༣. བྷེ་ས་ཛྫ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༢༠. ‘‘སཱ ཨ་ཧོ་སི སུ་ཝ་ཎྞ་མཱ་ལཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཋ་པེ་ཏྭཱ ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀེ ཨ་ཉྙེ་སཾ ཡ་ཐཱ་སུ་ཁཾ རཱུ་པི་ཡཾ དཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི ཨུ་གྒ་ཎྷཱ་པེ་ཏུཾ, ས་བྱོ་ཧཱ་རཱ་པེ་བྷུ་ཉྩཱ་ཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ, ཝཱི་མཾ་སི་ཏ་བྦཾ ཨི་དྡྷི་མ་སྶ ཨི་དྡྷི་ཝི་ས་ཡ་ཏྟཱ.
༦༢༢. ‘‘ཡེ་སཾ མཾ་སཾ ཀ་པྤ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ནེ་ན ཡེ་སཾ མཾ་སཾ ན ཀ་པྤ་ཏི, ཏེ་སཾ ས་པྤི་ཨཱ་དི ཀི་ཉྩཱ་པི ན ཀ་པྤ་ཏི, ན པ་ན ནི་སྶ་གྒི་ཡ་ཝ་ཏྠཱུ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཐཱ ན པ་ཎཱི་ཏ་བྷོ་ཛ་ན་ཝ་ཏྠཱུ་ཏི. ཨུ་གྒ་ཧི་ཏ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་ཀྑི་ཏྟནྟི ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཎ་ཏྠཾ ནི་ཀྑི་ཏྟཾ. ཨི་ཏ་ར་ཉྷི པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་རི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨུ་བྷ་ཡེ་ས་མྤཱིཏི པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏེ་ཧི, པུ་རེ་བྷ་ཏྟཾ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏེ་ཧི ཙ ཀ་ཏཱ་ནཾ. ‘‘མཾ་ས་སྶ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཏྟཱ’’ཏི ཀཱ་ར་ཎ་པ་ཏི་རཱུ་པ་ཀཾ ཝ་ཏྭཱ. ཁཱ་དིཾ་སཱུཏི ‘‘ཝི་ཀཱ་ལེ ཀེ་ཝ་ལཾ ན་ཝ་ནཱི་ཏ་མེ་ཝ ཁཱ་དི་ཏུ་ཀཱ་མེ་ན ད་དྷི་ཏ་ཀྐ་ག་ཏཱ་ནི ཨ་པ་ནེ་ཏ་བྦཱ་ནི, པ་ཙི་ཏུ་ཀཱ་མ་སྶ སཱ་མཾ་པཱ་ཀཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཐེ་ར་སྶ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཁ་ཡཾ ག་མི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཁཱི་རཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པ་ཀྐ་ས་པྤི ཝི་ཀཱ་ལེ ཀ་པྤ་ཏཱི་ཏི སི་དྡྷཾ. བྷེ་ས་ཛྫེ་ཧཱིཏི ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀ་བྷེ་ས་ཛྫེ་ཧི. ཀ་ཏ་ཏེ་ལཾ པུ་རེ་བྷ་ཏྟནྟི ཨ་པ་ཙི་ཏྭཱ ཀ་ཏཾ ཨེ་ཝ. ཨུ་ཎྷོ་ད་ཀེ་ནཱཏི ཏཱ་པ་ན་བྷཱ་ཝཾ དཱི་པེ་ཏཱི་ཏི ཀེ་ཙི, ཏཾ ན སུ་ནྡ་རཾ. ནི་བྦ་ཊྚི་ཏ་ཏྟཱཏི པི་ཉྙཱ་ཀཱ་དི་ཏོ. ‘‘ཏེ་ལ་ཏྠཱ་ཡ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ…པེ… དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨ་ཏེ་ལ་ཏྠཱ་ཡ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏེ་ཧི, ས་ཏྟཱ་ཧཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟེ་ཧི་པི ཀ་ཏ་ཏེ་ལཾ ཀ་ཏ་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཚཱ་ཡཱ དི་སྶ་ཏི, ཀ་ར་མ་ནྡཾ རུ་ཀྑ་སཱ་རོ་ཏི ཀེ་ཙི.
༦༢༣. ཨ་ཝ་ས་ཀ་ས་ཊེ ཡ་སྨཱ ཁཱི་རཱ་དཱི་ནི པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཏེ་ལཾ པ་ཙ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཀ་ས་ཊཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏེ་ལ་མེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་ཀྐ་ཏེ་ལ་ཀ་ས་ཊེ ཝི་ཡ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི. ཝ་སཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ པ་ཀྐ་ཏྟཱ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཙེ? ཝ་ད་ཐ, བྷ་ནྟེ, ན་ཝ་ནཱི་ཏེ ད་དྷི་གུ་ལི༹་ཀཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ས་མྦ་ནྡྷོ. མ་དྷུ་མྷི ཙ་ཏྟཱ་རོ ཀཱ་ལི་ཀཱ ཡ་ཐཱ་ས་མྦྷ་ཝཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ, ཨུ་ཙྪུ་མྷི ཙ, ཀ་ཐཾ? ས་མ་ཀྑི་ཀཾ སེ་ལ༹་ཀཾ མ་དྷུ ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཾ. ཨ་ནེ་ལ་ཀཾ ཨུ་ད་ཀ་ས་མྦྷི་ནྣཾ ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀཾ, ཨ་ས་མྦྷི་ནྣཾ ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀཾ, མ་དྷུ་སི་ཊྛཾ པ་རི་སུ་དྡྷཾ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀཾ. ཏ་ཐཱ ཨུ་ཙྪུ ཝཱ ར་སོ ཝཱ ས་ཀ་ས་ཊོ ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀོ, ནི་ཀྐ་ས་ཊོ ཨུ་ད་ཀ་ས་མྦྷི་ནྣོ ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀོ, ཨ་ས་མྦྷི་ནྣོ ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀོ, སུ་ཀྑ་ཀ་ས་ཊཾ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཀ་སྨཱ? ཨུ་ད་ཀ་ས་མྦྷེ་ད་ཝི་སེ་ས་ཏོ.
ཀིཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི? ཙ་ཏཱུ་སུ ཀཱ་ལི་ཀེ་སུ པུ་བྦཾ པུ་བྦཾ ག་རུ་ཀཾ, ཨ་པ་རཾ ཨ་པ་རཾ ལ་ཧུ་ཀཾ. ཏེ་སུ ཙཱ་ཡཾ ཨུ་ད་ཀ་ས་མྦྷེ་དོ ག་རུ་ཀཾ ལ་ཧུ་ཀཾ ཀ་རོ་ཏི, ལ་ཧུ་ཀ་ཉྩ ག་རུ་ཀཾ. ཨ་མྦ་ར་སཱ་དཱི་ནི ཧི ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཏྟཱ ག་རུ་ཀཱ་ནི, ཨུ་ད་ཀ་ས་མྦྷེ་དོ པ་ན ཏཱ་ནི ཨ་མྦ་པཱ་ནཱ་དི་ས་མ་ཉྙཾ ད་ཏྭཱ ལ་ཧུ་ཀཱ་ནི ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀཱ་ནི ཀ་རོ་ཏི. ‘‘ཕཱ་ཎི་ཏཾ ནཱ་མ ཨུ་ཙྪུ་མྷཱ ནི་བྦ་ཏྟ་ནྟི ཨུ་ཙྪུ་ར་སཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡཱ’’ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨུ་ཙྪུ་ར་སོ ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀོ་ཏི སི་དྡྷཾ. ཏ་ཏྠ ‘‘ཨུ་ད་ཀ་ས་མྦྷེ་དོ ཏཾ ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དིཾ བ་ཧུཾ ཝ་ཏྭཱ ཡོ་ཛི་ཏཱ.
ཨ་པི་ཙེ་ཏྠ ཨུ་ཙྪུ་ར་སོ ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་ཙྪུ་ར་ས’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༠༠) ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱ གུ་ལོ༹་ད་ཀཾ ཝི་ཡ ཨུ་ཙྪུ་ར་ས་སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ཨུ་ད་ཀེ་ན ཨ་ས་མྦྷི་ནྣོ་པི ཨ་གི་ལཱ་ན་སྶ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཨུ་ཙྪུ་ར་སོ ནི་ཀ་ས་ཊོ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི (མ་ཧཱ. ཨ་ཊྛ. ༣༠༠). ཨ་ཡཾ ས་བྦོ ནོ ཏ་ཀྐོ་ཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ. ཀེ་ཙི པ་ནཱ་ཧུ ‘‘ཕཱ་ཎི་ཏཾ ནཱ་མ ཨུ་ཙྪུ་མྷཱ ནི་བྦ་ཏྟ’ནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏོ, ‘ཨུ་ཙྪུ་ར་སཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡཱ’ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཙ ཨུ་ཙྪུ་ར་སོ ཕཱ་ཎི་ཏ་མེ་ཝ, ཏ་སྨཱ གུ་ལེ༹ ཝི་ཡ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ’’ནྟི. ཀེ་ཙི ‘‘ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀོ་ཝ ས་མཱ་ནོ ‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་ཙྪུ་ར་ས’ནྟི ཝི་སུཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ས་མྦྷི་ནྣོ་པི ཨ་གི་ལཱ་ན་སྶ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཀེ་ཙི ‘‘ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཝི་སུཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ ས་མྦྷི་ནྣོ ཝཱ ཨ་ས་མྦྷི་ནྣོ ཝཱ ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀོ་ཝ, གུ་ལོ༹་ད་ཀཾ པ་ན ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀ་མེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཀེ་ཙི ‘‘གུ་ལོ༹་ད་ཀཾ ཝི་ཡ སོ དུ་ཝི་དྷོ་པི ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀོ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི.
ཏ་ཏྠཱ་ཡཾ པ་ཋ་མཱ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་དེ ཝི་ཙཱ་ར་ཎཱ – ཕཱ་ཎི་ཏཱ་ནུ་མ་ཏི་ཡཱ་ཡེ་ཝ ཨུ་ཙྪུ་ར་སཱ་ནུ་མ་ཏི་ཡཱ སི་དྡྷི་ཏོ ཝི་སུཾ ‘‘ཨུ་ཙྪུ་ར་ས’’ནྟི ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་མ་ཏི ནི་ར་ཏྠི་ཀཱ་ཏི ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཏ་ཐཱ ‘‘ཨུ་ཙྪུ་ར་སོ ནི་ཀ་ས་ཊོ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་པི ནི་ར་ཏྠི་ཀཱ. ‘‘ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ་ཏི, ན ཙ ཏ་ཐཱ ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུཾ. པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ ཝ་ཊྚ་ན་ཀ་ར་སཱ་དྷི་ཀཱ་ར་ཏྟཱ་ཏི ཙེ? ན, ཏ་སྨིཾ ཨ་དྷི་ཀཱ་རེ ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀ་སྶ ཨ་ཝ་ཏྟ་བྦ་པྤ་ས་ངྒ་ཏོ. ཀཱ་ལ་བྷེ་དཾ ཨ་ན་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ ར་སཱ་དྷི་ཀཱ་རེ ཨོ་ཏི་ཎྞ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཙེ? ན ས་ཀྐཱ ‘‘ནི་ཀ་ས་ཊོ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྟུཾ. པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ ཝ་ཊྚ་ན་ཀ་ར་སཱ་དྷི་ཀཱ་ར་ཏྟཱ ན ཝ་ཏྟ་བྦ་ནྟི ཙེ? ན, ཨེ་ཝ་ཉྷི ཝུ་ཏྟེ ཏ་ད་ཉྙ་ར་སོ ཝི་ཡ ཨ་ཡ་མྤི པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟ་མེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏི, ན ཏ་ཏོ པ་ར་ནྟི ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཏ་ཏོ པ་རཾ ཨ་པ་རི་བྷོ་ག་ཏྟཱ ‘‘པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཙེ? ན, ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ས་ངྒ་ཏོ. ན སོ པ་ས་ངྒོ ཨཱ་བྷི་དོ་སི་ཀ་སྶཱ་པི ཨུ་ཙྪུ་ར་ས་སྶ པཱ་ཀེ་ན ཕཱ་ཎི་ཏཱ་དི་བྷཱ་ཝ་པྤ་ས་ངྒ་ཏོ. ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཏ་ཏི་ཡ་ཙ་ཏུ་ཏྠཱ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་དེ་སུ ཝི་ཙཱ་ར་ཎཱ. དུ་ཏི་ཡ་ཝཱ་དེ ཝི་ཙཱ་ར་ཎཱ ཝུ་ཏྟཱ, ཝི་མ་དྡོ པ་ནེ་ཏྠ བྷེ་ས་ཛྫ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༠༠) ཨཱ་ཝི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཕཱ་ཎི་ཏཾ ནཱ་མ ཨུ་ཙྪུ་མྷཱ ནི་བྦ་ཏྟནྟི མ་དྷུ་ཀ་ཏཱ་ལ་ནཱ་ལི༹་ཀེ་ར་ཕཱ་ཎི་ཏཱ་དི་ཏོ ཨུ་ཀྐ་ཊ་ཝ་ཏྠུ་ཏོ ནི་སྶ་གྒི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ཕཱ་ཎི་ཏ་སྶ ཝི་སེ་ས་ཝ་ཙ་ནཾ, ཏེ་ནེ་ཏཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི ‘‘ནི་སྶ་གྒི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་བྷཱུ་ཏཾ ཨི་དྷ ཕཱ་ཎི་ཏཾ ནཱ་མ ཨུ་ཙྪུ་མྷཱ ནི་བྦ་ཏྟ་མེ་ཝ, ན མ་དྷུ་ཀཱ་དི་ཏོ ནི་བྦ་ཏྟ’’ནྟི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཨུ་ཙྪུ་མྷཱ ནི་བྦ་ཏྟཾ, ན ཏཾ ས་བྦཾ ཕཱ་ཎི་ཏ་མེ་ཝ ནཱ་མཱ་ཏི སཱ་དྷི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝ ཁ་ནྡྷ་ཀེ ཕཱ་ཎི་ཏཾ པ་ཋ་མཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ་ཝ པ་ཙྪཱ ཨུ་ཙྪུ་ར་སོ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏོ, ཏ་ཐཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ གུ་ལ༹ཾ, གུ་ལོ༹་ད་ཀ་ཉྩ.
ཨུ་ཙྪུ་ར་སཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨ་པ་ཀྐཱ ཝཱཏི་ཨཱ་དི་མྷི པ་ན ཡེ་སཾ ལ་དྡྷི ‘‘ཨུ་ཙྪུ་ར་སོ ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀོ’’ཏི. ‘‘ཏེ ཨ་པ་ཀྐཱ ཝཱཏི སཱ་མཾ བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨ་པ་ཀྐཱ ཝཱ. ཨ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་པ་ཀྐཱ ཝཱཏི ཝི་ནཱ ཝ་ཏྠུ་ནཱ པ་ཀྐཱ ཝཱ’’ཏི ཨ་ཏྠཾ ཝ་ཎྞ་ཡ་ནྟི, ཏཾ ན ཡུ་ཏྟཾ ‘‘ཨུ་ཙྪུ་ར་སཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡཱ’’ཏི ཨི་མ་སྶ ཝ་ཙ་ན་སྶ པ་ཡོ་ཛ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ས་ངྒ་ཏོ, བྷི་ཀྑུ་ནོ པ་ཙ་ནཱ་དྷི་ཀཱ་རཱ་བྷཱ་ཝཱ. སཱ་མ་པཱ་ཀོ ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏོ་ཏི ཙེ? སཱ་མཾ ཨ་པ་ཀྐ་སྶ ཨུ་ཙྪུ་ར་ས་སྶ ཏེ་སཾ ཨ་ཏྟ་ནོ་མ་ཏི་ཡཱ ཕཱ་ཎི་ཏ་བྷཱ་ཝ་སི་དྡྷི་ཏོ ཙ པ་ར་ཏོ ‘‘པུ་རེ་བྷ་ཏྟཾ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏེ་ན ཨ་པ་རི་སྶཱ་ཝི་ཏ་ཨུ་ཙྪུ་ར་སེ་ན ཀ་ཏ་ཕཱ་ཎི་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ན་ཡ་ད་སྶ་ན་ཏོ ཙ ཏཾ ཨ་ཡུ་ཏྟཾ, ཏ་ཏྠ ‘‘ཨ་པ་རི་སྶཱ་ཝི་ཏ་ཨུ་ཙྪུ་ར་སེ་ན ས་ཡཾ་ཀ་ཏཾ ནི་རཱ་མི་ས་མེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ ཡཾ ཏ་ཏྠ ཀ་ས་ཊཾ སཱ་མ་པཱ་ཀཾ ན ཛ་ནེ་ཏི, ས་ཝ་ཏྠུ་ཀ་པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ཀ་ཏཾ་ཡེ་ཝ ཏཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏི, ཏ་སྨཱ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི ཝི་ཀཱ་ལེ་ཏི པོ་རཱ་ཎཱ. ‘‘ཀོ་ཊྚི་ཏ་ཨུ་ཙྪུ་ཕཱ་ཎི་ཏཾ ‘ར་ཛ་ན་པཱ་ཀཾ ཝི་ཡ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཾ ས་ཝ་ཏྠུ་ཀ་པ་ཀྐཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི’ཏི ས་ཉྙཱ་ཡ པུ་རེ་བྷ་ཏྟ་མེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཙ་རི་ཡཱ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཕཱ་ཎི་ཏ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཨ་མ་དྷུ་རཾ, ཏ་སྨཱ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝ་དིཾ་སུ. ཀིཾ མ་དྷུ་ར་ཏཱ་ཡ, ཨ་མ་དྷུ་ར་ཏཱ་ཡ ཝཱ་ཏི? ཨ་ཏྠ་མེ་ཝ ད་སྶེ་ཏུཾ མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཾ ཏ་ཐཱ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨུ་པ་ཏི་སྶ་ཏྠེ་རོ ཨཱ་ཧ ཀི་ར. ཏཾ ཡུ་ཏྟནྟི ཨུ་ཙྪུ་ཏོ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ, ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཁ་ཎྜ་ས་ཀྑ་རཾ པ་ན…པེ… ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཏཾ ཁཱི་ར་གྷ་ཊེ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པ་ཙ་ནྟཱི’’ཏི ལི་ཁི་ཏཾ. ཛ་ལླི་ཀཱ ནཱ་མ ཕེ་ཎཱ་དི.
བྷེ་ས་ཛྫོ་དི་སཾ ཝ་ད་ནྟེ་ན ཨི་ཏ་རེ ཨ་ཏྠུ་དྡྷཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ. ‘‘ཨཱ་ཧཱ་ར་ཏྠཾ ཕ་རི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠཱ་ནཱི’’ཏི ཁ་ནྡྷ་ཀེ (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༦༠) ‘‘ཡཾ བྷེ་ས་ཛྫ་ཉྩེ་ཝ ཨ་སྶ བྷེ་ས་ཛྫ་ས་མྨ་ཏ་ཉྩ ལོ་ཀ་སྶ, ཨཱ་ཧཱ་ར་ཏྠ་ཉྩ ཕ་རེ་ཡྻཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏྠ ཝི་ཙཱ་ར་ཎཱ བྷེ་ས་ཛྫ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ ཨཱ་ཝི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི.
༦༢༤. དྭཱ་ར་ཝཱ་ཏ་པཱ་ན་ཀ་ཝཱ་ཊཱ་ནཱིཏི དྭཱ་ར་སྶ ཙ ཝཱ་ཏ་པཱ་ནཱ་ན་ཉྩ ཀ་ཝཱ་ཊཱ་ནི. ཀ་སཱ་ཝ་པ་ཀྑེ་པ་མ་ཏྟེ་ན ཧི ཏཱ་ནི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་བྷཱ་ཝཾ པ་རི་ཙྩ་ཛི་ཏཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ‘‘མ་ཀྑེ་ཏ་བྦཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཀ་སཱ་ཝོ ནཱ་མ ཀ་ན་ཀ་ལ་མྦཱ་དཱི་ནི་པཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨ་དྷི་ཊྛེ་ཏཱིཏི ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཎཱི་ཡཾ ན བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, བཱ་ཧི་ར་པ་རི་བྷོ་གོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི. ཨི་དྷ ‘‘ཝི་ཀ་པྤེ་ཏཱི’’ཏི པ་དཾ ན་ཏྠི. ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་མྤི མུ་ཁཱ་རུ་ལ༹ྷི་ཡཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨི་མཾ ན་ཝ་ནཱི་ཏཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏོ.
༦༢༥. པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ པ་ན ན ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཝི་སྶཱ་སཱ་བྷཱ་ཝཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ས་ཙེ ས་ཝི་སྶཱ་སོ, ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ‘‘པ་རི་བྷུ་ཉྫ ཏྭ’’ནྟི ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨུ་བྷི་ནྣཾ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ས་ཙེ ན ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏཾ, ཨཱ་པ་ཏྟི ཧོ་ཏཱི་ཏི སི་དྡྷཾ. ཏ་སྨཱ ཨུ་བྷི་ནྣཾ ས་ནྟ་ཀཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ན ས་མྨུ་ཁཱི་བྷཱུ་ཏེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཾ. ནོ ཙེ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏི, ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི་པི ཡུ་ཛྫ་ཏི. ཀཱ་ཀ་ནི་ཀ་མ་ཏྟ་ཉྩེ མཱུ་ལཾ ཨ་དི་ནྣཾ, ‘‘ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནུ་པ་གཾ…པེ… ས་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ན ཨུ་པེ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨེ་ཏཾ ས་དི་སཾ ན ཧོ་ཏི, ཨཱ་བྷི་དྷ་མྨི་ཀ་ག་ཎཱ་ནཾ དི་ནྣཾ ཝི་ཡ ཙ ན ཧོ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ཨཱ་བྷི་དྷ་མྨི་ཀཱ ཧི ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ་པི ཧོ་ནྟི, པ་ཙྪཱ ཨཱ་བྷི་དྷ་མྨི་ཀ་བྷཱུ་ཏཱ་ན་མྤི ཏཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཨེ་ཏྠ དྭེ་པི ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ ཨེ་ཝ, དྭི་ནྣ་མྤི ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ་ཀཱ་མ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་ཏཱ ཨ་ཏྠི མ་མ་ཏྟ་ཉྩ, ན ཨེ་ཝཾ ཏ་ད་ཉྙེ་སཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ, ན ཙ དྭེ ཏ་ཡོ བྷི་ཀྑཱུ ‘‘ཨེ་ཀ་ཏོ ཝ་སྶི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཀ་རོ་ནྟི, ར་ཀྑ་ཏི ཏཱ་ཝ. ‘‘ཨ་ཝི་བྷ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཙ ཨི་དཾ ས་དི་སཾ, ཡེ་ན མཱུ་ལེ་ན པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ, ཏ་སྶ ས་ཙེ ཨི་ཏ་རོ དེ་ཏི, སོ ཝཱ ཏཾ ཨི་ཏ་ར་སྶ དེ་ཏི, ས་ཏི པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ ས་ཏྟཱ་ཧཱ་ཏི་ཀྐ་མེ ནི་སྶ་གྒི་ཡ་ཏྟཱ, ཏ་སྨཱ ཏཾ ཙཱི་ཝ་རཾ དྭཱི་སུ ས་མྨུ་ཁཱི་བྷཱུ་ཏེ་ན ཨེ་ཀེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཾ. ཀི་ཉྩཱ་པི ཨེ་ཏྠ པ་ཡོ་གོ ན དི་སྶ་ཏི ས་མཱ་ན་པ་རི་ཀྑཱ་རཱ་ནཾ དྭི་ནྣཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་པ་ཡོ་གཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཏ་ཐཱ་པི ས་མཱ་ན་ས་བྦ་བྷ་ཎྜ་ཀཱ་ནཾ དྭི་ནྣཾ ཏེ་ལཱ་དི ཡེ་ན པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ, ཏ་སྶ ཀཱ་ལཱ་ཏི་ཀྐ་མེ ཨཱ་པ་ཏྟི་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ, ཨ་ན་དྷི་ཊྛཱ་ནེ དུ་ལླ་བྷ་ཝི་སེ་ས་ཧེ་ཏུ་ཏྟཱ ཙ ‘‘ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཏཾ ཨ་ཡུ་ཏྟཾ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀཱ་ནཾ ཨ་ས་དི་ས་ཝི་དྷཱ་ན་ཏྟཱ. ཨེ་ཏྠ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་ཉྷི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་པ་ག་ཏ་མེ་ཝ ཨ་ན་དྷི་ཊྛ་ཧ་ནྟ་སྶ ཀཱ་ལཱ་ཏི་ཀྐ་མེ ཨཱ་པ་ཏྟི, ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀཾ པ་ན པ་ར་ས་ནྟ་ཀ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་མྤི པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀ་སྶ ཀཱ་ལཱ་ཏི་ཀྐ་མེ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀ་རཾ. པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་ཉྩེ་ཏྠ པ་མཱ་ཎཾ, ན ཏ་ཏྠ ས་ཀ་ས་ནྟ་ཀ་ཏཱ, ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཉྩ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ, ས་བྦེ་ས་མྤི ཨ་ན་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཎཱི་ཡཾ. པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་ཉྙ་སྶ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏོ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཨི་ད་ཉྩ ཀཱ་ལཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མྤི ནི་སྶ་ཛྫི་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ལ་དྡྷཾ ཀ་པྤ་ཏི. པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ པ་ན ཏཾ ཏ་སྶ ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨ་ནྟི ཀ་པྤ་ཏཱི་ཏི. ཨ་ཝི་བྷ་ཏྟ་སྶ་པི ཨི་མ་སྶ དཱ་ནཾ རུ་ཧ་ཏི, ན པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་སྶ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘དྭི་ནྣཾ ས་ནྟ་ཀཾ ཧོ་ཏི…པེ… ས་ཙེ་པི ཨ་ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀཱ་དཱི་ནཾ དེ་ནྟི, ཨ་དི་ནྣ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཡ་སྶ དཱ་ན་མེ་ཝ ན རུ་ཧ་ཏི, ཏ་སྶ ཀུ་ཏོ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ. ཨེ་ཀོ ཙེ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ ད་ས་མེ དི་ཝ་སེ ཨི་ཏ་ར་སྶ དེ་ཏི. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ སོ ད་ས དི་ཝ་སེ པ་རི་ཧ་རི་ཏུཾ ལ་བྷ་ཏི, ན ཏ་ཐཱ ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀ་ནྟི ས་བྦ་ཐཱ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཡ་མཱ་ནཾ ས་རི་ཀྑཾ ན་ཀྑ་མ་ཏཱི་ཏི ན ཏཾ སཱ་ར་ཏོ ད་ཊྛ་བྦ་ནྟི ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཏ་ཀྐོ. ‘‘ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨ་ཝ་སེ་ན པ་ན ཨ་ནི་སྶ་ཛྫི་ཏྭཱ ས་ཧ་སཱ ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཀ་སྶ་ཙི པ་རི་ཙྩ་ཏྟ་མྤི པུ་ན པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ས་ཙེ དེ་ས་ནྟ་རི་ཏཾ, ས་མུ་དྡ་ནྟ་རི་ཏཾ ཝཱ ཙཱི་ཝ་རཾ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ ཛཱ་ཏཾ, ཏཾ ཨི་དྷ ཋི་ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨེ་ཀ་སྶ ཝ་ནྟེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན ཙ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ན་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ དེ་སེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཝི་སྶཱ་སེ་ན པུ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཾ, ‘‘པ་ཏྟཱ་དཱི་སུ ཙ ཨ་ཡ་མེ་ཝ ན་ཡོ’’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟཾ, ‘‘ཏཱ་ལ་ནཱ་ལི༹་ཀེ་ར་ཕཱ་ཎི་ཏ་མྤི ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ཨེ་ཝཱ’’ཏི ཙ. ‘‘དྭི་ནྣཾ ས་ནྟ་ཀཾ ཨེ་ཀེ་ན པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ས་ཏྟཱ་ཧཱ་ཏི་ཀྐ་མེ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ན ཀ་རོ་ཏི, པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ པ་ན དྭི་ནྣ་མྤི ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཙ ‘‘པ་ར་ས་ནྟ་ཀཾ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ’’ཏི ཙ ཀེ་ཙི ཝ་ད་ནྟི. དུ་ཀྐ་ཊ་ཝ་ཏྠུ་བྷཱུ་ཏཾ ས་པྤི་ཨཱ་དི ནི་སྶ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ པུ་ན པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཝི་དྷཱ་ནཾ ན དི་སྶ་ཏཱི་ཏི.
བྷེ་ས་ཛྫ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.