༡. པ་ཋ་མ་ཀ་ཐི་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༥༩. ས་མི་ཏཱ་ཝི་ནཱཏི ས་མི་ཏཱ’ནེ་ན ཀི་ལེ་སཱ་ཏི ས་མི་ཏཱ་ཝཱི, ཏེ་ན ས་མི་ཏཱ་ཝི་ནཱ. ‘‘ཏཱི་ཎི ཙཱི་ཝ་རཱ་ནཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ ‘‘ཏི་ཙཱི་ཝ་ར’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ས་ངྑྱཱ་པུ་བྦོ དི་གུ་ནེ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཨེ་ཏྠ ལ་ཀྑ་ཎཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏཾ པ་ན ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏ་སྶ་པི ཨ་ན་དྷི་ཊྛི་ཏ་སྶ་པི ནཱ་མཾ ‘‘ཨེ་ཀ་ར་ཏྟ་མྤི ཙེ བྷི་ཀྑུ ཏི་ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཝི་པྤ་ཝ་སེ་ཡྻཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཏི་ཙཱི་ཝ་རཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏ་སྶ ནཱ་མཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༥༨) ཨེ་ཏྠ ཨ་ན་དྷི་ཊྛི་ཏ་སྶ ནཱ་མཾ, ཨི་དྷ ཏ་དུ་བྷ་ཡ་མྤི ས་མྦྷ་ཝ་ཏི. ‘‘བྷ་ག་ཝ་ཏཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏ་མེ་ཝ. ‘‘ཨ་ཉྙེ་ནེ་ཝ ཏི་ཙཱི་ཝ་རེ་ན གཱ་མཾ པ་ཝི་ས་ནྟཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ན་དྷི་ཊྛི་ཏ་མེ་ཝ. ཨེ་ཀ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཧི ཙཱི་ཝ་རེ ཏི་ཙཱི་ཝ་རཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ རུ་ཧ་ཏི, ན ཨི་ཏ་ར་སྨིཾ པ་ཏྟཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་ཡ, ཏ་སྨཱ ཨི་ཏ་རཾ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ཏི་ཊྛ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཀ་ཐ་ཉྷི ནཱ་མ ཚ་བྦ་གྒི་ཡཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་རཾ དྷཱ་རེ་སྶ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དི.
༤༦༠-༡. པ་ཋ་མ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ པ་ནེ་ཏྠ ཨེ་ཀ་ར་ཏྟ་མྤི ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་རཾ དྷཱ་རེ་ཡྻ, ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏོ པ་རཾ ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ད་སཱ་ཧ་པ་ར་མཾ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་རཾ དྷཱ་རེ་ཏུཾ. ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ཨུ་དྡི་སེ་ཡྻཱ་ཐ ‘ད་སཱ་ཧ་པ་ར་མཾ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་རཾ དྷཱ་རེ་ཏ་བྦཾ, ཏཾ ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མ་ཡ་ཏོ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ’’’ནྟི ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ པ་རི་པུ་ཎྞཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྙཱ་པེ་སི. ཨ་ཐ པ་ཙྪི་མ་བོ་དྷི་ཡཾ ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུ་ཀཱ་ལེ ཀ་ཐི་ནཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ, ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ བྷི་ཀྑཱུ ཨི་དཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ‘‘ནི་ཊྛི་ཏ་ཙཱི་ཝ་ར་སྨིཾ བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨུ་བྦྷ་ཏ་སྨིཾ ཀ་ཐི་ནེ ད་སཱ་ཧ…པེ… པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ’’ནྟི ཨུ་དྡི་ས་ནྟི, ཨེ་ས ན་ཡོ དུ་ཏི་ཡ་ཏ་ཏི་ཡ་ཀ་ཐི་ནེ་སུ་པི. ཏ་ཐཱ་པི ཀ་ངྑཱ་ཝི་ཏ་ར་ཎི་ཡཾ (ཀ་ངྑཱ. ཨ་ཊྛ. ཀ་ཐི་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ‘‘ད་སཱ་ཧ་པ་ར་མ་ནྟི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ནུ་པ་ཉྙ་ཏྟཱི’’ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀཾ་ཡེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ‘‘ནི་ཊྛི་ཏ་ཙཱི་ཝ་ར་སྨིཾ བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨུ་བྦྷ་ཏ་སྨིཾ ཀ་ཐི་ནེ’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ ན པ་ཉྙ་ཏྟི, ན ཙ ཨ་ནུ་པ་ཉྙ་ཏྟཱི་ཏི སི་དྡྷཾ. ན ཧི པ་ཉྙ་ཏྟི་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ, ཨ་ནུ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཝ་ཏྠུ་མྷི ཝཱ ཀ་ཐི་ནཱ་དྷི་ཀཱ་རོ དི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ན་ཡོ་ཝ སཱ་རོ་ཏི ནི་ཊྛ་མེ་ཏྠ ག་ནྟ་བྦཾ. ཨ་ཐཱ་པི སི་ཡཱ ‘‘ཀ་ཐི་ན་སྶུ་པྤ་ཏྟི་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ནུ་པ་ཉྙ་ཏྟི་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཏྟ’’ནྟི. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ དྭེ ཨ་ནུ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡོ སི་ཡུཾ, ཏ་ཏོ པ་རི་ཝཱ་རེ (པ་རི. ༢༤) ‘‘ཨེ་ཀཱ ཨ་ནུ་པ་ཉྙ་ཏྟཱི’’ཏི་ཝ་ཙ་ན་ཝི་རོ་དྷོ. ཨ་པི་ཙ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་དཱི་པ་ན་ཏྠཾ ཨི་དྷ ཏཾ ཝ་ཙ་ནཾ པ་ཋ་མ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཀཱ་ལེ ཨ་ཝ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏྠ སཱ་དྷི་ཏ་ཏྟཱ དུ་ཏི་ཡ་ཏ་ཏི་ཡེ་སུ པ་ཙྪཱ ཝུ་ཏྟ་པ་ཋ་མ་པ་ཉྙ་ཏྟཱི་སུ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཏ་ཏྠ་པི ཏཾ ཝ་ཙ་ནཾ པ་ཙྪཱ ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ. ཨ་ནུ་ག་ཎྛི་པ་དེ པ་ན ‘‘པ་ཙྪཱ ཝུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ནི་ཊྛི་ཏ་ཙཱི་ཝ་ར་སྨི་ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་ནུ་པ་ཉྙ་ཏྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. སེ་ཀྑ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ་ནཾ པེ་མཾ, ཨ་ར་ཧ་ནྟཱ་ནཾ གཱ་ར་ཝོ. ད་ས་མཾ ཝཱ ན་ཝ་མཾ ཝཱཏི ཨེ་ཏྠ བྷུ་མྨ་ཏྠེ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ.
༤༦༢-༣. ནི་ཊྛི་ཏ་ཙཱི་ཝ་ར་སྨིནྟི ཨི་དཾ ཀེ་ཝ་ལཾ ཙཱི་ཝ་ར་པ་ལི་བོ་དྷཱ་བྷཱ་ཝ་མ་ཏྟ་དཱི་པ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ‘‘ན་ཊྛཾ ཝཱ ཝི་ན་ཊྛཾ ཝཱ ད་ཌྜྷཾ ཝཱ ཙཱི་ཝ་རཱ་སཱ ཝཱ ཨུ་པ་ཙྪི་ནྣཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་དི ད་སཱ་ཧ་པ་ར་མཾ དྷཱ་རེ་ཏ་བྦ་ཙཱི་ཝ་ར་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ སི་ཡཱ, ན་ཊྛཱ་དི་ཀཾ སོ དྷཱ་རེ་ཡྻ. དྷཱ་ར་ཎ་ཉྩེ་ཏྠ ཋ་པ་ནཾ, པ་རི་བྷོ་གོ ཝཱ. ཏཾ དྭ་ཡཾ ཀ་ཏེ་པི ཡུ་ཛྫ་ཏི, ཨ་ཀ་ཏེ་པི ཡུ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཀ་ཏཾ ཝཱ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་པི ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ན ཧི ཀ་ཏ་མེ་ཝ ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མ་ཡ་ཏོ ནི་སྶ་གྒི་ཡ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཡཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ‘‘ནི་ཊྛི་ཏ་ཙཱི་ཝ་ར་སྨི’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་མྤི ཨུ་བྦྷ་ཏ་སྨིཾ ཀ་ཐི་ནེ ད་སཱ་ཧ་པ་ར་མཾ ཀཱ་ལཾ དྷཱ་རེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ཏྠོ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ཏ་ཉྷི ཙཱི་ཝ་རཾ ས་ནྟ་ཉྩེ, ཨུ་བྦྷ་ཏ་སྨིཾ ཀ་ཐི་ནེ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་ས་མྤི པ་རི་ཧཱ་རཾ ན ལ་བྦྷ་ཏི. ཨ་པི་ཙ ‘‘ཙཱི་ཝ་རཾ ནཱ་མ ཝི་ཀ་པྤ་ནུ་པ་གཾ པ་ཙྪི་མ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཙ ཀ་ཏཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ་པི ན ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ དྷཱ་རེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ.
ཨ་ནུ་ག་ཎྛི་པ་དེ པ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཏ་ཏྠ སི་ཡཱ – ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཙཱི་ཝ་རཾ ན་ཊྛཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཡ་དི བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཀ་ཏ་མཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ད་སཱ་ཧ་པ་ར་མཾ དྷཱ་རེ་ཡྻ. ཡ་སྨཱ དྷཱ་རེ་ཏ་བྦ་ཙཱི་ཝ་རཾ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ཨ་ཏྠུ་དྡྷཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཀ་ར་ཎ་པ་ལི་བོ་དྷ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘ན་ཊྛཾ ཝཱ’ཏི་ཨཱ་དི་པ་དཱ་ནི ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ཨ་ཡཾ པ་ན་ཏྠོ ‘ན་ཊྛཾ ཝཱ’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ ཙཱི་ཝ་རེ ཨ་ས་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦོ, ས་ཏི ཏཾ ད་སཱ་ཧ་པ་ར་མཾ ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མ་ཡ་ཏོ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ. ཨེ་ས ན་ཡོ ས་བྦ་ཏྠ. ‘ཀ་ཏཾ ཝཱ ཧོ་ཏཱི’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མེ་ཝཱ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ཀ་སྨཱ པ་ན ཀ་ཏ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ནྟི ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཙེ? པཱ་ཀ་ཊ་ཏྟཱ. ཀ་ཐཾ? ན་ཊྛ་ཝི་ན་ཊྛ་ཙཱི་ཝ་རཱ་དཱི་ནཾ དྷཱ་ར་ཎ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཀ་ཏ་ཙཱི་ཝ་ར་མེ་ཝ ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏ་ནྟི པཱ་ཀ་ཊཾ. ཡ་ཐཱ ཀིཾ? ཡ་ཐཱ པ་ཋ་མཱ་ནི་ཡ་ཏེ མེ་ཐུ་ན་ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་ར་ཧོ་ནི་ས་ཛྫཱ་ན་མེ་ཝཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ སོ་ཏ་སྶ ར་ཧོ ཨ་ཏྠུ་དྡྷཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟོ་ཏི པཱ་ཀ་ཊོ, ཏ་སྨཱ ‘ཙ་ཀྑུ་སྶ ར་ཧོ ཨི་ཏ་ར་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ’ཏི ན ཝུ་ཏྟོ. ཨེ་ཝཾ་ས་མྤ་ད་མི་ད་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ‘ཀ་ཏཾ ཝཱ ཧོ་ཏཱི’ཏི ཨི་དཾ ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཀ་སྨཱ? ཨ་ཀ་ཏཾ ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མ་ཡ་ཏོ་པི ནི་སྶ་གྒི་ཡ་ཏྟཱ, ཀི་ཉྩཱ་པི ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ ཧོ་ཏི, ཨི་དྷ པ་ན ཏི་ཙཱི་ཝ་རཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་མ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ཏ་སྨིཾ ཏི་ཙཱི་ཝ་རཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནེ ཨ་ཀ་ཏཾ, ཨ་ར་ཛི་ཏཾ, ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཀ་ཏ་ཉྩ ‘ཨི་མཾ ས་ངྒྷཱ་ཊིཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་མཱི’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏ་ད་ཏྠ་དཱི་པ་ན་ཏྠཾ ‘ཀ་ཏཾ ཝཱ ཧོ་ཏཱི’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་ཏ་ར་ཐཱ ‘ནི་ཊྛི་ཏ་ཙཱི་ཝ་ར་སྨིཾ པ་ཊི་ལ་དྡྷེ’ཏི ཝ་དེ་ཡྻ, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ ད་སཱ་ཧཾ ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མ་ཡ་ཏོ ནི་སྶ་གྒི་ཡ་ནྟི ཀ་ཐཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཙེ? ཝ་ཙ་ན་པྤ་མཱ་ཎ་ཏོ. ‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུཾ ན ཝི་ཀ་པྤེ་ཏུ’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨི་དྷཱ་པི ‘ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་རཾ ནཱ་མ ཨ་ན་དྷི་ཊྛི་ཏ’ནྟི ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ. ཡ་སྨཱ ‘ཀ་ཏཾ ཝཱ ཧོ་ཏཱི’ཏི ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཙཱི་ཝ་རེ་ན ས་དྡྷིཾ སེ་ས་མྤི ད་སཱ་ཧ་པ་ར་མ་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རི དྷཱ་རེ་ཏུཾ ན ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ཨ་ནུ་ཛཱ་ན་ནྟོ ‘ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་རཾ ནཱ་མ ཨ་ན་དྷི་ཊྛི་ཏཾ ཨ་ཝི་ཀ་པྤི་ཏ’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ སི་ཡཱ – ཡ་ཐཱ ‘ཨ་ཝི་ཀ་པྤི་ཏ’ནྟི ཨ་ཏྠུ་དྡྷཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་ཐཱ ‘ཝི་ཀ་པྤ་ནུ་པ་གཾ པ་ཙྪི་མ’ནྟི་པི. ཀ་སྨཱ? ཡ་སྨཱ ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་མེ་ཝ ད་སཱ་ཧ་པ་ར་མཾ དྷཱ་རེ་ཏ་བྦཾ ‘ནི་ཊྛི་ཏ་ཙཱི་ཝ་ར་སྨི’ནྟི་ཨཱ་དི་ཨ་ནུ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན. ཨི་ཏ་ར་ཐཱ ཨེ་ཀཱ་ཧཱ་ཏི་ཀྐ་མེ་པི ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ ཧོ་ཏི ‘ཡོ པ་ན, བྷི་ཀྑུ, ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་རཾ དྷཱ་རེ་ཡྻ, ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ’ནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏོ. ན ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་ཏོ ཨ་ཉྙ་མྤི ཙཱི་ཝ་རཾ ད་སཱ་ཧ་པ་ར་མཾ དྷཱ་རེ་ཏ་བྦཾ, ཏ་ཏོ པ་རཾ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ ‘ཨ་ནྟོ་ད་སཱ་ཧ’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཨ་ནྟོ་ད་སཱ་ཧཾ ཨ་དྷི་ཊྛེ་ཏི, ཝི་ཀ་པྤེ་ཏཱི’ཏི, ཨི་ཏ་ར་ཐཱ ‘ཨ་ནྟོ་ད་སཱ་ཧཾ ཨ་དྷི་ཊྛེ་ཏཱི’ཏི ཝ་ཙ་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཝ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཏ་སྨཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨ་ཏྠོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ཨི་དཾ ས་བྦཾ ཨ་པ་རེ ཝ་ད་ནྟཱི’’ཏི. ཨེ་ཏྠ ཨ་ནྟོ་ཀ་ཐི་ནེ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཀ་ཏ་མེ་ཝ ས་ནྟ་ཉྩེ, ད་སཱ་ཧ་པ་ར་མཾ དྷཱ་རེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨི་ད་ཉྩི་མ་སྶ སཱ་དྷ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ན་ཉྩ པ་ར་ཏོ ཨི་དྷེ་ཝ ཝུ་ཏྟ་ཝི་ཙཱ་ར་ཎཱ་ཡ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཡུ་ཏྟི་ཡཱ ཙ ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.
ཨི་དྷེ་ཝ ཝུ་ཏྟ་ཝི་ཙཱ་ར་ཎཱ ནཱ་མ – ‘‘སྭེ ཀ་ཐི་ནུ་དྡྷཱ་རོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཛྫ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཏ་ད་ཧེ་ཝ ཨ་ན་དྷི་ཊྛ་ཧ་ནྟ་སྶ ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མ་ནེ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ. ཀ་སྨཱ? ‘‘ནི་ཊྛི་ཏ་ཙཱི་ཝ་ར་སྨི’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ སི་ཀྑཱ་པ་ད་སྶ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཨ་ནྟོ་ཀ་ཐི་ནེ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ད་སཱ་ཧ་མྤི པ་རི་ཧཱ་རཾ ལ་བྷ་ཏི, ཀ་ཐི་ན་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་ས་མྤི ན ལ་བྷ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཀིཾ? ཡ་ཐཱ ཨ་ཏྠ་ཏ་ཀ་ཐི་ནོ ས་ངྒྷོ ཨ་ཏྠ་ཏ་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ཨུ་བྦྷཱ་རཱ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཱ་ཝ་སེ་སེ་པི ཀ་ཐི་ནུ་བྦྷཱ་རེ ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ ལ་བྷ་ཏི, པུ་ན་དི་ཝ་སེ ན ལ་བྷ་ཏི. ས་ཙེ ས་ཏི་ས་མྨོ་སཱ བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཙཱི་ཝ་རཾ ན བྷཱ་ཛི་ཏཾ, པུ་ན་དི་ཝ་སེ ཨ་ན་ཏྠ་ཏ་ཀ་ཐི་ནཱ་ན་མྤི སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ ཧོ་ཏི. དི་ཝ་སཱ ཙེ སཱ་ཝ་སེ་སཱ, ཨ་ཏྠ་ཏ་ཀ་ཐི་ན་སྶེ་ཝ ས་ངྒྷ་སྶ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨ་ཏྠ་ཏ་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ཨུ་བྦྷཱ་རཱ ཨ་ན་དྷི་ཊྛི་ཏཾ ཨ་ཝི་ཀ་པྤི་ཏཾ ཝ་ཊྚ་ཏི ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་དི་ཝ་ས་བྦྷ་ནྟ་ར་ཏྟཱ. ཀ་ཐི་ན་དི་ཝ་སོ ག་ཎ་ནུ་པ་གོ ཧོ་ཏི, ཨུ་བྦྷ་ཏ་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ད་སཱ་ཧ་པ་ར་མཾ ཀཱ་ལཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཙཱི་ཝ་རཾ པ་རི་ཧཱ་རཾ ལ་བྷ་ཏི, ཏ་ཏོ པ་རཾ ན ལ་བྷ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ད་སཱ་ཧ་པ་ར་མཾ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་རཾ དྷཱ་རེ་ཏུ’’ནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏོ. ཨ་ནྟོ་ཀ་ཐི་ནེ་པི ཨེ་ཀཱ་ད་སེ ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མ་ནེ ནི་སྶ་གྒི་ཡ་པྤ་ས་ངྒཾ ‘‘ནི་ཊྛི་ཏ་ཙཱི་ཝ་ར་སྨིཾ ཨུ་བྦྷ་ཏ་སྨིཾ ཀ་ཐི་ནེ’’ཏི ཨ་ཡཾ ཨ་ནུ་པ་ཉྙ་ཏྟི ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ, ན ཙ ཏེ དི་ཝ་སེ ཨ་དི་ཝ་སེ ཨ་ཀཱ་སཱི་ཏི. ཏ་ཐཱ ཏ་ཏི་ཡ་ཀ་ཐི་ནེ ཙ ཝི་ཙཱ་རི་ཏཾ ‘‘ནི་ཊྛི་ཏ་ཙཱི་ཝ་ར་སྨིཾ བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨུ་བྦྷ་ཏ་སྨིཾ ཀ་ཐི་ནེ བྷི་ཀྑུ་ནོ པ་ནེ་ཝ ཨ་ཀཱ་ལ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻཱ’ཏི ཝ་ད་ནྟེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཡཾ མ་ཡཱ ཧེ་ཊྛཱ པ་ཋ་མ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ‘ད་སཱ་ཧ་པ་ར་མཾ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་རཾ དྷཱ་རེ་ཏ་བྦ’ནྟི ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ, ཏ་མྤི ཀ་ཐི་ན་མཱ་ས་ཏོ བ་ཧི ཨུ་པྤ་ནྣ་མེ་ཝ, ན ཨ་ནྟོ་ཏི དཱི་པི་ཏཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཙ, ‘‘‘ཀཱ་ལེ་པི ཨཱ་དི་སྶ དི་ནྣཾ ཨེ་ཏཾ ཨ་ཀཱ་ལ་ཙཱི་ཝ་ར’ནྟི (པཱ་རཱ. ༥༠༠) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཀ་ཐི་ནུ་བྦྷཱ་ར་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ ད་སཱ་ཧ་པ་རི་ཧཱ་རཾ ན ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི དཱི་པི་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ པུ་ན ཀ་ཐི་ནུ་བྦྷཱ་ར་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ པ་ཉྩ དི་ཝ་སཱ་ནི ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི པ་ས་ངྒོ་པི ‘ནི་ཊྛི་ཏ་ཙཱི་ཝ་ར…པེ… ཁི་པྤ་མེ་ཝ ཀཱ་རེ་ཏ་བྦ’ནྟི ཨ་ཀཱ་ལ་ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཀཱ་ལཾ ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཝཱ་རི་ཏོ ཧོ་ཏི. ཏ་དུ་བྷ་ཡེ་ན ཀ་ཐི་ན་བྦྷ་ནྟ་རེ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཀ་ཐི་ནུ་བྦྷཱ་ར་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་ས་མྤི པ་རི་ཧཱ་རཾ ན ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི སི་དྡྷཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཙ. ཏ་སྨཱ དུ་ཝི་དྷ་མྤེ་ཏཾ ཝི་ཙཱ་ར་ཎཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨ་མྷེ་ཧི ‘‘ཨི་དྷེ་ཝ ཝུ་ཏྟ་ཝི་ཙཱ་ར་ཎཱ་ཡ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཡུ་ཏྟི་ཡཱ ཙ ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ན ག་ཧེ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཨེ་ཏྠཱ་ཧ – ‘‘ནི་ཊྛི་ཏ་ཙཱི་ཝ་ར་སྨིཾ ཨུ་བྦྷ་ཏ་སྨིཾ ཀ་ཐི་ནེ’’ཏི ཨི་དཾ བྷུ་མྨཾ ཀིཾ ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི ནི་ཡ་མེ་ཏི, ཨུ་དཱ་ཧུ དྷཱ་ར་ཎཾ, ཨུ་དཱ་ཧུ ཨུ་བྷ་ཡ་ནྟི, ཀི་ཉྩེ་ཏྠ, ཡ་དི ཨུ་པྤ་ཏྟིཾ ནི་ཡ་མེ་ཏི, པ་ཙྪི་མ་ཀ་ཏྟི་ཀ་མཱ་སེ ཨེ་ཝ ཨུ་བྦྷ་ཏ་སྨིཾ ཀ་ཐི་ནེ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ད་སཱ་ཧཾ དྷཱ་རེ་ཏ་བྦཾ ཨ་ནི་ཊྛི་ཏེ་པི ཏ་སྨིཾ མཱ་སེ་ཏི ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨ་ཐ དྷཱ་ར་ཎཾ ནི་ཡ་མེ་ཏི, ཨ་ནྟོ་ཀ་ཐི་ནེ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨུ་བྦྷ་ཏེ་པི ད་སཱ་ཧ་པ་ར་མཾ དྷཱ་རེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨ་ཐ ཨུ་བྷ་ཡཾ ནི་ཡ་མེ་ཏི, ཏ་ཏི་ཡ་ཀ་ཐི་ནེ ཝི་ཡ ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ ཝ་ཏྟ་བྦ་ནྟི? ཝུ་ཙྩ་ཏེ – ཀཱ་མཾ ཨུ་བྷ་ཡཾ ནི་ཡ་མེ་ཏི, ན པ་ན ཝི་སེ་ས་ནེ པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཨ་ཏྠི. ཡཾ ཨ་ནྟོ་ཀ་ཐི་ནེ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཙཱི་ཝ་རཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ནི་ཊྛི་ཏ་ཙཱི་ཝ་ར་སྨི’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ན ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘དྷཱ་རེ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, སཱ་དྷི་ཏ་ཉྷེ་ཏཾ. ‘‘ཀ་ཏཾ ཝཱ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཏ་ད་ཏྠ་སི་དྡྷི, ཏེ་ན པུ་ན ཝི་སེ་ས་ནེ པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ན་ཏྠི, ན ཧི ཀ་ཏ་མེ་ཝ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ ཀ་རོ་ཏི, ན ཙ ན་ཊྛཱ་དི་ཀཾ དྷཱ་རེ་ཏུཾ ས་ཀྐཱ་ཏི. ཡེ་ན ཝཱ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨི་དཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, སོ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ཏ་ཏི་ཡ་ཀ་ཐི་ནེ པ་ཀཱ་སི་ཏོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཀ་སྨཱ ཏ་ཏྠ པ་ཀཱ་སི་ཏོ་ཏི ཙེ? ཝི་སེ་ས་ཝི་དྷཱ་ན་ད་སྶ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཏོ. ཝི་སེ་ས་ཝི་དྷཱ་ན་ཉྷི ‘‘ནོ ཙ་སྶ པཱ་རི་པཱུ་རཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠཱ་པི ‘‘ཙཱི་ཝ་རཾ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻཱ’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཀཱ་ལ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻཱ’’ཏི ཝི་སེ་ས་ནེ་ན ཨུ་བྦྷ་ཏེ་པི ཀ་ཐི་ནེ ཀཱ་ལ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏི. ཀི་ཉྩེ་ཏཾ? པ་ཙྪི་མ་ཀ་ཏྟི་ཀ་མཱ་སེ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཙཱི་ཝ་རཾ, ཏེ་ནེ་ཝ ཏ་ཏྠ ‘‘ཨ་ན་ཏྠ་ཏེ ཀ་ཐི་ནེ ཨེ་ཀཱ་ད་ས་མཱ་སེ ཨུ་པྤ་ནྣ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ནི་ཡ་མེ ཝུ་ཏྟ་དོ་སཱ་བྷཱ་ཝ་སི་དྡྷི. ཡ་ཉྩ ཏ་ཏྠ ‘‘ཀཱ་ལེ་པི ཨཱ་དི་སྶ དི་ནྣཾ ཨེ་ཏཾ ཨ་ཀཱ་ལ་ཙཱི་ཝ་རཾ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྶ དྭེ ཨ་ཏྠ་ཝི་ཀ་པྤཱ. ཨཱ་དེ་ས་ཝ་སེ་ན ‘‘ཨ་ཀཱ་ལ་ཙཱི་ཝ་ར’’ནྟི ལ་དྡྷ་ས་ངྑྱ་མྤི ཀཱ་ལེ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཏྟཱ ཀཱ་ལ་པ་རི་ཧཱ་རཾ ལ་བྷ་ཏི, པ་གེ་ཝཱ་ནཱ་དེ་ས་ནྟི ཨ་ཡཾ པ་ཋ་མོ ཝི་ཀ་པྤོ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ནི་ཡ་མེ ཝུ་ཏྟ་དོ་སཱ་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷེ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཨཱ་དེ་ས་ཝ་སེ་ན ཨ་ཀཱ་ལ་ཙཱི་ཝ་ར་ས་ངྑྱཾ ག་ཏཾ ཙཱི་ཝ་ར་ཀཱ་ལེ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཏྟཱ ཙཱི་ཝ་ར་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་རཾ ད་སཱ་ཧ་པ་རི་ཧཱ་རཾ ན ལ་བྷ་ཏི, པ་གེ་ཝཱ་ནཱ་དེ་ས་ནྟི ཨ་ཡཾ དུ་ཏི་ཡོ དྷཱ་ར་ཎ་ནི་ཡ་མེ ཝུ་ཏྟ་དོ་སཱ་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷེ་ཏི. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཨཱ་དེ་ས་ཝ་སེ་ན ཨ་ཀཱ་ལ་ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཨ་ཀཱ་ལ་ཙཱི་ཝ་ར་ཏཱ ཀི་མ་ཏྠི་ཀཱ་ཏི ཙེ? ས་ངྒྷུ་དྡེ་སི་ཀ་སྶ ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་ཏ་ཀ་ཐི་ན་སྶ་པི བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝ་ཏྠི་ཀཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཨ་པི་ཙ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཀ་ཐི་ན་དི་ཝ་སཱ་པི དི་ཝ་སཱ་ཝ. ཨེ་ཝཾ ག་ཎ་ནུ་པ་ག་ཏྟཱ ཨ་ཀཱ་ལ་ཙཱི་ཝ་ར་ས་ངྑ་ཡཱ་པ་ཊི་ལཱ་བྷཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ‘‘ཨུ་བྦྷ་ཏ་སྨིཾ ཀ་ཐི་ནེ’’ཏི ཝ་ཙ་ནཱ་པེ་ཀྑ་སྶ ཨ་ནི་སྶ་གྒི་ཡ་ཏྟཱ ཏ་ད་ནུ་ལོ་མ་ཏྟཱ ‘‘ཀཱ་ལ་ཙཱི་ཝ་ར་སྶ་པཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་ཐཱ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ ཨེ་ཏྠ ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་པི་ཙ ཨ་ཏྠི ཨེ་ཀ་ཙྩེ་ན ཀ་ཐི་ནུ་དྡྷཱ་རེ་ན ཨུ་བྦྷ་ཏེ ཀ་ཐི་ནེ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཨེ་ཀ་ཙྩ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཀཱ་ལ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཀ་ཙྩ་སྶ ཨ་ཀཱ་ལ་ཙཱི་ཝ་རཾ, ཏཾ སཱི་མཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་སྶ, ནོ ཨུ་བྦྷཱ་ར་ག་ཏཾ. ཏཾ དྭི་ནྣཾ ཝ་སེ་ན ཨུ་བྦྷ་ཏེ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨི་ཏ་རེ་སཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ན ཨུ་བྦྷ་ཏེ ཨུ་པྤ་ནྣ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཉྷི ཡ་སྶ ཨུ་བྦྷ་ཏཾ, ཏ་སྶ ཨ་ཀཱ་ལ་ཙཱི་ཝ་རཾ, ཨི་ཏ་ར་སྶ ཀཱ་ལ་ཙཱི་ཝ་རཾ. ཏ་ཐཱ ཨ་ཏྠི ཨེ་ཀ་ཙྩེ་ན ཀ་ཐི་ནུ་དྡྷཱ་རེ་ན ཨུ་བྦྷ་ཏེ ཀ་ཐི་ནེ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ས་བྦ་སྶ་པི ཨ་ཀཱ་ལ་ཙཱི་ཝ་ར་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏཾ ཡ་ཐཱ་ཋ་པི་ཏཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཐཱ ཨ་ཏྠི ཨུ་བྦྷ་ཏ་སྨིཾ ཀ་ཐི་ནེ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཝ་སྶཱ་ན་སྶ པ་ཙྪི་མེ མཱ་སེ ཨུ་པྤ་ནྣཾ. ཏ་ཐཱ ཨ་ཏྠི ཨུ་བྦྷ་ཏ་སྨིཾ ཀ་ཐི་ནེ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ཀཱ་ལ་ཙཱི་ཝ་རཾ, ཏཾ ཧེ་མ་ནྟེ, གི་མྷེ ཝཱ ཨུ་པྤ་ནྣ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝཾ པུ་གྒ་ལ་ཀཱ་ལ་བྷེ་ད་ཏོ བ་ཧུ་ཝི་དྷ་ཏྟཱ ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶ ‘‘ཨུ་བྦྷ་ཏ་སྨིཾ ཀ་ཐི་ནེ ཨུ་པྤ་ནྣ’’ནྟི ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ནེ་ཀཾ་སི་ཀ་ཏྟཱ ཨི་མ་མྤི ཨ་ཏྠ་ཝི་ཀ་པྤཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨུ་བྦྷ་ཏ་སྨིཾ ཀ་ཐི་ནེ་ཏི བྷི་ཀྑུ་ནོ ཀ་ཐི་ནཾ ཨུ་བྦྷ་ཏཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ སི་དྡྷེ་པི ‘‘ཨ་ཊྛ་ནྣཾ མཱ་ཏི་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘དྷཱ་ར་ཡཱ་མཱི’’ཏི བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ཝི་བྷ་ངྒེ ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦོ. ‘‘ཨེ་ཝ’’ནྟི ཝ་ཙ་ནེ་ན ཝ་ཙ་ན་བྷེ་དོ ཏ་ཏྠ ན་ཏྠཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
‘‘ཝི་ཀ་པྤ་ནུ་པ་གཾ པ་ཙྪི་མ’’ནྟི ཨི་དཾ ས་བྦ་ས་ངྒཱ་ཧི་ཀ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནུ་པ་གཾ པ་ཙྪི་མ’’ནྟི ཨ་ས་བྦ་ས་ངྒཱ་ཧི་ཀཾ. ན ཧི ཡ་ཏྟ་ཀཾ ས་ངྒྷཱ་ཊི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནུ་པ་གཾ པ་ཙྪི་མཾ, ཏ་ཏྟ་ཀཾ ཨ་ནྟ་ར་ཝཱ་ས་ཀཱ་དི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནུ་པ་གཾ པ་ཙྪི་མཾ ཧོ་ཏི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་སྶ བ་ཧུ་ཝི་དྷ་ཏྟཱ. ན ཨེ་ཝཾ ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ་ཡ བྷེ་དོ ཏ་སྶཱ ཨེ་ཀ་ཝི་དྷ་ཏྟཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ‘‘ཨེ་ཀཱ་ད་སེ ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མ་ནེ ནི་སྶ་གྒི་ཡ’’ནྟི ཨ་ནྟི་མཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ པུ་རི་མ་ཏ་ར་སྨི་ནྟི ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ནྟི་མཾ ནཱ་མ ཨ་པ་ར་ཀ་ཏྟི་ཀཱ་ཡ པ་ཋ་མཱ་རུ་ཎུ་གྒ་མ་ནཾ. ཏ་ཉྷི ཀཱ་ལ་ཏྟཱ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ ན ཀ་རོ་ཏི, ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ཨ་ཙྩེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཚ་ཊྛི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་ན ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ན་ཙྩེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་ར་མྤི པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏ་ཙཱི་ཝ་ར་མྤི ཨེ་ཏཾ པ་རི་ཧཱ་རཾ ལ་བྷ་ཏི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༦༤༦-༩). ཨི་མཾ་ཡེ་ཝ ན་ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨ་ཙྩེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཨ་ན་ཏྠ་ཏེ ཀ་ཐི་ནེ ཨེ་ཀཱ་ད་ས་དི་ཝ་སཱ་དྷི་ཀོ མཱ་སོ, ཨ་ཏྠ་ཏེ ཀ་ཐི་ནེ ཨེ་ཀཱ་ད་ས་དི་ཝ་སཱ་དྷི་ཀཱ པ་ཉྩ མཱ་སཱ, ཏ་ཏོ པ་རཾ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་ས་མྤི པ་རི་ཧཱ་རོ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཏ་ཏྠེ་ཝཱ་ཧ. ཨི་མ་སྨིཾ ན་ཡེ སི་དྡྷེ ཨ་ན་ཙྩེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་རཾ དྭཱ་ད་སཱ་ཧེ ན ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི སི་དྡྷ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏོ ‘‘ཨ་ན་ཙྩེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་རེ ཨ་ན་ཙྩེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་ར་ས་ཉྙཱི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི (པཱ་རཱ. ༦༥༠) ཨེ་ཏྠ ཨ་ཙྩེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་ར་ས་དི་སེ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཨ་ན་དྷི་ཊྛི་ཏེ་ཏི སི་དྡྷཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ པ་ན ‘‘པ་ཉྩ མཱ་སཱ’’ཏི ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཝ་ཙ་ནཾ. ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀ་ཉྩ ཨ་ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཱ་ད་ས་མཱ་སེ པ་རི་ཧཱ་རཾ ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ད་སཱ་ཧཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟཾ ནི་སྶ་གྒི་ཡནྟི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཝུ་ཊྛཱ་ནེ ‘‘ད་སཱ་ཧ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ པ་ཀྑ་ཨ་ཏི་རེ་ཀ་པ་ཀྑ་མཱ་ས་ཨ་ཏི་རེ་ཀ་མཱ་ས་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་བྷེ་དོ ཝི་ཡ, ན ཨི་དྷ ཝ་ཙ་ན་བྷེ་དོ, ཏ་སྨཱ སཾ་ཝ་ཙྪ་རཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མྤི ད་སཱ་ཧཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མེ་ཝ ནཱ་མ, ཏ་ཐཱ དུ་ཏི་ཡ་ཀ་ཐི་ནེ་པི སཾ་ཝ་ཙྪ་ར་ཝི་པྤ་ཝུ་ཏྠ་མྤི ར་ཏྟི་ཝི་པྤ་ཝུ་ཏྠ་མེ་ཝ. ཏ་ཏི་ཡེ སཾ་ཝ་ཙྪ་རཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མྤི མཱ་སཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མེ་ཝ ནཱ་མཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ‘‘ཨ་ན་དྷི་ཊྛི་ཏེ ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏ་ས་ཉྙཱི ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ’’ནྟི ཨི་ད་མེ་ཀ་སྶ ཏི་ཀ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་སྶ ཨཱ་དི་པ་ད་དཱི་པ་ནཾ. ཨེ་ས ན་ཡོ ཨ་ཝི་ཀ་པྤི་ཏེ་ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཏྠ ཨ་ཊྛ་སུ ཏི་ཀ་ཙྪེ་དེ་སུ ཨེ་ཀཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏྭཱ ཨི་ཏ་རེ་སཾ ཨེ་ཀེ་ཀ་མཱ་དི་པ་དཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཧྭཱ དྭེ དྭེ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ་ཝ ས་ངྑི་ཏྟ་ཏྟཱ་ཏི བ་ཧཱུ་སུ་པི ཏི་ཀ་ཙྪེ་དེ་སུ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟེ་སུ ཨེ་ཀོ ཨེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ‘‘ཨ་ཡཾ ཝི་ན་ཡ་སྶ དྷ་མྨ་ཏཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. དུ་ཀྐ་ཊ་ཝཱ་རེ་སུ པ་ན ཨེ་ཀཾ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏྭཱ སེ་སཱ་ནི ས་ཏྟ ཏ་ཐེ་ཝ ས་ངྑི་ཏྟཱ་ནི. ཏ་ཐཱ ཨ་ནྟི་མ་ནྟི་མོ ཨེ་ཀེ་ཀོ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཀོ་ཊྛཱ་སོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཨ་ནྟོ་ད་སཱ་ཧ་ནྟི ཨ་ཡཾ ས་ངྑེ་པ་ཏྠོ – ཏཾ ད་སཱ་ཧ་པ་ར་མཾ དྷཱ་རེ་ཏ་བྦཾ. ཏཾ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཡ་ཐཱ་ས་ཀཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ནྟོ་ད་སཱ་ཧཾ ཨ་དྷི་ཊྛེ་ཏི ཝཱ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏི ཝཱ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏི ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནོ དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ ན་སྶ་ཏི ཝཱ ཝི་ན་སྶ་ཏི ཝཱ ཌ་ཡ྄ཧ་ཏི ཝཱ ཨ་ཉྙོ ཝཱ ཏཾ ཨ་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ག་ཎྷཱ་ཏི ཝི་སྶཱ་ས་ནྟོ ཝཱ ག་ཎྷཱ་ཏི པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་ཏོ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. དུ་ཀྐ་ཊ་ཏོ པ་ན སི་ཡཱ ཨཱ་པ་ཏྟི སི་ཡཱ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ས་ཉྙཱ་བྷེ་དེ་ན. ཨ་ནྟི་མཱ་ནཾ པ་ནེ་ཏྠ དྭི་ནྣཾ པ་དཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨ་ན་ཙྪི་ནྣེ ཨ་ཙྪི་ནྣ་ས་ཉྙཱི ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ. ཨ་ཝི་སྶཱ་ས་གྒཱ་ཧེ ཝི་སྶཱ་ས་གྒཱ་ཧ་ས་ཉྙཱི ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་ནྟི་ཨཱ་དི་ཀཱ དྭེ ཏི་ཀ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཱ, དྭེ ཙ དུ་ཀྐ་ཊཱ ས་ངྑི་ཏྟཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨེ་ཏྠ ཧི ཡ་དི ཨ་ནྟོ་ད་སཱ་ཧཾ ཨ་དྷི་ཊྛེ་ཏི, ད་སཱ་ཧ་པ་ར་མཾ ཨ་རུ་ཎཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཏ་སྶ དི་ཝ་ས་བྷཱ་གེ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཡཾ ཏཱ་ཝ པཱ་ལི༹་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ.
ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ཨི་ཏོ ག་རུ་ཀ་ཏ་རཱ་ནཱིཏི་ཨཱ་དི་མྷི ཨ་ཡཾ ཙོ་ད་ནཱ་པུ་བྦ་ངྒ་མོ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ – ག་ཎྛི་པ་དེ པ་ན་སྶ ཨི་ཏོ ནི་སྶ་ཊྛ་ཙཱི་ཝ་ར་དཱ་ན་ཏོ ག་རུ་ཀ་མྤི ཉ་ཏྟི་དུ་ཏི་ཡ་ཀ་མྨཾ ཡ་ཐཱ ཨ་པ་ལོ་ཀ་ནེ་ན ཀ་རོ་ནྟི, ཨེ་ཝ་མི་དཾ ཉ་ཏྟི་ཡཱ ཀ་ཏྟ་བྦ་མྤི པ་ཀ་ཏི་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ པ་རི་ཝཱ་རེ ཀ་མྨ་ཝ་གྒ་སྶ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཉ་ཏྟི་ཀ་མྨ་མྤི ཨེ་ཀཾ ཉ་ཏྟིཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ་ཝ ཀཱ་ཏ་བྦཾ, ཨ་པ་ལོ་ཀ་ན་ཀ་མྨཱ་དི་ཝ་སེ་ན ན ཀཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི (པ་རི. ཨ་ཊྛ. ༤༨༢) ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏེ་ན ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷེ་ཡྻ. ཏེ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ‘‘ཏེ་སཾ ཨེ་ཏཾ ཨ་ནུ་ལོ་མ’’ནྟི, ཏ་སྨཱ ཨ་ནུ་ལོ་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ནི་ཡ་མཾ པ་ན ཡ་ཐཱ དྭི་ནྣཾ པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཨུ་པོ་ས་ཐོ ཝི་ནཱ ཉ་ཏྟི་ཡཱ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ དྭི་ནྣཾ ནི་སྶ་ཊྛ་ཙཱི་ཝ་ར་དཱ་ན་མྤཱི་ཏི ཝ་དཱ་མ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ དེ་མཱ’’ཏི ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཀ་ཐཾ པ་ནེ་ཏཾ ཉཱ་ཏ་བྦ་ནྟི? ཏ་ད་ནུ་ལོ་མ་ཏྟཱ་ཏི. ཨེ་ཀ་དེ་ཝེ་དཾ ཉ་ཏྟི་ཀ་མྨཾ ཨ་པ་ལོ་ཀ་ནེ་ནཱ་པི ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི སཱ་དྷ་ན་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ. ཨ་ནུ་ག་ཎྛི་པ་དེ པ་ནེ་ཏྠ ཙོ་ད་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཏཾ སཱ་དྷི་ཏཾ. ཉ་ཏྟི་ཀ་མྨཾ ཨེ་ཀཾ ཉ་ཏྟིཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ་ཝ ཀཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི པཱ་ལི༹་ཡཱ ཨཱ་ག་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ཨི་དཾ པ་ན པཱ་ལི༹་ཡཾ ནཱ་ག་ཏཾ, ལེ་ས་ཏོ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཏཾ ཨ་པ་ལོ་ཀ་ནེ་ནཱ་པི ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི.
༤༦༨. ཨེ་ས ན་ཡོཏི ཨ་ཉྙེ་སཾ ཙཱི་ཝ་རེ་སུ ཨུ་པ་ཙི་ཀཱ་དཱི་ཧི ཁཱ་ཡི་ཏེ་སུ མ་མ་པི ཁཱ་ཡི་ཏཱ་ནཱི་ཏི་ཨཱ་དི. ‘‘ཨ་ཉྙེ་ན ཀ་ཏཾ…པེ… སཱ་དྷ་ཀ’’ནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ས་མཱ་ན་ཛཱ་ཏི་ཀཾ, ཨེ་ཀ་ཏྠ་ཛཱ་ཏི་ཀ་ཉྩ ཏ་ཏི་ཡ་ཀ་ཐི་ནཾ པ་ཋ་མ་ས་མཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི སི་དྡྷཾ ཧོ་ཏི.
༤༦༩. ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུནྟི ཨེ་ཏྠ ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ ཏི་ཙཱི་ཝ་རཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦ་ཡུ་ཏྟ་ཀཾ, ཡཾ ཝཱ ཏི་ཙཱི་ཝ་རཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུཾ ཨ་ཝི་ཀ་པྤེ་ཏུཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, ཏ་སྶ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཀཱ་ལ་པ་རི་ཙྪེ་དཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་བྦ་ཀཱ་ལཾ ཨི་ཙྪ་ནྟ་སྶ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, ཏཾ ཀཱ་ལ་པ་རི་ཙྪེ་དཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏུཾ ནཱ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི. ས་ཏི པ་ན པ་ཙྩ་ཡེ ཡ་དཱ ཏ་དཱ ཝཱ པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ‘‘ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཨ་ནྟོ་ད་སཱ་ཧཾ ཨ་དྷི་ཊྛེ་ཏི, ཝི་ཀ་པྤེ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ སི་དྡྷཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟ་མེ་ཏཾ. ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀཾ ཏ་ཏོ པ་རཾ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏུཾ་ཡེ་ཝ ནཱ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུཾ. ཝ་ཏྠ་ཉྷི ཀ་ཏ་པ་རི་ཡོ་སི་ཏཾ ཨ་ནྟོ་ཙ་ཏུ་མཱ་སེ ཝ་སྶཱ་ན་དི་ཝ་སཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ་ད་སཱ་ཧེ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, ཙ་ཏུ་མཱ་ས་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏུ་ཀཱ་མེ་ན ཝི་ཀ་པྤེ་ཏུཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. སུ་ག་ཏ་ཙཱི་ཝ་ར་ཏོ ཨཱུ་ན་ཀནྟི ཏི་ཎྞ་མྤི ཙཱི་ཝ་རཱ་ནཾ ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་པ་རི་ཙྪེ་དོ. ‘‘ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ པ་ན པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལ༹ཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝཱ་དེ པ་ན ས་ཏི ཏ་ཐཱ་རཱུ་པ་པ་ཙྩ་ཡེ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཡ་ཐཱ ས་ཏི པ་ཙྩ་ཡེ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི སཱ་དྷི་ཏ་མེ་ཏཾ, པ་གེ་ཝ ཨ་ཉྙེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུཾ. ‘‘ཨ་ནྟོ་ད་སཱ་ཧཾ ཨ་དྷི་ཊྛེ་ཏི, ཝི་ཀ་པྤེ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ནི་ཡ་མ་ཏོ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ས་ངྒྷཱ་ཊི, ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒོ, ཨ་ནྟ་ར་ཝཱ་ས་ཀ་ནྟི ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏཱ་ན་དྷི་ཊྛི་ཏཱ་ནཾ ས་མཱ་ན་མེ་ཝ ནཱ་མཾ. ‘‘ཨ་ཡཾ ས་ངྒྷཱ་ཊཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༢༦) ཧི ཨ་ན་དྷི་ཊྛི་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ. ‘‘ཏི་ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཝི་པྤ་ཝ་སེ་ཡྻཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ. སཱ་མ་ནྟ་ཝི་ཧཱ་རེ ཝཱཏི གོ་ཙ་ར་གཱ་མ་ཏོ ཝི་ཧཱ་རེ་ཏི དྷ་མྨ་སི་རི་ཏྠེ་རོ. དཱུ་ར་ཏ་རེ་པི ལ་བྦྷ་ཏེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ. ཨ་ནུ་ག་ཎྛི་པ་དེཔི ‘‘སཱ་མ་ནྟ་ཝི་ཧཱ་རེ ཝཱ་ཏི དེ་ས་ནཱ་སཱི་ས་མ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ཋ་པི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ དཱུ་རེ ཋི་ཏ་མྤི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. སཱ་མ་ནྟ་ཝི་ཧཱ་རོ ནཱ་མ ཡ་ཏྠ ཏ་ད་ཧེ་ཝ ག་ནྟྭཱ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏུཾ ས་ཀྐཱ. ར་ཏྟི་ཝི་པྤ་ཝཱ་སཾ ར་ཀྑ་ནྟེ་ན ཏ་ཏོ དཱུ་རེ ཋི་ཏཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཀི་ར མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི. ཀེ་ཙི ‘‘ཙཱི་ཝ་ར་ཝཾ་སེ ཋ་པི་ཏཾ ཨ་ཉྙོ པ་རི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ནཱ་ག་ད་ནྟེ ཋ་པེ་ཏི, ཏཾ ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧ་ནྟ་སྶ་པི རུ་ཧ་ཏི ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ས་ལླ་ཀྑི་ཏ་ཏྟཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱཏི པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལཱ༹་དི་ཝ་སེ་ན. མ་ཧ་ནྟ་ཏ་ར་མེ་ཝཱཏི་ཨཱ་དི ས་བྦཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎཾ. ཏ་ཏྠ པུ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦ་མེ་ཝཱཏི ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏ་ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཨེ་ཀ་དེ་ས་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ. ཨ་ན་དྷི་ཊྛི་ཏ་ཉྩེ, ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏ་སྶ ཨ་པྤ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨེ་ཀ་དེ་ས་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏ་ས་ངྑྱ་མེ་ཝ ག་ཙྪ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏ་ཉྩེ, ཨ་ན་དྷི་ཊྛི་ཏ་སྶ ཨེ་ཀ་དེ་ས་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་ན་དྷི་ཊྛི་ཏ་ས་ངྑྱཾ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཧི ལ་ཀྑ་ཎཾ, ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩེ་ཏྠ དུ་ཏི་ཡ་པ་ཊྚ་མེ་ཝ, ཏ་ཏི་ཡ་པ་ཊྚཱ་དི་ཀ་མྤི. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི…པེ… ཨུ་ཏུ་དྡྷ་ཊཱ་ནཾ དུ་སྶཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་གྒུ་ཎཾ ས་ངྒྷཱ་ཊིཾ…པེ… པཾ་སུ་ཀཱུ་ལེ ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༤༨).
ཨ་ཝ་སེ་སཱ བྷི་ཀྑཱུཏི ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་ཀཱ་ལེ ནི་སི་ནྣཱ བྷི་ཀྑཱུ. ཏ་སྨཱ ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཡ་ཐཱ ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུཾ ན ཝི་ཀ་པྤེ་ཏུ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཨེ་ཝཾ པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལ༹་མྤི ཝུ་ཏྟཾ, ན ཏ་སྶ ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་པ་རི་ཙྪེ་དོ ཝུ་ཏྟོ, ན ཙ ས་ངྑྱཱ་པ་རི་ཙྪེ་དོ, ཏ་སྨཱ ཏཱི་ཎི་པི ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཱ་ནི ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལཱ༹་ནི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་མཱི’’ཏི ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ནི་དྷཱ་ན་མུ་ཁ་མེ་ཏ’’ནྟི ཀ་ཐཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཙེ? ‘‘ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པ་རི་པུ་ཎྞཾ ཧོ་ཏི ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ, ཨ་ཏྠོ ཙ ཧོ་ཏི པ་རི་སྶཱ་ཝ་ནེ་ཧི་པི ཐ་ཝི་ཀཱ་ཧི་པཱི’’ཏི ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལ༹’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༥༨) ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱ. བྷི་ཀྑཱུ་ན་ཉྩ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ པ་རི་སྶཱ་ཝ་ནཾ, ཐ་ཝི་ཀཱ ཝཱ ཝ་ཊྚ་ཏི, ན དྭེ ཝཱ ཏཱི་ཎི ཝཱ་ཏི པ་ཊི་ཀྑེ་པཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝི་ཀ་པྤ་ནུ་པ་ག་པ་ཙྪི་མ་པྤ་མཱ་ཎཱ་ནི, ཨ་ཏི་རེ་ཀ་པྤ་མཱ་ཎཱ་ནི ཝཱ པ་རི་སྶཱ་ཝ་ནཱ་དཱི་ནི པ་རི་ཀྑཱ་རཱ་ནི ཀ་པྤ་ནྟཱི་ཏི སི་དྡྷཾ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ‘‘ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཙཱི་ཝ་རེ སཱི་མཾ བ་ནྡྷེ་ཡྻཾ མ་རི་ཡཱ་དཾ ཋ་པེ་ཡྻ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༤༦) ཝ་ཙ་ན་ཝི་རོ་དྷོ་ཏི ཙེ? ན, ཨ་ནུ་ས་ནྡྷི་ཡཱ ཨ་ཛཱ་ན་ན་ཏོ, ཝི་རོ་དྷ་ཏོ ཙ. ཀིཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི? ཙཱི་ཝ་ར་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༢༦ ཨཱ་ད་ཡོ) པ་ཋ་མཾ ག་ཧ་པ་ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ, ཏ་ཏོ པཱ་ཝཱ་ར་ཀོ་སི་ཡ་ཀོ་ཛ་ཝ་ཀ་མྦ་ལཱ་དི. ཏ་ཏོ ‘‘ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ས་ངྒྷ་སྶ ཨུ་ཙྩཱ་ཝ་ཙཱ་ནི ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནི ཧོ་ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི ‘ཀིཾ ནུ ཁོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ, ཀིཾ ཨ་ན་ནུ་ཉྙཱ་ཏ’’’ནྟི ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཚ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ཁོ་མ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༣༩) ཀ་པྤི་ཡ་ཙཱི་ཝ་ར་ཛཱ་ཏི ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ, ན པ་ན ས་ངྑྱཱ་པ་མཱ་ཎཾ. ཏ་ཏོ ‘‘ཨ་དྡ་ས བྷ་ག་ཝཱ…པེ… ས་མྦ་ཧུ་ལེ བྷི་ཀྑཱུ ཙཱི་ཝ་རེ་ཧི ཨུ་བྦྷ་ཎྜི་ཏེ སཱི་སེ་པི ཙཱི་ཝ་ར་བྷི་སིཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཁ་ནྡྷེ་པི ཙཱི་ཝ་ར་བྷི་སིཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཀ་ཊི་ཡཱ་པི ཙཱི་ཝ་ར་བྷི་སིཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟེ, དི་སྭཱ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི…པེ… ཡེ་པི ཁོ ཏེ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ ཨི་མ་སྨིཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ སཱི་ཏཱ་ལུ་ཀཱ སཱི་ཏ་བྷཱི་རུ་ཀཱ, ཏེ་པི ས་ཀྐོ་ནྟི ཏི་ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཡཱ་པེ་ཏུཾ, ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཙཱི་ཝ་རེ སཱི་མཾ བ་ནྡྷེ་ཡྻཾ མ་རི་ཡཱ་དཾ ཋ་པེ་ཡྻཾ ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནེ་ཡྻ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༤༦) ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ, ཏ་ཉྩ ཁོ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ. ཚ་བྦ་གྒི་ཡཱ པ་ན མི་ཙྪཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ བ་ཧཱུ་ནི པ་རི་ཧ་རིཾ་སུ. ཏཱ་ནི ནེ་སཾ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ཋི་ཏཱ་ནི ཧོ་ནྟི. ཏ་ཏོ ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ད་སཱ་ཧ་པ་ར་མཾ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་རཾ དྷཱ་རེ་ཏུ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༤༧) ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ, ཏེ་ནེ་ཏཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཨ་ཏི་རེ་ཀཱ་ནི བ་ཧཱུ་ནི ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ཏེ པ་རི་ཧ་རིཾ་སུ, ‘‘ཏཱ་ནི ད་སཱ་ཧ་པ་ར་མ་མེ་ཝ དྷཱ་རེ་ཏུཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, ན ཏ་མེ་ཝེ་ཀ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟེ་ན ཡཱ པུ་བྦེ ཏི་ཙཱི་ཝ་རཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཙཱི་ཝ་རེ སཱི་མཱ་བ་དྡྷཱ, མ་རི་ཡཱ་དཱ ཙ ཋ་པི་ཏཱ, ཏཱ་ཡ ས་ཏི་པི ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་བཱ་ཧུ་ལླ་པ་རི་ཧ་ར་ཎ་ཀྐ་མོ ད་སྶི་ཏོ དི་ཝ་ས་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན. ཏ་ཏོ པ་རཾ ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏུ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༤༧) ཨ་ནུ་ཛཱ་ན་ནྟེ་ན ཝི་ནཱ་པི དི་ཝ་ས་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་ར་པ་རི་ཧ་ར་ཎ་ཀྐ་མོ ད་སྶི་ཏོ་ཏི དྭེ་པི ཏཱ་ནི ནི་དྷཱ་ན་མུ་ཁཱ་ནཱི་ཏི སི་དྡྷཾ. ཏ་ཐཱ པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལཱ༹་དྷི་ཊྛཱ་ན་མྤི སི་ཡཱ, ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཨི་ཏ་ར་ཙཱི་ཝ་རཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ་ནུ་ཛཱ་ན་ན་ཝི་རོ་དྷོ སི་ཡཱ སཱི་མཱ་མ་རི་ཡཱ་ད་ཊྛ་པ་ན་ཝི་རོ་དྷ་ཏོ. ཏི་ཙཱི་ཝ་རཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡེ་ཝ ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་མ་རི་ཡཱ་དཱ ཧོ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པཱ་ཊེ་ཀྐཾ ནི་དྷཱ་ན་མུ་ཁ་མེ་ཏ’’ནྟི. ‘‘པ་ཋ་མཾ ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ ཏི་ཙཱི་ཝ་རཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཾ, པུ་ན པ་རི་ཧ་རི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟེ་ན པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལ༹ཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཾ, ན ཏྭེ་ཝ ཨཱ་དི་ཏོ་ཝ ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཡ་ཐཱ ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ པ་རི་ཧ་རི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟ་སྶ གི་ལཱ་ན་སྶ ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་ས་མྨུ་ཏི ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ, ཨ་གི་ལཱ་ན་སྶ་པི སཱ་ས་ངྐ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ (པཱ་རཱ. ༦༥༢) ཏ་སྶ ཨ་ནྟ་ར་གྷ་རེ ནི་ཀྑེ་པོ ཙ, ཏ་ཏོ་པི ས་ཏི པ་ཙྩ་ཡེ ཚཱ་ར་ཏྟ་ཝི་པྤ་ཝཱ་སོ, ཏ་ཏོ་པི ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟ་སྶ པ་ཙྩུ་དྡྷཱ་རོ, པ་ཙྩུ་དྡྷ་ཊ་མྤི ཨ་ནྟོ་ད་སཱ་ཧེ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུཾ, ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟ་སྶ ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ ཙ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ. ཏ་ཐེ་ཝ དྭི་ནྣ་མྤི ས་མྨུ་ཁཱ་པ་ར་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ་ནཾ པ་ར་ས་ནྟ་ཀ་ཏྟཱ ཝི་ཀ་པྤ་ན་པ་ཙྩ་ཡེ ཨ་ས་ཏི ‘པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལ༹’ནྟི ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ སི་ཡཱ, ཡ་ཏོ ཏ་ད་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཉྙཱུ ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ནྟཱི’’ཏི མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡམྤི ཝུ་ཏྟཾ. པུ་བྦེཏི་ཨཱ་དི ‘‘པཱ་ཊེ་ཀྐཾ ནི་དྷཱ་ན་མུ་ཁ’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་སྶ པ་ཡོ་ག་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་ཡཾ དུ་པྤ་རི་ཧཱ་ར་ནྟི ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ་དི་ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཨུ་པ་ཙཱ་རཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ་པི ག་མ་ན་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ.
ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀཱ ཨ་ན་ཏི་རི་ཏྟ་པྤ་མཱ་ཎཱཏི ཏ་སྶཱ ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་པ་རི་ཙྪེ་ད་སྶ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎ་མྤི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦ་མེ་ཝཱཏི ‘‘ཨི་དཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ སེ་ནཱ་ས་ན་སྶ ཨུ་པ་རི ཨ་ཏྠ་རི་ཏ་བྦ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ དི་ནྣཾ ནཱ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཾ, ‘‘ཨི་དཾ ཏུ་མྷཱ་ཀ’’ནྟི དི་ནྣཾ ས་ཡཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ་ཝ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ‘‘ས་ཀིཾ ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏཾ ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ན པུ་ན པ་ཙྩུ་དྡྷ་རཱི་ཡ་ཏི ཀཱ་ལ་པ་རི་ཙྪེ་དཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ’’ཏི ལི་ཁི་ཏཾ. ‘‘ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནེ་ན་པི ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཨ་པ་རེ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. བྷེ་ས་ཛྫ་ན་ཝ་ཀ་མྨ་མཱ་ཏཱ་པི་ཏུ་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཨི་མི་ནཱ བྷེ་ས་ཛྫཾ ཙེ་ཏཱ་པེ་སྶཱ་མི, ཨི་དཾ མཱ་ཏུ་ཡཱ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཋ་པེ་ནྟེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཾ. ‘‘‘ཨི་དཾ བྷེ་ས་ཛྫ་སྶ, ཨི་མཾ མཱ་ཏུ་ཡཱ’ཏི ཝི་བྷ་ཛ་ནྟེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་པ་རེ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ས་ཀ་བྷཱ་ཝཾ མོ་ཙེ་ཏྭཱ ཋ་པ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧཱ’’ཏི ལི་ཁི་ཏཾ.
‘‘པུ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦནྟི ཨ་ཡཾ ས་ངྒཱི་ཏི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཏ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝཱ་དོ. ཏ་ཏོ པ་རཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཡུ་ཏྟི་ཝི་ཙཱ་ར་ཎཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. པ་མཱ་ཎ་ཙཱི་ཝ་ར་སྶཱཏི པ་ཙྪི་མ་པྤ་མཱ་ཎ་སྶ. དྭེ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནཱིཏི ས་ཧ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒེ་ན. ཨེ་ས ན་ཡོཏི པ་མཱ་ཎ་ཡུ་ཏྟེ་སུ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙཱི་ཏི་ཨཱ་དི་ན་ཡོ་ཝ. ‘‘ཏཾ ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མ་ཡ་ཏོ ཚེ་ད་ན་ཀ’’ནྟི (པཱ་ཙི. ༥༣༣) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རི པ་ཊི་སི་དྡྷཾ, ཏ་ཏོ ཧེ་ཊྛཱ ཨ་པྤ་ཊི་སི་དྡྷ་ཏྟཱ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏ་ཏྠ སི་ཡཱ – ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་སྶ པ་ཙྪི་མ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཝི་སུཾ སུ་ཏྟེ ན་ཏྠཱི་ཏི, ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ, སི་ཀྑཱ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ཧི སི་དྡྷ་ཏྟཱ. ཀིཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི? ‘‘‘པ་རི་མ་ཎྜ་ལཾ ནི་ཝཱ་སེ་སྶཱ་མི, པཱ་རུ་པི་སྶཱ་མི, སུ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣོ ཨ་ནྟ་ར་གྷ་རེ ག་མི་སྶཱ་མཱི’ཏི (པཱ་ཙི. ༥༧༦-༥༧༩) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཡ་ཏྟ་ཀེ་ན པ་མཱ་ཎེ་ན པ་རི་མ་ཎྜ་ལ་ཏཱ, སུ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཏཱ ཙ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ཀྐ་མེ་ན ས་མྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཏེ་སཾ ཝ་སེ་ན པ་ཙྪི་མ་པྤ་མཱ་ཎ་ནྟི སི་དྡྷཾ, ཏ་ཉྩ ཁོ མུ་ཊྛི་པ་ཉྩ་ཀཱ་དི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ཏེ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ལེ་སཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཝི་སུཾ སུ་ཏྟེ ན་ཏྠཱི’’ཏི.
ཨ་པི་ཙེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ, ཏ་ཐཱ་པི ན ས་མེ་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཡ་དཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ས་མྦ་ནྡྷོ ཨ་དྡྷཱ ཝུ་ཏྟོ. ཡ་སྨཱ པ་རི་ཙྪི་ནྣོ ས་མེ་ཏི ཙ. ཨི་ཏ་རེ་སུ པ་ན ཨེ་ཀ་ཙྩ་སྨིཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་དེ ནེ་ཝ པ་རི་ཙྪེ་དོ ཨ་ཏྠི. ཨེ་ཀ་ཙྩ་སྨིཾ ན པུ་བྦཱ་པ་རཾ ས་མེ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ, པ་རི་བྷོ་ག་ཀཱ་ལེ པ་ན ཨ་ར་ཛི་ཏཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨི་དཾ ས་བྦཾ ཏི་ཙཱི་ཝ་རེ ཨེ་ཝ. ཨི་མ་སྶ པ་ན སི་ཀྑཱ་པ་ད་སྶ ཨ་ཡཾ ས་ངྑེ་པ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ – ཨ་ན་ཏྠ་ཏེ ཀ་ཐི་ནེ ཧེ་མ་ནྟཱ་ནཾ པ་ཋ་མ་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ཏྠ་ཏེ ཀ་ཐི་ནེ གི་མྷཱ་ནཾ པ་ཋ་མ་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཙཱི་ཝ་རཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ནི་ཊྛི་ཏ་ཙཱི་ཝ་ར་སྨི’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟ་ནྟི.
ཨེ་ཏྠཱ་ཧ – ‘‘ར་ཛ་ཀེ་ཧི དྷོ་ཝཱ་པེ་ཏྭཱ སེ་ཏཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ནྟ་སྶཱ་པི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨ་ར་ཛི་ཏེ་པི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ རུ་ཧ་ཏི, ཏེ་ན སཱུ་ཙི་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ར་ཛི་ཏྭཱ ཀ་པྤ་བི་ནྡུཾ ད་ཏྭཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ནི་ཡ་མོ ན ཀཱ་ཏ་བྦོ་ཏི? ཝུ་ཙྩ་ཏེ, ཀཱ་ཏ་བྦོ་ཝ པ་ཏྟོ ཝི་ཡ ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏོ. ཡ་ཐཱ པུ་ན སེ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ, ཏ་མྦ་བྷཱ་ཝཾ ཝཱ པ་ཏྟོ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ན ཝི་ཛ་ཧ་ཏི, ན ཙ པ་ན ཏཱ་དི་སོ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ད་ཊྛ་བྦ་ནྟི. ‘‘ཡ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་རི་བྷོ་གཱ་ད་ཡོ ཝ་ཊྚ་ནྟི, ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ནྟོ་ད་སཱ་ཧེ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི.
ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནནྟི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཾ ཨ་དྷི་ཊྛེ་ཏི, ཝི་ཀ་པྤེ་ཏ་བྦཾ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ས་ཝི་སེ་སཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་ཙ་ནཾ ‘‘ན ཝི་ཀ་པྤེ་ཏུ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༥༨) ཨི་མི་ནཱ ཝི་རུ་དྡྷཾ ཝི་ཡ དི་སྶ་ཏི. ཨི་དཱ་ནི ཨི་དཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཝི་ཀ་པྤ་ན་ན་ཡ་པ་ཊི་བ་དྡྷཾ ཁ་ནྡྷ་ཀཾ, པ་རི་ཝཱ་རཉྩ མི་སྶེ་ཏྭཱ པ་ཀི་ཎྞ་ཀཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི – ཁ་ནྡྷ་ཀེ ཏཱ་ཝ ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུཾ ན ཝི་ཀ་པྤེ་ཏུཾ, ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀཾ ཝ་སྶཱ་ནཾ ཙཱ་ཏུ་མཱ་སཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུཾ, ཏ་ཏོ པ་རཾ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏུ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. པ་རི་ཝཱ་རེ ‘‘ན ན་ཝ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཱ་ནི, ན ན་ཝ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ཝི་ཀ་པྤེ་ཏ་བྦཱ་ནཱི’’ཏི (པ་རི. ༣༢༩), ‘‘ད་ས་ཀེ ད་ས, ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཀེ ཨེ་ཀཱ་ད་ས ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཱ་ནི, ན ཝི་ཀ་པྤེ་ཏ་བྦཱ་ནཱི’’ཏི (པ་རི. ༣༣༡) ཙ ཨ་ནེ་ཀ་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝ་ཙ་ནེ་ན སུ་ཊྛུ ད་ལ༹ྷཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ས་བྦཱ་ནི ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཱ་ནི, ན ཝི་ཀ་པྤེ་ཏ་བྦཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ཨུ་བྷོ་པི ཏེ ཝི་རུ་དྡྷཱ ཝི་ཡ དི་སྶ་ནྟི, ཁ་ནྡྷ་ཀེ ཨེ་ཝ ཙ ‘‘ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀཾ ཝ་སྶཱ་ནཾ ཙཱ་ཏུ་མཱ་སཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུཾ ཏ་ཏོ པ་རཾ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏུ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༥༨) ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ད་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀཱ ཨ་ན་ཏི་རི་ཏྟ་པྤ་མཱ་ཎཱ ནཱ་མཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཝ་སྶི་ཀེ མཱ་སེ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཱ, ཏ་ཏོ པ་རཾ པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏ་བྦཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་ད་ཉྩ ཝི་རུ་དྡྷཾ ཝི་ཡ དི་སྶ་ཏི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཧེ་མ་ནྟེ པ་ཙྩུ་དྡྷཱ་ར་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ, ཝ་སྶཱ་ནེ ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཙ. ཏ་ཐཱ ཨི་དྷ ‘‘ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཨ་ནྟོ་ད་སཱ་ཧཾ ཨ་དྷི་ཊྛེ་ཏི ཝི་ཀ་པྤེ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ན་པྤ་མཱ་ཎ་ཏོ ས་བྦ་ཏྠ ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ་ཡ ཨ་པྤ་ཊི་སི་དྡྷ་བྷཱ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༤༦༩) ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཙ་ནཾ པ་རི་ཝཱ་ར་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཝི་རུ་དྡྷཾ ཝི་ཡ དི་སྶ་ཏི, ན ཧི ཝི་རུ་དྡྷཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ བྷཱ་ས་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ན་ཡོ་ཝེ་ཏྠ པ་ཊི་ས་ར་ཎཾ, ཡེ་ན ས་བྦ་མྤི ཏཾ ཨེ་ཀ་ར་སཾ ཧོ་ཏི. པ་རི་ཝཱ་ར་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཉྩ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ན ཝི་ཀ་པྤེ་ཏ་བྦཱ་ནཱི་ཏི ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ན ཝི་ཀ་པྤེ་ཏ་བྦཱ་ནཱི’’ཏི (པ་རི. ཨ་ཊྛ. ༣༢༩). ཏི་ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ, ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀཱ་དཱི་ནི ཙ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཁེ་ཏྟེ ན ཨ་ཀཱ་མཱ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏ་བྦཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཨ་ཝ་སེ་ས་པཱ་ལི༹, ཨ་ཏྠོ ཙ ཨི་དྷ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟོ, ཏ་སྨཱ ས་བྦ་མྤེ་ཏཾ ཨེ་ཀ་ར་ས་ནྟི.
ཨེ་ཏྠཱ་ཧ – ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ‘‘ན་ཝ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ནཱ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཱ་ནཱི’’ཏི ཙ ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཝི་ཀ་པྤི་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཧི ནཱ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཱ་ནཱི་ཏི? ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཙྩ་ཏེ – ‘‘ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུཾ ན ཝི་ཀ་པྤེ་ཏུཾ…པེ… པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལ༹ཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུཾ ན ཝི་ཀ་པྤེ་ཏུ’’ནྟི ཨེ་ཏྠ ས་བྦ་ཏྠ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནེ པ་ཊི་སེ་དྷཱ་ད་སྶ་ན་ཏོ, ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ་ཡ ཨ་ད་སྶ་ན་ཏོ ཙ ‘‘ཏ་ཏོ པ་ར’’ནྟི དྭཱི་སྭེ་ཝ པ་རི་ཙྪེ་ད་ད་སྶ་ན་ཏོ ཙ ‘‘ན་ཝ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཱ་ནི, ན ཝི་ཀ་པྤེ་ཏ་བྦཱ་ནི ཙེ་ཝ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་པ་རོ ན་ཡོ – ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུཾ ཨ་ཀཱ་མཱ. ཀ་སྨཱ? ཀཱ་ལེ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ན་དྷི་ཊྛ་ཧ་ནྟ་སྶ ཀཱ་ལཱ་ཏི་ཀྐ་མེ ཨཱ་པ་ཏྟི་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ, ཨ་ཀཱ་ལེ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ན་དྷི་ཊྛ་ཧ་ནྟ་སྶ ད་སཱ་ཧཱ་ཏི་ཀྐ་མེ ཨཱ་པ་ཏྟི་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཙ. ཏ་ཏྠ ཡཾ ཀཱ་ལེ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་པྤ་ཧོ་ནྟེ་པི ད་སཱ་ཧེ ཀཱ་ལཱ་ཏི་ཀྐ་མེ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀ་རཾ, ཏཾ ནི་སྶ་ཛྫ་ན་ཀཱ་ལེ ‘‘ཨི་དཾ མེ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་རཾ དྷཱ་རི་ཏཾ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ, ཨི་མཱ་ཧཾ ས་ངྒྷ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ནི་སྶ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ, ཨི་ཏ་རཾ ཡ་ཐཱ་པཱ་ལི༹་མེ་ཝ. ཏ་ཏྠ པ་ཋ་མ་ན་ཡོ ‘‘ཡོ པ་ན, བྷི་ཀྑུ, ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་རཾ དྷཱ་རེ་ཡྻ ནི་སྶ་གྒི་ཡ’’ནྟི ཨི་མཱ་ཡ པ་ཋ་མ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟོ, དུ་ཏི་ཡོ ཨ་ནུ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟོ.
ཡ་ཐཱ ཙ ནི་སྶ་ཛྫི་ཏ་བྦ་ཝ་ཏྠུ་མྷི ཨ་ས་ཏི ཡ་ཐཱ་པཱ་ལི༹ཾ ཨ་ཝ་ཏྭཱ ཀེ་ཝ་ལཾ ཨཱ་པ་ཏྟི ཨེ་ཝ དེ་སེ་ཏ་བྦཱ, ཡ་ཐཱ ཙ ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀ་ནི་སྶ་ཛྫ་ནེ ཀེ་ཝ་ལཾ པ་རི་ཡི་ཊྛ་མ་ཏྟེ ཡ་ཐཱ་པཱ་ལི༹ཾ ཨ་ཝ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ས་མྦྷ་ཝཾ ནི་སྶ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ, ཏ་ཐཱ ཨི་ད་མྤཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཡ་ཐཱ སཾ་ཝ་ཙྪ་རཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟཾ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་རཾ ‘‘ད་སཱ་ཧཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟ’’མི་ཙྩེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ཏི. སཾ་ཝ་ཙྪ་ར་ཝི་པྤ་ཝུ་ཏྠ་ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ, མཱ་སཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་ཉྩ ‘‘ར་ཏྟི་ཝི་པྤ་ཝུ་ཏྠ’’ནྟི ཙ ‘‘ཚཱ་ར་ཏྟ་ཝི་པྤ་ཝུ་ཏྠ’’ནྟི ཙ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཨི་ད་མྤི ‘‘ད་སཱ་ཧཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟ’’མི་ཙྩེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཀེ, ཏ་སྨཱ སི་དྡྷ་མི་དཾ ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུཾ ཨ་ཀཱ་མཱ’’ཏི, ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཱ་མཱ ན ཝི་ཀ་པྤེ་ཏུ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨི་ཙྪཱ་ཡ ཧི ས་ཏི ‘‘པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་སུ་ཁ་ཏྠཾ ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ་ཡ ཨོ་ཀཱ་སོ དི་ནྣོ ཧོ་ཏི, ད་སཱ་ཧཱ་ཏི་ཀྐ་མེ ཙ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏུཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀཱ ཨ་ཀཱ་མཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུཾ ད་སཱ་ཧཱ་ཏི་ཀྐ་མེ ཨཱ་པ་ཏྟི་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. ཀི་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལ་ནྟི ཙེ? ཝ་སྶཱ་ནཾ ཙཱ་ཏུ་མཱ་སཾ, ཨི་ཙྪཱ་ཡ པ་ན ས་ཏི ཨུ་དྡྷཾ་ཡེ་ཝ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏ་བྦཾ. ‘‘ས་བྦ་ཏྠ ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ་ཡ ཨ་པྤ་ཊི་སི་དྡྷ་བྷཱ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ’’ཏི ཧི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཨ་ཏྠཱ་པ་ཏྟི ཧེ་མ་ནྟེ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ནོ གི་མྷེ, ནོ ཝ་སྶེ’’ཏི (པ་རི. ༣༢༣) ཙ ཝུ་ཏྟཾ, ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཏ་ཏོ པ་རཾ པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏ་བྦཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཝི་ཙཱ་ར་ཎཱ – ཀ་དཱ པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏ་བྦཱ, ཀ་དཱ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏ་བྦཱ, ཀི་ཉྩེ་ཏྠ ཡ་སྨཱ ‘‘ཏ་ཏོ པ་ར’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཧེ་མ་ནྟ་ཉྩ པ་ཏྟ་མ་ཏྟེ སཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་ཛ་ཧ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ’’ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་སྶ ན་ཏྠི་ཏཱ་ཡ, ཨ་ཐ ‘‘ཨ་ནྟོ་ཙཱ་ཏུ་མཱ་སེ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏ་བྦཱ’’ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ‘‘ཏ་ཏོ པ་རཾ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏུ’’ནྟི ཧི ཝུ་ཏྟ་ནྟི? ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཝ་ད་ནྟི ‘‘ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཏ’’ནྟི. ཡ་ཐཱ པ་རི་ཝུ་ཏྠ་པ་རི་ཝཱ་སོ, ཙི་ཎྞ་མཱ་ན་ཏྟོ ཙ ས་ནྟོ ནི་ཊྛི་ཏེ་སུ་པི པ་རི་ཝཱ་ས་མཱ་ན་ཏྟ་དི་ཝ་སེ་སུ, ཏ་ཐཱ ནི་ཊྛི་ཏེ་སུ་པི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་དི་ཝ་སེ་སུ སཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་མེ་ཏ་ནྟི ཨེ་ཀེ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨི་དཾ ས་ནྣི་ཊྛཱ་ནཾ ‘‘ཀ་ཏྟི་ཀ་པུ་ཎྞ་མ་དི་ཝ་སེ པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ པཱ་ཊི་པ་ད་དི་ཝ་སེ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏ་བྦཱ’’ཏི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ པ་རི་ཝཱ་ར་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཀ་ཏྟི་ཀ་པུ་ཎྞ་མཱ་སི་ཡཱ པ་ཙྪི་མེ པཱ་ཊི་པ་ད་དི་ཝ་སེ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏཾ ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀཾ ནི་ཝཱ་སེ་ནྟོ ཧེ་མ་ནྟེ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཀུ་རུ་ནྡི་ཡཾ པ་ན ‘ཀ་ཏྟི་ཀ་པུ་ཎྞ་མ་དི་ཝ་སེ ཨ་པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཧེ་མ་ནྟེ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་མྤི སུ་ཝུ་ཏྟཾ. ‘ཙཱ་ཏུ་མཱ་སཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུཾ, ཏ་ཏོ པ་རཾ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏུ’ནྟི ཧི ཝུ་ཏྟ’’ནྟི (པ་རི. ཨ་ཊྛ. ༣༢༣). ཏ་ཏྠ ཀུ་རུ་ནྡི་ན་ཡོ པ་ཙྪཱ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ སཱ་ར་ཏོ ད་ཊྛ་བྦོ, ན པུ་རི་མོ. ནི་ཝཱ་སེ་ནྟོ ཧི གི་མྷེ་པི ཨོ་རེ་ན་དྡྷ་མཱ་སཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི ཨེ་ཝ. ཨི་དྷ ཙ ‘‘ཨ་ཏྠཱ་པ་ཏྟི ཧེ་མ་ནྟེ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ནོ གི་མྷེ་ཏི ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཀུ་རུ་ནྡི་ཝ་ཙ་ན་སྶཱ་ཡ་མ་ཏྠོ དི་སྶ་ཏི.
‘‘ཀ་ཏྟི་ཀ་པུ་ཎྞ་མ་དི་ཝ་སེ ཨ་པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ དི་ཝ་སེ ཨ་ཝི་ཀ་པྤེ་ནྟོ པ་ཙྪི་མ་པཱ་ཊི་པ་ད་དི་ཝ་སེ ཨ་པ་ཙྩུ་དྡྷཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡཱ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ན, ཨ་ཝི་ཀ་པྤ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ ད་སཱ་ཧ་པ་རི་ཧཱ་ར་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ’’ཏི ཀཱ་ར་ཎ་མེ་ཀེ ཝ་ད་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ས་ཏི ཧེ་མ་ནྟེ པ་ཏྟ་མ་ཏྟེ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་ཛ་ཧ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཏ་ཉྩ ཨ་ཡུ་ཏྟཾ. ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཉྷི ‘‘ཨ་ཉྙ་སྶ དཱ་ནེ་ན…པེ… ཚི་དྡ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ་ཏི ཨི་མེ་ཧི ན་ཝ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ཝི་ཛ་ཧ་ཏཱི’’ཏི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༤༦༩) ཝུ་ཏྟཾ, ན ‘‘ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཁེ་ཏྟཱ་ཏི་ཀྐ་མེ་ན ཝཱ’’ཏི. ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཙེ? ན, ‘‘ཚི་དྡ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ’’ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦ་པྤ་ས་ངྒ་ཏོ, ཚི་དྡ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ན ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་སྶེ་ཝ ས་བྦ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཝི་ཛ་ཧ་ན་སྶ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཏ་སྨཱ ཧེ་མ་ནྟ་སྶ པ་ཋ་མ་དི་ཝ་སེ ཨ་པ་ཙྩུ་དྡྷཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡཱ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ན པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཨ་ཝི་ཀ་པྤ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ. ‘‘ཝི་ཀ་པྤེ་ཏུ’’ནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཏ་ཏོ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ན ཝི་ཛ་ཧ་ཏཱི་ཏི པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ན ཧི ཀ་ཏྟི་ཀ་པུ་ཎྞ་མཱ་སི་ཡཱ པ་ཙྪི་མེ པཱ་ཊི་པ་ད་དི་ཝ་སེ ཨ་ཝི་ཀ་པྤེ་ཏྭཱ ཧེ་མ་ནྟེ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ, ཡ་སྨཱ ཏཾ ཨ་པ་ཙྩུ་དྡྷཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡཱ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཧེ་མ་ནྟ་སྶ པ་ཋ་མ་ཨ་རུ་ཎ་ཀྑ་ཎེ ཨེ་ཝ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཀ་ཏྟི་ཀ་པུ་ཎྞ་མ་དི་ཝ་སེ ཨ་པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཙྩུ་དྡྷ་ཊཾ པ་ན ཧེ་མ་ནྟེ ད་སཱ་ཧ་པ་རི་ཧཱ་རཾ ལ་བྷ་ཏི. ‘‘ད་སཱ་ཧེ ཨ་པྤ་ཧོ་ནྟེ ཙཱི་ཝ་ར་ཀཱ་ལཾ ནཱ་ཏི་ཀྐཱ་མེ་ཏ་བྦཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༦༣༠) ཧི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་ཉྩ ཁོ ས་མ་ཡེ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཙེ, ནཱ་ས་མ་ཡེ. ཏ་ཐཱ ཙ སཱ་དྷི་ཏཾ ཨ་པ་ཙྩུ་དྡྷ་ཊཾ ན ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ ཧོ་ཏི, ནོ ཙ ཏཾ པ་རི་ད་ཧི་ཏཾ, ཏ་སྨཱ ཀ་ཏྟི་ཀ་པུ་ཎྞ་མ་དི་ཝ་སེ ཨེ་ཝ པ་ཙྩུ་དྡྷ་ར་ཎ་ཉྩ ཝི་ཀ་པྤ་ན་ཉྩ ཀ་ཏྟ་བྦ་ནྟི སི་དྡྷཾ, ཨེ་ཏྠ ཙ ཡ་ཐཱ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་རཾ ད་ས་མེ དི་ཝ་སེ ཝི་ཀ་པྤེ་ནྟེ་ན ད་སཱ་ཧ་པ་ར་མཾ དྷཱ་རི་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཨ་ནྟོ་ད་སཱ་ཧེ ཙ ཝི་ཀ་པྤི་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཀ་ཏྟི་ཀ་པུ་ཎྞ་མཱ་ཡ ཝི་ཀ་པྤེ་ནྟེ་ན ཝ་སྶཱ་ནཾ ཙཱ་ཏུ་མཱ་སཾ ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏ་ཉྩ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏོ པ་རཾ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཁེ་ཏྟེ ཨེ་ཝ ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ ཙ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཨ་ཏྠི ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ་ཁེ་ཏྟེ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ, ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཁེ་ཏྟེ ཙ ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ་ཏི དཱི་པི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཉྙ་ཐཱ ‘‘ཨ་ཏྠཱ་པ་ཏྟི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནེ་ན ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཨ་ན་དྷི་ཊྛཱ་ནེ་ན ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨ་ཏྠཱ་པ་ཏྟི ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཨ་ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི དུ་ཀེ་སུ དྭེ དུ་ཀཱ་ནི ཝ་ཏྟ་བྦཱ་ནི སི་ཡུཾ. ཏ་ཏྠ པ་ཋ་མ་དུ་ཀེ པ་ཋ་མ་པ་དཾ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི. ཝི་ཀ་པྤ་ན་ཁེ་ཏྟེ ཧི ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནེ་ན ཝི་ན་ཡཱ་ཏི་སཱ་ར་དུ་ཀྐ་ཊཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ དུ་ཏི་ཡ་དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ དུ་ཏི་ཡ་པ་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ན་དྷི་ཊྛཱ་ནེ་ན ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ན་ཏྠི. ཨ་ནྟོ་ད་སཱ་ཧེ ཨ་ནཱ་པ་ཛྫ་ན་ཏོ, ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ་དི་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཙ ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ན་ཏྠི ས་བྦ་ཏྠ ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ་ཡ ཨ་པྤ་ཊི་སི་དྡྷ་ཏྟཱ, ཏ་སྨཱ ཏཱ་ནི དུ་ཀཱ་ནི ‘‘ན ལ་བྦྷ་ནྟཱི’’ཏི ན ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ཨེ་ཏྠཱ་ཧ – ཡཱ སཱ ‘‘ཨ་ཏྠཱ་པ་ཏྟི ཧེ་མ་ནྟེ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི (པ་རི. ༣༢༣) ཝ་ཙ་ན་པྤ་མཱ་ཎ་ཏོ དུ་ཀྐ་ཊཱ་པ་ཏྟི སཱ་དྷི་ཏཱ, སཱ ས་ཉྩི་ཙྩ ཨ་པ་ཙྩུ་དྡྷ་ར་ནྟ་སྶ ཡུ་ཛྫ་ཏི, ཨ་ས་ཏི་ཡཱ ཙེ, ཀ་ཉྩི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཀ་ཏྟི་ཀ་པུ་ཎྞ་མཱ་ཡ པ་ཙྩུ་དྡྷ་ཊཾ ས་ཉྩི་ཙྩ ཨ་ཝི་ཀ་པྤ་ཡ་ཏོ དུ་ཀྐ་ཊེ་ན ས་ཧ པུ་ན་དི་ཝ་སེ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ, ཨ་ས་ཏི་ཡཱ ཨ་ཝི་ཀ་པྤ་ཡ་ཏོ ནི་སྶ་གྒི་ཡ་མེ་ཝ ཨི་དྷ པ་ཋ་མ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ. ཡཾ པ་ན ཝུ་ཏྟཾ མཱ་ཏི་ཀཱ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (ཀ་ངྑཱ. ཨ་ཊྛ. ཀ་ཐི་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ‘‘ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀཱ ཝ་སྶཱ་ན་མཱ་སཱ་ཏི་ཀྐ་མེ་ནཱ་པི, ཀ་ཎྜུ་པ་ཊི་ཙྪཱ་དི ཨཱ་བཱ་དྷ་ཝཱུ་པ་ས་མེ་ནཱ་པི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་ཛ་ཧ་ཏི, ཏ་སྨཱ སཱ ཏ་ཏོ པ་རཾ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏ་བྦཱ’’ཏི, ཏེ་ནེ་ཏཾ ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཨི་ད་མེ་ཝ, ‘‘ཏ་ཏོ པ་རཾ པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏ་བྦཱ’’ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཙ་ན་ཉྩ ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཏ་ཏོ པ་རཾ ནཱ་མ ཧི ཧེ་མ་ནྟཾ, ཏ་ཏྠ ཙེ པ་ཙྩུ་དྡྷཱ་རོ, ‘‘ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀཱ ཝ་སྶཱ་ན་མཱ་སཱ་ཏི་ཀྐ་མེ་ནཱ་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ན ཡུ་ཏྟཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཙྩུ་དྡྷཱ་རཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨ་ཝི་རོ་དྷོ ཙ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦོ, ཏ་སྨཱ ‘‘པ་ཙྩུ་དྡྷ་ར་ཎཾ ཝ་ཏྟ་མ་ཏྟ’’ནྟི་ཝཱ་དོ ཨེ་ཏྠཱ་པི ས་མྦྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཙེ? ན, ཀུ་རུ་ནྡི ཝ་ཙ་ན་ཝི་རོ་དྷ་ཏོ. ཏ་ཏྠ ཧི ཀ་ཏྟི་ཀ་པུ་ཎྞ་མཱ་ཡ པ་ཙྩུ་དྡྷཱ་རོ ཝུ་ཏྟོ, ཏ་སྨཱ ཝ་སྶཱ་ན་དི་ཝ་ས་ཏྟཱ སཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ་ཝ་སཱ པ་ཙྩུ་དྡྷ་རཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ན པ་ཙྩུ་དྡྷཱ་རོ ཝ་ཏྟ་མ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཏ་ཏོ པ་ར’’ནྟི ཡཱ་ཝ པུ་ཎྞ་མཱ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ སི་ཡཱ. ཡ་ཐཱ ཙཱ་ཡཾ ཝི་ཀ་པྤོ, ཏ་ཐཱ ‘‘ཝ་སྶཱ་ན་མཱ་སཱ་ཏི་ཀྐ་མེ་ནཱ་པི ཨཱ་བཱ་དྷ་ཝཱུ་པ་ས་མེ་ནཱ་པཱི’’ཏི ཨི་ད་མྤི ཨ་ཝ་སྶཾ པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ སི་ཡཱ. ཨེ་ཝ་ཉྩ ས་ཏི ཨི་དྷ ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ་ཡ ཏ་ད་ཝ་ཙ་ནེ་ན ས་མེ་ཏི. ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཨི་དྷ་པི ཏཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ་ཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟོ་ཝ ཝི་དྷི ཨེ་ཏྠ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི, ཀི་ཉྩཱ་པི ས་མྦྷ་ཝ་ཏི, དུ་ཝི་ཉྙཱ་པ་ཡ་སྶ པ་ན ལོ་ཀ་སྶ སུ་ཝི་ཉྙཱ་པ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཱ. ཡ་སྨཱ པ་ན སཱ ཝ་སྶཱ་ནཱ་ཏི་ཀྐ་མེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་ཛ་ཧ་ཏི, ཧེ་མ་ནྟ་པ་ཋ་མཱ་རུ་ཎེ ཙ ཨ་པ་ཙྩུ་དྡྷཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡཱ དུ་ཀྐ་ཊཱ སཱ་དྷི་ཏཱ, ཏ་སྨཱ ཀ་ཏྟི་ཀ་པུ་ཎྞ་མཱ་ཡ་མེ་ཝ པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏ་བྦཱ, ཨ་ཝི་ཀ་པྤི་ཏཱ་ཡ ‘‘ནི་སྶ་གྒི་ཡཱ་པ་ཛྫ་ན་མེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ་པི ས་ནྟོ་སཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ པ་རི་ཡེ་སི་ཏ་བྦོ. ཧོ་ཏི ཙེ་ཏྠ –
‘‘ཨེ་ཝཾ ཨ་བྷཱ་ཝཾ ཝི་ན་ཡ་སྶ པཱ་ལི༹,
བྷི་ནྣཾ ཨ་བྷི་ནྣ་ཉྩ ཏ་ད་ཏྠ་ཡུ་ཏྟིཾ;
ཝི་ཉྙཱ་ཏུ་ཀཱ་མེ་ན ཏ་ད་ཏྠ་ཝི་ཉྙཱུ,
པ་རི་ཡེ་སི་ཏ་བྦཱ ཝི་ན་ཡེ ཝི་ཉྙཱ་ཡཱ’’ཏི.
‘‘ཏུ་ཡ྄ཧཾ ག་ཎྷཱ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཝི་ནཱ་པི ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ག་ཎྷཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ནེ་ན སུ་དི་ནྣཾ ཧོ་ཏི. ཨི་ཏ་རོ ཙེ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏི, ཏེ་ནཱ་པི སུ་གྒ་ཧི་ཏཾ ཧོ་ཏི, ནོ ཙེ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏི, དེ་ནྟེ་ན སུ་དི་ནྣཾ. ཏཾ པ་ན ཝ་ཏྠུ ན ཀ་སྶ་ཙི ཧོ་ཏི. ཏ་ཐཱ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ག་ཎྷཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི, སཱ་མི་ཀོ ཙེ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏི, ཝི་ནཱ་པི ‘‘ག་ཎྷཱ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ནེ་ན སུ་གྒ་ཧི་ཏཾ. ནོ ཙེ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏི, སཱ་མི་ཀ་སྶེ་ཝ ཏཾ, ན ཧི ཏ་སྶེ་ཏཾ ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨནྟི ཨེ་ཏྠ ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨ་སྶ་ཏྠཱ་ཡ ཙེ ག་ཎྷཱ་ཏི, ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ག་ཧི་ཏཾ, པུ་ན ཏ་སྶ་པི དེ་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཙ. ཏ་ཐཱ ཨ་ན་པེ་ཀྑོ ཧུ་ཏྭཱ པ་ར་སྶ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ པུ་ན ཏེ་ན དི་ནྣཾ ཝཱ ཏ་སྶ ཝི་སྶཱ་ས་ནྟོ ཝཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏ་ཏྠཱ་པི ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨ་ཝ་སེ་ན ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཀེ. ཏེ ཨེ་ཝ ‘‘མ་ཧ་ནྟཾ ཝཱ ཁུ་དྡ་ཀཾ ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཏི་ཙཱི་ཝ་རེ དཱི་གྷ་ཏོ ཝི་ད་ཏྠི ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཀ་རོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ སེ་སེ་སུ་པཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ པོ་རཱ་ཎཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ ཀ་ཐཱ་མ་གྒཾ སུ་ཊྛུ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཀུ་ལ་སེ་ཝ་ནཱ་ཡ ས་ཉྫཱ་ནི་ཏྭཱ ཏེ་ན སཾ་ས་ནྡི་ཏྭཱ ས་ཏོ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ཧུ་ཏྭཱ སོ་ཏཱུ་ན་ཉྩ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཝི་མོ་ཧེ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་སཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨཱ་ཡཱ་ཙ་ནཱ.
པ་ཋ་མ་ཀ་ཐི་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.