༢. ཨུ་དོ་སི་ཏ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༧༡. ས་ནྟ་རུ་ཏྟ་རེ་ན ཛ་ན་པ་ད་ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐ་མ་ནྟི. ཀ་སྨཱ? ཀི་ཉྩཱ་པི ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ནྟ་རུ་ཏྟ་རེ་ན གཱ་མོ པ་ཝི་སི་ཏ་བྦོ, ཡོ པ་ཝི་སེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༦༢) པ་ཋ་མཾ ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཙྪཱ པ་ན ‘‘པ་ཉྩི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ངྒྷཱ་ཊི་ཡཱ ནི་ཀྑེ་པཱ་ཡ, ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒ་སྶ, ཨ་ནྟ་ར་ཝཱ་ས་ཀ་སྶ ནི་ཀྑེ་པཱ་ཡ གི་ལཱ་ནོ ཝཱ ཧོ་ཏི, ཝ་སྶི་ཀ་ས་ངྐེ་ཏཾ ཝཱ, ན་དཱི་པཱ་རཾ ག་ནྟུཾ ཝཱ, ཨ་གྒ་ལ༹་གུ་ཏྟི་ཝི་ཧཱ་རོ ཝཱ, ཨ་ཏྠ་ཏ་ཀ་ཐི་ནཾ ཝཱ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ, ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡམྤི་སྶ ‘‘པ་ཉྩ་སུ པེ་ཏེ་སུ ཨ་གྒ་ལ༹་གུ་ཏྟི ཨེ་ཝ པ་མཱ་ཎཾ. གུ་ཏྟེ ཨེ་ཝ ཧི ཝི་ཧཱ་རེ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ བ་ཧི ག་ནྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ནཱ་གུ་ཏྟེ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་པ་ཉྙ་ཏྟེ་པི ཀ་ཐི་ནེ ‘‘ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་གྒ་ལ༹་གུ་ཏྟི་ཝི་ཧཱ་རེ ཋ་པེ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ས་བྷཱ་གཱ་ནཾ ཧ་ཏྠེ ཙཱི་ཝ་རཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ས་ནྟ་རུ་ཏྟ་རེ་ན གཱ་མ་པྤ་ཝེ་སེ ལ་དྡྷ་ཀ་པྤི་ཡཱ ཛ་ན་པ་ད་ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐཱ་མིཾ་སཱུ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
༤༧༣. ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་ས་མྨུ་ཏིནྟི ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་ཏྠཾ, ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་པ་ཙྩ་ཡཱ ཡཱ ཨཱ་པ་ཏྟི, ཏ་ད་བྷཱ་ཝ་ཏྠཾ ཝཱ ས་མྨུ་ཏིཾ དཱ་ཏུ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཀི་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི? མཱ་སཾ ཝཱ ཨ་ཏི་རེ་ཀཾ ཝཱ ཡཱ་ཝ ག་མ་ནེ ས་ཨུ་སྶཱ་ཧོ, ཏཱ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘དྷུ་ར་ནི་ཀྑེ་པཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ན པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏ་བྦ’’ནྟི. པུ་ན ས་མྨུ་ཏི་དཱ་ན་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠཱིཏི ས་ཙེ དྭཱ་ད་ས་ནྣཾ ཝ་སྶཱ་ནཾ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ཨ་ཉྙོ རོ་གོ ཧོ་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨུ་པ་ས་མྤ་ད་ཀ་མྨཾ ཝི་ཡ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ཨེ་ཀཱ་ས་མྨུ་ཏི ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཙ.
‘‘ཀ་ཏཾ ཝཱ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཨི་མ་སྨིཾ སི་ཀྑཱ་པ་དེ ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཀ་སྨཱ? ཀ་ར་ཎ་པ་ལི་བོ་དྷེ ཨུ་པ་ཙྪི་ནྣེ་པི ཨ་ན་དྷི་ཊྛི་ཏ་ཙཱི་ཝ་ར་ཏོ ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ, ཏ་སྨཱ ‘‘ནི་ཊྛི་ཏ་ཙཱི་ཝ་ར་སྨི་ནྟི བྷི་ཀྑུ་ནོ ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཝ་ཏྟ་བྦ་ནྟི ཙེ? ན, ཏ་དཱ་ཡ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཉྷི ཀ་ར་ཎ་པ་ལི་བོ་དྷ་སྶ ནི་ཊྛཱ་པ་ནཱ་ཡ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཀ་ཏཾ ཝཱ་ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཙ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཀ་ཏནྟི པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ.
༤༧༧-༨. ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པ་ན་ཏྠནྟི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཨ་ནྟོ་གཱ་མེ ཙཱི་ཝ་རཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ་གཱ་མེ ཝ་ཏྠ་བྦ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པི་ཏཾ, ཏ་བྦི་པ་རཱི་ཏ་ན་ཡེ་ན ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. གཱ་མོ ཨེ་ཀཱུ་པ་ཙཱ་རོཏི་ཨཱ་དི་མྷི པ་ན ཋ་པེ་ཏྭཱ ས་ཏྠཾ, རུ་ཀྑ་མཱུ་ལཾ, ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཀཱ་ས་ཉྩ སེ་སེ་སུ པ་རི་ཀྑེ་པཱ་པ་རི་ཀྑེ་པ་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀཱུ་པ་ཙཱ་ར་ནཱ་ནཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཡ་སྨཱ པ་ན ས་ཏྠཾ དུ་ཝི་དྷཾ ནི་ཝི་ཊྛཾ, ཨ་ནི་ཝི་ཊྛ་ཉྩ, ཏེ་སུ ཨ་ནི་ཝི་ཊྛཾ ཨེ་ཀ་ཀུ་ལ་སྶ ཝཱ ནཱ་ནཱ་ཀུ་ལ་སྶ ཝཱ ཨ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ནི་ཝི་ཊྛཾ སི་ཡཱ པ་རི་ཀྑི་ཏྟཾ, སི་ཡཱ ཨ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ཏ་ཏྠ པ་རི་ཀྑེ་པཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟོ. ཏ་ཐཱ ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སེ. རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ཚཱ་ཡཱ་ཝ་སེ་ན. ཨ་ཉྙ་ཐཱ ‘‘ས་ཏྠོ ཨེ་ཀཱུ་པ་ཙཱ་རོ ནཱ་ནཱུ་པ་ཙཱ་རོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཨུ་དྡེ་ས་ཝི་རོ་དྷོ སི་ཡཱ ཝི་བྷ་ངྒེ ཨ་ད་སྶི་ཏ་ཏྟཱ, ཏ་སྨཱ ས་ཏྠ་སྶ པུ་ར་ཏོ ཙ པ་ཙྪ་ཏོ ཙ ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་རཱ, པ་སྶ་ཏོ ཙ ཨེ་ཀ་བྦྷ་ནྟ་ར་ནྟི ཨ་ཡ་མེ་ཀཱུ་པ་ཙཱ་རོ, ཏ་ཏོ པ་རཾ ནཱ་ནཱུ་པ་ཙཱ་རོ. ཏ་ཐཱ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལ་སྶ ཡ་ཏྠ མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀེ ཀཱ་ལེ ཚཱ་ཡཱ ཕ་ར་ཏི, ཨ་ཡཾ ཨེ་ཀཱུ་པ་ཙཱ་རོ. ཨི་ཏ་རོ ནཱ་ནཱུ་པ་ཙཱ་རོ. ཀ་སྨཱ? ཏ་ཏྠ ཧི པ་རི་ཀྑེ་པོ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཾ. ཚཱ་ཡཱ་ཝ པ་མཱ་ཎཾ. ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཀཱ་ས་སྶ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝུ་ཏྟོ་ཝ. ‘‘ས་ཏྠཱ་དཱི་ནཾ ཨེ་ཀ་ཀུ་ལ་ས་ནྟ་ཀ་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཏཱ’’ཏི ལི་ཁི་ཏཾ, ཏ་སྨཱ ནི་ཝེ་ས་ནེ, ཨུ་དོ་སི་ཏེ ཙ ཝུ་ཏྟ་པ་རི་ཙྪེ་དོ་ཝ ཨ་ཊྚཱ་དཱི་སཱུ་ཏི ཀ་ཏྭཱ སཾ་ཁི་ཏྟཾ. ཏ་ཏོ པ་རཾ ཁེ་ཏྟ་དྷ་ཉྙ་ཀ་ར་ཎ་ཨཱ་རཱ་མ་ཝི་ཧཱ་རེ་སུ པ་ན པ་རི་ཀྑི་ཏྟཱ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟ-པ་དཾ པུ་ན ཨུ་དྡྷ་ཊཾ ས་ཏྠ་ཝི་བྷ་ངྒེ་ན ཨ་དྷི་ཀཱ་ར་སྶ པ་ཙྪི་ནྣ་ཏྟཱ. ‘‘ནཱ་ནཱ་ག་བྦྷཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནཾ པ་ན ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཁེ་ཏྟ་དྷ་ཉྙ་ཀ་ར་ཎ་ཨཱ་རཱ་མེ་སུ ན ཨུ་དྡྷ་ཊཾ. ཝི་ཧཱ་རེ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟ་མྤི ཏ་ཏྠ པ་ཙྪི་ནྣ་ཏྟཱ ན ཨུ་དྡྷ་ཊཾ. ཀུ་ལཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི སཱ་མི་ཀོ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨེ་ཀ་ཀུ་ལ་སྶ ནཱ་ནཱ་ཀུ་ལ་སྶཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ གཱ་མཱ་དཱི་ནཾ ཙུ་དྡ་ས་ནྣཾ ཙཱི་ཝ་ར་ནི་ཀྑེ་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝཾ དཱི་པེ་ཏི. ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཀཱ་ས་སྶ པ་ན ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ན ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་སྨཱ པ་ནེ་ཏྠ ཨེ་ཀ་ཀུ་ལ་སྶ, ནཱ་ནཱ་ཀུ་ལ་སྶ ཙ ཨ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟེ་སུ གཱ་མཱ་དཱི་སུ པ་རི་ཧཱ་ར་ཝི་སེ་སོ ཀི་ཉྩཱ་པི ན་ཏྠི, པ་རི་ཀྑི་ཏྟེ་སུ པ་ན ཨ་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཀ་ནཱ་ནཱ་ཀུ་ལ་གྒ་ཧ་ཎཾ, ཨེ་ཀ་ནཱ་ནཱུ་པ་ཙཱ་ར་གྒ་ཧ་ཎ་ཉྩ སཱ་ཏྠ་ཀ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྠ་པི ཨ་ཡཾ ཝི་སེ་སོ – ས་ཏྠེ, རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ཙ ཀུ་ལ་བྷེ་ད་ཏོ་ཝ བྷེ་དོ, ནོ་པ་ཙཱ་ར་བྷེ་ད་ཏོ. ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཀཱ་སེ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་བྷེ་ད་ཏོ ཙ, སོ པ་ན པཱ་ལི༹་ཡཾ ན ད་སྶི་ཏོ་ཏི. ‘‘ཏཾ པ་མཱ་ཎཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ་ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨཱ་ཀཱ་སེ་པི ཨ་ཌྜྷ་ཏེ་ཡྻ་ར་ཏ་ན་པྤ་མཱ་ཎེ དོ་སོ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི.
༤༧༩. ‘‘ས་བྷཱ’’ཏི ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒཾ. ‘‘ས་བྷཱ་ཡ’’ནྟི ན་པུཾ་ས་ཀ་ལི་ངྒཾ, ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ལི་ངྒ་བྱ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནཱ’’ཏི. ན་པུཾ་ས་ཀ་ལི་ངྒ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཀི་ར ‘‘ས་བྷཱ་ཡ’’ནྟི པ་ཙྩ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ནི་དྡི་ཊྛཾ, ཏ་སྶ ཨ་ནུ་པ་ཡོ་ག་ཏྟཱ ‘‘དྭཱ་ར་མཱུ་ལ’’ནྟི་པི. ཨ་ཏྟ་ནོ ནི་ཀྑི་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ ཨ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་ཏྟཱ ཝཱི་ཐི་ཧ་ཏྠ་པཱ་སོ ན ར་ཀྑ་ཏི, ཡ་སྨིཾ གྷ་རེ ཙཱི་ཝ་རཾ ནི་ཀྑི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨིཾ གྷ་རེ ཝ་ཏྠ་བྦཾ. ‘‘ས་བྷཱ་ཡེ ཝཱ ཝ་ཏྠ་བྦཾ དྭཱ་ར་མཱུ་ལེ ཝཱ, ཧ་ཏྠ་པཱ་སཱ ཝཱ ན ཝི་ཛ་ཧི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཧི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཧ་ཏྠ་པཱ་སེ་ཡེ་ཝ ཨ་རུ་ཎཾ ཨུ་ཊྛ་པེ་ཏ་བྦ’’ནྟི ནི་ཡ་མི་ཏ་ཏྟཱ ཛཱ་ནི་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ་ཏི ཙེ? ཨ་ནྟོ་གྷ་རེ ན ས་ཀྐཱ, ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཡུ་ཏྟི པ་མཱ་ཎ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡམྤི པ་ཀཱ་སི་ཏོ, པུ་ན་པི ཁུ་དྡ་ཀ་གཱ་མེ ས་བྦ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་གཱ་མ་དྭཱ་ར་ཝ་སེ་ན. ས་ཙེ ཏ་སྶ དྭཱ་ར་དྭ་ཡཾ ཧོ་ཏི, མ་ཛ྄ཛྷེ ཙ གྷ་ར་ས་བྷཱ་ཡཾ, ཡ་ཏྠི་ཙྪ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཝ་སི་ཏ་བྦ’’ནྟི.
༤༨༠-༡. ཡཱ་ནི ནི་ཝེ་ས་ནཱ་དཱི་ནི གཱ་མ་ས་ངྑྱཾ ན ག་ཙྪ་ནྟི, ཏཱ་ནི ནི་ཝེ་ས་ནཱ་དཱི་ནཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ་ནི. ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཀཱ་སེ ཨ་པ་རི་ས་ངྐི་ཏ་མྤི ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་རེ ནི་ཀྑི་ཏྟཾ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཏྠ ཨ་ནྟོ་སཱི་མ་ཏཱ ན ར་ཀྑ་ཏི, ས་ཏྠེ པ་ན ར་ཀྑ་ཏི. ‘‘ན་དཱི་པ་རི་ཧཱ་རོ ཙ ལ་བྦྷ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པ་སཱི་མཱ་ཡཾ པ་རི་ཧཱ་རོ ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི སི་དྡྷཾ. སཱ་མ་ནྟ་ཝི་ཧཱ་རོ ཙེ ཨེ་ཀ་སཱི་མོ, ཙཱི་ཝ་རཾ ན ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ.
ཨི་དཱ་ནི –
‘‘ཚི་ནྣཾ དྷུ་ཏ་ངྒཾ སཱ་ས་ངྐ-ས་མྨ་ཏོ ས་ནྟ་རུ་ཏྟ་རཾ;
ཨ་ཙཱི་ཝ་ར་སྶཱ་ནཱ་པ་ཏྟི, པ་ཙྩུ་དྡྷཱ་རཱ་དི་སི་དྡྷི་ཏོ’’ཏི. –
ཨི་དཾ པ་ཀི་ཎྞ་ཀཾ, ཏ་ཏྠཱ་ཡཾ ཙོ་ད་ནཱ་པུ་བྦ་ངྒ་མོ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ – ཀེ་ཙི ‘‘དི་གུ་ཎཾ ས་ངྒྷཱ་ཊི’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༤༨) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ‘‘ཨེ་ཀ་ཙྩི་ཀཱ ས་ངྒྷཱ་ཊི་པི ནཱ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཱ. ས་ཙེ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏི ན རུ་ཧ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་པེ་ཀྑཱ་ན་མྤི དི་གུ་ཎ་མེ་ཝ ས་ངྒྷཱ་ཊིཾ ད་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ནྟི, ཏེ ཨི་མི་ནཱ སུ་ཏྟ་ལེ་སེ་ན ས་ཉྙཱ་པེ་ཏ་བྦཱ. བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཧི ‘‘ཚི་ནྣ་ཀཾ ས་ངྒྷཱ་ཊིཾ ཚི་ནྣ་ཀཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ ཚི་ནྣ་ཀཾ ཨ་ནྟ་ར་ཝཱ་ས་ཀ’’ནྟི པ་ཋ་མཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ. ཏ་ཏོ ‘‘ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཏི་ཙཱི་ཝ་རེ ཀ་རི་ཡ་མཱ་ནེ ས་བྦཾ ཚི་ནྣ་ཀཾ ན་པྤ་ཧོ་ཏི. དྭེ ཚི་ནྣ་ཀཱ་ནི ཨེ་ཀཾ ཨ་ཙྪི་ནྣ་ཀཾ ན་པྤ་ཧོ་ཏི. དྭེ ཨ་ཙྪི་ནྣ་ཀཱ་ནི ཨེ་ཀཾ ཚི་ནྣ་ཀཾ ན་པྤ་ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མ་སྨིཾ ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ནྭཱ་དྷི་ཀ་མྤི ཨཱ་རོ་པེ་ཏུ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༦༠) ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཀ་ཙྩི་ཀཱ་པི ས་ངྒྷཱ་ཊི ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི སི་དྡྷཾ. ཡཱ ཚི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ན་པྤ་ཧོ་ཏི, ཏ་སྶཱ ཀུ་ཏོ དི་གུ་ཎ་ཏཱ་ཏི. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡམྤི་སྶ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ནྭཱ་དྷི་ཀ་མྤི ཨཱ་རོ་པེ་ཏུ་ནྟི ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་པ་ཏྟ་མྤི དཱ་ཏུཾ. ཨི་དཾ པ་ན ཨ་པྤ་ཧོ་ན་ཀེ ཨཱ་རོ་པེ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ པ་ཧོ་ཏི, ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་པ་ཏྟཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཚི་ནྡི་ཏ་བྦ་མེ་ཝཱ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༣༦༠). ཀ་ཐི་ནཾ པ་ན ཚི་ནྣ་ཀ་མེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏི ཨཱ་ཝེ་ཎི་ཀ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏྟཱ, ‘‘ཚི་ནྣ་ཀཾ དི་གུ་ཎཾ ན་པྤ་ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙཱ་ཏི ས་ནྣི་ཊྛཱ་ན་མེ་ཏྠ ག་ནྟ་བྦཾ.
དྷུ་ཏ་ངྒ་ནྟི ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ་ནཾ ཏེ་ཙཱི་ཝ་རི་ཀ་དྷུ་ཏ་ངྒཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཏི་ཙཱི་ཝ་རེ་ནེ་ཝ ཏེ་ཙཱི་ཝ་རི་ཀོ་ཏི. ཏེ་སཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ‘‘ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏེ་ནེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ ཧོ་ཏཱུ་ཏི ཙེ? ན, དྷུ་ཏ་ངྒ་བྷེ་དེ་ན ཝི་རོ་དྷ་པྤ་ས་ངྒ་ཏོ. ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཙཱི་ཝ་ར་སཱ་དི་ཡ་ནེ་ན ཧི དྷུ་ཏ་ངྒ་བྷེ་དོ, ན ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་ཝི་པྤ་ཝཱ་སེ་ན, ནཱ་པི ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་ར་སཱ་དི་ཡ་ནེ་ན, ནཱ་པི ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་ར་དྷཱ་ར་ཎེ་ན. ཡ་སྨཱ པ་ན བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ་ཡེ་ཝ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན ན་ཝ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ་ནི, ཛཱ་ཏི་ཝ་སེ་ན ཙ ཝུ་ཏྟཱ་ནི, ན ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ་ནཾ. ཏ་སྨཱ ཏེ་སཾ ཙཱི་ཝ་ར་ནི་ཡ་མཱ་བྷཱ་ཝཱ ན ཏཾ དྷུ་ཏ་ངྒཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ ག་ཧ་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་ཡ, ཏ་སྨཱ ཏ་སྶ ས་མཱ་དཱ་ན་ཝི་དྷཱ་ནེ ཨ་ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཙ ས་ནྣི་ཊྛཱ་ན་མེ་ཏྠ ག་ནྟ་བྦཾ.
སཱ་ས་ངྐ་ས་མྨ་ཏོཏི ཀ་ངྑཱ་ཝི་ཏ་ར་ཎི་ཡཾ སཱ་ས་ངྐ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཝི་སུཾ ཨ་ངྒཱ་ནི ན ཝུ་ཏྟཱ་ནི, ‘‘སེ་ས་མེ་ཏྠ ཙཱི་ཝ་ར་ཝ་གྒ་སྶ དུ་ཏི་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦ’’ནྟི (ཀ་ངྑཱ. ཨ་ཊྛ. སཱ་ས་ངྐ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ཝུ་ཏྟཾ, ན ཙ པ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ར་ཏྟི་ཝི་པྤ་ཝཱ་སོ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཨ་ངྒཾ, ཨི་དྷ ཚཱ་ར་ཏྟ་ཝི་པྤ་ཝཱ་སོ, ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཝི་སེ་སོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨ་ངྒ་སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ, ས་མྨུ་ཏི་སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ཙ སཱ་ས་ངྐ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་མེ་ཝ ཝ་ད་ནྟི. ཨི་དཾ ནི་པྤ་དེ་སཾ, ཏཾ ས་པྤ་དེ་སཾ མཱ་ས་པ་ར་མ་ཏྟཱ. ཏ་ཏྠ བ་ཧི་གཱ་མེ་པི གཱ་མ་སཱི་མཾ ཨོ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཝ་སི་ཏྭཱ པ་ཀྐ་མ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི, ཨི་དྷ ན ཏ་ཐཱ, ཨི་དྷ ཨ་ན་ནྟ་རེ ཨ་ན་ནྟ་རེ ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མ་ནེ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ, ཏ་ཏྠ ས་ཏྟ་མེ་ཏི ཨ་ཡཾ ཨི་མེ་སཾ དྭི་ནྣཾ ཝི་སེ་སོ. ཨ་ངྒཱ་ནི པ་ན ཙཱི་ཝ་ར་ནི་ཀྑེ་པ་ངྒ་ས་མྤ་ཏྟི་ཏོ ཝི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན, ཨི་དྷ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཙ སི་དྡྷ་ཏྟཱ ན ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ཏཱ་ནི ཀཱ་མཾ ན ཝུ་ཏྟཱ་ནི, ཏ་ཐཱ་པི ཙ་ཏུ་ཏྠ་མ་ངྒཾ ཝི་སེ་སི་ཏ་བྦཾ, ན པ་ན ཝི་སེ་སི་ཏཾ. ཀིཾ་ཀཱ་ར་ཎཱ? ཨི་དྷ ཝུ་ཏྟ་ནི་སྶ་ཛྫ་ན་ཀྐ་མེ་ན ནི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་དེ་ས་ན་ཏོ, ཏ་ཏྠཱ་པ་ནྣཱ་པ་ཏྟི་ཝི་མོ་ཀྑ་དཱི་པ་ན་ཏྠཾ. སཾ་ཝ་ཙྪ་ར་ཝི་པྤ་ཝུ་ཏྠ་མྤི ར་ཏྟི་ཝི་པྤ་ཝུ་ཏྠ་མེ་ཝ, པ་གེ་ཝ ཚཱ་ར་ཏྟཾ ཝི་པྤ་ཝུ་ཏྠཾ. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཨ་ངྒ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ས་ཏི ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ནི་སྶ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ. ཧེ་མ་ནྟེ ཝཱ གི་མྷེ ཝཱ ནི་སྶ་ཛྫ་ཏི ཙེ? ཨི་དྷ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནཱ་པི ནི་སྶ་ཛྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཉཱ་པ་ན་ཏྠཾ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཨ་ངྒཾ ན ཝི་སེ་སི་ཏ་ནྟི ནོ ཏ་ཀྐོ་ཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ. མཱ་སཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མྤི ཙཱི་ཝ་རཾ ‘‘ད་སཱ་ཧཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ནི་སྶ་ཊྛ་མེ་ཝ. དྭ་ཡེ་ན ཨཱུ་ན་མཱ་སཾ ཧུ་ཏྭཱ ‘‘ད་སཱ་ཧཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ མཱ་སཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་ནྟི ཨེ་ཀེ. ཏ་ཐཱ་པི ས་ཙེ པ་ཙྩཱ་སཱ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཧོ་ཏི, ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ ‘‘ད་སཱ་ཧཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ, མཱུ་ལ་ཙཱི་ཝ་རཾ པ་ན ‘‘མཱ་སཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ནི་སྶ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ.
‘‘ས་ནྟ་རུ་ཏྟ་ར’’ནྟི ཝཱ ‘‘ས་ངྒྷཱ་ཊི’’ནྟི ཝཱ ‘‘ཙཱི་ཝ་ར’’ནྟི ཝཱ ཀིཾ ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ, ཨུ་དཱ་ཧུ ཨ་ཉྙ་མྤཱི་ཏི. ཀི་ཉྩེ་ཏྠ – ཡ་དི ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་མེ་ཝ པ་ཊི་སི་དྡྷཾ, པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཙྪི་ནྣ་ཙཱི་ཝ་ར་ཙྪི་ནྡ་ན་དྷོ་ཝཱ་པ་ན་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཨཱ་དི་ཝི་རོ་དྷོ. ཨ་ཐ ཨ་ཉྙ་མྤི, ‘‘ནི་ཊྛི་ཏ་ཙཱི་ཝ་ར་སྨི’’ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ནཱ ཝི་རོ་དྷོ་ཏི? ཝུ་ཙྩ་ཏེ – ན ནི་ཡ་མ་ཏོ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ ཡ་ཐཱ་ས་མྦྷ་ཝཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ཏོ. ཏ་ཐཱ ཧི ‘‘ཙཱི་ཝ་རཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ས་ནྟ་རུ་ཏྟ་རེ་ན ཛ་ན་པ་ད་ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐ་མ་ནྟཱི’’ཏི (པཱ་རཱ. ༤༧༡) ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་མེ་ཝ. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ནྟ་རུ་ཏྟ་རེ་ན གཱ་མོ པ་ཝི་སི་ཏ་བྦོ, ས་ནྟ་རུ་ཏྟ་ར་པ་ར་མཾ ཏ་ཏོ ཙཱི་ཝ་རཾ སཱ་དྷི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ ཡཾ་ཀི་ཉྩི, ཏ་ཐཱ ས་གུ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ས་ངྒྷཱ་ཊི་ཡོ དཱ་ཏ་བྦཱ, ནི་ཝཱ་ས་ནཾ དཱ་ཏ་བྦཾ, ས་ངྒྷཱ་ཊི དཱ་ཏ་བྦཱ, ཧ་ནྡ ཏེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ས་ངྒྷཱ་ཊི, དེ་ཧི མེ པ་ཊ་ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ‘‘ས་བྦ་ཉྷི ཙཱི་ཝ་རཾ ས་ངྒྷ་ཊི་ཏ་ཊྛེ་ན ‘ས་ངྒྷཱ་ཊཱི’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་ཐཱ ‘‘ནི་ཊྛི་ཏ་ཙཱི་ཝ་ར་སྨི’’ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་པཱི་ཏི ཨེ་ཀེ. ཨ་ནྟོ་ས་མ་ཡེ ཧི ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ, ཏཾ ས་བྦཾ ཀ་རི་ཡ་མཱ་ནཾ ཀ་དཱ ནི་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཙྪི་སྶ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་མེ་ཝཱ་ཏི ཨེ་ཀེ. ཨ་ཙཱི་ཝ་ར་སྶཱ་ནཱ་པ་ཏྟི པ་ཙྩུ་དྡྷཱ་རཱ་དི་སི་དྡྷི་ཏོཏི ཀིཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི? ཨུ་དོ་སི་ཏ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་སྶ ནི་པྤ་ཡོ་ཛ་ན་བྷཱ་ཝ་པྤ་ས་ངྒ་ཏོ ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་ཝི་པྤ་ཝཱ་སེ ཏེ་ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཨེ་ཀེ. ཏ་ཏྠེ་ཏཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ན ཧོ་ཏི ཨཱ་པ་ཏྟི པ་ཙྩུ་དྡྷཱ་རཱ་དི་སི་དྡྷི་ཏོ. ‘‘ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཨ་ནྟོ་ཨ་རུ་ཎེ པ་ཙྩུ་དྡྷ་ར་ཏི, ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏཱི’’ཏི ཧི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཉྙ་ཐཱ པ་ཙྩུ་དྡྷ་ར་ནྟ་སྶ, ཨ་ནྟོ་ཨ་རུ་ཎེ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ནྟ་སྶ ཙ ཡཱ་ཝ ཨ་ཉྙོ ནཱ་དྷི་ཊྛཱ་ཏི, ཏཱ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན. ཨ་ཉྙ་ཐཱ ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་རེ་ན ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་སྶཱ་ཏི ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་ཏོ ཡ་ཐཱ་རུ་ཏཾ་ཡེ་ཝ ས་ཏི ཝི་པྤ་ཝཱ་སེ ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་ཏོ ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་སེ ས་ཏི ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་ཏོ་ཏི.
ཨུ་དོ་སི་ཏ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.