༥. ཙཱི་ཝ་ར་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༠༨-༥༡༠. ཨ་པ་ཉྙ་ཏྟེ སི་ཀྑཱ་པ་དེཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ག་ཎ་མྷཱ ཨོ་ཧཱི་ཡ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་དེ’’ཏི ལི་ཁི་ཏཾ. ཨ་ར་ཉྙ་ཝཱ་སཱི་ནི་སེ་དྷ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཨ་པ་ཉྙ་ཏྟེ་ཏི ཨེ་ཀེ, ‘‘ཏཾ ན སུ་ནྡ་ར’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི. ཝི་ཧ་ཏྠ་ཏཱ་ཡཱཏི ཨཱ་ཡཱ་སེ་ན.
༥༡༢. ཨུ་པ་ཙཱ་རོཏི དྭཱ་ད་ས་ཧ་ཏྠོ. མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཾ, ཀུ་རུ་ནྡི་ཡ་ཉྩ ཝུ་ཏྟནྟི ཨེ་ཏྠ ར་ཏྟི་བྷཱ་གེ དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ བ་ཧཱུ་སུ ཙཱི་ཝ་རེ་སུ མ་ཧཱ་ཛ་ནེ་ན པ་སཱ་ད་དཱ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟེ་སུ པུ་ན་དི་ཝ་སེ ‘‘ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ་ནཾ པ་སཱ་ད་དཱ་ནཱ་ནི ཨེ་ཏཱ་ནཱི’’ཏི སུ་དྡྷ་ཙི་ཏྟེ་ན ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ དོ་སོ ན་ཏྠི, ‘‘བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ཧི་པི དི་ནྣཱ་ནི ཨི་དྷ ས་ནྟཱི’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ཏོ དོ་སོ. ཏཾ ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ནཱཏི བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ཧི དི་ནྣ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ བ་ཧཱུ་སུ ཏ་སྶཱ ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཨ་ཛཱ་ན་ནེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཾ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱཏི ‘‘བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ཧི ནུ ཁོ དི་ནྣཾ སི་ཡཱ’’ཏི ཨ་ཝི་ཀ་པྤེ་ཏྭཱ ‘‘པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཾ ག་ཎྷཱ་མཱི’’ཏི ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཀུ་རུ་ནྡིཨཱ་དཱི་སུ ཝུ་ཏྟོ་པི ཨ་ཏྠོ ཨ་ཡ་མེ་ཝ, ཨེ་ཀཾ, ‘‘ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ནེ་ན ‘‘ཡ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ག་ཎྷི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨུ་པྤ་ཐོ་ཝ པ་ཊི་སེ་དྷི་ཏོ་ཏི ཨ་པ་རེ. ཨེ་ཝཾ དྷ་མྨ་སི་རི་ཏྠེ་རོ ན ཝ་ད་ཏི, ཨུ་ཛུ་ཀ་མེ་ཝ ཝ་ད་ཏཱི་ཏི པ་པ་ཉྩི་ཏཾ. ཏ་སྶེ་ཝ ཝི་ས་ཡོ, ཏ་སྶཱ་ཡཾ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – ཡ་ཐཱ ‘‘པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཾ ག་ཎྷི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཋ་པི་ཏཾ ཀཱ་མཾ བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ནྟ་ཀ་མྤི ཨ་ཝི་ཀ་པྤེ་ཏྭཱ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཾ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་ཐཱ དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ དི་ནྣ་མྤི ཨ་པ་ཉྙཱ་ཡ་མཱ་ནཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཾ, ཀུ་རུ་ནྡི་ཡ་ཉྩ ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ན ས་མེ་ཏཱི་ཏི. པ་ཊི་ཀྑེ་པོ པ་ན ཝི་ཀ་པྤ་གྒ་ཧ་ཎེ ཨེ་ཝ རུ་ཧ་ཏི. ཨ་ཉྙ་ཐཱ པུ་བྦཱ་པ་རཾ ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི. ཏཾ ན ཡུ་ཏྟཾ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལེ་ན ཨ་ས་མཱ་ན་ཏྟཱ. པཾ་སུ་ཀཱུ་ལ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ངྐཱ་ར་ཀཱུ་ཊཱ་དཱི་སུ ཋ་པི་ཏཾ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ཧི, ན ཏཾ ཏ་སྶཱ ས་ནྟ་ཀཾ ཧུ་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཨ་སྶཱ་མི་ཀ་ཉྷི པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཾ ས་བྦ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཉྩ, ཨ་ཉྙོ་པི ག་ཧེ་ཏུཾ ལ་བྷ་ཏི. ཨི་དཾ པུ་བྦེ་ཝ ‘‘བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ཙཱི་ཝ་ར’’ནྟི ཛཱ་ནི་ཏྭཱ་པི པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀོ ག་ཧེ་ཏུཾ ལ་བྷ་ཏི ཏ་དཱ ཏ་སྶཱ ཨ་ས་ནྟ་ཀ་ཏྟཱ. ‘‘པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཾ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ’’ཏི ས་ལླེ་ཁ་ཀྐ་མ་ནི་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. མཾ་སཾ ད་ད་ནྟེ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན ས་ལླེ་ཁ་ཏོ ཀ་པྤི་ཡ་མྤི བྷུ་ཏྟཾ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་ཧ ཡོ མཾ་སཾ ཀ་ཐ་ནྟི ས་ཡ་མཱ་དི་སེ་ཡྻཱ་ཏི.
ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀ་ཏྟཱ ཀ་ཐཾ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཙེ? ཏཱ་ཡ ཏ་སྶ ཨ་དི་ནྣ་ཏྟཱ, བྷི་ཀྑུ་ནཱ་པི ཏ་ཏོ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཏོ ཨ་གྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཙ. ཨ་སྶཱ་མི་ཀ་མྤི ཧི པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཾ ཨ་ཉྙི་སྶཱ ཧ་ཏྠ་ཏོ ག་ཎྷཱ་ཏི, ན ཝ་ཊྚ་ཏི ‘‘ཨ་ཉྙཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཙཱི་ཝ་རཾ པ་ཊི་གྒ་ཎྷེ་ཡྻཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. ཨ་ཉྙཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ ས་ནྟ་ཀཾ ཉཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཧ་ཏྠ་ཏོ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཀེ. ཡ་ཐཱ སི་ཀྑ་མཱ་ན་སཱ་མ་ཎེ་རཱ་དཱི་ནཾ ཧ་ཏྠ་ཏོ པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི, ཏ་ཐཱ ཀ་ངྑཱ་ཝི་ཏ་ར་ཎི་ཡཉྩ ‘‘ཨ་ཉྙཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཧ་ཏྠ་ཏོ ག་ཧ་ཎ’’ནྟི (ཀ་ང་ཁཱ. ཨ་ཊྛ. ཙཱི་ཝ་ར་པྤ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ཨ་ངྒཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཐཱ ཉཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ ས་ནྟ་ཀཾ སི་ཀྑ་མཱ་ནཱ་ཡ, སཱ་མ་ཎེ་རི་ཡཱ, ཨུ་པཱ་ས་ཀ་སྶ, ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཡ, བྷི་ཀྑུ་སྶ, སཱ་མ་ཎེ་ར་སྶ ས་ནྟ་ཀཾ ཨ་ཉྙཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཧ་ཏྠ་ཏོ ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ ཙ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཨེ་ཝཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨེ་ཀེ, ཏེ་ནེ་ཝ ‘‘ཨེ་ཀ་ཏོ་ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ་ཡ ཙཱི་ཝ་རཾ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏཱི’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘ཧ་ཏྠ་ཏོ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི ཨ་ཉྙ་ཏྲ པཱ་རི་ཝ་ཏྟ་ཀཱ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’ཏི (པཱ་རཱ. ༥༡༣) ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ཨ་ཉྙཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ ས་ནྟ་ཀ་མྤི ཨེ་ཀ་ཏོ་ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ་ཡ ཧ་ཏྠ་ཏོ པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ནྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི, ཨུ་བྷོ་པེ་ཏེ ན སཱ་ར་ཏོ ད་ཊྛ་བྦཱ, ཀཱ་ར་ཎཾ པ་རི་ཡེ་སི་ཏ་བྦཾ.
༥༡༤. ཀོ པ་ན ཝཱ་དོ པ་ཏྟ་ཏྠ་ཝི་ཀཱ་དཱི་སཱུཏི ཨ་ན་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦེ་སུ བ་ཧཱུ་སུ པ་ཊ་ལེ་སུ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ མཱ་ཏི་ཀཱ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘པ་ཏྟ་ཏྠ་ཝི་ཀཱ་དི་མྷི ཨ་ན་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦ་པ་རི་ཀྑཱ་རེ’’ཏི. ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནུ་པ་གེ་སུ ཝཱ ཏེ་སཾ པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཏྟཱ བྷི་སི་ཚ་ཝི་ཡཱ ཝི་ཡ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཀིཾ པ་ཊ་པ་རི་སྶཱ་ཝ་ནཾ པ་རི་ཀྑཱ་རཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི? ཧོ་ཏི, ཀི་ནྟུ ཏཾ ཀི་ར ནི་ཝཱ་ས་ནཱ་དི་ཙཱི་ཝ་ར་ས་ཎྛཱ་ན་ཏྟཱ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཨི་དྷ ནི་ཝཱ་ས་ནཱ་དི་ཙཱི་ཝ་ར་སཱ་དྷ་ནཾ ཝི་ཀ་པྤ་ནུ་པ་ག་པ་ཙྪི་མཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ནཱ་མ. ཨ་ན་ནྟ་རཱ་ཏཱི་ཏེ ནི་ཝཱ་ས་ན་པཱ་རུ་པ་ནུ་པ་ག་མེ་ཝཱ་ཏི ས་ནྣི་ཊྛཱ་ནཾ. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ཀ་ངྑཱ་ཝི་ཏ་ར་ཎི་ཡཾ (ཀ་ངྑཱ. ཨ་ཊྛ. ཙཱི་ཝ་ར་པྤ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ཀ་པྤ་ནུ་པ་ག་པ་ཙྪི་མ་ཏཱ, པཱ་རི་ཝ་ཏྟ་ཀཱ་བྷཱ་ཝོ, ཨ་ཉྙཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཧ་ཏྠ་ཏོ ག་ཧ་ཎ་ནྟི ཏཱི་ཎེ་ཝ ཨ་ངྒཱ་ནི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ཨ་པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཏཱ་ཏི ཙ་ཏུ་ཏྠ་མ་ངྒཾ ཝ་ཏྟ་བྦ་ནྟི ཙེ? ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཨི་མ་སྨིཾ སི་ཀྑཱ་པ་དེ པ་ཏྟ་ཏྠ་ཝི་ཀཱ་དི་པ་རི་ཀྑཱ་ར་སྶ ཨ་ཙཱི་ཝ་ར་ས་ངྑྱ་ཏྟཱ. པ་ཋ་མ་ཀ་ཐི་ནཱ་དཱི་སུ ཝི་ཀ་པྤ་ནུ་པ་ག་ཏཱ པ་མཱ་ཎཾ, ཨི་དྷ ཀཱ་ཡ་པ་རི་བྷོ་གུ་པ་ག་ཏཱ་ཏི. ‘‘ཨ་ཉྙཾ པ་རི་ཀྑཱ་ར’’ནྟི ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ‘‘པ་ཏྟ་ཏྠ་ཝི་ཀཱ་དིཾ ཡཾ་ཀི་ཉྩཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཝི་ཀ་པྤ་ནུ་པ་ག་མྤི པ་ཏྟ་ཏྠ་ཝི་ཀཱ་དིཾ ག་ཎྷི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ‘‘པ་ཊ་པ་རི་སྶཱ་ཝ་ན་མྤཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ ཙ ‘‘ཙཱི་ཝ་རཾ ནཱ་མ ཝི་ཀ་པྤ་ནུ་པ་ག་པ་ཙྪི་མ’’ནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏོ པ་ཊ་པ་རི་སྶཱ་ཝ་ནཾ ཙཱི་ཝ་ར་མེ་ཝ, ན པ་རི་ཀྑཱ་རཾ. ‘‘ཀོ པ་ན ཝཱ་དོ་ཏི ནི་ག་མ་ན་ཝ་ཙ་ན་མྤི སཱ་དྷ་ཀ’’ནྟི ཀེ་ཙི ཝ་ད་ནྟི, པ་ཎྞ་ཏྟིཾ ཨ་ཛཱ་ན་ན་ཏོ ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀཾ, ན ཝ་ཏྠུཾ, ‘‘ཨ་ཉྙཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ས་ནྟ་ཀ་བྷཱ་ཝཱ་ཛཱ་ན་ན་ཏོ, ཙཱི་ཝ་ར་བྷཱ་ཝཱ་ཛཱ་ན་ན་ཏོ ཙ ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀ’’ནྟི ཨ་ནུ་ག་ཎྛི་པ་དེ ཝུ་ཏྟཾ.
ཙཱི་ཝ་ར་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.