི་བྦཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ, ཨི་ཏ་ར་སྶ མ་གྒཱ་དི་ཀ་སྶ ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ཏོ་ཏི་པི ཨེ་ཀེ. ཨེ་ཏྠ ‘‘པ་ཊི་ཝེ་དྷོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཉཱ་ཎཾ, ཏཾ ཀ་ཐཾ ག་མྦྷཱི་ར་ནྟི ཙེ? ག་མྦྷཱི་ར་སྶ ཨུ་ད་ཀ་སྶ པ་མཱ་ཎ་གྒ་ཧ་ཎ་ཀཱ་ལེ དཱི་གྷེ་ན པ་མཱ་ཎེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ལ་བྦྷ་ནེ་ཡྻ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཨི་དཱ་ནཱི་ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨེ་ཀེ. ཡ་སྶ ཙ་ཏྠཱ་ཡ མ་གྒ་ཕ་ལ་ཏྠཱ་ཡ. ཏ་ཉྩ ཨ་ཏྠཾ ནཱ་ནུ་བྷོ་ནྟི ནཱ་དྷི་ག་ཙྪ་ནྟི ཀ་ཉྩི ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ, ཨི་ཏི་ཝཱ་ད་པ་མོ་ཀྑ་ཉྩ. ཀ་སྨཱ? ཨ་ཏྠ་སྶ ཨ་ནུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ. ཨ་དྷི་ག་ཏ་ཕ་ལ་ཏྟཱ པ་ཊི་ཝི་དྡྷཱ་ཀུ་པྤོ. པུ་ན ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཨ་ར་ཧ་ནྟ་མེ་ཝ ད་སྶེ་ཏི, ན སེ་ཀྑཾ. སོ ཧི ཡ་ཐཱ བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀོ ར་ཉྙོ ཀ་ཊ་ཀ་མ་ཀུ་ཊཱ་དིཾ གོ་པེ་ཏྭཱ ཨི་ཙྪི་ཏི་ཙྪི་ཏ་ཀྑ་ཎེ ཨུ་པ་ནེ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ས་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་ནཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ མ་གྒ་ཕ་ལ་ཏྠཱ་ཡ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི. ཏཱ་སཾ་ཡེ་ཝ ཏ་ཏྠ ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀེ པ་བྷེ་ད་ཏོ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ, ཝཱ་ཡ་མི་ཏྭཱ ཏཱ ཨེ་ཝ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ. ཀི་མ་ཏྠཾ ཏི་སྶོ་ཝ ཝི་ཛྫཱ ཏ་ཏྠ ཝི་བྷ་ཏྟཱ་ཏི? སཱི་ལ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨེ་ཏ་པ་ར་མུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ‘‘ཨ་པ་རེ་ཧི་པི ས་ཏྟ་ཧ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ཝི་ན་ཡ་དྷ་རོ ཧོ་ཏི. ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟིཾ, ལ་ཧུ་ཀཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ, ག་རུ་ཀཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ, ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏཾ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏི…པེ… དི་བྦེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཝི་སུ་དྡྷེ་ན ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མཱ་ནུ་ས་ཀེ་ན ས་ཏྟེ པ་སྶ་ཏི…པེ… ཨཱ་ས་ཝཱ་ན་ཉྩ ཁ་ཡཱ…པེ… ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི (པ་རི. ༣༢༧) སུ་ཏྟ་མེ་ཏྠ སཱ་དྷ་ཀཾ. ཝི་ན་ཡཾ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎི་ཏྭཱ སཱི་ལ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡ་ཉཱ་ཎེ་ན ས་ཧེ་ཝ ཝི་ཡ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཉཱ་ཎཱ་ནི པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏི. ཝི་སུཾ ཨེ་ཏེ་སཾ པ་རི་ཀ་མྨ་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཏཱ་སཾ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཙ ཝ་ད་ནྟི ཨེ་ཀེ. ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ པ་ན ཏི་སྶོ་ཝི་ཛྫཱ ཚ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ཙ་ཏ་སྶོ ཙ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ ཨ་ཉྙེ ཙ ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ནཱ་ད་ཡོ གུ་ཎ་ཝི་སེ་སཱ ཝི་བྷ་ཏྟཱ. ཀི་ཉྩཱ་པི ཝི་བྷ་ཏྟཱ, ཏ་ཐཱ་པི ཝི་སེ་ས་ཏོ པ་ཉྙཱ་ཛཱ་ཏི་ཀ་ཏྟཱ ཙ་ཏ་སྶོ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཏཱ་སཾ ཏ་ཏྠེ་ཝཱཏི ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་ཝི་པ་ལླཱ་སོ ཀ་ཏོ. ཨ་ཏྟ་ནཱ དུ་གྒ་ཧི་ཏེ་ན དྷ་མྨེ་ནཱ་ཏི པཱ་ཋ་སེ་སོ. ཀ་ཏྟ་རི ཙེ་ཏཾ ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཧེ་ཏུ་ཏྠེ ཙ, ཨ་ཏྟ་ནཱ དུ་གྒ་ཧི་ཏ་ཧེ་ཏཱུ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཀ་སྨཱ པ་ནཱཏི ‘‘ཨ་ནུ་ལོ་མི་ཀོ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྠཾ དཱི་པེ་ཏི.
པ་ཋ་མ་མ་ཧཱ་ས་ངྒཱི་ཏི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ན་ཡོ.
དུ་ཏི་ཡ་ས་ངྒཱི་ཏི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
པ་ནྣ་བྷཱ་རཱཏི པ་ཏི་ཏ་ཀྑ་ནྡྷ་བྷཱ་རཱ. ‘‘བྷཱ་རཱ ཧ་ཝེ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ’’ཏི (སཾ. ནི. ༣.༢༢) ཧི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ས་མྨུ་ཁཱ བྷ་ཝི་སྶཱ་མ ན བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཝ་ཏྟཱ་རོ. ཏེ་སུ ད་ཧ་རཱ ཀི་ར. ཛ་མྨིནྟི ལཱ་མ་ཀཾ.