༢. ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༧༠. ‘‘ཨོ་ཏི་ཎྞོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ་སྶ སེ་ཝ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཏཱ ད་སྶི་ཏཱ. ‘‘ཝི་པ་རི་ཎ་ཏེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན མཱ་ཏུ་གཱ་མེ་ན ས་དྡྷི’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ་སྶ ཝཱ་ཡཱ་མོ ད་སྶི་ཏོ. ‘‘ས་དྡྷི’’ནྟི ཧི པ་དཾ སཾ་ཡོ་གཾ དཱི་པེ་ཏི, སོ ཙ པ་ཡོ་གོ ས་མཱ་ག་མོ ཨ་ལླཱི་ཡ་ནཾ. ཀེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན? ཝི་པ་རི་ཎ་ཏེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན, ན པ་ཏྟ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཱ་དྷི་པྤཱ་ཡཱ་དི་ནཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ‘‘ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒཾ ས་མཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ་སྶ ཝཱ་ཡ་མ་ཏོ ཕ་སྶ་པ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ན་ནཱ ད་སྶི་ཏཱ ཧོ་ཏི. ཝཱ་ཡ་མི་ཏྭཱ ཕ་སྶཾ པ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ན་ནྟོ ཧི ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི ནཱ་མ. ཨེ་ཝ་མ་སྶ ཏི་ཝ་ངྒ་ས་མྤ་ཏྟི ད་སྶི་ཏཱ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ཨོ་ཏི་ཎྞོ. ཀེ་ན? ཝི་པ་རི་ཎ་ཏེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན ཡ་ཀྑཱ་དི་ནཱ ས་ཏྟོ ཝི་ཡ. ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཏྠེ ཝཱ ཨེ་ཏཾ ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨོ་ཏི་ཎྞོ ཝི་པ་རི་ཎ་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཀཱུ་པཱ་དིཾ ཝི་ཡ ས་ཏྟོ. ཨ་ཐ ཝཱ ‘‘རཱ་ག་ཏོ ཨུ་ཏྟི་ཎྞོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱི’’ཏི བྷི་ཀྑུ་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་པ་ག་ཏོ, ཏ་ཏོ ཨུ་ཏྟི་ཎྞཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཏོ ཝི་པ་རི་ཎ་ཏེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཏ་མེ་ཝ རཱ་གཾ ཨོ་ཏི་ཎྞོ. མཱ་ཏུ་གཱ་མེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ས་མཱི་པཾ ཨཱ་ག་ཏེ་ན, ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨུ་པ་ག་ཏེ་ན ཝཱ. ཨེ་ཏེ་ན མཱ་ཏུ་གཱ་མ་སྶ སཱ་ར་ཏྟ་ཏཱ ཝཱ ཧོ་ཏུ ཝི་ར་ཏྟ་ཏཱ ཝཱ, སཱ ཨི་དྷ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཱ, ན བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒེ ཝི་ཡ ཨུ་བྷི་ནྣཾ སཱ་ར་ཏྟ་ཏཱ་ཡ པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཨ་ཏྠི.
ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒནྟི ཨུ་བྷི་ནྣཾ ཀཱ་ཡཱ་ནཾ ས་མྤ་ཡོ་གཾ. པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ པ་ན ‘‘ས་མཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙཱ་རོ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ, ན ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒཾ. ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་སྶ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནཱ ཧི ‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙཱ་རོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ‘‘ཡོ སོ ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒོ ནཱ་མ, སོ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙཱ་རོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ པ་ར་ཏོ པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘སེ་ཝ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡོ, ན ཙ ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ་ཡ་མ་ཏི, ཕ་སྶཾ པ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི (པཱ་རཱ. ༢༧༩) ཝུ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི. ཕ་སྶ་པ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ན་ནཱ་ཡ ཧི སཾ་ས་གྒོ དཱི་པི་ཏོ. སོ ཙེ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙཱ་རོ ཧོ་ཏི, ཀ་ཐཾ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཧོ་ཏཱི་ཏི. སུ་ཝུ་ཏྟ་མེ་ཏཾ, ཀི་ནྟུ ‘‘ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒཾ ས་མཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻཱ’’ཏི པ་དཾ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙཱ་རོ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི ཨུ་བྷི་ནྣ་མྤི པ་དཱ་ནཾ སཱ་མ་ཉྙ་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཏྟཱ, ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཱ་བྷཱ་ཝེ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ‘‘སོ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙཱ་རོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ སི་ཡཱ.
‘‘ཧ་ཏྠ་གྒཱ་ཧཾ ཝཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཧ་ཏྠེ་ན ས་བྦོ་པི ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀོ ཀཱ་ཡོ ས་ངྒ་ཧི་ཏོ, ན བྷི་ནྣ་ས་ནྟཱ་ནོ ཏ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷོ ཧ་ཏྠཱ་ལ་ངྐཱ་རཱ་དི. ཝེ་ཎི་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཨ་ནུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀོ ཨ་བྷི་ནྣ་ས་ནྟཱ་ནོ ཀེ་ས་ལོ་མ་ན་ཁ་ད་ནྟཱ་དི་ཀོ ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡ་ཨུ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནོ ག་ཧི་ཏོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཨ་ནུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀེ་ན་པི ཀེ་ན་ཙི ཀེ་སཱ་དི་ནཱ ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀཾ ཝཱ ཨ་ནུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀཾ ཝཱ ཕུ་ས་ནྟོ་པི ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༢༧༤). ཏེ་ན ཨ་ནུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀཱ་ན་མྤི ཀེ་ས་ལོ་མཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ངྒ་བྷཱ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི ‘‘ཕ་སྶཾ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ཏི་ཝ་ངྒ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ. ཕ་སྶ་སྶ ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ན་ན་ཏོ དུ་ཝ་ངྒ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ དུ་ཀྐ་ཊ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ པཱ་ལི༹་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ན་ཡེ་ན ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཙེ? ན, ཏ་ད་ཏྠ་ཛཱ་ན་ན་ཏོ. ཕུ་ཊྛ་བྷཱ་ཝ་ཉྷི པ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ན་ནྟོ་པི ཕ་སྶཾ པ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཏི ནཱ་མ, ཨ་ཡ་མེ་ཀོ ཨ་ཏྠོ, ཏ་སྨཱ མཱ་ཏུ་གཱ་མ་སྶ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ ཀཱ་ཡ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ་ནཾ ཀེ་སཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཕུ་ཊྛ་བྷཱ་ཝཾ ཕུ་སི་ཏྭཱ ཏཾ སཱ་དི་ཡ་ནཾ ཕ་སྶཾ པ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཏི ནཱ་མ, ན ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙཱ་ཎུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨེ་ཝ. ཨ་ནེ་ཀ་ནྟི་ཀ་ཉྷེ་ཏྠ ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ. མཱ་ཏུ་གཱ་མ་སྶ ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀེ་ན ཀཱ་ཡེ་ན, ཨ་ནུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀེ་ན ཝཱ ཀཱ་ཡེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀ་ཀཱ་ཡེ ཕུ་ཊྛེ པ་ས་ནྣ་ཀཱ་ཡི་ནྡྲི་ཡོ ཙེ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏེ་ནེ་ཝ ཕ་སྶཾ པ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཏི ནཱ་མ སོ ཧོ་ཏི. ཨ་ནུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀ་ཀཱ་ཡོ, ལོ་ལུ་པྤོ ཨ་པྤ་ས་ནྣ་ཀཱ་ཡི་ནྡྲི་ཡོ ཝཱ ཧོ་ཏི, ཏི་མི་ར་ཝཱ་ཏེ་ན ཨུ་པ་ཧ་ཏ་ཀཱ་ཡོ ཝཱ ཏ་སྶ ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ནུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ན ཙ ཏེ་ན ཕ་སྶཾ པ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཏི ནཱ་མ, ཀེ་ཝ་ལཾ སེ་ཝ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཝཱ་ཡ་མི་ཏྭཱ ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནྟོ ཕ་སྶཾ པ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཏི ནཱ་མ མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན, ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒཾ ས་མཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻཱ་ཏི ཨི་མི་ནཱ་སྶ ཝཱ་ཡ་མ་ཏོ ཕ་སྶ་པ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ན་ནཱ ད་སྶི་ཏཱ’’ཏི. ཨ་པ་རོ་པི བྷི་ཀྑུ མཱ་ཏུ་གཱ་མ་སྶ ཀཱ་ཡ་པ་ཊི་བ་དྡྷེ་ན ཝཱ ནི་སྶ་གྒི་ཡེ་ན ཝཱ ཕུ་ཊྛོ ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ནྟེ་ན ཕ་སྶཾ པ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཏི ནཱ་མ, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ནེ་ཀ་ནྟི་ཀ་ཉྷེ་ཏྠ ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ’’ནྟི. ཨ་པ་རོ ཝ་ཏྠཾ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ ནི་དྡཱ་ཡ་ནྟཾ མཱ་ཏུ་གཱ་མཾ ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་རཱ་གེ་ན ཝ་ཏྠ་སྶ ཨུ་པ་རི་བྷཱ་གེ ས་ཎི་ཀཾ ཕུ་ས་ནྟོ ཝ་ཏྠ་ནྟ་རེ་ན ནི་ཀྑ་ནྟ་ལོ་མ་ས་མྥ་སྶཾ ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ན་ནྟོ་པི སེ་ཝ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ་ཡ་མི་ཏྭཱ ཕ་སྶཾ པ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཏི ནཱ་མ, ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ‘‘ནཱི་ལཾ གྷ་ཊྚེ་སྶཱ་མཱི་ཏི ཀཱ་ཡཾ གྷ་ཊྚེ་ཏི, ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ’’ཏི ཧི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཡཾ དུ་ཏི་ཡོ ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝཾ ཨ་ནེ་ཀ་ཏྠ་ཏྟཱ, ཨེ་ཝཾ དུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཏོ ཙ མཱ་ཏི་ཀཱ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཕ་སྶ་པ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ན་ནཾ ཨ་ངྒ་ནྟྭེ་ཝ ན ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྨི་ཉྷི ཝུ་ཏྟེ ཋཱ་ན་མེ་ཏཾ ཝི་ཛྫ་ཏི, ཡཾ བྷི་ཀྑུ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ་པི ན་ཁེ་ན ལོ་མེ་ན སཾ་ས་གྒོ དི་ཊྛོ, ན ཙ མེ ལོ་མ་གྷ་ཊྚ་ནེ་ན ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ, ཏི་མི་ར་ཝཱ་ཏ་ཐ་དྡྷ་ག་ཏྟོ ཙཱ་ཧཾ ན ཕ་སྶཾ པ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ནཱ་མཱི་ཏི ཨ་ནཱ་པ་ནྣ་ས་ཉྙཱི སི་ཡཱ་ཏི ན ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་པི་ཙ ‘‘ཕ་སྶཾ པ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ན ཙ ཕ་སྶཾ པ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི ཙ ཨེ་ཏེ་སཾ པ་དཱ་ནཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ སོ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ན ཏ་ད་ཏྠ་ཛཱ་ན་ན་ཏོ་ཏི ཀཱ་ར་ཎཾ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏཾ ཧོ་ཏི.
པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༧༡. ‘‘ར་ཏྟཾ ཙི་ཏྟཾ ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ ཝི་པ་རི་ཎ་ཏ’’ནྟི ཀི་ཉྩཱ་པི སཱ་མ་ཉྙེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ཝི་ནཱི་ཏ་ཝ་ཏྠཱུ་སུ ‘‘མཱ་ཏུ་ཡཱ མཱ་ཏུ་པེ་མེ་ན ཨཱ་མ་ས་ཏི…པེ… ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་རཱ་གེ་ནེ་ཝ ར་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཐཱ ‘‘མཱ་ཏུ་གཱ་མོ ནཱ་མ མ་ནུ་སྶི་ཏྠཱི’’ཏི ཀི་ཉྩཱ་པི ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཝི་ན་ཊྛི་ནྡྲི་ཡཱ་ཝ མ་ནུ་སྶི་ཏྠཱི ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏཱ ‘‘མ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི…པེ… ཨཱ་པ་ཏྟི ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་སྶཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ‘‘མ་ནུ་སྶི་ཏྠཱི’’ཏི ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ སི་དྡྷེ ‘‘ན ཡ་ཀྑཱི ན པེ་ཏཱི ན ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཝི་ན་ཊྛི་ནྡྲི་ཡཱ་པི ན ས་བྦཱ མ་ནུ་སྶ་ཝི་གྒ་ཧཱ ཨི་ཏྠཱི ཨི་དྷ མ་ནུ་སྶི་ཏྠཱི ནཱ་མ. ཡ་ཀྑི་ཨཱ་ད་ཡོ ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ ཛཱ་ཏི་སི་དྡྷེ་ན ཨི་དྡྷི་ཝི་སེ་སེ་ན ཨི་ཛ྄ཛྷ་ནྟི་ཡོ མ་ནུ་སྶ་ཝི་གྒ་ཧཱ་པི ཧོ་ནྟཱི་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏཱ་སུ ཡ་ཀྑཱི ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་ཝ་ཏྠུ ཧོ་ཏི ཝི་ནཱི་ཏ་ཝ་ཏྠཱུ་སུ ཡ་ཀྑི་ཡཱ ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒེ་ན ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་སྶ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཏ་ད་ནུ་ལོ་མ་ཏྟཱ པེ་ཏི་ཏྠཱི, དེ་ཝི་ཏྠཱི ཙ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་ཝ་ཏྠུ. ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏི་ཏྠཱི དུ་ཀྐ་ཊ་ཝ་ཏྠུ. ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏ་མ་ནུ་སྶ་ཝི་གྒ་ཧི་ཏྠཱི ཙ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་ཝ་ཏྠུ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨེ་ཀེ. ཝི་བྷ་ངྒེ པ་ན ‘‘མ་ནུ་སྶི་ཏྠཱི ཙ ཧོ་ཏི མ་ནུ་སྶི་ཏྠི་ས་ཉྙཱི’’ཏི པཱ་ལི༹་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ‘‘ཨི་ཏྠཱི ཙ ཧོ་ཏི ཡ་ཀྑི་ས་ཉྙཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནེ ས་ཏི ཡ་ཀྑི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ནི་ཏྠི་ཏཱ་པ་ས་ངྒ་ཏོ, ‘‘ཨི་ཏྠཱི ཙ ཧོ་ཏི ཨི་ཏྠི་ས་ཉྙཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མྷི ཡ་ཀྑི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ནྟོ་ཀ་ར་ཎེ ས་ཏི ཏཱ་སཾ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་ཝ་ཏྠུ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ས་ངྒ་ཏོ ཙ ཡ་ཀྑི་ཨཱ་ད་ཡོ ན ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨེ་ཀེ པ་ན ‘‘ཝི་ནཱི་ཏ་ཝ་ཏྠུ་མྷི ‘ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏི་ཏྠི་ཡཱ ཀཱ་ཡ…པེ… དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’ཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་མ་ནུ་སྶ་ཝི་གྒ་ཧཱ པཱ་ཀ་ཏི་ཀ་ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏི་ཏྠཱི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ, ཏ་སྨཱ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཝུ་ཏྟཾ. ‘ཨི་ཏྠཱི ཙ ཧོ་ཏི ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏ་ས་ཉྙཱི་ཏི ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏཱ ཙ ཧོ་ཏི ཨི་ཏྠི་ས་ཉྙཱི’ཏི་ཨཱ་དི་ཝཱ་རེ་སུ་པི པཱ་ཀ་ཏི་ཀ་ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏོ་ཝ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ, སོ ཙ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏ་པུ་རི་སོ་ཝ. ཏེ་ནེ་ཝ དུ་ཊྛུ་ལླ་ཝཱ་ཙཱ་ཨ་ཏྟ་ཀ་ཨཱ་མ་པཱ་རི་ཙ་རི་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སུ མ་ནུ་སྶ་པུ་རི་ས་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟ་ཝཱ་རཱ ཝི་ཡ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟ་ཝཱ་རཱ་པི ནཱ་ག་ཏཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཏ་ཐཱ པ་ཎྜ་ཀོ་ཏི ཨི་དྷ མ་ནུ་སྶ་པ་ཎྜ་ཀོ་ཝ, པུ་རི་སོ་ཏི ཙ ཨི་དྷ མ་ནུ་སྶ་པུ་རི་སོ་ཝ ཨཱ་ག་ཏོ, ཏ་སྨཱ ཨ་མ་ནུ་སྶི་ཏྠཱི ཨ་མ་ནུ་སྶ་པ་ཎྜ་ཀོ ཨ་མ་ནུ་སྶ་པུ་རི་སོ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏི་ཏྠཱི ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏ་པ་ཎྜ་ཀོ མ་ནུ་སྶཱ་མ་ནུ་སྶ་ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏ་ཨུ་བྷ་ཏོ་བྱ་ཉྫ་ན་ཀཱ ཙཱ་ཏི ཨ་ཊྛ ཛ་ནཱ ཨི་དྷ ནཱ་ག་ཏཱ, ཏེ་སཾ ཝ་སེ་ན ཝ་ཏྠུ་ས་ཉྙཱ་ཝི་མ་ཏི་བྷེ་ད་ཝ་སེ་ན ཨཱ་པ་ཏྟི་བྷེ་དཱ་བྷེ་ད་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ, ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཝཱ་ར་ག་ཎ་ནཱ ཙ ཨ་ས་མྨུ་ཡ྄ཧ་ནྟེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ, ཏ་ཐཱ ཏེ་སཾ དུ་ཀ་མི་སྶ་ཀཱ་དི་ཝཱ་རཱ, ཨཱ་པ་ཏྟི་ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་བྷེ་ད་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཙ. ‘‘ཏ་ཏྠ ཨ་མ་ནུ་སྶ་པ་ཎྜ་ཀ་ཨ་མ་ནུ་སྶ་པུ་རི་ས་ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏི་ཏྠི་ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏ་པ་ཎྜ་ཀཱ་ཏི ཙ་ཏྟཱ་རོ དུ་ཀྐ་ཊ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ, ཨ་མ་ནུ་སྶི་ཏྠི་མ་ནུ་སྶ་ཨུ་བྷ་ཏོ་བྱ་ཉྫ་ན་ཀཱ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ, ཨ་མ་ནུ་སྶ་ཨུ་བྷ་ཏོ་བྱ་ཉྫ་ན་ཀཱ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏ་ཨུ་བྷ་ཏོ་བྱ་ཉྫ་ན་ཀཱ དུ་ཀྐ་ཊ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ, པཱ་ལི༹་ཡཾ པ་ན ཨ་མ་ནུ་སྶི་ཏྠི་ཡཱ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཨ་མ་ནུ་སྶ་པ་ཎྜ་ཀཱ, ཨུ་བྷ་ཏོ་བྱ་ཉྫ་ན་ཀཱ པུ་རི་སཱ ཙ ནཱ་ག་ཏཱ. ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏི་ཏྠི་པ་ཎྜ་ཀ་ཨུ་བྷ་ཏོ་བྱ་ཉྫ་ན་ཀཱ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏ་པུ་རི་སེ་ན ས་མཱ་ན་ག་ཏི་ཀ་ཏྟཱ ནཱ་ག་ཏཱ, མ་ནུ་སྶ་ཨུ་བྷ་ཏོ་བྱ་ཉྫ་ན་ཀོ མ་ནུ་སྶ་པ་ཎྜ་ཀེ་ན ས་མཱ་ན་ག་ཏི་ཀ་ཏྟཱ ཨ་ནཱ་ག་ཏོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༢༨༡) པ་ན ‘‘ནཱ་ག་མཱ་ཎ་ཝི་ཀཱ་ཡ་པི སུ་པ་ཎྞ་མཱ་ཎ་ཝི་ཀཱ་ཡ་པི ཀི་ནྣ་རི་ཡཱ་པི གཱ་ཝི་ཡཱ་པི དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཏ་དེ་ཝ པ་མཱ་ཎ་ཏོ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.
ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཝི་ཙཱ་ར་ཎཱ – ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏ་སྶ ནི་སི་ནྣ་པ་རི་སཱ་ཡ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་སི་ཏ་བྦ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༨༣) ཨེ་ཏྠ ‘‘ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏོ་ཏི ཡ་སྶ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཱ’’ཏི (ཀ་ངྑཱ. ཨ་ཊྛ. ནི་དཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏ་མ་ནུ་སྶ་ཝི་གྒ་ཧོ པཱ་ཀ་ཏི་ཀ་ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏ་ཏོ ཝི་སི་ཊྛོ, ཏ་ཐཱ ཡ་ཀྑ་པེ་ཏ་ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏ་མ་ནུ་སྶ་ཝི་གྒ་ཧཱ་ནཾ ‘‘ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏ་སྶ ཙ དུ་ཀྑུ་པྤ་ཏྟི་ཡཾ ཨ་པི་ཙ དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཙ ‘‘པ་ཏ་ན་རཱུ་པཾ པ་མཱ་ཎཾ, ན མ་ར་ཎ་རཱུ་པ’’ནྟི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཝི་སེ་ས་ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཙ ‘‘ཨུ་བྷ་ཏོ ཨ་ཝ་སྶུ་ཏེ ཡ་ཀྑ་སྶ ཝཱ པེ་ཏ་སྶ ཝཱ པ་ཎྜ་ཀ་སྶ ཝཱ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏ་མ་ནུ་སྶ་ཝི་གྒ་ཧ་སྶ ཝཱ ཨ་དྷ་ཀྑ་ཀཾ ཨུ་བྦྷ་ཛཱ་ཎུ་མ་ཎྜ་ལཾ ཀཱ་ཡེ་ན ཀཱ་ཡཾ ཨཱ་མ་ས་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་སྶཱ’’ཏི (པཱ་ཙི. ༦༦༡) སཱ་མ་ཉྙེ་ན ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཙ སོ ཝི་སི་ཊྛོ་ཏི སི་དྡྷཾ. ཝི་སི་ཊྛ་ཏྟཱ ཙ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏ་མ་ནུ་སྶ་ཝི་གྒ་ཧི་ཏྠི་ཡཱ ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནྟ་སྶཱ་ཏི ཝི་སེ་སོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏ་ཏྠ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཝི་སེ་སེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ. ཡ་དི ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏ་མ་ནུ་སྶ་ཝི་གྒ་ཧི་ཏྠཱི་པི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ, རཱུ་པ་སཱ་མ་ཉྙེ་ན ས་ཉྙཱ་ཝི་རཱ་ག་ཏྟཱ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ དུ་ཊྛུ་ལླ་ཝཱ་ཙཱ་ཨ་ཏྟ་ཀཱ་མ་པཱ་རི་ཙ་རི་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སུ་པི སཱ ཝ་ཏྟ་བྦཱ བྷ་ཝེ་ཡྻ, སཱ ཙཱ་ནཱ་ག་ཏཱ. ས་རཱུ་པེ་ན སཾ་ཁི་ཏྟ་ཝཱ་ར་ཏྟཱ ནཱ་ག་ཏཱ་ཏི ཙེ? ཨི་ཏྠཱི ཙ ཧོ་ཏི ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏོ ཙ ཨུ་བྷི་ནྣཾ ཨི་ཏྠི་ས་ཉྙཱི་ཏི ཨི་དྷ ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ པུ་རི་ས་ལི་ངྒ་ནི་དྡེ་སོ ན ཡུ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏ་པུ་རི་སོ ཙ ཨི་དྷ ཨཱ་ག་ཏོ, ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏ་མ་ནུ་སྶ་ཝི་གྒ་ཧི་ཏྠི་ཡཱ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ་ཡ་པི དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ་ཏི ཨི་མ་སྶ ཝ་ཙ་ན་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་ཙྪཱ་ཡཱ པ་རི་ཡེ་སི་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨི་དཾ ན ཡུ་ཛྫ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ཨི་ཏྠཱི་ནཾ, པུ་རི་སཱ་ན་ཉྩ ཨེ་ཀ་ཏོ ཝ་ཙ་ནེ པུ་རི་ས་ལི་ངྒ་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨི་དྷ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏ་པུ་རི་ས་པ་ཎྜ་ཀི་ཏྠི་ཡོ ཏི་སྶོ་པི ཨེ་ཀ་ཏོ ས་མྤི་ཎྜེ་ཏྭཱ ‘‘ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ཏ་ཏྠ ཙ མ་ནུ་སྶ་ཝི་གྒ་ཧཱ་མ་ནུ་སྶ་ཝི་གྒ་ཧེ་སུ ཨི་ཏྠི་པ་ཎྜ་ཀ་པུ་རི་ས་ས་ཉྙི་ཏཱ ཡ་ཐཱ་ས་མྦྷ་ཝཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. དུ་ཊྛུ་ལླ་ཝཱ་ཙཱ་དི་སི་ཀྑཱ་པ་ད་དྭ་ཡེ ཝཱ་རཱ་ནཾ སཾ་ཁི་ཏྟ་ཏྟཱ པུ་རི་ས་ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏཱ་ད་ཡོ ནཱ་ག་ཏཱ. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་སུ ཨཱ་པ་ཏྟི, ཏ་ཐཱ ཏ་ཏྠཱ་པི. ཨ་ཉྙ་ཐཱ པུ་རི་སཾ ཨོ་བྷཱ་ས་ནྟ་སྶ ཙ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི པ་ཎྜ་ཀཾ ཨོ་བྷཱ་ས་ནྟ་སྶ ཙ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་ནྟི མཱ་ཏི་ཀཱ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྨཱ ཏེ ཝཱ་རཱ སཾ་ཁི་ཏྟཱ་ཏི པ་ཉྙཱ་ཡ་ནྟཱི་ཏི. ཝི་སེ་སོ ཙ པ་ཎྜ་ཀེ, པུ་རི་སེ, ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏེ ཙ ཨི་ཏྠི་ས་ཉྙི་སྶ ཨ་ཏྠི, ཏ་ཐཱ་པི ཏ་ཏྠ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ པ་མཱ་ཎ་ནྟི དྭི་ནྣ་མེ་ཏེ་སཾ ཝཱ་དཱ་ནཾ ཡ་ཏྠ ཡུ་ཏྟི ཝཱ ཀཱ་ར་ཎཾ ཝཱ ཨ་ཏི་རེ་ཀཾ དི་སྶ་ཏི, ཏཾ ཝི་ཙཱ་རེ་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨཱ་རི་ཙ་ཡོ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ སུ་ཊྛུ ཝི་ཙཱ་རེ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦཾ.
ཏ་ཏྠ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏ་ཝཱ་ར་ག་ཎ་ནཱ ཏཱ་ཝ ཨེ་ཝཾ ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ – ཨི་ཏྠི་མཱུ་ལ་ཀཱ པ་ཉྩ ཝཱ་རཱ པ་ཎྜ་ཀ་པུ་རི་ས་ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏ་མཱུ་ལ་ཀཱ ཙ པ་ཉྩ པ་ཉྩཱ་ཏི ཝཱི་ས་ཏི ཝཱ་རཱ ཨེ་ཀ་མཱུ་ལ་ཀཱ, ཏ་ཐཱ དུ་མཱུ་ལ་ཀཱ ཝཱི་ས་ཏི, མི་སྶ་ཀ་མཱུ་ལ་ཀཱ ཝཱི་ས་ཏཱི་ཏི ས་ཊྛི ཝཱ་རཱ, ཏཱ་ནི ཏཱི་ཎི ཝཱི་ས་ཏི་ཀཱ་ནི ཧོ་ནྟི. ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ ཝཱི་ས་ཏི་ཀེ ཨེ་ཀེ་ཀ་མཱུ་ལ་ཝཱ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀཱ་ཡེ་ན ཀཱ་ཡ་པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཝཱ་རཱ ཏ་ཡོ ཝུ་ཏྟཱ. སེ་སཱ ས་ཏྟ་པ་ཉྙཱ་ས ཝཱ་རཱ སཾ་ཁི་ཏྟཱ, ཏ་ཐཱ ཀཱ་ཡ་པ་ཊི་བ་དྡྷེ་ན ཀཱ་ཡ་ཝཱ་རཱ ཏ་ཡོ ཝུ་ཏྟཱ, སེ་སཱ སཾ་ཁི་ཏྟཱ, ཨེ་ཝཾ ཀཱ་ཡ་པ་ཊི་བ་དྡྷེ་ན ཀཱ་ཡ་པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཝཱ་རེ་པི ནི་སྶ་གྒི་ཡེ་ན ཀཱ་ཡ་ཝཱ་རེ་པི ནི་སྶ་གྒི་ཡེ་ན ཀཱ་ཡ་པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཝཱ་རེ་པི ནི་སྶ་གྒི་ཡེ་ན ནི་སྶ་གྒི་ཡ་ཝཱ་རེ་པི ཏ་ཡོ ཏ་ཡོ ཝཱ་རཱ ཝུ་ཏྟཱ, སེ་སཱ སཾ་ཁི་ཏྟཱ. ཨེ་ཝཾ ཚ་ནྣཾ ཏི་ཀཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨ་ཊྛཱ་ར་ས ཝཱ་རཱ ཨཱ་ག་ཏཱ་ཏི ས་རཱུ་པ་ཏོ ཝུ་ཏྟཱ, སེ་སཱ དྭེ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་སཱ་དྷི་ཀཱ་ནི ཏཱི་ཎི ཝཱ་ར་ས་ཏཱ་ནི སཾ་ཁི་ཏྟཱ་ནི. ཏ་ཏོ པ་རཾ མཱ་ཏུ་གཱ་མ་སྶ སཱ་ར་ཏྟ་པ་ཀྑེ ཀཱ་ཡེ་ན ཀཱ་ཡ་ནྟི ཨེ་ཀ་མེ་ཀཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟཱ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས ཝཱ་རཱ ཨཱ་ག་ཏཱ་ཏི ཨེ་ཀ་ཝཱི་ས་ཏི ཝཱ་རཱ ས་རཱུ་པེ་ན ཨཱ་ག་ཏཱ, ན་ཝ་ན་ཝུ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་ནི ཏཱི་ཎི ཝཱ་ར་ས་ཏཱ་ནི སཾ་ཁི་ཏྟཱ་ནི. ཏ་ཏོ པ་རཾ ཨཱ་པ་ཏྟཱ་ནཱ་པ་ཏྟི་དཱི་པ་ཀཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ སེ་ཝ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་མཱུ་ལ་ཀཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ མོ་ཀྑཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་མཱུ་ལ་ཀཱ་ཏི དྭེ ཙ་ཏུ་ཀྐཱ ཨཱ་ག་ཏཱ.
ཏ་ཏྠཱ་ཡཾ ཝི་སེ་སོ – ཡ་དི་དཾ མཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ པ་རཱ་མ་ས་ན་པ་དཾ, ཏེ་ན ཡ་སྨཱ ཨཱ་མ་ས་ནཱ་དཱི་ནི ཚུ་པ་ན་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ་ནི དྭཱ་ད་ས་པི པ་དཱ་ནི ག་ཧི་ཏཱ་ནི, ཏ་སྨཱ པ་དུ་དྡྷཱ་རཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨཱ་མ་ས་ནཱ པ་རཱ་མ་ས་ནཾ ཚུ་པ་ན’’ནྟི ཨཱ་ཧ. པ་རཱ་མ་ས་ནཾ ནཱ་མ ཨཱ་མ་ས་ནཱ. ‘‘ཚུ་པ་ན’’ནྟི ཧི ཝུ་ཏྟེ པ་རཱ་མ་ས་ན་མྤི ཝི་སུཾ ཨེ་ཀ་ཏྟཾ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨི་ཏྠཱི ཙ ཧོ་ཏི ཨི་ཏྠི་ས་ཉྙཱི ཙཱ་ཏི ཨི་མ་སྨིཾ པ་ཋ་མ་ཝཱ་རེ ཨེ་ཝ དྭཱ་ད་ས་པི ཨཱ་མ་ས་ནཱ་དཱི་ནི ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ད་སྶི་ཏཱ་ནི. ཏ་ཏོ པ་རཾ ཨཱ་དི་མྷི དྭེ པ་དཱ་ནཱི་ཏི ཙ་ཏྟཱ་རི པ་དཱ་ནི ཨཱ་ག་ཏཱ་ནི, ཨི་ཏ་རཱ་ནི སཾ་ཁི་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ནི་སྶ་གྒི་ཡེ་ན ཀཱ་ཡ་ཝཱ་རཱ་དཱི་སུ པ་ན ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨ་ལཱ་བྷ་ཏོ ཨཱ་མ་ས་ན་མེ་ཝེ་ཀཾ ཨཱ་ག་ཏཾ, ནེ་ཏ་རཱ་ནི. ‘‘ས་ཉྩོ་པེ་ཏི ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི པཱ་ཋོ, ས་ཉྩོ་པེ་ཏི ཙ. ག་ཎྛི་པ་དེ་སུ པ་ན ‘‘པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝཱཏི ར་ཛྫུ་ཝ་ཏྠཱ་དཱི་ཧི པ་རི་ཀྑི་པ་ནེ’’ཏི ཙ པ་ཙྪཱ ‘‘པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝཱཏི ས་མྨ་ས་ནཱ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཙ ‘‘ཝེ་ཎི་གྒཱ་ཧེ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཉྙ་ཏྟ་ཏྟཱ ལོ་མ་ཕུ་ས་ནེ་པི ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ’’ཏི ཙ ‘‘ཏཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏུཾ ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀེ་ན ཧཱིཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཙ ལི་ཁི་ཏཾ.
ཡ་ཐཱ་ནི་དྡི་ཊྛ་ནི་དྡེ་སེཏི ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཡ་ཐཱ་ནི་དྡི་ཊྛེ ནི་དྡེ་སེ. ‘‘ས་དི་སཾ ཨ་གྒ་ཧེ་སཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཏཱ་དི་སཾ ཨ་གྒ་ཧེ་སཱི་ཏི ག་རུ་ཀཾ ཏ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཡེ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་ཝི་བྷ་ངྒེ ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་ཏ་རོ་པི ཀཱ་ཡ་པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཚུ་པ་ན་ཀོ. ག་ཧ་ཎེ ཙཱཏི ག་ཧ་ཎཾ ཝཱ. ཝི་རཱ་གི་ཏེཏི ཝི་ར་དྡྷེ. སཱ་ར་ཏྟནྟི ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་རཱ་གེ་ན ར་ཏྟཾ, ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ‘‘མཱ་ཏུ་བྷ་གི་ནི་ཨཱ་དི་ཝི་ར་ཏྟཾ ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝི་ར་ཏྟཾ ཉཱ་ཏི་པེ་མ་ཝ་སེ་ན ག་ཎྷི, ཨེ་ཏྠ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཡུ་ཏྟཾ. ‘‘ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་རཱ་གཾ ཝཱ སཱ་ར་ཏྟཾ ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝི་ར་ཏྟཾ མཱ་ཏ་རཾ ག་ཎྷི, ཨ་ན་དྷི་པྤེ་ཏཾ ག་ཎྷི. ཨེ་ཏྠ མ་ཧཱ་སུ་མ་ཏྠེ་རཝཱ་དེ་ན ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ ‘‘ཀཱ་ཡཾ ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཀཱ་ཡ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་ནྟི ལ་དྡྷི་ཀ་ཏྟཱ. ‘‘ཨི་ཏྠཱི ཙ ཧོ་ཏི ཨི་ཏྠི་ས་ཉྙཱི སཱ་ར་ཏྟོ ཙ, བྷི་ཀྑུ ཙ ནཾ ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཀཱ་ཡེ་ན ཀཱ་ཡཾ ཨཱ་མ་ས་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་སྶཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༢༧༣) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ་པི ཁཱ་ཡ་ཏི. ‘‘ཝི་ར་ཏྟཾ ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི སཱ་ར་ཏྟཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཨེ་ཏྠ་པི ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ་ཝ ཁཱ་ཡ་ཏི ‘‘ནཱི་ལཾ གྷ་ཊྚེ་སྶཱ་མཱི’ཏི ཀཱ་ཡཾ གྷ་ཊྚེ་ཏི, ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ. ཨེ་ཏྠ པ་ན ‘‘ན པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་རཱ་ག་ཏྟཱ’’ཏི ཨ་ནུ་ག་ཎྛི་པ་དེ ཀཱ་ར་ཎཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ག་རུ་ཀཱ་པ་ཏྟི་བྷ་ཡེ་ན ‘ནཱི་ལ་མེ་ཝ གྷ་ཊྚེ་སྶཱ་མཱི’ཏི ཝཱ་ཡཱ་མ་ནྟོ ཀཱ་ཡཾ གྷ་ཊྚེ་ཏི, པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ཏ་སྶ ‘ཀཱ་ཡ་པ་ཊི་བ་དྡྷཾ གྷ་ཊྚེ་སྶཱ་མཱི’ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ དུ་ཀྐ་ཊེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི. དྷ་མྨ་སི་རི་ཏྠེ་རོ ‘‘ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ’’ཏི ཝ་ད་ཏི ཀི་ར. ‘‘ཨི་ཏྠི་ཨུ་བྷ་ཏོ་བྱ་ཉྫ་ན་ཀ་ཨི་ཏྠི་ཡཱ པུ་རི་ས་ཨུ་བྷ་ཏོ་བྱ་ཉྫ་ན་ཀ་པུ་རི་སེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཨཱ་པ་ཏྟི་བྷེ་དོ, ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒ་སྶ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཀཱ་ལེ་པི ཨི་ཏྠི་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི.
ཝི་ནཱི་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༨༡. ཏི་ཎ་ཎྜུ་པ་ཀནྟི ཧི་རི་ཝེ་རཱ་དི་མཱུ་ལཱ་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀ་ཏྟ་བྦཾ. ཏཱ་ལ་པ་ཎྞ་མུ་དྡི་ཀནྟི ཏཱ་ལ་པ་ཎྞ་མ་ཡཾ ཨ་ངྒུ་ལི་མུ་དྡི་ཀཾ, ཏེ་ན ཏཱ་ལ་པ་ཎྞ་མ་ཡཾ ཀ་ཊཾ, ཀ་ཊི་སུ་ཏྟ་ཀཾ, ཀ་ཎྞ་པི་ལ༹་ནྡྷ་ནཱ་དི ས་བྦཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི སི་དྡྷཾ. ཏ་མྦ་པ་ཎྞི་ཝཱ་སི་ནོ ཨི་ཏྠི་རཱུ་པཾ ལི་ཁི་ཏཾ, ཀ་ཊི་ཀ་པ་ཊ་ཉྩ ན ཚུ་པ་ནྟི ཀི་ར. ཨཱ་ཀ་ར་ཏོ མུ་ཏྟ་མ་ཏྟོ. ར་ཏ་ན་མི་སྶོཏི ཨ་ལ་ངྐཱ་ར་ཏྠཾ ཀ་ཏོ ཀ་ཉྩ་ན་ལ་ཏཱ་དི་ཝི་ན་དྡྷོ. སུ་ཝ་ཎྞེ་ན ས་དྡྷིཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ པ་ཙི་ཏྭཱཏི སུ་ཝ་ཎྞ་ར་སཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པ་ཙི་ཏྭཱ. བཱི་ཛ་ཏོ དྷཱ་ཏུ་པཱ་སཱ་ཎ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ. ཐེ་རོ ན ཀ་པྤ་ཏཱིཏི ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ པེ་སི་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ‘‘ཙེ་ཏི་ཡ་སྶ པཱུ་ཛཾ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཝ་ཊྚ་ཏི ཀི་ར. བུ་བྦུ་ལ༹་ཀཾ ཏཱ་ར་ཀཾ. ཨཱ་ར་ཀཱུ་ཊ་ལོ་ཧ་མྤི ཛཱ་ཏ་རཱུ་པ་ག་ཏི་ཀ་མེ་ཝ.
ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ཨ་ནྡྷ་ཀ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ –
‘‘ཨཱ་ར་ཀཱུ་ཊ་ལོ་ཧཾ སུ་ཝ་ཎྞ་ས་དི་ས་མེ་ཝ, སུ་ཝ་ཎྞཾ ཨ་ནུ་ལོ་མེ་ཏི, ཨ་ནཱ་མཱ་ས’’ནྟི.
‘‘བྷེ་ས་ཛྫ་ཏྠཱ་ཡ པ་ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ཀ་དེ་སོ་པི ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ཉ་ཏྭཱ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཾ.
ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.