༦. ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༡༥. པ་རི་ཀྑཱ་རཱ་ནནྟི ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཏྠེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨེ་ཀ་སཱ་ཊ་ཀནྟི བྷཱ་ཝ་ན་པུཾ་ས་ཀཾ, ‘‘ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀོ མོ་གྷ་པུ་རི་སཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ནེ་ན པ་ཝཱ་རི་ཏོ་པི ཨ་དཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀོ ཨ་པྤ་ཝཱ་རི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཏི་ཊྛ་ཏཱི་ཏི དཱི་པི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཉྙ་ཐཱ ‘‘ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི པ་ཝཱ་རི་ཏཱ་ན’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི.
༥༡༧. ནེ་ཝ ཏཱ་ཝ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏ་བྦཾ, ན བྷ་ཉྫི་ཏ་བྦནྟི ཨ་ན་ཙྪི་ནྣཱ་ནཾ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཏྠི་ཏཱ་ཡ, ཏ་ཏྠ པ་ཙྩཱ་སཱ་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ. པ་ཙྩཱ་སཱ ཀི་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ ར་ཀྑ་ཏཱི་ཏི? ཡཱ་ཝ གཱ་མ་ནྟ་རཱ, ཡཱ་ཝ ཨ་དྡྷ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ཏི ཨེ་ཀེ. ཡཱ་ཝ ད་སྶ་ན་ས་ཝ་ནཱུ་པ་ཙཱ་རཱ་ཏི ཨེ་ཀེ. ཡཱ་ཝ ཨ་ཉྙེ ན པ་སྶ་ནྟཱི་ཏི ཨེ་ཀེ. ཡཱ་ཝ པ་ཙྩཱ་སཱ ཚི་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཀེ. ཡཱ་ཝ སཱ་ཁཱ་པ་ལཱ་ས་པ་རི་ཡེ་ས་ན་བྷ་ཉྫ་ན་ས་ཛྫ་ན་ཀཱ་ལ་པ་རི་ཙྪེ་དཱ་ཏི ཨེ་ཀེ. ཨི་དཾ ས་བྦཾ ཡ་ཐཱ་ས་མྦྷ་ཝཾ ཡུ་ཛྫ་ཏི. ཀ་ཐཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཙེ? ‘‘ས་ཙེ པ་ན ཨེ་ཏེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཱ་ནཾ གི་ཧི་ཝ་ཏྠཱ་དཱི་ནཾ བྷི་སི་ཚ་ཝི་པ་རི་ཡ་ནྟཱ་ནཾ ཀི་ཉྩི ན ལ་བྦྷ་ཏི, ཏེ་ན ཏི་ཎེ་ན ཝཱ པ་ཎྞེ་ན ཝཱ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ནྟ་བྦ’’ནྟི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཙ་ན་ཏོ.
ན ཏཱ་ཝ ཐེ་རཱ་ནཾ དཱ་ཏ་བྦཱ་ནཱིཏི ན ཏཱ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ རུ་ཙི་ཡཱ དཱ་ཏ་བྦཱ་ནི, ཡ་དཱ ཐེ་རཱ ‘‘དེ་ཐཱ་ཝུ་སོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏ་དཱ དཱ་ཏ་བྦཱ་ནི. ‘‘ཨེ་ཝཾ ས་ཏི ད་ཧ་རཱ་པི ཨ་ཙྪི་ནྣ་ཙཱི་ཝ་ར་ཊྛཱ་ནེ ཏི་ཊྛ་ནྟི, སཱ་ཁཱ་པ་ལཱ་སཾ བྷ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ན ཨ་ཉྙ་ཐཱ. ‘ཡེ་ཧི ཀེ་ཧི་ཙི ཝཱ ཨ་ཙྪི་ནྣཾ ཧོ་ཏཱི’ཏི ཧི ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ པ་ན ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ཏི ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ རུ་ཙི་ཡཱ་པི དཱ་ཏུཾ ལ་བྷ་ནྟཱི’’ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘པ་རི་བྷོ་ག་ཛི་ཎྞཾ ཝཱ’ཏི ཨེ་ཏྠ ཙ ‘ཨ་ཙྪི་ནྣ་ཙཱི་ཝ་རཱ་ནཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཏི་ཎ་པ་ཎྞེ་ཧི པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ དི་ནྣ་ཙཱི་ཝ་ར་མྤི ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ཏཱི’ཏི ཝ་ཏྟུཾ ཡུ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཐཱ་པི སི་ཡཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ་དཱི་ཧི ‘‘ཨཱ་ཧ་རཱ་ཝུ་སོ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ, ནཱ་ཝུ་ཏྟེ་ཏི, ན, ‘‘ཀེ་ཧི་ཙི ཝཱ ཨ་ཙྪི་ནྣ’’ནྟི ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ལེ་ས་ཏོ དུ་ཏི་ཡ་ལེ་ས་སྶ ཨ་ཝི་སེ་ས་བྷཱ་ཝ་པྤ་ས་ངྒ་ཏོ་ཏི. ཨ་ཐ ཀི་མ་ཏྠཾ ‘‘ན ཏཱ་ཝ ཐེ་རཱ་ནཾ དཱ་ཏ་བྦཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཙེ? ཡཱ་ཝ ཐེ་རཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ སཱ་ཁཱ་པ་ལཱ་སཱ་ནི བྷ་ཉྫ་ཏི, ཏཱ་ཝ ན དཱ་ཏ་བྦཱ་ནི, ཏ་ཏོ ཏཱ་ནི ཐེ་རུ་དྡི་སྶ་ཀཱ་ནི སཱ་ཁཱ་པ་ལཱ་སཱ་ནི ས་ཡཾ པ་རི་ད་ཧི་ཏྭཱ ཝི་ནཱ་པི ཐེ་རཱ་ཎ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཏྟ་ནོ རུ་ཙི་ཡཱ དཱ་ཏ་བྦཱ་ནི, བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་པཱ་ཏ་བྱ་ཏཱ་ཡ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ ན ཧོ་ཏི ས་ཏྠུ་ནཱ་པི ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱ. ‘‘ཏི་ཎེ་ན ཝཱ པ་ཎྞེ་ན ཝཱ’’ཏི ཧི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ཀ་པྤི་ཡ་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཙེ? ན, ‘‘ཏ་ད་ལཱ་བྷེ ན ཏྭེ་ཝ…པེ… དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཝི་རོ་དྷ་ཏོ. ཨེ་ཏྠཱ་ཧ – དུ་ཀྐ་ཊ་བྷ་ཡཱ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་ཝ་ཏྠུ ཙེ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏ་བྦཾ, ཏ་ད་ལཱ་བྷེ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་ཝ་ཏྠུ ས་ངྒྷི་ཀཾ, ཏ་ད་ལཱ་བྷེ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཝ་ཏྠུ་པི ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏ་བྦཾ སི་ཡཱ་ཏི? ན, པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་སྶ ལོ་ཀ་ཝ་ཛྫ་ཏྟཱ. ཨ་པི་ཙ ན ས་བྦཾ བྷཱུ་ཏ་གཱ་མཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་མེ་ཝ, ཏ་ཏོ དུ་ཀྐ་ཊཱ་དི་ཝ་ཏྠུ་པི ཨ་ཏྠི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཝ་ཏྠུ་པི ཀཱ་ལོ་དི་ས་ཀཾ, ཏ་སྨཱ ཨི་དཾ ཏ་དཱ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཀི་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ བྷི་ཀྑུ ཨ་ཙྪི་ནྣ་ཙཱི་ཝ་རོ ན་ཊྛ་ཙཱི་ཝ་རོ ཧོ་ཏཱི་ཏི? ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ན་གྒོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཀེ. ཝི་ཀ་པྤ་ནུ་པ་ག་པ་ཙྪི་མ་བྷཱ་ཝེ་ན, ཝི་ཀ་པྤ་ནུ་པ་ག་པ་ཙྪི་མ་མཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ནྟ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཨེ་ཀེ. ནི་ཝཱ་ས་ན་པཱ་རུ་པ་ནུ་པ་གཱ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ་ཏི ཨེ་ཀེ. ཏི་ཙཱི་ཝ་རཱ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ་ཏི ཨེ་ཀེ. ས་ནྟ་རུ་ཏྟ་ར་པ་ར་མཱ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ་ཏི ཨེ་ཀེ. ཨ་ཡཾ ཨེ་ཀེ་ཝཱ་དོ ཡུ་ཏྟོ ‘‘ས་ནྟ་རུ་ཏྟ་ར་པ་ར་མཾ ཏ་ཏོ ཙཱི་ཝ་རཾ སཱ་དི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཧི ཝ་ཙ་ན་ཏོ, ཏ་སྨཱ ས་ནྟ་རུ་ཏྟ་རེ ས་ཏི ཝི་ཀ་པྤ་ནུ་པ་ག་པ་ཙྪི་མཾ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ནྟ་སྶ པ་ཊི་ལཱ་བྷེ་ན ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ‘‘ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཊི་ལ་བྷེ་ཡྻ ནི་སྶ་གྒི་ཡ’’ནྟི སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦ་ནྟི ཙེ? ཏ་ནྣ, ཏ་ད་ཏྠ་སི་དྡྷི་ཏོ ནཱ་ན་ཏྠ་ཏྟཱ དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ. ཀིཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི? ཡ་ཐཱ ཧི ‘‘ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ མེ་ཐུ་ནཾ དྷ་མྨཾ ཨ་བྷི་ཝི་ཉྙཱ་པེ་སཱི’’ཏི (པཱ་རཱ. ༣༦) ཝུ་ཏྟེ པ་ཝ་ཏྟེ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཏ་ཐཱ ཨི་དྷཱ་པི ‘‘ཙཱི་ཝ་རཾ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཡྻཱ’’ཏི ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཏེ་ན ནི་ཝ་ཏྠོཏི ཏཾ་ནི་ཝ་ཏྠོ. ཨ་ཉྙ་སྶ ཨ་ལཱ་བྷེ་ན ཏ་མེ་ཝ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏོ ཛི་ར་ཏི, ན ལེ་སེ་ན. ཨ་ཏྟ་ནཱཏི ས་ཡ་མེ་ཝ ཝ་ཏྟུཾ ཡུ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨ་ཡུ་ཏྟ་པ་རི་བྷོ་གེ་ན ཨ་པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཡུ་ཏྟ་པ་རི་བྷོ་ག་ཝ་སེ་ན པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏོ ཛི་ཎྞཾ པ་རི་བྷོ་ག་ཛི་ཎྞཾ ནཱ་མ. ཏ་སྶ ས་བྷཱ་གཱ་ནཾ ཨ་ཙྪི་ནྣ་ཀཱ་ལེ དཱ་ན་མྤི ཡུ་ཏྟ་པ་རི་བྷོ་གེ ཨེ་ཝ ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ‘‘ཨི་མེ ཀི་ར དྭེ ལེ་སཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡོ, ཝཱ་ཙེ་ནྟཱ་ནཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ མ་ཏ་ནྟི དྷ་མྨ་སི་རི་ཏྠེ་རོ ཨཱ་ཧཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
༥༢༡. ནི་སཱི་དི་ཏུཾ ཝཱ ནི་པ་ཛྫི་ཏུཾ ཝཱ ན ལ་བྷ་ཏཱིཏི ཡ་ཐཱ་སུ་ཁཾ ན ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ‘‘ཨ་ཉྙ་སྶ་ཏྠཱ་ཡཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ‘‘ཉཱ་ཏ་ཀཱ་ནཾ པ་ཝཱ་རི་ཏཱ་ན’’ནྟི ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ཏི ཨེ་ཝ. ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཀ་སྶ? ཏ་སྶེ་ཝ ཨ་ཉྙ་སྶ. ཡ་ཐཱ ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀེ ཏི་ཀ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, ཏ་ཐཱ ཨ་པྤ་ཝཱ་རི་ཏེ་པཱི་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཉཱ་ཏ་ཀཱ་ནཾ པ་ཝཱ་རི་ཏཱ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཉྙ་ཐཱ ‘‘ཉཱ་ཏ་ཀེ ཉཱ་ཏ་ཀ་ས་ཉྙཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ སི་དྡྷ་ཏྟཱ ན ནི་ཙྩཾ སེ་སཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨ་པི་ཙེ་ཏྠ ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཨ་པྤ་ཝཱ་རི་ཏ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཧོ་ཏི, ཨ་པྤ་ཝཱ་རི་ཏ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་གྒ་ཧ་ཎཾ, ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀཱ ཧི ཨ་པྤ་ཝཱ་རི་ཏཱ ཧོ་ནྟི. ཏ་ཐཱ ཉཱ་ཏ་ཀ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན པ་ཝཱ་རི་ཏ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཧོ་ཏི, ཀ་ཏྠ་ཙི ན ཧོ་ཏི. ན པ་ཝཱ་རི་ཏ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཉཱ་ཏ་ཀ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨི་མ་སྶ ཨ་ཏྠ་ཝི་སེ་ས་སྶ ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཉཱ་ཏ་ཀཱ་ནཾ པ་ཝཱ་རི་ཏཱ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཐཱ ཧི ཨ་ཉྙཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཨ་པྤ་ཝཱ་རི་ཏཱ་ཡ ཙ ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་ཉྙ་ཏྲ པཱ་རི་ཝ་ཏྟ་ཀཱ པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ནྟ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི. ཉཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ པ་ན པ་ཝཱ་རི་ཏཱ་ཡ ཙ ཝི་སྶཱ་སཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཏ་ཐཱ པུ་རཱ་ཎ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཉཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི, པ་ཝཱ་རི་ཏཱ་ཡ པ་ན ཏི་ཀ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་མེ་ཝ. ཉཱ་ཏ་ཀཱ་ན་ཉྩ ཨེ་ཀ་ཙྩཱ་ནཾ པུ་རཱ་ཎ་ཙཱི་ཝ་རཾ ནཱ་མ དཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ན པ་ཝཱ་རི་ཏཱ་ནཾ. ཏི་ཀ་ཙྪེ་དོ ཙ མཱ་ཏི་ཀཱ་པ་དེ་ནེ་ཝ ཧོ་ཏི, ན ཨ་ཉྙེ་ན. ཏ་ཏྠཱ་པི ཨེ་ཀེ་ནེ་ཝ, ན དུ་ཏི་ཡཱ་དཱི་ཧཱི་ཏི ཨ་ཡཾ ཝི་ན་ཡེ དྷ་མྨ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.