༤. ཙ་ཏུ་ཏྠ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ
ཝ་གྒུ་མུ་དཱ་ཏཱི་རི་ཡ་བྷི་ཀྑུ་ཝ་ཏྠུ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༩༣. ཙ་ཏུ་ཏྠེ ཝ་གྒུ ཙ སཱ མོ་ད་ཡ་ཏི ཙ ས་ཏྟེ་ཏི ཝ་གྒུ་མུ་དཱ. ‘‘ཝ་གྒུ་མ་དཱ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ, ཏ་སྶ ཝ་གྒུ ཙ སཱ པ་ས་ནྣ་སུ་དྡྷ་ཏ་ར་ངྒ་ས་མི་དྡྷ་ཏྟཱ སུ་ཁུ་མཱ ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཝ་གྒུ་ཏྠ་ནི་ཏཱ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཏྠ་ནྟི ནཱི་ལུ་པྤ་ལ་ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ. མ་ད་སྶཱ་ཏི ཙ བ་ཧུ་ཁ་ཛྫ་བྷོ་ཛྫ་པཱ་ནཱ་དི་ས་མི་དྡྷཱ ན་དཱི ཚ་ཎ་དི་ཝ་སེ་སཱུ་ཏི ནི་རུ་ཏྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཝ་གྒུ པ་རི་སུ་དྡྷཱ་ཏི ལོ་ཀེ་ན ས་མྨ་ཏཱ་ཏི ཀི་ར ཨ་ཏྠོ. བྷཱ་སི་ཏོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི པཱ་ཋ་སེ་སོ.
༡༩༤-༥. ཝ་ཎྞ་ཝཱ ཝ་ཎྞ་ཝ་ནྟོ ཝ་ཎྞ་ཝ་ནྟཱ་ནཱི་ཏི་པི སི་ཛ྄ཛྷ་ཏི ཀི་ར བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ནེ་ན. ཡ་སྨཱ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ཨཱུ་ན་ཏྟཾ, པཱུ་ར་ཏྟཾ ཝཱ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨ་བྷི་ནི་ཝི་ཊྛོ་ཀཱ་ས་སྶ པ་རི་པུ་ཎྞ་ཏྟཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཚ་ཊྛ་སྶ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་ཊྛོ་ཀཱ་སོ ཧ་ད་ཡ་ཝ་ཏྠུ. ཙ་ཏུ་ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ཙ་ཀྐེ པཱ་ཀ་ཏི་ནྡྲི་ཡེ. ཨ་ཏྟ་ནོ ད་ཧ་ཏཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནཱ ད་ཧ་ཏི, ཨ་ཏྟ་ནཱ པ་ཊི་ཝི་དྡྷཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཝེ་དེ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ས་ནྟནྟི ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ. གོ་ཏྲ་བྷུ་ནོཏི གོ་ཏྟ་མ་ཏྟཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ཏྟཱ ནཱ་མ་མ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ས་ཝི་བྷ་ངྒ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༩༧. པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ ‘‘ཏི་སྶོ ཝི་ཛྫཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ནི པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི ཙེ? ན, ཏ་ཏྠེ་ཝ ‘‘ཡཾ ཉཱ་ཎཾ, ཏཾ ད་སྶ་ནཾ, ཡཾ ད་སྶ་ནཾ, ཏཾ ཉཱ་ཎ’’ནྟི ད་སྶ་ན་པ་དེ་ན ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཝི་ཛྫཱ་སཱི་སེ་ན པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནཾ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. དྷུ་རཾ ཀ་ཏྭཱཏི པུ་རི་མཾ ཀ་ཏྭཱ.
པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༩༩. ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་རཱ་གཱ་དཱི་ནཾ ཀཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ རཱ་གཱ་ད་ཡོ་ཝ ནི་མི་ཏྟཾ ནཱ་མ. ཏི་སྶ་ནྣ་ཉྩ ཝི་ཛྫཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཝི་ཛྫཱ་ནཾ ལཱ་བྷཱི་མྷཱི’’ཏི བྷ་ཎ་ཏི, པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ, ན ཝ་ཏྠུ་ཝི་ཛྫཱ་དཱི་ནཾ ཀི་ལེ་ས་ན་ཧཱ་ན་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ་ཁ་ཎ་ཏྟཱ ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨ་པྤ་ཝ་ཏྟི ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཙེ? ན, མ་གྒ་ཀི་ཙྩ་དཱི་པ་ན་ཏོ. ཏེ་ནེ་ཝ ‘‘མ་གྒེ་ན ཝི་ནཱ ན་ཏྠཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཙི་ཏྟནྟི ཙི་ཏྟ་སྶ ཝི་ག་ཏ་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཡཱ་ཝ་ཉྩ ཝི་ཛྫཱ ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ, ཏཱ་ཝ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎ་སྶ ལཱ་བྷཱི་མྷཱི’ཏི ཝ་ད་ནྟོ ཡ་དི ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི, སོ་པི ཙ ཏ་ཐཱ ཛཱ་ནཱ་ཏི, པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་མེ་ཝ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་སྶ་པི ཏཾ་ནཱ་མ་ཏྟཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ‘‘ཨ་ཝི་སེ་སེ་ནཱ་པི ཝ་ད་ཏོ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ཝུ་ཏྟནྟི ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏོ ‘པཱ་རཱ་ཛི་ཀ’ནྟི ཝ་ཏྟུཾ ཡུ་ཛྫ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཀིཾ ‘ཝི་ཛྫཱ་ནཾ ལཱ་བྷཱི་མྷཱི’ཏི བྷ་ཎ་ནྟོ་པི པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་མེ་ཝཱ’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ ཝ་ཏྠུ་ཝི་ཛྫཱ་དཱི་ནཾ ས་མྦྷ་ཝེ་པི ཏཱ་སཾ ཨ་ན་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝ་མི་དྷཱ་པི. ན ས་ཀྐཱ ཨ་ཉྙཾ པ་མཱ་ཎཾ ཀཱ་ཏུནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ གུ་ཎ་མཱ་རོ་ཙེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ལོ་ཀི་ཡེ་ན ས་མྨི་སྶཾ ཨ་ཏྠ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཾ ཝ་ད་ཏོ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ནྟི པ་མཱ་ཎཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ, ཨི་ཏ་ར་ཐཱ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨ་པ་རེ་ཧི ཝུ་ཏྟཾ, ‘‘ཏཾ པུ་བྦཱ་པ་ར་ཝི་རུ་དྡྷཾ, ཏ་སྨཱ ཝི་ཛྫཱ་ནི་ད་སྶ་ནཾ ཨི་དྷ ཨ་ནི་ད་སྶ་ནཾ སཱ་ས་ནེ ཝ་ཏྠུ་ཝི་ཛྫཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཛྫཱ་ཝི་དྷཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝཱ. བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཝི་བྷ་ཏྟ་ཁེ་ཏྟ་པ་དེ ཝཱ ཏེ་སཾ པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནཾ ཨ་ནཱ་མ་ཊྛ་ཏྟཱ ན ས་ཀྐཱ ཨ་ཉྙཾ པ་མཱ་ཎཾ ཀཱ་ཏུ’’ནྟི ལི་ཁི་ཏཾ. ‘‘པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ནཾ ལཱ་བྷཱི་མྷཱི’ཏི ཝུ་ཏྟེ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ ཡུ་ཏྟ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི, ཝི་ཙཱ་རེ་ཏ་བྦཾ. ཝཱི་མཾ་སི་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦནྟི ‘‘ཡོ ཏེ ཝི་ཧཱ་རེ ཝ་ས་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི སཾ་ས་ནྡ་ན་ཏོ པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཝ་ཙ་ན་ཏྟཱ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ས་མཱ་པ་ཛྫཱ་མཱི’ཏི ཝཱ ‘ལཱ་བྷཱི་མྷཱ་ཧཾ ཏ་སྶཱ’ཏི ཝཱ ཝ་ད་ཏོ་པཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ན་མྤི ‘‘ས་ཙེ པ་ན་སྶེ་ཝཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་མྤི ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ, སོ་པི ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་སེ་སཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏུ་མེ་ཝ ཝ་ད་ཏི. ‘‘ཡོ ཏེ ཝི་ཧཱ་རེ ཝ་ས་ཏཱི’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་ཧཾ-ཝ་ཙ་ནཱ་བྷཱ་ཝཱ པ་རི་ཡཱ་ཡོ ཡུ་ཛྫ་ཏི, ཨི་དྷ པ་ན ‘ལཱ་བྷཱི་མྷཱ་ཧཾ ཏ་སྶཱ’ཏི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ནི་དྡི་ས་ཏི, ཏ་སྨཱ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏུཾ ཡུ་ཏྟཾ ཝི་ཡཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ‘‘མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཱ་དི་ཝ་ཙ་ནཾ ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨེ་སུ ཨེ་ཀོ་པི ན ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ན ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, སུ་ཊྛུ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ. ཕ་ལ་ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ-པ་ད་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨེ་ཝ པཱ་ཋོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ, ཕ་ལ་ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ་པི ཨེ་ཀེ་ཀ་མྤི ཨེ་ཀེ་ཀ་ཕ་ལ་ཝ་སེ་ན པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
རཱ་ག་སྶ པ་ཧཱ་ནནྟི་ཨཱ་དི་ཏྟི་ཀེ ཀི་ལེ་ས་པྤ་ཧཱ་ན་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ པ་ན ཡ་སྨཱ མ་གྒེ་ན ཝི་ནཱ ན་ཏྠི. ཏ་ཏི་ཡ་མ་གྒེ་ན ཧི རཱ་ག་དོ་སཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཾ, ཙ་ཏུ་ཏྠེ་ན མོ་ཧ་སྶ, ཏ་སྨཱ ‘‘རཱ་གོ མེ པ་ཧཱི་ནོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ད་ཏོ་པི པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ. རཱ་གཱ ཙི་ཏྟཾ ཝི་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ཏཱཏི་ཨཱ་དི་ཏྟི་ཀེ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ‘‘རཱ་གཱ མེ ཙི་ཏྟཾ ཝི་ནཱི་ཝ་ར་ཎ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ད་ཏོ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་མེ་ཝཱ་ཏི. ཨ་ཀུ་པྤ་དྷ་མྨ་ཏྟཱཏི ཀེ་ཙི ཨུ་ཏྟ་ར་ཝི་ཧཱ་ར་ཝཱ་སི་ནོ. ཀ་སྨཱ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཙེ? ‘‘ཨི་ཏི ཛཱ་ནཱ་མི, ཨི་ཏི པ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཝ་ཙ་ནེ་ནེ་ཝ མཱ་ཏི་ཀཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ ‘‘ས་མཱ་པ་ཛྫིཾ, ས་མཱ་པ་ནྣོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘‘ཨ་ཏཱི་ཏ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ་མྷཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏོ་པི ཧོ་ཏཱུ་ཏི ཙེ? ན, ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཨ་ཏྠ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. ཀ་ཐཾ? ཨ་དྡྷཱ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ཝ་སེ་ན ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཏཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ཏི ཉཱ་པ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ, ན ཨ་ཏཱི་ཏ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ. ཨ་ཏཱི་ཏ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ ཧི པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘‘ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ.
༢༠༠. ‘‘ས་ཙེ་པི ན ཧོ་ཏི, པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་མེ་ཝཱ’’ཏི ཨ་ཊྛཱ་ན་པ་རི་ཀ་པྤ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཀི་ར. ‘‘ཨི་ཏི ཝཱ་ཙཱ ཏི་ཝ་ངྒི་ཀཱ’’ཏི ཝ་ཀྑ་ཏི. ན་ཏྠེ་ཏནྟི པུ་རི་མེ ས་ཏི པ་ཙྪི་མ་སྶཱ་བྷཱ་ཝཱ ས་མཱ་པ་ཛྫིཾ, ས་མཱ་པ་ནྣོ་ཏི ཨི་མེ་སཾ ཀི་ཉྩཱ་པི ཨ་ཏྠ་ཏོ ཀཱ་ལ་ཝི་སེ་སོ ན་ཏྠི, ཝ་ཙ་ན་ཝི་སེ་སོ པ་ན ཨ་ཏྠི ཨེ་ཝ.
༢༠༧. ཨུ་ཀྑེ་ཊི་ཏོཏི ཨུ་ཏྟཱ་སི་ཏོ. ཁི་ཊ ཨུ་ཏྲཱ་ས་ནེ.
སུ་དྡྷི་ཀ་ཝཱ་ར་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཝ་ཏྟུ་ཀཱ་མ་ཝཱ་ར་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཝི་ཉྙ་ཏྟི་པ་ཐེཏི ཝི་ཛཱ་ན་ན་ཊྛཱ་ནེ, ཏེ་ན ‘‘ཝི་ཉྙ་ཏྟི་པ་ཐ་མ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ བྷི་ཀྑུ དི་བྦཱ་ཡ སོ་ཏ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ སུ་ཏྭཱ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ན པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ནྟི དཱི་པེ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཛྷཱ་ནཾ ཀི་ར ས་མཱ་པ་ཛྫིནྟི ཨེ་ཏྠ སོ ཙེ ‘‘ཨེ་ས བྷི་ཀྑུ ཨ་ཏྟ་ནོ གུ་ཎ་དཱི་པ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ཏཱི’’ཏི ཛཱ་ནཱ་ཏི, པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་མེ་ཝ. ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ཙེ? པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཙྪཱ་ཡཱ ན དི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ.
ཝ་ཏྟུ་ཀཱ་མ་ཝཱ་ར་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་བྷེ་ད་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨ་ནུ་ལླ་པ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡོཏི ཡ་དི ཨུ་ལླ་པ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡོ བྷ་ཝེ་ཡྻ, དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨ་པ་རེ. ‘‘ཏཾ པ་ར་ཏོ ‘ནཱ་ཝུ་སོ, ས་ཀྐཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནེ་ན ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏུ’ནྟི ཝ་ཏྠུ་ནཱ སཾ་ས་ནྡི་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ.
པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཝི་ནཱི་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༢༥-༦. དུ་ཀྐ་ར ཨཱ་གཱ་ར ཨཱ་ཝ་ཊ་ཀཱ་མ ཨ་བྷི་ར་ཏི་ཝ་ཏྠཱུ་སུ ‘‘ཡ་དི ཨུ་ལླ་པ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡོ བྷ་ཝེ་ཡྻ, པཱ་རཱ་ཛི་ཀ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི, ཀཱ་ར་ཎཾ པ་ན དུ་དྡ་སཾ, ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ ཝི་ཡ, ཝཱི་མཾ་སི་ཏ་བྦཾ. ཡཱ་ནེ་ན ཝཱ ཨི་དྡྷི་ཡཱ ཝཱ ག་ཙྪ་ནྟོ་པི པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ནཱ་པ་ཛྫ་ཏཱིཏི པ་ད་སཱ ག་མ་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཀ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཀ་ཏཱ་ཡ ཡུ་ཛྫ་ཏི. ‘‘ཨ་པུ་བྦཾ་ཨ་ཙ་རི་མཾ ག་ཙྪ་ནྟོཏི ཧ་ཏྠ་པཱ་སཾ ཨ་ཝི་ཛ་ཧི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྶ ཧ་ཏྠཾ ག་ཎྷ་ནྟོ ཝི་ཡ ག་ཙྪ་ནྟོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་ཊྛེ་ཐ ཨེ་ཐ ག་ཙྪཱ་མཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ས་ཧ་ག་མ་ནེ པུ་བྦཱ་པ་རཱ ག་ཙྪ་ནྟོ་པི ནཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཏ་ཀྐོ. ཝ་ས་ནྟ་སྶཱཏི ཏ་ཐཱ ཝ་ས་ནྟོ ཙེ ཨུ་པཱ་ས་ཀེ་ན དི་སྶ་ཏི, པཱ་རཱ་ཛི་ཀོ ཧོ་ཏི. ‘‘ར་ཏྟིཾ ཝ་སི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟོ ན པཱ་རཱ་ཛི་ཀོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ནཱ་ནཱ་ཝེ་ར་ཛྫ་ཀཱཏི ནཱ་ནཱ་ཛ་ན་པ་ད་ཝཱ་སི་ནོ. ས་ངྒྷ་ལཱ་བྷོཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཌྜྷཾ ཨ་ཏྟ་ནོ པཱ་པུ་ཎ་ན་ཀོ་ཊྛཱ་སོ.
༢༢༨. ཨི་དྷཱཏི ‘‘ཀོ ནུ ཁོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟེ པ་ཉྷཱ་ཀ་མྨེ. དྷ་མྨ་དྷཱ་ཏུ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཾ.
༢༣༢. ན ཨུ་པྤ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱཏི ན སཱི་ཧོ་ཀྐ་ནྟ་ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་སྶ་རི. ཏ་སྨཱ ཨ་ནྟ་རཱ་བྷ་ཝ་བྷཱུ་ཏཱ ཨེ་ཀཱ ཨེ་ཝ ཛཱ་ཏཱི་ཏི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ནི་ག་མ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༣༣. ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ མཱ་ཏུ་གྷཱ་ཏ་ཀ་པི་ཏུ་གྷཱ་ཏ་ཀ་ཨ་ར་ཧ་ནྟ་གྷཱ་ཏ་ཀཱ ཏ་ཏི་ཡ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ཨཱ་པ་ནྣཱ. བྷི་ཀྑུ་ནི་དཱུ་ས་ཀོ, ལ་མྦི་ཨཱ་ད་ཡོ ཙ ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ཋ་མ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ཨཱ་པ་ནྣཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཀུ་ཏོ ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏཱི་ཏི ཙེ? ན, ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཱ་ཛཱ་ན་ན་ཏོ. མཱ་ཏུ་གྷཱ་ཏ་ཀཱ་ད་ཡོ ཧི ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨི་དྷཱ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ ཨེ་ཝ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ, ལ་མྦི་ཨཱ་ད་ཡོ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཀི་ཉྩཱ་པི པ་ཋ་མ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ, ཡ་སྨཱ ཨེ་ཀེ་ན པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨ་པ་ཊི་སེ་ཝི་ནོ ན ཧོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཝི་སུཾ ཝུ་ཏྟཱ. ‘‘ཨེ་ཀ་ཀ་མྨཾ ཨེ་ཀུ་དྡེ་སོ ས་མ་སི་ཀྑ་ཏཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་སཾ་ཝཱ་ས་སྶ ཨ་བྷ་བྦ་ཏཱ་མ་ཏྟཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཡ་ཐཱ པུ་རེ ཏ་ཐཱ པ་ཙྪཱ’’ཏི. ཨ་ཉྙ་ཐཱ ནེ་སཾ ས་མ་ཉྙཱ་ཡ་པ་ཊི་ཉྙཱ་ཡ་བྷི་ཀྑུ་བྷཱ་ཝོ་པི ན་ཏྠཱི་ཏི ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི.
ཙ་ཏུ་ཏྠ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཀ་ཎྜ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་ཀ་ཎྜོ
༡. སུ་ཀྐ་ཝི་སྶ་ཊྛི་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༣༥. ‘‘ཨོ་ཀྐ་མ་ནྟཱ་ན’’ནྟི པཱ་ཋོ. ཨེ་ཏྠཱ་ཧ – ‘‘ཡོ པ་ན བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི ཀཱ་ར་ཀོ ཨི་དྷ ཀ་སྨཱ ན ནི་དྡི་ཊྛོ་ཏི? ཨ་བྷི-ནི་དྡེ་སེ་ན ཨི་མ་སྶ སཱ་པེ་ཀྑཱ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ. ཀ་ཐཾ? ཀ་ཎྜུ་ཝ་ནཱ་དི་ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཙེ་ཏེ་ནྟ་སྶ ཀ་ཎྜུ་ཝ་ནཱ་དི་ཨུ་པ་ཀྐ་མེ་ན ཨུ་པ་ཀྐ་མ་ནྟ་སྶ, མེ་ཐུ་ན་རཱ་ག་ཝ་སེ་ན ཨཱུ་རུ་ཨཱ་དཱི་སུ དུ་ཀྐ་ཊ་ཝ་ཏྠཱུ་སུ, ཝ་ཎཱ་དཱི་སུ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་ཝ་ཏྠཱུ་སུ ཙ ཨུ་པ་ཀྐ་མ་ནྟ་སྶ སུ་ཀྐ་ཝི་སྶ་ཊྛི་ཡཱ ས་ཏི་པི ན ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ. མོ་ཙ་ན་སྶཱ་ད་ས་ངྑཱ་ཏཱ་དྷི་པྤཱ་ཡཱ་པེ་ཀྑཱ་ཝ སུ་ཀྐ་ཝི་སྶ་ཊྛི ས་ཏི ཨུ་པ་ཀྐ་མེ, ན ཨ་ཉྙ་ཐཱ ‘‘ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ན མོ་ཙ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་སྶཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ. ཏ་སྨཱ ཏ་ད་ཏྠ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཨི་དྷ ཀཱ་ར་ཀོ ན ནི་དྡི་ཊྛོ, ཨ་ཉྙ་ཐཱ ‘‘ཡོ པ་ན བྷི་ཀྑུ ས་ཉྩེ་ཏ་ནི་ཀཾ སུ་ཀྐ་ཝི་སྶ་ཊྛིཾ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻཱ’’ཏི ཀཱ་ར་ཀེ ནི་དྡི་ཊྛེ ‘‘ཙེ་ཏེ་ཏི ན ཨུ་པ་ཀྐ་མ་ཏི མུ་ཙྩ་ཏི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ན་ཝི་རོ་དྷོ. ‘‘ས་ཉྩེ་ཏ་ནི་ཀཱ་ཡ སུ་ཀྐ་ཝི་སྶ་ཊྛི་ཡཱ ཨ་ཉྙ་ཏྲ སུ་པི་ན་ནྟཱ’’ཏི བྷུ་མྨེ ནི་དྡི་ཊྛེ་པི སོ་ཝ ཝི་རོ་དྷོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏ་དུ་བྷ་ཡ་ཝ་ཙ་ན་ཀྐ་མཾ ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘ས་ཉྩེ་ཏ་ནི་ཀཱ སུ་ཀྐ་ཝི་སྶ་ཊྛི ཨ་ཉྙ་ཏྲ སུ་པི་ན་ནྟཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ནི་མི་ཏྟ་ཏྠེ བྷུ་མྨ་ཝ་ཙ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཧེ་ཏུ་ཏྠ་ནི་ཡ་མོ ན ཀ་ཏོ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨིཾ ཨ་ཀ་ཏེ ས་ཉྩེ་ཏ་ནི་ཀཱ སུ་ཀྐ་ཝི་སྶ་ཊྛི ཨ་ཉྙ་ཏྲ སུ་པི་ན་ནྟཱ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཱ་པ་ཏྟི, ཨུ་པ་ཀྐ་མེ ཨ་ས་ཏི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ དཱི་པི་ཏོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
༢༣༦-༧. ས་ཉྩེ་ཏ་ནི་ཀཱཏི ཨེ་ཏྠ པ་ཋ་མ་ཝི་གྒ་ཧེ་ན ཨུ་པ་ས་གྒ་སྶ སཱ་ཏྠ་ཀ་ཏཱ ད་སྶི་ཏཱ, དུ་ཏི་ཡེ་ན ཨི་ཀ་པ་ཙྩ་ཡ་སྶ. ཝཱ་ཏ་པི་ཏྟ་སེ་མྷ་རུ་ཧི་རཱ་དིཨཱ་ས་ཡ་བྷེ་ད་ཏོཏི ཨ་ཏྠོ. དྷཱ་ཏཱུཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་ད་ཡོ ཙ་ཏ་སྶོ, ཙ་ཀྑུ་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་ད་ཡོ ཝཱ ཨ་ཊྛཱ་ར་སཱ’’ཏི ག་ཎྛི་པ་དེ ལི་ཁི་ཏཾ. ཝ་ཏྠི་སཱི་སནྟི ཝ་ཏྠི་པུ་ཊ་སྶ སཱི་སཾ. ‘‘ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏ་སྶ མཱུ་ལཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ, ན ཨ་གྒ་སཱི་ས’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི. ཏ་ཐེ་ཝཱཏི ‘‘ནི་མི་ཏྟེ ཨུ་པ་ཀྐ་མ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དིཾ ག་ཎྷཱ་ཏི. ཏ་ཏོ མུ་ཙྩི་ཏྭཱཏི ‘‘ན ས་ཀ་ལ་ཀཱ་ཡ་ཏོ, ཏ་སྨཱ པ་ན ཋཱ་ནཱ ཙུ་ཏ་མ་ཏྟེ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ག་ཎྛི་པ་དེ ལི་ཁི་ཏཾ. ‘‘ད་ཀ་སོ་ཏཾ ཨོ་ཏི་ཎྞ་མ་ཏྟེ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ན ས་མེ་ཏཱི་ཏི ཙེ? ཏ་ཏོ ད་ཀ་སོ་ཏོ་རོ་ཧ་ཎ་ཉྩེ་ཏྠཱ་ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ནི་མི་ཏྟེ ཨུ་པ་ཀྐ་མཾ ཀ་ཏྭཱ སུ་ཀྐཾ ཋཱ་ནཱ ཙཱ་ཝེ་ཏྭཱ པུ་ན ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་ར་ཝ་སེ་ན ད་ཀ་སོ་ཏོ་རོ་ཧ་ཎཾ ནི་ཝཱ་རེ་ཏུཾ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་མཱི་ཏི. ཏ་ཏོ བ་ཧི ནི་ཀྑ་མ་ནྟེ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ, ཏ་ཐཱ་པི ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ ཨ་ནྟ་རཱ ད་ཀ་སོ་ཏ་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ ནི་ཝཱ་རེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ཏཱ་ཡ ‘‘ཨ་ནི་ཀྑ་ནྟེ ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཀ་སྨཱ? ཋཱ་ནཱ ཙུ་ཏ་ཉྷི ཨ་ཝ་སྶཾ ད་ཀ་སོ་ཏཾ ཨོ་ཏ་ར་ཏཱི་ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ག་ཎྛི་པ་དཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ས་མེ་ཏི. ཏ་ཏོ མུ་ཙྩི་ཏྭཱཏི ས་ཀ་ཊྛཱ་ན་ཏོ. ས་ཀ་ས་རཱི་ར་ཏོ ཧི བ་ཧི ནི་ཀྑ་ནྟ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏོ ‘‘བ་ཧི ནི་ཀྑ་ནྟེ ཝཱ ཨ་ནི་ཀྑ་ནྟེ ཝཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷེ་ཡྻ. ཡ་སྨཱ པ་ན ཏ་མྷཱ ཏ་མྷཱ ས་རཱི་ར་པ་དེ་སཱ ཙུ་ཏཾ ཨ་ཝ་སྶཾ ད་ཀ་སོ་ཏཾ ཨོ་ཏ་ར་ཏི, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ད་ཀ་སོ་ཏཾ ཨོ་ཏི་ཎྞ་མ་ཏྟེ’’ཏི, ཨི་མི་ནཱ ཙ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ པཱ་ཀ་ཊ་ཀཱ་ལཾ ད་སྶེ་ཏི, ཀིཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི? མོ་ཙ་ན་སྶཱ་དེ་ན ནི་མི་ཏྟེ ཨུ་པ་ཀྐ་མ་ཏོ སུ་ཀྐཾ བ་ཧུ་ཏ་ར་མྤི ས་རཱི་ར་པ་དེ་སཱ ཙུ་ཏཾ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ལ་གྒཱ་ཝ་སེ་སཾ ཡ་ཏྟ་ཀཾ ཨེ་ཀཱ ཁུ་དྡ་ཀ་མ་ཀྑི་ཀཱ པི་ཝེ་ཡྻ, ཏ་ཏྟ་ཀེ ད་ཀ་སོ་ཏཾ ཨོ་ཏི་ཎྞ་མ་ཏྟེ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཱ་པ་ཏྟི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི ཀ་ངྑཱ་ཝི་ཏ་ར་ཎི་ཡཾ (ཀ་ངྑཱ. ཨ་ཊྛ. སུ་ཀྐ་ཝི་སྶ་ཊྛི་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ‘‘ད་ཀ་སོ་ཏཾ ཨ་ནོ་ཏི་ཎྞེ་པི ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྟ་ཀ་སྶ བ་ཧི ནི་ཀྑ་མ་ནཾ ཨ་ས་ལླ་ཀྑེ་ནྟོ ‘‘ཙེ་ཏེ་ཏི ཨུ་པ་ཀྐ་མ་ཏི ན མུ་ཙྩ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་སྶཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་ནྟི ས་ཉྙཱ་ཡ དེ་སེ་ནྟོ་པི ན མུ་ཙྩ་ཏི, པ་སྶཱ་ཝ་མྤི ཝ་ཎྞ་ཏཾ པ་སྶི་ཏྭཱ ཝ་ཏྠི་ཀོ་ས་ག་ཏ་སྶ པི་ཙྪི་ལ་ཏཱ་ཡ ཝཱ ཉ་ཏྭཱ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཏ་ཏི་ཡ་ཏྠེ་ར་ཝཱ་དེ ཡུ་ཏྟི. ས་བྦཱ་ཙ་རི་ཡཱ ཨི་མེ ཨེ་ཝ ཏ་ཡོ ཐེ་རཱ, ཏེ་ས་མྤི ད་ཀ་སོ་ཏོ་རོ་ཧ་ཎཾ ནི་མི་ཏྟེ ཨུ་པ་ཀྐ་མ་ན་ནྟི ཨ་ཡཾ དུ་ཏི་ཡོ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏོ ཨེ་ཏྠ, ཨེ་ཝཾ ཨུ་པ་ཏི་སྶ་ཏྠེ་རོ ཝ་ད་ཏི ཀི་ར.
ཋཱ་ནཱ ཙུ་ཏ་ཉྷི ཨ་ཝ་སྶཾ ད་ཀ་སོ་ཏཾ ཨོ་ཏ་ར་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཋཱ་ནཱ ཙཱ་ཝ་ན་མ་ཏྟེ་ནེ་ཝེ་ཏྠ ཨཱ་པ་ཏྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ད་ཀ་སོ་ཏཾ ཨོ་ཏི་ཎྞེ ཨེ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི. སུ་ཀྐ་སྶ ཧི ས་ཀ་ལཾ ས་རཱི་རཾ ཋཱ་ནཾ, ཨ་ནོ་ཏི་ཎྞེ ཋཱ་ནཱ ཙུ་ཏཾ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝཱི་མཾ་སི་ཏ་བྦཾ. ཨཱ་བྷི་དྷ་མྨི་ཀ་ཏྟཱ ཐེ་ར་སྶ ‘‘སུ་ཀྐ་ཝི་སྶ་ཊྛི ནཱ་མ རཱ་ག་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ ཧོ་ཏཱི’’ཏི (ཀ་ཐཱ. ཨ་ཊྛ. ༣༠༧) ཀ་ཐཱ་ཝ་ཏྠུ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ས་མྦྷ་ཝོ ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནོ, ‘‘ཏཾ ཨ་སུ་ཙིཾ ཨེ་ཀ་དེ་སཾ མུ་ཁེ་ན ཨ་གྒ་ཧེ་སི, ཨེ་ཀ་དེ་སཾ ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏེ པ་ཀྑི་པཱི’’ཏི (པཱ་རཱ. ༥༠༣) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨུ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནོ ཙ དི་སྶ་ཏི, སོ ཙ ཁོ ཨ་ཝཱི་ཏ་རཱ་ག་སྶེ་ཝ ‘‘ཨ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ན་ཝ་ཀཱ་སོ ཡཾ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ཨ་སུ་ཙི མུ་ཙྩེ་ཡྻཱ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༥༣; ཀ་ཐཱ. ༣༡༣) ཝ་ཙ་ན་ཏོ. པ་རཱུ་པཱ་ཧཱ་ར་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཨ་ཏྠི ཏ་སྶ ཨཱ་ས་ཡོ་ཏི ཏ་སྶ སུ་ཀྐ་སྶ ཨུ་ཙྩཱ་ར་པ་སྶཱ་ཝཱ་ནཾ ཝི་ཡ པ་ཏི་ཊྛཱ་ནོ་ཀཱ་སོ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི (ཀ་ཐཱ. ཨ་ཊྛ. ༣༠༩) ཙ་ན་ཏོ ཏ་སྶ ཨཱ་ས་ཡོ་ཏི སི་དྡྷཾ. པཱ་ཀ་ཏི་ཀ་ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་རཱུ་པཾ ཝི་ཡ ཨ་སཾ་ས་ཊྛ་ཏྟཱ, ནི་ཀྑ་མ་ན་ཏོ ཙ ‘‘ཝ་ཏྠི་སཱི་སཾ, ཀ་ཊི, ཀཱ་ཡོ’’ཏི ཏི་དྷཱ སུ་ཀྐ་སྶ ཋཱ་ནཾ པ་ཀ་པྤེ་ནྟི ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ. ས་པྤ་ཝི་སཾ ཝི་ཡ ཏཾ ད་ཊྛ་བྦཾ, ན ཙ ཝི་ས་སྶ ཋཱ་ན་ནི་ཡ་མོ, ཀོ་དྷ་ཝ་སེ་ན ཕུ་ས་ནྟ་སྶ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝ་མ་སྶ ན ཙ ཋཱ་ན་ནི་ཡ་མོ, རཱ་ག་ཝ་སེ་ན ཨུ་པ་ཀྐ་མ་ནྟ་སྶ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཏ་ཀྐོ.
ཁོ་བྷ་ཀ་ར་ཎ་པ་ཙྩ་ཡོ ནཱ་མ བྷེ་ས་ཛྫ་སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ཧཱ་རཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡོ. སཾ་ས་གྒ་བྷེ་ད་ཏོ་པཱིཏི ཨེ་ཏེ་སུ དྭཱི་ཧི་པི ཏཱི་ཧི་པི. པ་ཧཱི་ན་ཝི་པ་ལླཱ་ས་ཏྟཱཏི ཨེ་ཏྠ ཡཾ ཀི་ཉྩི སུ་པི་ན་ནྟེ་ན སེ་ཀྑ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ པ་སྶ་ནྟི, ཏཾ ས་བྦཾ ཝི་པ་ལླ་ཏྠཾ ཨ་བྷཱུ་ཏ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཏ་ཏོ ‘‘ཡཾ པ་ན པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟ་ཏོ པ་སྶ་ཏི. ཏཾ ཨེ་ཀ་ནྟ་ས་ཙྩ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨི་དཾ ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཏ་སྨཱ ན ཝི་ས་ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. སོ ཧི ས་ཙྩོ ཝཱ ཧོ་ཏི, ཨ་ལི་ཀོ ཝཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཉྩེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ སི་ཡཱ, ‘‘ཨ་སེ་ཀྑཱ པ་ཧཱི་ན་ཝི་པ་ལླཱ་ས་ཏྟཱ ས་ཙྩ་མེ་ཝ པ་སྶ་ནྟི, ནཱ་ས་ཙྩ’’ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ. ཀི་ནྟུ ད་སྶ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཉྷི ཨ་བྷཱུ་ཏཾ, ཨ་པ་སྶ་ནྟོ་པི ཧི པ་སྶ་ནྟོ ཝི་ཡ ཨ་སུ་ཎ་ནྟོ་པི སུ་ཎ་ནྟོ ཝི་ཡ ཨ་མུ་ན་ནྟོ་པི མུ་ན་ནྟོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི. ས་ཙྩ་མྤི ཝི་པ་སྶ་ཏཱི་ཏི ནོ ཏ་ཀྐོ་ཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ. ཏཾ རཱུ་པ་ནི་མི་ཏྟཱ་དི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ན ཧོ་ཏི, ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ རཱུ་པ་ནི་མི་ཏྟཱ་དི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཀ་མྨ་ནི་མི་ཏྟ་ག་ཏི་ནི་མི་ཏྟ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི ཧི རཱུ་པ་ནི་མི་ཏྟཱ་དཱི་ནི བྷ་ཝ་ངྒ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི ཧོ་ནྟི ཨེ་ཝ. ཏ་ཏྠ ཀ་མྨ་ནི་མི་ཏྟ་མ་ཏཱི་ཏ་མེ་ཝ, ག་ཏི་ནི་མི་ཏྟཾ ཐོ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ སི་ཡཱ.
ཨཱི་དི་སཱ་ནཱིཏི པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ ཨ་ནུ་བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦ་པ་རི་ཀ་པྤི་ཏཱ་ག་ནྟུ་ཀ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་རཱུ་པ་ནི་མི་ཏྟཱ་དི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི, རཱ་གཱ་དི་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ནི ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. མ་ཀྐ་ཊ་སྶ ནི་དྡཱ ལ་ཧུ་པ་རི་ཝ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི. སོ ཧི རུ་ཀྑ་སཱ་ཁ་ཏོ པ་ཏ་ན་བྷ་ཡཱ ཨ་བྷི་ཀྑ་ཎཾ ཨུ་མྨཱི་ལ་ཏི ཙ སུ་པ་ཏི ཙ. མ་ནུ་སྶཱ ཀི་ཉྩཱ་པི པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨུ་མྨཱི་ལ་ནྟི སུ་བྱ་ཏྟ་ཏ་རཾ པ་ཊི་བུ་དྡྷཱ ཝི་ཡ པ་སྶ་ནྟི, ཨ་ཐ ཁོ པ་ཊི་བུ་དྡྷཱ་ནཾ པུ་ན་པྤུ་ནཾ བྷ་ཝ་ངྒོ་ཏ་ར་ཎཾ ཝི་ཡ སུ་པི་ན་ཀཱ་ལེ་པི ཏེ་སཾ བྷ་ཝ་ངྒོ་ཏ་ར་ཎཾ ཧོ་ཏི, ཡེ་ན ‘‘སུ་པ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ‘‘བྷ་ཝ་ངྒ་ཙི་ཏྟེ་ན ཧི སུ་པ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ བྷ་ཝ་ངྒོ་ཏ་ར་ཎཾ ཀ་ར་ཛ་ཀཱ་ཡ་སྶ ནི་རུ་སྶཱ་ཧ་ས་ནྟ་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཏྟཱ ‘‘ནི་དྡཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. སཱ ཀ་ར་ཛ་ཀཱ་ཡ་སྶ དུ་བྦ་ལ་བྷཱ་ཝེ་ན སུ་པི་ན་ད་སྶ་ན་ཀཱ་ལེ བྷ་ཝ་ངྒ་ཏོ ཨུ་ཏྟ་ར་ཎེ ས་ཏི་པི ནི་རུ་སྶཱ་ཧ་ས་ནྟ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ‘‘པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི ཙ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཡ་ཏོ ས་ཏྟཱ ‘‘པ་ཊི་བུ་དྡྷཱ’’ཏི ན ཝུ་ཙྩ་ནྟི, ཀ་ར་ཛ་ཀཱ་ཡ་སྶ ནི་རུ་སྶཱ་ཧ་ས་ནྟ་ས་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟི་ཏོ ཙ ཏ་ནྣི་སྶི་ཏཾ ཧ་ད་ཡ་ཝ་ཏྠུ ན སུ་པྤ་ས་ནྣཾ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏོ ཏ་ནྣི་སྶི་ཏཱ་པི ཙི་ཏྟ་པྤ་ཝ་ཏྟི ཨ་སུ་པྤ་ས་ནྣ་ཝ་ཊྚི་ནི་སྶི་ཏ་དཱི་པ་པྤ་བྷཱ ཝི་ཡ. ཏེ་ནེ་ཝ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘སྭཱ་ཡཾ དུ་བྦ་ལ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏྟཱ ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཏུཾ ཨ་ས་མ་ཏྠོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
ག་ཎྛི་པ་དེ པ་ན ‘‘དུ་བྦ་ལ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏྟཱ་ཏི སུ་པི་ནེ ཨུ་པ་ཊྛི་ཏཾ ནི་མི་ཏྟ་མྤི དུ་བྦ་ལ’’ནྟི ལི་ཁི་ཏཾ. ཏཾ ཨ་ནེ་ཀ་ཏྠཾ ས་བྦ་མྤི ནི་མི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ན ཙ དུ་བྦ་ལཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏྟཱ ཙེ་ཏ་ནཱ, ཏཱ་ཡ ཙི་ཏྟ་པྤ་ཝ་ཏྟི དུ་བྦ་ལཱ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ཡ, པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ཡ ཝཱ ཨ་དུ་བྦ་ལ་ཏྟཱ, ཨ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་ཡ དུ་བྦ་ལ་བྷཱ་ཝོ ན ཡུ་ཛྫ་ཏི ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ཨ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་ཡ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པ་བྷཱ་ཝཱ་ཡཱ་ཏི་རེ་ཀ་བ་ལ་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ. བྷཱ་ཝ་ནཱ་བ་ལ་ས་མ་པྤི་ཏ་ཉྷི ཙི་ཏྟཾ ཨ་རཱུ་པ་མྤི ས་མཱ་ནཾ ཨ་ཏི་བྷཱ་རི་ཡ་མྤི ཀ་ར་ཛ་ཀཱ་ཡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎེ་ནེ་ཝ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཾ པཱ་པེ་ཏྭཱ ཋ་པེ་ཏི. ཏ་པྤ་ཊི་བྷཱ་གཾ ཨ་ན་པྤི་ཏ་མྤི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཙི་ཏྟཾ ཀ་ར་ཛ་ཀཱ་ཡཾ ཨཱ་ཀཱ་སེ ལ་ངྒྷ་ན་ས་མ་ཏྠཾ ཀ་རོ་ཏི, པ་གེ་ཝེ་ཏ་རཾ. ཀིཾ པ་ནེ་ཏྠ ཏཾ ཨ་ནུ་མཱ་ན་ཀཱ་ར་ཎཾ, ཡེ་ན ཙི་ཏྟ་སྶེ་ཝ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ་ཏི པ་ཉྙཱ་ཡེ་ཡྻ ཙི་ཏྟཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝཱ ལ་དྡྷཱ་སེ་ཝ་ནཱ་དི་ཀི་རི་ཡཱ་ཝི་སེ་ས་ནི་བྦ་ཏྟི་ད་སྶ་ན་ཏོ, ཏ་སྨཱ དུ་བྦ་ལ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏྟཱ་ཏི དུ་བྦ་ལ་ཧ་ད་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏྟཱ་ཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཏ་ཀྐོ. ཨ་ཏྟ་ནོ མ་ནྡ་ཏི་ཀྑཱ་ཀཱ་རེ་ན ཏ་ནྣི་སྶི་ཏ་སྶ ཙི་ཏྟ་སྶ མ་ནྡ་ཏི་ཀྑ་བྷཱ་ཝ་ནི་པྥཱ་ད་ན་ས་མ་ཏྠ་ཉྩེ, ཧ་ད་ཡ་ཝ་ཏྠུ ཙ་ཀྑུ་སོ་ཏཱ་དི་ཝ་ཏྠུ ཝི་ཡ ཨི་ནྡྲི་ཡཾ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ན ཙེ་ཏཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཾ. ཡ་ཏོ དྷ་མྨ་ས་ངྒ་ཧེ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ་རཱུ་པ་པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨུ་དྡེ་སཱ་ར་ཧཾ ན ཛཱ་ཏཾ. ཨ་ནི་ནྡྲི་ཡ་ཏྟཱ ཧི ཏཾ ཀཱ་ཡི་ནྡྲི་ཡ་སྶ ཨ་ན་ནྟ་རཾ ན ཨུ་དྡི་ཊྛཾ, ཝ་ཏྠུ་རཱུ་པ་ཏྟཱ ཙ ཨ་ཝ་ཏྠུ་རཱུ་པ་སྶ ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་སྶ ཨ་ན་ནྟ་ར་མྤི ན ཨུ་དྡི་ཊྛཾ, ཏ་སྨཱ ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཏ་སྶ ཨ་སུ་པྤ་ས་ནྣ་ཏྟཱ ཏ་ནྣི་སྶི་ཏཱ ཙ ཙི་ཏྟ་པྤ་ཝ་ཏྟི ཨ་སུ་པྤ་ས་ནྣཱ ཧོ་ཏཱི’’ཏི, ཏཾ ན སི་དྡྷ་ནྟི ཙེ? སི་དྡྷ་མེ་ཝ ཨ་ནི་ནྡྲི་ཡཱ་ན་མྤི ས་པྤཱ་ཡཱ་ས་པྤཱ་ཡ་ཨུ་ཏུ་ཨཱ་ཧཱ་རཱ་དཱི་ནཾ པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ ས་མཱ་ཡོ་ག་ཏོ, ཙི་ཏྟ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་ཀཱ་ར་ད་སྶ་ན་ཏོ, པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏྟཱ ཙ. ཡ་སྨཱ ཨ་པྤ་ཊི་བུ་དྡྷོ་པི པ་ཊི་བུ་དྡྷཾ ཝི་ཡ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ མ་ཉྙ་ཏཱི་ཏི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཀ་ར་ཛ་ཀཱ་ཡ་སྶ ནི་རུ་སྶཱ་ཧ་ས་ནྟ་བྷཱ་ཝཱ་ཀཱ་ར་ཝི་སེ་སོ ནི་དྡཱ ནཱ་མ. སཱ ཙི་ཏྟ་སྶ བྷ་ཝ་ངྒོ་ཏ་ར་ཎཱ་ཀཱ་ར་ཝི་སེ་སེ་ན ཧོ་ཏི, ཏཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ས་ཏྟོ བྷ་ཝ་ངྒ་ཏོ ཨུ་ཏྟི་ཎྞོ སུ་པི་ནཾ པ་སྶ་ཏི, སོ ‘‘ཀ་པི་མི་དྡྷ་པ་རེ་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, སོ སུ་ཏྟོ ཨ་པྤ་ཊི་བུ་དྡྷོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ སཱ་དྷི་ཏོ ཧོ་ཏི.
ཡ་སྨཱ བྷ་ཝ་ངྒ་ཝཱ་ར་ནི་ར་ནྟ་ར་ཏཱ་ཡ ཨ་ཙྩ་ནྟ་སུ་ཏྟོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཡ་དི ཏཱ་ཝ སུ་ཏྟོ པ་སྶ་ཏི, ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་ཝི་རོ་དྷོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་སྨཱ པ་ན ནི་དྡཱ་ཀྑ་ཎེ ན པ་ཊི་བུ་དྡྷོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨ་ཐ པ་ཊི་བུ་དྡྷོ པ་སྶ་ཏི, ཝི་ན་ཡ་ཝི་རོ་དྷོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ, ཡ་སྨཱ ཙ ཨ་ཁཱི་ཎ་ནི་དྡོ, ཨ་ནོ་ཏི་ཎྞ་བྷ་ཝ་ངྒོ ཙ ཨ་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཀ་པི་མི་དྡྷ་པ་རེ་ཏོ པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཨ་ཡཾ ནེ་ཝ སུ་ཏྟོ ན པ་ཊི་བུ་དྡྷོ, ཨ་ཏྟ་ནཱ ཏཾ ནི་དྡཾ ཨ་ནོ་ཀྐ་ནྟོ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཙ ཨ་བྷི་དྷ་མྨོ, ཝི་ན་ཡོ, ནཱ་ག་སེ་ན་ཏྠེ་ར་ཝ་ཙ་ནཾ ཡུ་ཏྟི ཙཱ་ཏི ས་བྦཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སཾ་ས་ནྡི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཀ་པི་མི་དྡྷ་པ་རེ་ཏོཏི བྷ་ཝ་ངྒ་ཏོ ཨུ་ཏྟི་ཎྞ་ནི་དྡཱ་པ་རེ་ཏོ. སཱ ཧི ཨི་དྷ ཀ་པི་མི་དྡྷཾ ནཱ་མ. ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ མི་དྡྷཾ? ཡཱ ཀཱ་ཡ་སྶ ཨ་ཀ་ལྱ་ཏཱ ཨ་ཀ་མྨ་ཉྙ་ཏཱ…པེ… སུ་པ་ནཾ, ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི མི་དྡྷ’’ནྟི (དྷ. ས. ༡༡༦༣) ཨེ་ཝ་མཱ་ག་ཏཾ. ཨི་ད་ཉྷི ཨ་རཱུ་པཾ, ཨི་མ་སྶ ཕ་ལ་བྷཱུ་ཏོ ཀ་ར་ཛ་ཀཱ་ཡ་སྶ ཨ་ཀ་ལྱ་ཏཱ’པ་ཙ་ལཱ་ཡི་ཀཱ་སུ་པི ནི་དྡཱ་ཝི་སེ་སོ ཀཱ་ར་ཎོ་པ་ཙཱ་རེ་ན ‘‘ཀ་པི་མི་དྡྷ’’ནྟི པ་ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡ་ཉྩེ་ཝ ‘‘ཀ་པི་མི་དྡྷ་པ་རེ་ཏོ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, སུ་པི་ནཾ པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི (མི. པ. ༥.༣.༥ ཐོ་ཀཾ ཝི་ས་དི་སཾ) ཝུ་ཏྟ་ནྟི.
ཡཾ ཏཾ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཝུ་ཊྛཱ་ནནྟི ཨེ་ཏྠ ཡེ་ན ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨེ་ན ཏ་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ཧོ་ཏི, ཏཾ ཨི་དྷ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མ. ཨ་ཝ་ཡ་ཝེ ས་མཱུ་ཧ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན ཝཱཏི ཨེ་ཏྠ སཱ་ཁ་ཙྪེ་ད་ཀོ རུ་ཀྑ་ཙྪེ་ད་ཀོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི་ཨཱ་དི ནི་ད་སྶ་ནཾ, ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ནྡྷཱ་དི རུ་ལ༹ྷཱི་ས་དྡ་སྶ ནི་ད་སྶ་ནཾ. ན ཙ མ་ཡཱཏི ཝཱི་མཾ་ས་ན་པ་ད་སྶ ཏ་སྶ ཀི་རི་ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ, མོ་ཙ་ནེ ཙ ས་ནྣི་ཊྛཱ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ མུ་ཙྩ་ན་པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ཙཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
༢༤༠. གེ་ཧནྟི པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎཱ. ཝ་ན་བྷ་ངྒི་ཡནྟི པཱ་བྷ་ཏི་ཀཾ. ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱ་མུ་ཁེ་ན རཱ་གོ་ཝ ‘‘ཨ་སྶཱ་དོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ. སུ་པ་ནྟ་སྶ ཙཱཏི ཨི་དཾ ཀ་པི་མི་དྡྷ་པ་རེ་ཏོ ཝི་ཡ བྷ་ཝ་ངྒ་ས་ནྟ་ཏིཾ ཨ་ཝི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ སུ་པ་ནྟཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ནྟི, ཝཱི་མཾ་སི་ཏ་བྦཾ. ཛ་གྒ་ན་ཏྠཱ་ཡཱཏི སོ་དྷ་ན་ཏྠཱ་ཡ.
༢༦༦. ‘‘དཱ་རུ་དྷཱི་ཏ་ལི་ཀ་ལེ་པ་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏ་པ་ཊི་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ་པི དུ་ཀྐ་ཊ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི. ‘‘ཨུ་པྤ་ནྣེ པ་རི་ལཱ༹་ཧེ མོ་ཙ་ན་རཱ་ག་ཛོ’’ཏི ལི་ཁ་ནྟི. ཝཱ་ལི་ཀཱ་ཡ ཝཱ ‘‘ཧ་ཏྠི་ཀཱ་མཾ ན་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཝི་ཡ ‘‘ཨཱ་པ་ཏྟི ཏྭ’’ནྟི ས་བྦ་ཏྠ པཱ་ཋོ. ‘‘ཨེ་ཧི མེ ཏྭཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ སཱ་མ་ཎེ་ར, ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏཾ ག་ཎྷཱ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨ’’ནྟི་པི ཝ་ཏྟུཾ ཡུ་ཏྟཾ ཝི་ཡ དི་སྶ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ཨ་ཉྙཾ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཡཱ་པི ཨཱ་པ་ཏྟི སི་ཡཱ་ཏི ས་ངྐ་རཾ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཀེ་ཙི.
༢༦༧. ‘‘པུ་པྥཱ་ཝ་ལི་ཡཾ སཱ་ས་ཝ་ལི༹་ཡ’’ནྟི དུ་ཝི་དྷོ ཀི་ར.
སུ་ཀྐ་ཝི་སྶ་ཊྛི་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༧༠. ‘‘ཨོ་ཏི་ཎྞོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ་སྶ སེ་ཝ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཏཱ ད་སྶི་ཏཱ. ‘‘ཝི་པ་རི་ཎ་ཏེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན མཱ་ཏུ་གཱ་མེ་ན ས་དྡྷི’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ་སྶ ཝཱ་ཡཱ་མོ ད་སྶི་ཏོ. ‘‘ས་དྡྷི’’ནྟི ཧི པ་དཾ སཾ་ཡོ་གཾ དཱི་པེ་ཏི, སོ ཙ པ་ཡོ་གོ ས་མཱ་ག་མོ ཨ་ལླཱི་ཡ་ནཾ. ཀེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན? ཝི་པ་རི་ཎ་ཏེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན, ན པ་ཏྟ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཱ་དྷི་པྤཱ་ཡཱ་དི་ནཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ‘‘ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒཾ ས་མཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ་སྶ ཝཱ་ཡ་མ་ཏོ ཕ་སྶ་པ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ན་ནཱ ད་སྶི་ཏཱ ཧོ་ཏི. ཝཱ་ཡ་མི་ཏྭཱ ཕ་སྶཾ པ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ན་ནྟོ ཧི ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི ནཱ་མ. ཨེ་ཝ་མ་སྶ ཏི་ཝ་ངྒ་ས་མྤ་ཏྟི ད་སྶི་ཏཱ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ཨོ་ཏི་ཎྞོ. ཀེ་ན? ཝི་པ་རི་ཎ་ཏེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན ཡ་ཀྑཱ་དི་ནཱ ས་ཏྟོ ཝི་ཡ. ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཏྠེ ཝཱ ཨེ་ཏཾ ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨོ་ཏི་ཎྞོ ཝི་པ་རི་ཎ་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཀཱུ་པཱ་དིཾ ཝི་ཡ ས་ཏྟོ. ཨ་ཐ ཝཱ ‘‘རཱ་ག་ཏོ ཨུ་ཏྟི་ཎྞོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱི’’ཏི བྷི་ཀྑུ་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་པ་ག་ཏོ, ཏ་ཏོ ཨུ་ཏྟི་ཎྞཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཏོ ཝི་པ་རི་ཎ་ཏེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཏ་མེ་ཝ རཱ་གཾ ཨོ་ཏི་ཎྞོ. མཱ་ཏུ་གཱ་མེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ས་མཱི་པཾ ཨཱ་ག་ཏེ་ན, ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨུ་པ་ག་ཏེ་ན ཝཱ. ཨེ་ཏེ་ན མཱ་ཏུ་གཱ་མ་སྶ སཱ་ར་ཏྟ་ཏཱ ཝཱ ཧོ་ཏུ ཝི་ར་ཏྟ་ཏཱ ཝཱ, སཱ ཨི་དྷ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཱ, ན བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒེ ཝི་ཡ ཨུ་བྷི་ནྣཾ སཱ་ར་ཏྟ་ཏཱ་ཡ པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཨ་ཏྠི.
ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒནྟི ཨུ་བྷི་ནྣཾ ཀཱ་ཡཱ་ནཾ ས་མྤ་ཡོ་གཾ. པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ པ་ན ‘‘ས་མཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙཱ་རོ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ, ན ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒཾ. ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་སྶ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནཱ ཧི ‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙཱ་རོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ‘‘ཡོ སོ ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒོ ནཱ་མ, སོ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙཱ་རོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ པ་ར་ཏོ པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘སེ་ཝ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡོ, ན ཙ ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ་ཡ་མ་ཏི, ཕ་སྶཾ པ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི (པཱ་རཱ. ༢༧༩) ཝུ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི. ཕ་སྶ་པ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ན་ནཱ་ཡ ཧི སཾ་ས་གྒོ དཱི་པི་ཏོ. སོ ཙེ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙཱ་རོ ཧོ་ཏི, ཀ་ཐཾ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཧོ་ཏཱི་ཏི. སུ་ཝུ་ཏྟ་མེ་ཏཾ, ཀི་ནྟུ ‘‘ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒཾ ས་མཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻཱ’’ཏི པ་དཾ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙཱ་རོ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི ཨུ་བྷི་ནྣ་མྤི པ་དཱ་ནཾ སཱ་མ་ཉྙ་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཏྟཱ, ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཱ་བྷཱ་ཝེ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ‘‘སོ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙཱ་རོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ སི་ཡཱ.
‘‘ཧ་ཏྠ་གྒཱ་ཧཾ ཝཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཧ་ཏྠེ་ན ས་བྦོ་པི ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀོ ཀཱ་ཡོ ས་ངྒ་ཧི་ཏོ, ན བྷི་ནྣ་ས་ནྟཱ་ནོ ཏ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷོ ཧ་ཏྠཱ་ལ་ངྐཱ་རཱ་དི. ཝེ་ཎི་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཨ་ནུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀོ ཨ་བྷི་ནྣ་ས་ནྟཱ་ནོ ཀེ་ས་ལོ་མ་ན་ཁ་ད་ནྟཱ་དི་ཀོ ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡ་ཨུ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནོ ག་ཧི་ཏོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཨ་ནུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀེ་ན་པི ཀེ་ན་ཙི ཀེ་སཱ་དི་ནཱ ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀཾ ཝཱ ཨ་ནུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀཾ ཝཱ ཕུ་ས་ནྟོ་པི ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༢༧༤). ཏེ་ན ཨ་ནུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀཱ་ན་མྤི ཀེ་ས་ལོ་མཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ངྒ་བྷཱ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི ‘‘ཕ་སྶཾ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ཏི་ཝ་ངྒ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ. ཕ་སྶ་སྶ ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ན་ན་ཏོ དུ་ཝ་ངྒ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ དུ་ཀྐ་ཊ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ པཱ་ལི༹་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ན་ཡེ་ན ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཙེ? ན, ཏ་ད་ཏྠ་ཛཱ་ན་ན་ཏོ. ཕུ་ཊྛ་བྷཱ་ཝ་ཉྷི པ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ན་ནྟོ་པི ཕ་སྶཾ པ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཏི ནཱ་མ, ཨ་ཡ་མེ་ཀོ ཨ་ཏྠོ, ཏ་སྨཱ མཱ་ཏུ་གཱ་མ་སྶ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ ཀཱ་ཡ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ་ནཾ ཀེ་སཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཕུ་ཊྛ་བྷཱ་ཝཾ ཕུ་སི་ཏྭཱ ཏཾ སཱ་དི་ཡ་ནཾ ཕ་སྶཾ པ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཏི ནཱ་མ, ན ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙཱ་ཎུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨེ་ཝ. ཨ་ནེ་ཀ་ནྟི་ཀ་ཉྷེ་ཏྠ ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ. མཱ་ཏུ་གཱ་མ་སྶ ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀེ་ན ཀཱ་ཡེ་ན, ཨ་ནུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀེ་ན ཝཱ ཀཱ་ཡེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀ་ཀཱ་ཡེ ཕུ་ཊྛེ པ་ས་ནྣ་ཀཱ་ཡི་ནྡྲི་ཡོ ཙེ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏེ་ནེ་ཝ ཕ་སྶཾ པ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཏི ནཱ་མ སོ ཧོ་ཏི. ཨ་ནུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀ་ཀཱ་ཡོ, ལོ་ལུ་པྤོ ཨ་པྤ་ས་ནྣ་ཀཱ་ཡི་ནྡྲི་ཡོ ཝཱ ཧོ་ཏི, ཏི་མི་ར་ཝཱ་ཏེ་ན ཨུ་པ་ཧ་ཏ་ཀཱ་ཡོ ཝཱ ཏ་སྶ ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ནུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ན ཙ ཏེ་ན ཕ་སྶཾ པ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཏི ནཱ་མ, ཀེ་ཝ་ལཾ སེ་ཝ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཝཱ་ཡ་མི་ཏྭཱ ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནྟོ ཕ་སྶཾ པ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཏི ནཱ་མ མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན, ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒཾ ས་མཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻཱ་ཏི ཨི་མི་ནཱ་སྶ ཝཱ་ཡ་མ་ཏོ ཕ་སྶ་པ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ན་ནཱ ད་སྶི་ཏཱ’’ཏི. ཨ་པ་རོ་པི བྷི་ཀྑུ མཱ་ཏུ་གཱ་མ་སྶ ཀཱ་ཡ་པ་ཊི་བ་དྡྷེ་ན ཝཱ ནི་སྶ་གྒི་ཡེ་ན ཝཱ ཕུ་ཊྛོ ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ནྟེ་ན ཕ་སྶཾ པ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཏི ནཱ་མ, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ནེ་ཀ་ནྟི་ཀ་ཉྷེ་ཏྠ ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ’’ནྟི. ཨ་པ་རོ ཝ་ཏྠཾ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ ནི་དྡཱ་ཡ་ནྟཾ མཱ་ཏུ་གཱ་མཾ ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་རཱ་གེ་ན ཝ་ཏྠ་སྶ ཨུ་པ་རི་བྷཱ་གེ ས་ཎི་ཀཾ ཕུ་ས་ནྟོ ཝ་ཏྠ་ནྟ་རེ་ན ནི་ཀྑ་ནྟ་ལོ་མ་ས་མྥ་སྶཾ ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ན་ནྟོ་པི སེ་ཝ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ་ཡ་མི་ཏྭཱ ཕ་སྶཾ པ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཏི ནཱ་མ, ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ‘‘ནཱི་ལཾ གྷ་ཊྚེ་སྶཱ་མཱི་ཏི ཀཱ་ཡཾ གྷ་ཊྚེ་ཏི, ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ’’ཏི ཧི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཡཾ དུ་ཏི་ཡོ ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝཾ ཨ་ནེ་ཀ་ཏྠ་ཏྟཱ, ཨེ་ཝཾ དུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཏོ ཙ མཱ་ཏི་ཀཱ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཕ་སྶ་པ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ན་ནཾ ཨ་ངྒ་ནྟྭེ་ཝ ན ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྨི་ཉྷི ཝུ་ཏྟེ ཋཱ་ན་མེ་ཏཾ ཝི་ཛྫ་ཏི, ཡཾ བྷི་ཀྑུ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ་པི ན་ཁེ་ན ལོ་མེ་ན སཾ་ས་གྒོ དི་ཊྛོ, ན ཙ མེ ལོ་མ་གྷ་ཊྚ་ནེ་ན ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ, ཏི་མི་ར་ཝཱ་ཏ་ཐ་དྡྷ་ག་ཏྟོ ཙཱ་ཧཾ ན ཕ་སྶཾ པ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ནཱ་མཱི་ཏི ཨ་ནཱ་པ་ནྣ་ས་ཉྙཱི སི་ཡཱ་ཏི ན ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་པི་ཙ ‘‘ཕ་སྶཾ པ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ན ཙ ཕ་སྶཾ པ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི ཙ ཨེ་ཏེ་སཾ པ་དཱ་ནཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ སོ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ན ཏ་ད་ཏྠ་ཛཱ་ན་ན་ཏོ་ཏི ཀཱ་ར་ཎཾ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏཾ ཧོ་ཏི.
པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༧༡. ‘‘ར་ཏྟཾ ཙི་ཏྟཾ ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ ཝི་པ་རི་ཎ་ཏ’’ནྟི ཀི་ཉྩཱ་པི སཱ་མ་ཉྙེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ཝི་ནཱི་ཏ་ཝ་ཏྠཱུ་སུ ‘‘མཱ་ཏུ་ཡཱ མཱ་ཏུ་པེ་མེ་ན ཨཱ་མ་ས་ཏི…པེ… ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་རཱ་གེ་ནེ་ཝ ར་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཐཱ ‘‘མཱ་ཏུ་གཱ་མོ ནཱ་མ མ་ནུ་སྶི་ཏྠཱི’’ཏི ཀི་ཉྩཱ་པི ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཝི་ན་ཊྛི་ནྡྲི་ཡཱ་ཝ མ་ནུ་སྶི་ཏྠཱི ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏཱ ‘‘མ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི…པེ… ཨཱ་པ་ཏྟི ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་སྶཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ‘‘མ་ནུ་སྶི་ཏྠཱི’’ཏི ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ སི་དྡྷེ ‘‘ན ཡ་ཀྑཱི ན པེ་ཏཱི ན ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཝི་ན་ཊྛི་ནྡྲི་ཡཱ་པི ན ས་བྦཱ མ་ནུ་སྶ་ཝི་གྒ་ཧཱ ཨི་ཏྠཱི ཨི་དྷ མ་ནུ་སྶི་ཏྠཱི ནཱ་མ. ཡ་ཀྑི་ཨཱ་ད་ཡོ ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ ཛཱ་ཏི་སི་དྡྷེ་ན ཨི་དྡྷི་ཝི་སེ་སེ་ན ཨི་ཛ྄ཛྷ་ནྟི་ཡོ མ་ནུ་སྶ་ཝི་གྒ་ཧཱ་པི ཧོ་ནྟཱི་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏཱ་སུ ཡ་ཀྑཱི ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་ཝ་ཏྠུ ཧོ་ཏི ཝི་ནཱི་ཏ་ཝ་ཏྠཱུ་སུ ཡ་ཀྑི་ཡཱ ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒེ་ན ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་སྶ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཏ་ད་ནུ་ལོ་མ་ཏྟཱ པེ་ཏི་ཏྠཱི, དེ་ཝི་ཏྠཱི ཙ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་ཝ་ཏྠུ. ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏི་ཏྠཱི དུ་ཀྐ་ཊ་ཝ་ཏྠུ. ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏ་མ་ནུ་སྶ་ཝི་གྒ་ཧི་ཏྠཱི ཙ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་ཝ་ཏྠུ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨེ་ཀེ. ཝི་བྷ་ངྒེ པ་ན ‘‘མ་ནུ་སྶི་ཏྠཱི ཙ ཧོ་ཏི མ་ནུ་སྶི་ཏྠི་ས་ཉྙཱི’’ཏི པཱ་ལི༹་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ‘‘ཨི་ཏྠཱི ཙ ཧོ་ཏི ཡ་ཀྑི་ས་ཉྙཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནེ ས་ཏི ཡ་ཀྑི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ནི་ཏྠི་ཏཱ་པ་ས་ངྒ་ཏོ, ‘‘ཨི་ཏྠཱི ཙ ཧོ་ཏི ཨི་ཏྠི་ས་ཉྙཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མྷི ཡ་ཀྑི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ནྟོ་ཀ་ར་ཎེ ས་ཏི ཏཱ་སཾ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་ཝ་ཏྠུ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ས་ངྒ་ཏོ ཙ ཡ་ཀྑི་ཨཱ་ད་ཡོ ན ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨེ་ཀེ པ་ན ‘‘ཝི་ནཱི་ཏ་ཝ་ཏྠུ་མྷི ‘ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏི་ཏྠི་ཡཱ ཀཱ་ཡ…པེ… དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’ཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་མ་ནུ་སྶ་ཝི་གྒ་ཧཱ པཱ་ཀ་ཏི་ཀ་ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏི་ཏྠཱི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ, ཏ་སྨཱ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཝུ་ཏྟཾ. ‘ཨི་ཏྠཱི ཙ ཧོ་ཏི ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏ་ས་ཉྙཱི་ཏི ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏཱ ཙ ཧོ་ཏི ཨི་ཏྠི་ས་ཉྙཱི’ཏི་ཨཱ་དི་ཝཱ་རེ་སུ་པི པཱ་ཀ་ཏི་ཀ་ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏོ་ཝ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ, སོ ཙ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏ་པུ་རི་སོ་ཝ. ཏེ་ནེ་ཝ དུ་ཊྛུ་ལླ་ཝཱ་ཙཱ་ཨ་ཏྟ་ཀ་ཨཱ་མ་པཱ་རི་ཙ་རི་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སུ མ་ནུ་སྶ་པུ་རི་ས་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟ་ཝཱ་རཱ ཝི་ཡ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟ་ཝཱ་རཱ་པི ནཱ་ག་ཏཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཏ་ཐཱ པ་ཎྜ་ཀོ་ཏི ཨི་དྷ མ་ནུ་སྶ་པ་ཎྜ་ཀོ་ཝ, པུ་རི་སོ་ཏི ཙ ཨི་དྷ མ་ནུ་སྶ་པུ་རི་སོ་ཝ ཨཱ་ག་ཏོ, ཏ་སྨཱ ཨ་མ་ནུ་སྶི་ཏྠཱི ཨ་མ་ནུ་སྶ་པ་ཎྜ་ཀོ ཨ་མ་ནུ་སྶ་པུ་རི་སོ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏི་ཏྠཱི ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏ་པ་ཎྜ་ཀོ མ་ནུ་སྶཱ་མ་ནུ་སྶ་ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏ་ཨུ་བྷ་ཏོ་བྱ་ཉྫ་ན་ཀཱ ཙཱ་ཏི ཨ་ཊྛ ཛ་ནཱ ཨི་དྷ ནཱ་ག་ཏཱ, ཏེ་སཾ ཝ་སེ་ན ཝ་ཏྠུ་ས་ཉྙཱ་ཝི་མ་ཏི་བྷེ་ད་ཝ་སེ་ན ཨཱ་པ་ཏྟི་བྷེ་དཱ་བྷེ་ད་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ, ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཝཱ་ར་ག་ཎ་ནཱ ཙ ཨ་ས་མྨུ་ཡ྄ཧ་ནྟེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ, ཏ་ཐཱ ཏེ་སཾ དུ་ཀ་མི་སྶ་ཀཱ་དི་ཝཱ་རཱ, ཨཱ་པ་ཏྟི་ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་བྷེ་ད་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཙ. ‘‘ཏ་ཏྠ ཨ་མ་ནུ་སྶ་པ་ཎྜ་ཀ་ཨ་མ་ནུ་སྶ་པུ་རི་ས་ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏི་ཏྠི་ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏ་པ་ཎྜ་ཀཱ་ཏི ཙ་ཏྟཱ་རོ དུ་ཀྐ་ཊ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ, ཨ་མ་ནུ་སྶི་ཏྠི་མ་ནུ་སྶ་ཨུ་བྷ་ཏོ་བྱ་ཉྫ་ན་ཀཱ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ, ཨ་མ་ནུ་སྶ་ཨུ་བྷ་ཏོ་བྱ་ཉྫ་ན་ཀཱ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏ་ཨུ་བྷ་ཏོ་བྱ་ཉྫ་ན་ཀཱ དུ་ཀྐ་ཊ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ, པཱ་ལི༹་ཡཾ པ་ན ཨ་མ་ནུ་སྶི་ཏྠི་ཡཱ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཨ་མ་ནུ་སྶ་པ་ཎྜ་ཀཱ, ཨུ་བྷ་ཏོ་བྱ་ཉྫ་ན་ཀཱ པུ་རི་སཱ ཙ ནཱ་ག་ཏཱ. ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏི་ཏྠི་པ་ཎྜ་ཀ་ཨུ་བྷ་ཏོ་བྱ་ཉྫ་ན་ཀཱ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏ་པུ་རི་སེ་ན ས་མཱ་ན་ག་ཏི་ཀ་ཏྟཱ ནཱ་ག་ཏཱ, མ་ནུ་སྶ་ཨུ་བྷ་ཏོ་བྱ་ཉྫ་ན་ཀོ མ་ནུ་སྶ་པ་ཎྜ་ཀེ་ན ས་མཱ་ན་ག་ཏི་ཀ་ཏྟཱ ཨ་ནཱ་ག་ཏོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༢༨༡) པ་ན ‘‘ནཱ་ག་མཱ་ཎ་ཝི་ཀཱ་ཡ་པི སུ་པ་ཎྞ་མཱ་ཎ་ཝི་ཀཱ་ཡ་པི ཀི་ནྣ་རི་ཡཱ་པི གཱ་ཝི་ཡཱ་པི དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཏ་དེ་ཝ པ་མཱ་ཎ་ཏོ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.
ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཝི་ཙཱ་ར་ཎཱ – ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏ་སྶ ནི་སི་ནྣ་པ་རི་སཱ་ཡ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་སི་ཏ་བྦ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༨༣) ཨེ་ཏྠ ‘‘ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏོ་ཏི ཡ་སྶ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཱ’’ཏི (ཀ་ངྑཱ. ཨ་ཊྛ. ནི་དཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏ་མ་ནུ་སྶ་ཝི་གྒ་ཧོ པཱ་ཀ་ཏི་ཀ་ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏ་ཏོ ཝི་སི་ཊྛོ, ཏ་ཐཱ ཡ་ཀྑ་པེ་ཏ་ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏ་མ་ནུ་སྶ་ཝི་གྒ་ཧཱ་ནཾ ‘‘ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏ་སྶ ཙ དུ་ཀྑུ་པྤ་ཏྟི་ཡཾ ཨ་པི་ཙ དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཙ ‘‘པ་ཏ་ན་རཱུ་པཾ པ་མཱ་ཎཾ, ན མ་ར་ཎ་རཱུ་པ’’ནྟི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཝི་སེ་ས་ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཙ ‘‘ཨུ་བྷ་ཏོ ཨ་ཝ་སྶུ་ཏེ ཡ་ཀྑ་སྶ ཝཱ པེ་ཏ་སྶ ཝཱ པ་ཎྜ་ཀ་སྶ ཝཱ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏ་མ་ནུ་སྶ་ཝི་གྒ་ཧ་སྶ ཝཱ ཨ་དྷ་ཀྑ་ཀཾ ཨུ་བྦྷ་ཛཱ་ཎུ་མ་ཎྜ་ལཾ ཀཱ་ཡེ་ན ཀཱ་ཡཾ ཨཱ་མ་ས་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་སྶཱ’’ཏི (པཱ་ཙི. ༦༦༡) སཱ་མ་ཉྙེ་ན ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཙ སོ ཝི་སི་ཊྛོ་ཏི སི་དྡྷཾ. ཝི་སི་ཊྛ་ཏྟཱ ཙ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏ་མ་ནུ་སྶ་ཝི་གྒ་ཧི་ཏྠི་ཡཱ ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནྟ་སྶཱ་ཏི ཝི་སེ་སོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏ་ཏྠ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཝི་སེ་སེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ. ཡ་དི ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏ་མ་ནུ་སྶ་ཝི་གྒ་ཧི་ཏྠཱི་པི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ, རཱུ་པ་སཱ་མ་ཉྙེ་ན ས་ཉྙཱ་ཝི་རཱ་ག་ཏྟཱ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ དུ་ཊྛུ་ལླ་ཝཱ་ཙཱ་ཨ་ཏྟ་ཀཱ་མ་པཱ་རི་ཙ་རི་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སུ་པི སཱ ཝ་ཏྟ་བྦཱ བྷ་ཝེ་ཡྻ, སཱ ཙཱ་ནཱ་ག་ཏཱ. ས་རཱུ་པེ་ན སཾ་ཁི་ཏྟ་ཝཱ་ར་ཏྟཱ ནཱ་ག་ཏཱ་ཏི ཙེ? ཨི་ཏྠཱི ཙ ཧོ་ཏི ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏོ ཙ ཨུ་བྷི་ནྣཾ ཨི་ཏྠི་ས་ཉྙཱི་ཏི ཨི་དྷ ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ པུ་རི་ས་ལི་ངྒ་ནི་དྡེ་སོ ན ཡུ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏ་པུ་རི་སོ ཙ ཨི་དྷ ཨཱ་ག་ཏོ, ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏ་མ་ནུ་སྶ་ཝི་གྒ་ཧི་ཏྠི་ཡཱ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ་ཡ་པི དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ་ཏི ཨི་མ་སྶ ཝ་ཙ་ན་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་ཙྪཱ་ཡཱ པ་རི་ཡེ་སི་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨི་དཾ ན ཡུ་ཛྫ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ཨི་ཏྠཱི་ནཾ, པུ་རི་སཱ་ན་ཉྩ ཨེ་ཀ་ཏོ ཝ་ཙ་ནེ པུ་རི་ས་ལི་ངྒ་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨི་དྷ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏ་པུ་རི་ས་པ་ཎྜ་ཀི་ཏྠི་ཡོ ཏི་སྶོ་པི ཨེ་ཀ་ཏོ ས་མྤི་ཎྜེ་ཏྭཱ ‘‘ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ཏ་ཏྠ ཙ མ་ནུ་སྶ་ཝི་གྒ་ཧཱ་མ་ནུ་སྶ་ཝི་གྒ་ཧེ་སུ ཨི་ཏྠི་པ་ཎྜ་ཀ་པུ་རི་ས་ས་ཉྙི་ཏཱ ཡ་ཐཱ་ས་མྦྷ་ཝཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. དུ་ཊྛུ་ལླ་ཝཱ་ཙཱ་དི་སི་ཀྑཱ་པ་ད་དྭ་ཡེ ཝཱ་རཱ་ནཾ སཾ་ཁི་ཏྟ་ཏྟཱ པུ་རི་ས་ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏཱ་ད་ཡོ ནཱ་ག་ཏཱ. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་སུ ཨཱ་པ་ཏྟི, ཏ་ཐཱ ཏ་ཏྠཱ་པི. ཨ་ཉྙ་ཐཱ པུ་རི་སཾ ཨོ་བྷཱ་ས་ནྟ་སྶ ཙ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི པ་ཎྜ་ཀཾ ཨོ་བྷཱ་ས་ནྟ་སྶ ཙ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་ནྟི མཱ་ཏི་ཀཱ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྨཱ ཏེ ཝཱ་རཱ སཾ་ཁི་ཏྟཱ་ཏི པ་ཉྙཱ་ཡ་ནྟཱི་ཏི. ཝི་སེ་སོ ཙ པ་ཎྜ་ཀེ, པུ་རི་སེ, ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏེ ཙ ཨི་ཏྠི་ས་ཉྙི་སྶ ཨ་ཏྠི, ཏ་ཐཱ་པི ཏ་ཏྠ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ པ་མཱ་ཎ་ནྟི དྭི་ནྣ་མེ་ཏེ་སཾ ཝཱ་དཱ་ནཾ ཡ་ཏྠ ཡུ་ཏྟི ཝཱ ཀཱ་ར་ཎཾ ཝཱ ཨ་ཏི་རེ་ཀཾ དི་སྶ་ཏི, ཏཾ ཝི་ཙཱ་རེ་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨཱ་རི་ཙ་ཡོ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ སུ་ཊྛུ ཝི་ཙཱ་རེ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦཾ.
ཏ་ཏྠ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏ་ཝཱ་ར་ག་ཎ་ནཱ ཏཱ་ཝ ཨེ་ཝཾ ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ – ཨི་ཏྠི་མཱུ་ལ་ཀཱ པ་ཉྩ ཝཱ་རཱ པ་ཎྜ་ཀ་པུ་རི་ས་ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏ་མཱུ་ལ་ཀཱ ཙ པ་ཉྩ པ་ཉྩཱ་ཏི ཝཱི་ས་ཏི ཝཱ་རཱ ཨེ་ཀ་མཱུ་ལ་ཀཱ, ཏ་ཐཱ དུ་མཱུ་ལ་ཀཱ ཝཱི་ས་ཏི, མི་སྶ་ཀ་མཱུ་ལ་ཀཱ ཝཱི་ས་ཏཱི་ཏི ས་ཊྛི ཝཱ་རཱ, ཏཱ་ནི ཏཱི་ཎི ཝཱི་ས་ཏི་ཀཱ་ནི ཧོ་ནྟི. ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ ཝཱི་ས་ཏི་ཀེ ཨེ་ཀེ་ཀ་མཱུ་ལ་ཝཱ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀཱ་ཡེ་ན ཀཱ་ཡ་པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཝཱ་རཱ ཏ་ཡོ ཝུ་ཏྟཱ. སེ་སཱ ས་ཏྟ་པ་ཉྙཱ་ས ཝཱ་རཱ སཾ་ཁི་ཏྟཱ, ཏ་ཐཱ ཀཱ་ཡ་པ་ཊི་བ་དྡྷེ་ན ཀཱ་ཡ་ཝཱ་རཱ ཏ་ཡོ ཝུ་ཏྟཱ, སེ་སཱ སཾ་ཁི་ཏྟཱ, ཨེ་ཝཾ ཀཱ་ཡ་པ་ཊི་བ་དྡྷེ་ན ཀཱ་ཡ་པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཝཱ་རེ་པི ནི་སྶ་གྒི་ཡེ་ན ཀཱ་ཡ་ཝཱ་རེ་པི ནི་སྶ་གྒི་ཡེ་ན ཀཱ་ཡ་པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཝཱ་རེ་པི ནི་སྶ་གྒི་ཡེ་ན ནི་སྶ་གྒི་ཡ་ཝཱ་རེ་པི ཏ་ཡོ ཏ་ཡོ ཝཱ་རཱ ཝུ་ཏྟཱ, སེ་སཱ སཾ་ཁི་ཏྟཱ. ཨེ་ཝཾ ཚ་ནྣཾ ཏི་ཀཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨ་ཊྛཱ་ར་ས ཝཱ་རཱ ཨཱ་ག་ཏཱ་ཏི ས་རཱུ་པ་ཏོ ཝུ་ཏྟཱ, སེ་སཱ དྭེ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་སཱ་དྷི་ཀཱ་ནི ཏཱི་ཎི ཝཱ་ར་ས་ཏཱ་ནི སཾ་ཁི་ཏྟཱ་ནི. ཏ་ཏོ པ་རཾ མཱ་ཏུ་གཱ་མ་སྶ སཱ་ར་ཏྟ་པ་ཀྑེ ཀཱ་ཡེ་ན ཀཱ་ཡ་ནྟི ཨེ་ཀ་མེ་ཀཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟཱ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས ཝཱ་རཱ ཨཱ་ག་ཏཱ་ཏི ཨེ་ཀ་ཝཱི་ས་ཏི ཝཱ་རཱ ས་རཱུ་པེ་ན ཨཱ་ག་ཏཱ, ན་ཝ་ན་ཝུ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་ནི ཏཱི་ཎི ཝཱ་ར་ས་ཏཱ་ནི སཾ་ཁི་ཏྟཱ་ནི. ཏ་ཏོ པ་རཾ ཨཱ་པ་ཏྟཱ་ནཱ་པ་ཏྟི་དཱི་པ་ཀཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ སེ་ཝ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་མཱུ་ལ་ཀཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ མོ་ཀྑཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་མཱུ་ལ་ཀཱ་ཏི དྭེ ཙ་ཏུ་ཀྐཱ ཨཱ་ག་ཏཱ.
ཏ་ཏྠཱ་ཡཾ ཝི་སེ་སོ – ཡ་དི་དཾ མཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ པ་རཱ་མ་ས་ན་པ་དཾ, ཏེ་ན ཡ་སྨཱ ཨཱ་མ་ས་ནཱ་དཱི་ནི ཚུ་པ་ན་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ་ནི དྭཱ་ད་ས་པི པ་དཱ་ནི ག་ཧི་ཏཱ་ནི, ཏ་སྨཱ པ་དུ་དྡྷཱ་རཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨཱ་མ་ས་ནཱ པ་རཱ་མ་ས་ནཾ ཚུ་པ་ན’’ནྟི ཨཱ་ཧ. པ་རཱ་མ་ས་ནཾ ནཱ་མ ཨཱ་མ་ས་ནཱ. ‘‘ཚུ་པ་ན’’ནྟི ཧི ཝུ་ཏྟེ པ་རཱ་མ་ས་ན་མྤི ཝི་སུཾ ཨེ་ཀ་ཏྟཾ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨི་ཏྠཱི ཙ ཧོ་ཏི ཨི་ཏྠི་ས་ཉྙཱི ཙཱ་ཏི ཨི་མ་སྨིཾ པ་ཋ་མ་ཝཱ་རེ ཨེ་ཝ དྭཱ་ད་ས་པི ཨཱ་མ་ས་ནཱ་དཱི་ནི ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ད་སྶི་ཏཱ་ནི. ཏ་ཏོ པ་རཾ ཨཱ་དི་མྷི དྭེ པ་དཱ་ནཱི་ཏི ཙ་ཏྟཱ་རི པ་དཱ་ནི ཨཱ་ག་ཏཱ་ནི, ཨི་ཏ་རཱ་ནི སཾ་ཁི་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ནི་སྶ་གྒི་ཡེ་ན ཀཱ་ཡ་ཝཱ་རཱ་དཱི་སུ པ་ན ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨ་ལཱ་བྷ་ཏོ ཨཱ་མ་ས་ན་མེ་ཝེ་ཀཾ ཨཱ་ག་ཏཾ, ནེ་ཏ་རཱ་ནི. ‘‘ས་ཉྩོ་པེ་ཏི ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི པཱ་ཋོ, ས་ཉྩོ་པེ་ཏི ཙ. ག་ཎྛི་པ་དེ་སུ པ་ན ‘‘པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝཱཏི ར་ཛྫུ་ཝ་ཏྠཱ་དཱི་ཧི པ་རི་ཀྑི་པ་ནེ’’ཏི ཙ པ་ཙྪཱ ‘‘པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝཱཏི ས་མྨ་ས་ནཱ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཙ ‘‘ཝེ་ཎི་གྒཱ་ཧེ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཉྙ་ཏྟ་ཏྟཱ ལོ་མ་ཕུ་ས་ནེ་པི ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ’’ཏི ཙ ‘‘ཏཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏུཾ ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀེ་ན ཧཱིཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཙ ལི་ཁི་ཏཾ.
ཡ་ཐཱ་ནི་དྡི་ཊྛ་ནི་དྡེ་སེཏི ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཡ་ཐཱ་ནི་དྡི་ཊྛེ ནི་དྡེ་སེ. ‘‘ས་དི་སཾ ཨ་གྒ་ཧེ་སཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཏཱ་དི་སཾ ཨ་གྒ་ཧེ་སཱི་ཏི ག་རུ་ཀཾ ཏ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཡེ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་ཝི་བྷ་ངྒེ ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་ཏ་རོ་པི ཀཱ་ཡ་པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཚུ་པ་ན་ཀོ. ག་ཧ་ཎེ ཙཱཏི ག་ཧ་ཎཾ ཝཱ. ཝི་རཱ་གི་ཏེཏི ཝི་ར་དྡྷེ. སཱ་ར་ཏྟནྟི ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་རཱ་གེ་ན ར་ཏྟཾ, ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ‘‘མཱ་ཏུ་བྷ་གི་ནི་ཨཱ་དི་ཝི་ར་ཏྟཾ ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝི་ར་ཏྟཾ ཉཱ་ཏི་པེ་མ་ཝ་སེ་ན ག་ཎྷི, ཨེ་ཏྠ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཡུ་ཏྟཾ. ‘‘ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་རཱ་གཾ ཝཱ སཱ་ར་ཏྟཾ ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝི་ར་ཏྟཾ མཱ་ཏ་རཾ ག་ཎྷི, ཨ་ན་དྷི་པྤེ་ཏཾ ག་ཎྷི. ཨེ་ཏྠ མ་ཧཱ་སུ་མ་ཏྠེ་རཝཱ་དེ་ན ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ ‘‘ཀཱ་ཡཾ ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཀཱ་ཡ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་ནྟི ལ་དྡྷི་ཀ་ཏྟཱ. ‘‘ཨི་ཏྠཱི ཙ ཧོ་ཏི ཨི་ཏྠི་ས་ཉྙཱི སཱ་ར་ཏྟོ ཙ, བྷི་ཀྑུ ཙ ནཾ ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཀཱ་ཡེ་ན ཀཱ་ཡཾ ཨཱ་མ་ས་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་སྶཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༢༧༣) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ་པི ཁཱ་ཡ་ཏི. ‘‘ཝི་ར་ཏྟཾ ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི སཱ་ར་ཏྟཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཨེ་ཏྠ་པི ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ་ཝ ཁཱ་ཡ་ཏི ‘‘ནཱི་ལཾ གྷ་ཊྚེ་སྶཱ་མཱི’ཏི ཀཱ་ཡཾ གྷ་ཊྚེ་ཏི, ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ. ཨེ་ཏྠ པ་ན ‘‘ན པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་རཱ་ག་ཏྟཱ’’ཏི ཨ་ནུ་ག་ཎྛི་པ་དེ ཀཱ་ར་ཎཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ག་རུ་ཀཱ་པ་ཏྟི་བྷ་ཡེ་ན ‘ནཱི་ལ་མེ་ཝ གྷ་ཊྚེ་སྶཱ་མཱི’ཏི ཝཱ་ཡཱ་མ་ནྟོ ཀཱ་ཡཾ གྷ་ཊྚེ་ཏི, པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ཏ་སྶ ‘ཀཱ་ཡ་པ་ཊི་བ་དྡྷཾ གྷ་ཊྚེ་སྶཱ་མཱི’ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ དུ་ཀྐ་ཊེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི. དྷ་མྨ་སི་རི་ཏྠེ་རོ ‘‘ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ’’ཏི ཝ་ད་ཏི ཀི་ར. ‘‘ཨི་ཏྠི་ཨུ་བྷ་ཏོ་བྱ་ཉྫ་ན་ཀ་ཨི་ཏྠི་ཡཱ པུ་རི་ས་ཨུ་བྷ་ཏོ་བྱ་ཉྫ་ན་ཀ་པུ་རི་སེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཨཱ་པ་ཏྟི་བྷེ་དོ, ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒ་སྶ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཀཱ་ལེ་པི ཨི་ཏྠི་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི.
ཝི་ནཱི་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༨༡. ཏི་ཎ་ཎྜུ་པ་ཀནྟི ཧི་རི་ཝེ་རཱ་དི་མཱུ་ལཱ་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀ་ཏྟ་བྦཾ. ཏཱ་ལ་པ་ཎྞ་མུ་དྡི་ཀནྟི ཏཱ་ལ་པ་ཎྞ་མ་ཡཾ ཨ་ངྒུ་ལི་མུ་དྡི་ཀཾ, ཏེ་ན ཏཱ་ལ་པ་ཎྞ་མ་ཡཾ ཀ་ཊཾ, ཀ་ཊི་སུ་ཏྟ་ཀཾ, ཀ་ཎྞ་པི་ལ༹་ནྡྷ་ནཱ་དི ས་བྦཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི སི་དྡྷཾ. ཏ་མྦ་པ་ཎྞི་ཝཱ་སི་ནོ ཨི་ཏྠི་རཱུ་པཾ ལི་ཁི་ཏཾ, ཀ་ཊི་ཀ་པ་ཊ་ཉྩ ན ཚུ་པ་ནྟི ཀི་ར. ཨཱ་ཀ་ར་ཏོ མུ་ཏྟ་མ་ཏྟོ. ར་ཏ་ན་མི་སྶོཏི ཨ་ལ་ངྐཱ་ར་ཏྠཾ ཀ་ཏོ ཀ་ཉྩ་ན་ལ་ཏཱ་དི་ཝི་ན་དྡྷོ. སུ་ཝ་ཎྞེ་ན ས་དྡྷིཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ པ་ཙི་ཏྭཱཏི སུ་ཝ་ཎྞ་ར་སཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པ་ཙི་ཏྭཱ. བཱི་ཛ་ཏོ དྷཱ་ཏུ་པཱ་སཱ་ཎ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ. ཐེ་རོ ན ཀ་པྤ་ཏཱིཏི ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ པེ་སི་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ‘‘ཙེ་ཏི་ཡ་སྶ པཱུ་ཛཾ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཝ་ཊྚ་ཏི ཀི་ར. བུ་བྦུ་ལ༹་ཀཾ ཏཱ་ར་ཀཾ. ཨཱ་ར་ཀཱུ་ཊ་ལོ་ཧ་མྤི ཛཱ་ཏ་རཱུ་པ་ག་ཏི་ཀ་མེ་ཝ.
ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ཨ་ནྡྷ་ཀ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ –
‘‘ཨཱ་ར་ཀཱུ་ཊ་ལོ་ཧཾ སུ་ཝ་ཎྞ་ས་དི་ས་མེ་ཝ, སུ་ཝ་ཎྞཾ ཨ་ནུ་ལོ་མེ་ཏི, ཨ་ནཱ་མཱ་ས’’ནྟི.
‘‘བྷེ་ས་ཛྫ་ཏྠཱ་ཡ པ་ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ཀ་དེ་སོ་པི ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ཉ་ཏྭཱ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཾ.
ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. དུ་ཊྛུ་ལླ་ཝཱ་ཙཱ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༨༣. ཏ་ཏི་ཡེ ཏ་ཡོ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་ཝཱ་རཱ ཏ་ཡོ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་ཝཱ་རཱ ཏ་ཡོ དུ་ཀྐ་ཊ་ཝཱ་རཱ ཏ་ཡོ ཀཱ་ཡ་པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཝཱ་རཱ་ཏི དྭཱ་ད་ས ཝཱ་རཱ ས་རཱུ་པེ་ན ཨཱ་ག་ཏཱ. ཏ་ཏྠ ཏ་ཡོ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་ཝཱ་རཱ དུ་ཏི་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཏི་ཎྞཾ ཝཱི་ས་ཏི་ཀཱ་ནཾ ཨེ་ཀེ་ཀ་མཱུ་ལཱ ཝཱ་རཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ, ཏ་སྨཱ ཨི་དྷ ཝི་སེ་སཱ་ཏི པ་ཎྞཱ་ས ཝཱ་རཱ སཾ་ཁི་ཏྟཱ ཧོ་ནྟི, ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཨི་ཏྠཱི ཙ ཧོ་ཏི ཝེ་མ་ཏི་ཀོ སཱ་ར་ཏྟོ ཙ, བྷི་ཀྑུ ཙ ནཾ ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཝ་ཙྩ་མ་གྒཾ པ་སྶཱ་ཝ་མ་གྒཾ ཨཱ་དི་སྶ ཝ་ཎྞ་མྤི བྷ་ཎ་ཏི…པེ… ཨཱ་པ་ཏྟི ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་སྶ. ཨི་ཏྠཱི ཙ ཧོ་ཏི པ་ཎྜ་ཀ་པུ་རི་ས་ས་ཉྙཱི ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏ་ས་ཉྙཱི སཱ་ར་ཏྟོ ཙ, བྷི་ཀྑུ ཙ ནཾ ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཝ་ཙྩ་མ་གྒཾ པ་སྶཱ་ཝ་མ་གྒཾ ཨཱ་དི་སྶ ཝ་ཎྞ་མྤི བྷ་ཎ་ཏི ཨ་ཀྐོ་ས་ཏི་པི, ཨཱ་པ་ཏྟི ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་སྶ. པ་ཎྜ་ཀོ ཙ ཧོ་ཏི པ་ཎྜ་ཀ་ས་ཉྙཱི སཱ་ར་ཏྟོ ཙ, བྷི་ཀྑུ ཙ ནཾ པ་ཎྜ་ཀ་སྶ ཝ་ཙྩ་མ་གྒཾ ཨཱ་དི་སྶ ཝ་ཎྞ་མྤི བྷ་ཎ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་སྶཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ནཾ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཊྛཱ་ནཱ་ནཾ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་ཏཱ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻ, ན ཙཱ་པ་ཛྫ་ཏི, པ་ཎྜ་ཀེ ཨི་ཏྠི་ས་ཉྙི་སྶ དུ་ཀྐ་ཊ་ནྟི དཱི་པེ་ཏུཾ ‘‘ཨི་ཏྠཱི ཙ པ་ཎྜ་ཀོ ཙ ཨུ་བྷི་ནྣཾ ཨི་ཏྠི་ས་ཉྙཱི ཨཱ་པ་ཏྟི ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སེ་ན དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘‘པ་ཎྜ་ཀེ པ་ཎྜ་ཀ་ས་ཉྙི་སྶ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ས་བྦ་ཏྠ སཾ་ཁི་ཏྟ་ཝཱ་རེ་སུ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་ཊྛཱ་ནེ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ, དུ་ཀྐ་ཊ་ཊྛཱ་ནེ དུ་ཀྐ་ཊ་མྤི ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཐཱ ‘‘ཨི་ཏྠཱི ཙ ཧོ་ཏི ཝེ་མ་ཏི་ཀོ སཱ་ར་ཏྟོ ཙ, བྷི་ཀྑུ ཙ ནཾ ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཝ་ཙྩ་མ་གྒཾ པ་སྶཱ་ཝ་མ་གྒཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་དྷ་ཀྑ་ཀཾ ཨུ་བྦྷ་ཛཱ་ཎུ་མ་ཎྜ་ལཾ ཨཱ་དི་སྶ ཝ་ཎྞ་མྤི བྷ་ཎ་ཏི…པེ… ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་ཁེ་ཏྟེ་པི ཡ་ཐཱ་ས་མྦྷ་ཝཾ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏ་བྦཱ. ཏ་ཐཱ ‘‘ཨི་ཏྠཱི ཙ ཧོ་ཏི ཝེ་མ་ཏི་ཀོ སཱ་ར་ཏྟོ ཙ, བྷི་ཀྑུ ཙ ནཾ ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཀཱ་ཡ་པ་ཊི་བ་དྡྷཾ ཨཱ་དི་སྶ ཝ་ཎྞ་མྤི བྷ་ཎ་ཏི…པེ… དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཀཱ་ཡ་པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཝཱ་རཱ་པི ཡ་ཐཱ་ས་མྦྷ་ཝཾ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏ་བྦཱ. ཀཱ་ཡ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷ་ཝཱ་ར་ཏྟི་ཀཾ ཝི་ཡ ནི་སྶ་གྒི་ཡ་ཝཱ་ར་ཏྟི་ཀཾ ལ་བྦྷ་མཱ་ན་མྤི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཝི་སེ་སཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ན ཨུ་དྡྷ་ཊཾ. ཀཱ་ཡ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷ་ཝཱ་ར་ཏྟི་ཀེ པ་ན དི་ནྣ་ན་ཡ་ཏྟཱ ཏ་མྤི ཏ་ད་ནུ་ལོ་མཱ ཝཱ་རཱ ཙ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏ་བྦཱ. ས་བྦ་ཏྠ ན-ཝི་ཉྙཱུ ཏ་རུ་ཎ་དཱ་རི་ཀཱ, མ་ཧ་ལླི་ཀཱ ཨུ་མྨ་ཏྟི་ཀཱ་དི་ཀཱ ཙ ཨ་ན་དྷི་པྤེ་ཏཱ, པ་གེ་ཝ པཱ་ཀ་ཏི་ཀཱ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏི་ཏྠཱི་ནཾ, ཏ་ཐཱ པ་ཎྜ་ཀཱ་ད་ཡོ་པཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. སེ་སཾ དུ་ཏི་ཡེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༨༥. ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝཱཏི ‘‘ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒེ ཨི་ཏྠི་ལ་ཀྑ་ཎེ་ནཱ’’ཏི ལི་ཁི་ཏཾ. ‘‘ཨི་ཏྠི་ལ་ཀྑ་ཎེ་ནཱ’’ཏི ཀི་ར མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་པཱ་ཋོ. སཱི་སཾ ན ཨེ་ཏཱིཏི ཨ་ཀྐོ་ས་ནཾ ན ཧོ་ཏི, གྷ་ཊི་ཏེ པ་ན ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཝི་སེ་སོ – ཨི་མེ་ཧི ཏཱི་ཧི གྷ་ཊི་ཏེ ཨེ་ཝ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ ཝ་ཙྩ་མ་གྒ་པ་སྶཱ་ཝ་མ་གྒཱ་ནཾ ནི་ཡ་ཏ་ཝ་ཙ་ན་ཏྟཱ, ཨ་ཙྩོ་ལཱ༹་རི་ཀ་ཏྟཱ ཝཱ, ན ཨ་ཉྙེ་ཧི ཨ་ནི་མི་ཏྟཱ་སཱི་ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཊྛ་ཧི. ཏ་ཏྠ ཨ་ལོ་ཧི་ཏཱ་སི, དྷུ་ཝ་ལོ་ཧི་ཏཱ་སི, དྷུ་ཝ་ཙོ་ལཱ༹་སི, པ་གྒྷ་ར་ཎཱི་སི, ཨི་ཏྠི་པ་ཎྜ་ཀཱ་སི, ཝེ་པུ་རི་སི་ཀཱ་སཱི་ཏི ཨེ་ཏཱ་ནི ཚ མ་གྒཱ་ནཾ ཨ་ནི་ཡ་ཏ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི, ཨ་ནི་མི་ཏྟཱ་སི, ནི་མི་ཏྟ་མ་ཏྟཱ་སཱི་ཏི དྭེ པ་དཱ་ནི ཨ་ན་ཙྩོ་ལཱ༹་རི་ཀཱ་ནི ཙ, ཡ་ཏོ ཨ་ཊྛ་པ་དཱ་ནི ‘‘ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཾ ན ཛ་ནེ་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ནི, ཏ་སྨཱ ཏཱ་ནི ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི. པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀ་ཝ་ཏྠུ་མྷི ཝི་ཡ ཨ་ཀྐོ་ས་མ་ཏྟ་ཏྟཱ དུ་ཀྐ་ཊ་ཝ་ཏྠཱུ་ནཱི་ཏི ཨེ་ཀེ. ཨི་ཏྠི་པ་ཎྜ་ཀཱ་སི, ཝེ་པུ་རི་སི་ཀཱ་སཱི་ཏི ཨེ་ཏཱ་ནེ་ཝ པ་དཱ་ནི ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་ར་ས་ཎྛཱ་ན་བྷེ་ད་དཱི་པ་ཀཱ་ནི སུ་དྡྷཱ་ནི ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཾ ན ཛ་ནེ་ནྟི ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་ར་སཱ་མ་ཉྙ་ཏྟཱ, ཨི་ཏ་རཱ་ནི ཛ་ནེ་ནྟི ཨ་སཱ་མ་ཉྙ་ཏྟཱ. ཏཱ་ནི ཧི པ་སྶཱ་ཝ་མ་གྒ་མེ་ཝ དཱི་པེ་ནྟི སི་ཁ་ར་ཎཱི-པ་དཾ ཝི་ཡ. ཨུ་བྷ་ཏོ་བྱ་ཉྫ་ནཱ་སཱིཏི ཝ་ཙ་ནཾ པ་ན པུ་རི་ས་ནི་མི་ཏྟེ་ན ཨ་ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་ཝ་ཏྠུ་ནཱ མི་སྶ་ཝ་ཙ་ནཾ. པུ་རི་ས་ཨུ་བྷ་ཏོ་བྱ་ཉྫ་ན་ཀ་སྶ ཙ ཨི་ཏྠི་ནི་མི་ཏྟཾ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ, པུ་རི་ས་ནི་མི་ཏྟཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཧོ་ཏི. ཡ་དི ཏ་མྤི ཛ་ནེ་ཏི, ཀ་ཐཾ ཨ་ནི་མི་ཏྟཱ་སཱི་ཏི་ཨཱ་དི་པ་དཱ་ནི ན ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཾ ཛ་ནེ་ནྟཱི་ཏི ཨེ་ཀེ, ཏཾ ན ཡུ་ཏྟཾ. པུ་རི་ས་སྶ་པི ནི་མི་ཏྟཱ་དྷི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ, ‘‘མེ་ཐུ་ནུ་པ་སཾ་ཧི་ཏཱ་ཧི ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ’’ཏི མཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ ལ་ཀྑ་ཎ་སྶ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཙ མེ་ཐུ་ནུ་པ་སཾ་ཧི་ཏཱ་ཧི་པི ཨོ་བྷཱ་ས་ནེ པ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ན་ནྟི་ཡཱ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ, ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ན་ནྟི་ཡཱ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ, ཨི་ཏ་རེ་ཧི ཨོ་བྷཱ་ས་ནེ པ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ན་ནྟི་ཡཱ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ, ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ན་ནྟི་ཡཱ དུ་ཀྐ་ཊ་ནྟི ཨེ་ཀེ, ས་བྦཾ སུ་ཊྛུ ཝི་ཙཱ་རེ་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.
༢༨༧. ཧ་ས་ནྟོཏི ཡཾ ཨུ་དྡི་སྶ བྷ་ཎ་ཏི, སཱ ཙེ པ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ.
ཝི་ནཱི་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༨༩. ‘‘པ་ཊི་ཝུ་ཏྟཾ ནཱ་མཱ’’ཏི པཱ་ཋོ. ནོ-ས་དྡོ ཨ་དྷི་ཀོ. ‘‘ཨ་ཀྑ་ར་ལི་ཁ་ནེ་ན་པི ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ས་མ་ན་ནྟ་ར་ཝི་དྷི་ནཱ ས་མེ་ཏི ཙེ, ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.
དུ་ཊྛུ་ལླ་ཝཱ་ཙཱ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤. ཨ་ཏྟ་ཀཱ་མ་པཱ་རི་ཙ་རི་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༩༠. ཙ་ཏུ་ཏྠེ ཏ་ཡོ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་ཝཱ་རཱ ཨཱ་ག་ཏཱ, སེ་སཱ ས་ཏྟ་པ་ཉྙཱ་ས ཝཱ་རཱ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་དུ་ཀྐ་ཊཱ་པ་ཏྟི་ཀཱ་ཡ སཾ་ཁི་ཏྟཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ, ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཨི་དྷ ན ཨུ་དྡྷ་ཊོ. སེ་ས་ཡོ་ཛ་ན་ཀྐ་མོ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ན་ག་ར་པ་རི་ཀྑཱ་རེ་ཧཱིཏི པཱ་ཀཱ་ར་པ་རི་ཁཱ་དཱི་ཧི ན་ག་ར་པ་རི་ཝཱ་རེ་ཧི. སེ་ཏ་པ་རི་ཀྑཱ་རོཏི སེ་ཏཱ་ལ་ངྐཱ་རོ, སཱི་ལཱ་ལ་ངྐཱ་རོ་ཏི ཨ་ཏྠོ (སཾ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༣.༥.༤). ཙ་ཀྐ་ཝཱི་རི་ཡོཏི ཝཱི་རི་ཡ་ཙ་ཀྐོ. ཝ་ས་ལཾ དུ་གྒ་ནྡྷནྟི ནི་མི་ཏྟཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ, ཏ་དེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཀིཾ མེ པཱ་པ་ཀཾ, ཀིཾ མེ དུ་གྒ་ནྡྷ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ.
༢༩༡. ས་ནྟི་ཀེཏི ཡ་ཏྠ ཋི་ཏོ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏི. ‘‘པ་ཋ་མ་ཝི་གྒ་ཧེ ས་ཙེ པཱ་ལི༹་ཝ་སེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏཱི་ཏི ཀཱ་མ་ཧེ་ཏུ་པཱ་རི་ཙ་རི་ཡཱ་ཨ་ཏྠོ. སེ་སནྟི ‘ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ’ཏི པ་དཾ བྱ་ཉྫ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. དུ་ཏི་ཡེ པཱ་ལི༹་ཝ་སེ་ན ཀཱ་མ་ཧེ་ཏུ-པ་དཱ་ནི བྱ་ཉྫ་ནཱ་ནི ཏེ་སཾ ཏ་ཏྠ ཨ་ཏྠཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏྟཱ་རི པ་དཱ་ནི དྭི་ནྣཾ ཝི་གྒ་ཧཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཡོ་ཛི་ཏཱ་ནཱི་ཏི ཨ་པ་རེ ཝ་ད་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
༢༩༥. ཨེ་ཏེ་སུ སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སུ མེ་ཐུ་ན་རཱ་གེ་ན ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མེ ས་ཏི ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སེ་ན ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཏ་སྨཱ ‘‘ཀིཾ བྷ་ནྟེ ཨ་གྒ་དཱ་ན་ནྟི. མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨ’’ནྟི ཨི་དཾ ཀེ་ཝ་ལཾ མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨ་སྶ ཝ་ཎྞ་བྷ་ཎ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ, ན མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཏ་ད་ཏྠི་ཡཱ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ, པ་ར་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཀཱ་མ་པཱ་རི་ཙ་རི་ཡཱ་ཡ ཝ་ཎྞ་བྷ་ཎ་ནེ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ‘‘ཡོ ཏེ ཝི་ཧཱ་རེ ཝ་ས་ཏི, ཏ་སྶ ཨ་གྒ་དཱ་ནཾ དེ་ཧཱི’’ཏི པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཝ་ཙ་ནེ་ན་པི དུ་ཀྐ་ཊཾ. ‘‘ཨ་ཏྟ་ཀཱ་མ་པཱ་རི་ཙ་རི་ཡཱ་ཡ ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་སེ་ཡྻ. ཡཱ མཱ་དི་སཾ སཱི་ལ་ཝ་ནྟ’’ནྟི ཙ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ་ཏི ཨེ་ཀེ. པ་ཉྩ་སུ ཨ་ངྒེ་སུ ས་བྦྷཱ་ཝཱ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ་ཝཱ་ཏི ཨེ་ཀེ. ཝི་ཙཱ་རེ་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ག་ཎྛི་པ་དེ པ་ན ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ སི་ཀྑཱ་པ་ད་དྭ་ཡེ ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒེ ཝི་ཡ ཡ་ཀྑི་པེ་ཏཱི་སུ དུ་ཊྛུ་ལླ་ཏྟ་ཀཱ་མ་ཝ་ཙ་ནེ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ’ནྟི ཝ་ད་ནྟི. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ པ་ན ནཱ་ག་ཏ’’ནྟི ལི་ཁི་ཏཾ. ‘‘ཨུ་བྷ་ཏོ་བྱ་ཉྫ་ན་ཀོ པ་ན པ་ཎྜ་ཀ་ག་ཏི་ཀོ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི.
ཨ་ཏྟ་ཀཱ་མ་པཱ་རི་ཙ་རི་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥. ས་ཉྩ་རི་ཏྟ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༩༧. ཨ་ཧ་མྷི དུ་གྒ་ཏཱཏི ཨ་ཧཾ ཨ་མྷི དུ་གྒ་ཏཱ. ཨ་ཧཾ ཁྭ་ཡྻོཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཡྻོ་ཏི བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ནཾ ཧོ་ཏི.
༢༩༨. ཨོ་ཡཱ་ཙ་ནྟཱིཏི ནཱི་ཙཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་ཝེ ཡཱ་ཙ་ནྟི. ཨཱ་ཡཱ་ཙ་ནྟཱིཏི ཨུ་ཙྩཾ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ད་རེ་ན ཡཱ་ཙ་ནྟི. ཨ་ལ་ངྐཱ་རཱ་དཱི་ཧི མ་ཎྜི་ཏོ ཀེ་ས་སཾ་ཝི་དྷཱ་ནཱ་དཱི་ཧི པ་སཱ་དྷི་ཏོ. ‘‘མ་ཎྜི་ཏ་ཀ་ར་ཎེ དུ་ཀྐ་ཊ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི.
པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༠༣. ས་ཧ པ་རི་ད་ཎྜེ་ན ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཚ་ནྡ་ཝཱ་སི་ནཱི ནཱ་མ ‘‘པི་ཡཱ པི་ཡཾ ཝ་སེ་ཏཱི’’ཏི པཱ་ལི༹, པུ་རི་སཾ ཝཱ་སེ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ‘‘པི་ཡོ པི་ཡཾ ཝཱ་སེ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ.
ཏཾ ཀི་རི་ཡཾ ས་མྤཱ་དེ་སྶ་ཏཱིཏི ཨ་ཝ་སྶཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟི་ཡཱ ཙེ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. དྭི་ནྣཾ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ཙེ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏི, ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ་ཏི ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡེ ‘‘ཝ་ཏྠུ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཝ་ཏྠུ་མྷི ཙ ‘‘ཨུ་དཱ་ཡི་ཏྠེ་རོ ག་ཎི་ཀཱ་ཡ ཨཱ་རོ་ཙེ་སཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏཾ ‘‘མཱ་ཏཱ་དཱི་ན་མྤི ཝ་ད་ཏོ ཝི་ས་ངྐེ་ཏོ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཙ་ན་ཏོ ནི་པྤ་ཡོ་ཛ་ནཾ. ཏཾ པ་ནེ་ཏནྟི ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ. མཱ་ཏུ་ར་ཀྑི་ཏཾ བྲཱུ་ཧཱིཏི པེ་སི་ཏ་སྶ ག་ནྟྭཱ མཱ་ཏཱ་པི་ཏུ་ར་ཀྑི་ཏཾ ཝ་ད་ཏོ ཏ་སྶ ཏ་སྶཱ མཱ་ཏུ་ར་ཀྑི་ཏ་བྷཱ་ཝེ་པི ས་ཏི ཝི་ས་ངྐེ་ཏ་མེ་ཝ, ཀ་སྨཱ? ‘‘པི་ཏུ་ར་ཀྑི་ཏཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཝ་ད་ནྟ་སྶ ཝི་ས་ངྐེ་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨི་ཏ་ར་ཐཱ ཨཱ་དི-ས་དྡོ ནི་ར་ཏྠ་ཀོ སི་ཡཱ. ཨེ་ཀཾ ད་ས་ཀཾ ཨི་ཏ་རེ་ན ད་ས་ཀེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ པུ་བྦེ སུ་ཀྐ་ཝི་སྶ་ཊྛི་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་ཏྟཱ མཱ་ཏུ་ར་ཀྑི་ཏཱ་ཡ མཱ་ཏཱ ཨ་ཏྟ་ནོ དྷཱི་ཏུ་ས་ནྟི་ཀཾ པ་ཧི་ཎ་ཏཱི་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.
༣༣༨. ཨ་ན་བྷི་ན་ནྡི་ཏྭཱཏི ཝ་ཙ་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཝ, ཡ་དི་པི ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ཏི, ཡཱ་ཝ སཱ་ས་ནཾ ནཱ་རོ་ཙེ་ཏི, ཏཱ་ཝ ‘‘ཝཱི་མཾ་སི་ཏོ’’ཏི ན ཝུ་ཙྩ་ཏི. སཱ་ས་ནཱ་རོ་ཙ་ན་ཀཱ་ལེཏི ཨཱ་ཎཱ་པ་ཀ་སྶ སཱ་ས་ན་ཝ་ཙ་ན་ཀྑ་ཎེ. ཏ་ཏི་ཡ་པ་དེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནཱཏི ཨེ་ཀ་ངྒ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ དུ་ཀྐ་ཊ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཝ་ཏྠུ་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོཏི ཨུ་བྷ་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཀི་ར.
༣༣༩. ཙ་ཏུ་ཏྠེ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱིཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ‘‘པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི ན ཝཱི་མཾ་ས་ཏི ན པ་ཙྩཱ་ཧ་ར་ཏི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཨེ་ཏྠ ཝི་ཡ ‘ག་ཙྪ་ནྟོ ན ས་མྤཱ་དེ་ཏི, ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟོ ཝི་སཾ་ཝཱ་དེ་ཏཱི’ཏི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་པཱ་ལི༹་ཡཱ་པི བྷ་ཝི་ཏ་བྦ་ནྟི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི, ཨེ་ཀ་ཙྩེ་སུ པོ་ཏྠ་ཀེ་སུ ‘‘ཨ་ཏྠཱི’’ཏི་པི.
ཝི་ནཱི་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༤༡. ཨ་ལཾ་ཝ་ཙ་ནཱི་ཡཱཏི ན ཝ་ཙ་ནཱི་ཡཱ, ནི་ཝཱ་ར་ཎེ ཨ་ལཾ-ས་དྡོ. ཐེ་ར་པི་ཏཱ ཝ་ད་ཏཱིཏི ཛི་ཎྞ་པི་ཏཱ ཝ་ད་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀི་ཉྩཱ་པི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཨི་ཏྠཱི ནཱ་མ མ་ནུ་སྶི་ཏྠཱི ན ཡ་ཀྑཱི ན པེ་ཏཱི ན ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏཱ, པུ་རི་སོ ནཱ་མ མ་ནུ་སྶ་པུ་རི་སོ ན ཡ་ཀྑོ’’ཏི་ཨཱ་དི ན་ཏྠི, ཏ་ཐཱ་པི ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒཱ་དཱི་སུ ‘‘མ་ནུ་སྶི་ཏྠཱི’’ཏི ཨི་ཏྠཱི་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་སྶ ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཨི་དྷཱ་པི མ་ནུ་སྶི་ཏྠཱི ཨེ་ཝཱ་ཏི པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. མེ་ཐུ་ན་པུ་བྦ་བྷཱ་ག་ཏྟཱ མ་ནུ་སྶ་ཨུ་བྷ་ཏོ་བྱ་ཉྫ་ན་ཀོ ཙ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ཀོ་ཝ ཧོ་ཏི, སེ་སཱ མ་ནུ་སྶ་པ་ཎྜ་ཀ་ཨུ་བྷ་ཏོ་བྱ་ཉྫ་ན་ཀ་ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏ་པུ་རི་སཱ་ད་ཡོ དུ་ཀྐ་ཊ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་ཝ མི་ཙྪཱ་ཙཱ་ར་སཱ་ས་ན་ངྒ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཡ་ཐཱ་ས་མྦྷ་ཝཾ པ་ན ཝཱ་རཱ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏ་བྦཱ. པ་ཉྙ་ཏྟི་ཨ་ཛཱ་ན་ནེ ཝི་ཡ ཨ་ལཾ་ཝ་ཙ་ནཱི་ཡ་བྷཱ་ཝཱ་ཛཱ་ན་ནེ་པི ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. དུ་ཊྛུ་ལླཱ་དཱི་སུ་པཱིཏི ‘‘ཨི་མ་སྨི་མྤཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ‘‘ལེ་ཁཾ ནེ་ཏྭཱ པ་ཊི་ལེ་ཁཾ ཨཱ་རོ་ཙི་ཏ་སྶཱ་པི ས་ཉྩ་རི་ཏྟཾ ན་ཏྠི ས་ཉྩ་རི་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་མ་ཛཱ་ན་ནྟ་སྶཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཝཱི་མཾ་སི་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.
ས་ཉྩ་རི་ཏྟ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༦. ཀུ་ཊི་ཀཱ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༤༢. ཡཱ་ཙ་ནཱཏི ‘‘དེ་ཐ དེ་ཐཱ’’ཏི ཙོ་ད་ནཱ. ཝི་ཉྙ་ཏྟཱིཏི ཨི་མི་ནཱ ནོ ཨ་ཏྠོ་ཏི ཝི་ཉྙཱ་པ་ནཱ. ‘‘ཧ་ཏྠ་ཀ་མྨཾ ཡཱ་ཙི་ཏོ ཨུ་པ་ཀ་ར་ཎཾ, མཱུ་ལཾ ཝཱ ད་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཡཱ་ཙ་ཏི, ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི. ཝ་ཊྚ་ཏི སེ་ནཱ་ས་ནེ ཨོ་བྷཱ་ས་པ་རི་ཀ་ཐཱ་དཱི་ནཾ ལ་དྡྷ་ཏྟཱ་ཏི ཨེ་ཀེ. ཨ་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ཝུ་ཏྠ་ཀནྟི ཨ་སྶཱ་མི་ཀཾ. ན ཨཱ་ཧ་ཊཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦནྟི ‘‘སཱུ་པོ་ད་ན་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་དུ་ཀྐ་ཊཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཀི་ཉྩཱ་པི ག་རུ་བྷ་ཎྜ་པྤ་ཧོ་ན་ཀེ་སཱུ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་ཐཱ་པི ཡཾ ཝ་ཏྠུ་ཝ་སེ་ན ཨ་པྤཾ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་གྒྷ་ཝ་སེ་ན མ་ཧཱ ཧ་རི་ཏཱ་ལ་ཧི་ངྒུ་ལི་ཀཱ་དི, ཏཾ ཡཱ་ཙི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི.
༣༤༤. སོ ཀི་རཱཏི ཨི་སི. ཏ་དཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ག་མཱ ཏ་ད་ཛ྄ཛྷ་ག་མཱ.
༣༤༨-༩. ན ཧི ས་ཀྐཱ ཡཱ་ཙ་ནཱ་ཡ ཀཱ་ཏུཾ, ཏ་སྨཱ ས་ཡཾ ཡཱ་ཙི་ཏ་ཀེ་ཧི ཨུ་པ་ཀ་ར་ཎེ་ཧཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. བྱ་ཉྫ་ནཾ ས་མེ་ཏི, ན ཨ་ཏྠོ. ཀ་སྨཱ? ཨི་དྷ ཨུ་བྷ་ཡེ་སཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ, ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཡ་སྨཱ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨི་དྷ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝི་བྷ་ངྒེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན. ‘‘ས་ཉྙཱ་ཙི་ཀཱ་ཡཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཀ་རོ་ནྟེ་ནཱ་པི, ‘‘པ་རེ་ཧི པ་རི་ཡོ་སཱ་པེ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཀཱ་རཱ་པེ་ནྟེ་ནཱ་པི པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ. ཨུ་བྷོ་པེ་ཏེ ཀཱ་ར་ཀ་ཀཱ་རཱ་པ་ཀཱ. བྱ་ཉྫ་ནཾ ཝི་ལོ་མི་ཏཾ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ‘‘ཀཱ་ར་ཡ་མཱ་ནེ་ནཱ’’ཏི ཧི བྱ་ཉྫ་ནཾ ‘‘ཀ་རོ་ནྟེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཝི་ལོ་མི་ཏཾ ཧོ་ཏི ཨ་ཏ་ད་ཏྠ་ཏྟཱ. ན ཧི ཀཱ་རཱ་པེ་ནྟོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ‘‘ཨི་དྷ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནཱཏི དེ་སི་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་པ་མཱ་ཎི་ཀ་ན་ཡེ་ན. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ‘ཀ་རོ་ནྟེ་ན ཝཱ ཀཱ་རཱ་པེ་ནྟེ་ན ཝཱ’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཀ་རོ་ནྟེ་ནཱ་པི པ་རེ་ཧི ཝི་པྤ་ཀ་ཏཾ ཝ་ཏྟ་བྦ་ནྟི ཙེ, ཏ་ད་ཏྠ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་ཏྠཾ ‘ཡ་དི པ་ནཱ་ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧཱ’’’ཏི ཨ་ནུ་ག་ཎྛི་པ་དེ ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ས་ཉྙཱ་ཙི་ཀཱ་ཡ ཀུ་ཊིཾ ཀ་རོ་ནྟོ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཨཱ་ཡཱ་མ་ཏོ ཙ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཙཱ’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ཝི་ཀ་པྤ་ཏྠ་སྶ ཝཱ-ས་དྡ་སྶ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཨེ་ཀ་ཏོ་བྷཱ་གེ་པི ཝ་ཌྜྷི་ཏེ ཨཱ་པ་ཏྟི ཨེ་ཝ. པ་མཱ་ཎ་ཡུ་ཏྟ་མ་ཉྩོ ཀི་ར ན་ཝ་ཝི་ད་ཏྠི. ‘‘‘ཙ་ཏུ་ཧ་ཏྠ་ཝི་ཏྠཱ་རཱ’ཏི ཝ་ཙ་ནེ་ན ‘ཏི་རི་ཡཾ ཏི་ཧ་ཏྠཱ ཝཱ’ཏི ཝ་ཙ་ན་མྤི ས་མེ་ཏི ‘ཡ་ཏྠ པ་མཱ་ཎ་ཡུ་ཏྟོ’ཏི་ཨཱ་དི་ས་ནྣི་ཊྛཱ་ན་ཝ་ཙ་ནཱ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. པ་མཱ་ཎ་ཏོ ཨཱུ་ན་ཏ་ར་མྤཱིཏི ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཙ་ཏུ་པ་ཉྩ་ཧ་ཏྠ་མྤི དཱི་གྷ་ཏོ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་པ་མཱ་ཎ་མེ་ཝ དེ་སི་ཏ་ཝ་ཏྠུ. ཨ་དེ་སི་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ཉྷི ཀ་རོ་ཏོ ཨཱ་པ་ཏྟི. པ་མཱ་ཎཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ ཀུ་ཊི ཨེ་ཝ པ་མཱ་ཎཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟཾ ཀུ་ཊིཾ ཀ་རེ་ཡྻཱ་ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ‘‘ཐ་མྦྷ་ཏུ་ལཱ’’ཏི པཱ་ཋོ. ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ནཱ་ན་ཡེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ད་མི་ལ༹་བྷཱ་སཱ་ཡ་པི ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི.
༣༥༣. ཙཱ་ར་བྷཱུ་མི གོ་ཙ་ར་བྷཱུ་མི. ན ག་ཧི་ཏཱཏི ན ཝཱ་རི་ཏཱ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཀཱ་ར་ཎཱ་ཡ གུ་ཏྟི་བ་ནྡྷ་ནཱ་གཱ་རཾ, ཨ་ཀ་ར་ཎ་ཊྛཱ་ནཾ ཝཱ དྷ་མྨ་ག་ནྡྷི་ཀཱ ཧ་ཏྠ་པཱ་ད་ཙྪི་ནྡ་ན་ཀཱ ག་ནྡྷི་ཀཱ’’ཏི ལི་ཁི་ཏཾ. དྭཱི་ཧི བ་ལི་བ་དྡེ་ཧཱིཏི ཧེ་ཊྛི་མ་ཀོ་ཊི་ཡཱ ཀི་ར ཝུ་ཏྟ་ཏོ ཨཱ་ཝི་ཛྫི་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ ཚི་ནྣཱ་ཝ་ཊ་ཏྟཱ, ནི་ག་མ་ན་སྶཱ་པི ཨ་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་ས་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. པཱ་ཙི་ནནྟི ཝ་ཏྠུ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ. ཏ་ད་ཏྠཱ་ཡཱཏི ཏ་ཙྪ་ན་ཏྠཱ་ཡ. པ་ཎྞ་སཱ་ལ་མྤཱིཏི ཨུ་ལླི་ཏྟཱ་ཝ་ལི་ཏྟ་ཀུ་ཊི་མེ་ཝ པ་ཎྞ་ཙྪ་ད་ནཾ. ཏེ་ནེ་ཝ ‘‘ས་བྷི་ཏྟི་ཙྪ་ད་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ལི་ཏྟཾ ཀི་ར ས་བྦཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. པུ་བྦེ ཐོ་ཀཾ ཋ་པི་ཏཾ པུ་ན ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ. ཏ་སྨིནྟི དྭཱ་ར་བ་ནྡྷ་ནེ ཝཱ ཝཱ་ཏ་པཱ་ནེ ཝཱ ཋ་པི་ཏེ. པ་ཋ་མ་མེ་ཝཱཏི ཨེ་ཏྠ པ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཀི་ར དྷ་མྨ་སི་རི་ཏྠེ་རོ. ཨུ་པ་ཏི་སྶ་ཏྠེ་རོ ཋ་པི་ཏ་ཀཱ་ལེ་ཝཱ་ཏི ཀི་ར. པུ་རི་མེ་ན ལེ་པ་སྶ ཨ་གྷ་ཊི་ཏ་ཏྟཱ དུ་ཏི་ཡེ་ན ཝ་ཏྟ་སཱི་སེ་ན ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཨུ་བྷི་ནྣ་མྤི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ས་ཙེ ཨཱ་ཎ་ཏྟེ་ན ཀ་ཏཾ, ‘‘ཀ་རོ་ཏི ཝཱ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏི ཝཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨཱ་པ་ཏྟི ཨུ་བྷི་ནྣཾ ས་ཏི ཨ་ཏྟུ་དྡེ་སི་ཀ་ཏཱ་ཡ, ཨ་ས་ཏི མཱུ་ལ་ཊྛ་སྶེ་ཝ. ཧེ་ཊྛི་མ་པྤ་མཱ་ཎ་ས་མྦྷ་ཝེ ས་ཏི ས་བྦ་མ་ཏྟི་ཀཱ་མ་ཡཾ ཀུ་ཊིཾ ཀ་རོ་ཏོ ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊེ་ན ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ་ཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཏ་ཀྐོ.
༣༥༤. ཚ་ཏྟིཾ་ས ཙ་ཏུ་ཀྐཱ་ནི ནཱ་མ ཨ་དེ་སི་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཙ་ཏུ་ཀྐཾ དེ་སི་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཙ་ཏུ་ཀྐཾ པ་མཱ་ཎཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་ཙ་ཏུ་ཀྐཾ པ་མཱ་ཎི་ཀ་ཙ་ཏུ་ཀྐཾ ཨ་དེ་སི་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་པ་མཱ་ཎཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་ཙ་ཏུ་ཀྐཾ དེ་སི་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་པ་མཱ་ཎི་ཀ་ཙ་ཏུ་ཀྐ་ནྟི ཚ ཙ་ཏུ་ཀྐཱ་ནི, ཨེ་ཝཾ ས་མཱ་དི་ས་ཏི་ཝཱ་རཱ་དཱི་སུ་པི པ་ཉྩ་སཱུ་ཏི ཚ་ཏྟིཾ་ས. ཨཱ་པ་ཏྟི་བྷེ་ད་ད་སྶ་ན་ཏྠནྟི ཨེ་ཏྠ ཡ་སྨཱ ‘‘སཱ་ར་མྦྷེ ཙེ, བྷི་ཀྑུ, ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ཨ་པ་རི་ཀྐ་མ་ནེ…པེ… ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ’’ཏི མཱ་ཏི་ཀཱ་ཡཾ ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ སཱ་ར་མྦྷ་ཨ་པ་རི་ཀྐ་མ་ནེ་པི ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ་ཝཱ་ཏི མི་ཙྪཱ་གཱ་ཧ་ཝི་ཝ་ཛྫ་ན་ཏྠཾ ཨཱ་པ་ཏྟི་བྷེ་དོ ད་སྶི་ཏོ, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཝི་བྷ་ངྒེ ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝ་ཏྭཱ ཀི་མ་ཏྠཾ མཱ་ཏི་ཀཱ་ཡཾ དུ་ཀྐ་ཊ་ཝ་ཏྠུ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཙེ? བྷི་ཀྑཱུ ཨ་བྷི་ནེ་ཏ་བྦཱ ཝ་ཏྠུ་དེ་ས་ནཱ་ཡ, ཏེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཝ་ཏྠུ དེ་སེ་ཏ་བྦཾ. ཀཱི་དི་སཾ? ཨ་ནཱ་ར་མྦྷཾ ས་པ་རི་ཀྐ་མ་ནཾ, ནེ་ཏ་རཾ, ཨི་ཏ་ར་སྨིཾ ‘‘སཱ་ར་མྦྷེ ཙེ བྷི་ཀྑུ ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ཨ་པ་རི་ཀྐ་མ་ནེ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ནི་སཾ་ས་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་སྨཱ ཝ་ཏྠུ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི སཱ་ར་མྦྷཾ, ཨ་ཏྠི ཨ་ནཱ་ར་མྦྷཾ, ཨ་ཏྠི ས་པ་རི་ཀྐ་མ་ནཾ, ཨ་ཏྠི ཨ་པ་རི་ཀྐ་མ་ནཾ, ཨ་ཏྠི སཱ་ར་མྦྷཾ ས་པ་རི་ཀྐ་མ་ནཾ, ཨ་ཏྠི སཱ་ར་མྦྷཾ ཨ་པ་རི་ཀྐ་མ་ནཾ, ཨ་ཏྠི ཨ་ནཱ་ར་མྦྷཾ ས་པ་རི་ཀྐ་མ་ནཾ, ཨ་ཏྠི ཨ་ནཱ་ར་མྦྷཾ ཨ་པ་རི་ཀྐ་མ་ན་ནྟི བ་ཧུ་ཝི་དྷ་ཏྟཱ ཝ་ཏྠུ དེ་སེ་ཏ་བྦཾ ཨ་ནཱ་ར་མྦྷཾ ས་པ་རི་ཀྐ་མ་ནཾ, ནེ་ཏ་ར་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཀི་མ་ཏྠི་ཀཱ པ་ནེ་སཱ དེ་ས་ནཱ་ཏི ཙེ? ག་རུ་ཀཱ་པ་ཏྟི་པ་ཉྙཱ་པ་ན་ཧེ་ཏུ་པ་རི་ཝ་ཛྫ་ནུ་པཱ་ཡ་ཏྠཱ. ཝ་ཏྠུ་དེ་ས་ནཱ་ཡ ཧི ག་རུ་ཀཱ་པ་ཏྟི་པ་ཉྙཱ་པ་ན་ཧེ་ཏུ་ཏྟཱ ཨ་ཀ་ཏ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི གི་ཧཱི་ནཾ པཱི་ལཱ༹་ཛ་ན་ནེ་ན ཨ་ཏྟ་དུ་ཀྑ་པ་ར་དུ་ཀྑ་ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏོ ཙ སཱ་ར་མྦྷ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཨེ་ཏེ ཝ་ཏྠུ་དེ་ས་ནཱ་པ་དེ་སེ་ན ཨུ་པཱ་ཡེ་ན པ་རི་ཝ་ཛྫི་ཏཱ ཧོ་ནྟི. ན ཧི བྷི་ཀྑུ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཀུ་ཊི་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཾ གི་ཧཱི་ནཾ ཝཱ པཱི་ལཱ༹་ནི་མི་ཏྟཾ སཱ་ར་མྦྷ་ཝ་ཏྠུ. ཀུ་ཊི་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཾ ཝཱ ཝ་ཏྠུཾ དེ་སེ་ནྟཱི་ཏི པ་ཋ་མ་མེ་ཝ སཱ་དྷི་ཏ་མེ་ཏཾ. ཝོ་མི་སྶ་ཀཱ་པ་ཏྟི་ཡོཏི དུ་ཀྐ་ཊ་ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་མི་སྶ་ཀཱ་པ་ཏྟི་ཡོ.
༣༥༥. ཏ་ཏྠ ‘‘དྭཱི་ཧི ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སེ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ ‘‘དྭི་ནྣཾ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སེ་ནཱ’’ཏི ཝི་བྷ་ཏྟི་བྱ་ཏྟ་ཡེ་ན, ཝ་ཙ་ན་བྱ་ཏྟ་ཡེ་ན ཙ ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཨཱ་པ་ཏྟི དྭི་ནྣཾ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཱ་ན’’ནྟི་པི པཱ་ཋོ.
༣༦༤. ན གྷ་ཊ་ཡ་ཏི ཚ་ད་ན་ལེ་པཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི, ཏཾ པ་ར་ཏོ སཱ་དྷི་ཡ་ཏི. ཚ་ད་ན་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨུ་ལླི་ཏྟཱ་ཝ་ལི་ཏྟ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི. ‘‘ཀུ་ཀྐུ་ཊ་ཙྪི་ཀ་གེ་ཧཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཝ་ཏྭཱ པུ་ན ཚ་ད་ནཾ ད་ཎྜ་ཀེ་ཧཱི་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཏཾ ད་སྶེ་ནྟེ་ཧི ཏི་ཎ་པ་ཎྞ་ཙྪ་ད་ནཱ་ཀུ་ཊི་ཀཱ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ. ཏ་ཏྠ ཚ་ད་ནཾ ད་ཎྜ་ཀེ་ཧི དཱི་གྷ་ཏོ ཏི་རི་ཡ་ཉྩ ཛཱ་ལཾ ཝི་ཡ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཏི་ཎེ་ཧི ཝཱ པ་ཎྞེ་ཧི ཝཱ ཚཱ་དེ་ཏུཾ ཨུ་ལླི་ཏྟཱ་དི་བྷཱ་ཝོ ཚ་ད་ན་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཡུ་ཏྟ་མི་དཾ. ཏ་སྨཱ མ་ཏྟི་ཀཱ་མ་ཡཾ བྷི་ཏྟིཾ ཝ་ཌྜྷཱ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི ཨུ་ལླི་ཏྟཾ ཝཱ ཨ་ཝ་ལི་ཏྟཾ ཝཱ ཨུ་བྷ་ཡཾ ཝཱ བྷི་ཏྟི་ཡཱ གྷ་ཊི་ཏཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི ཨེ་ཝ ཝི་ནཱ་པི བྷི་ཏྟི་ལེ་པེ་ནཱ’’ཏི ལི་ཁི་ཏཾ. ‘‘‘སོ ཙ ཚ་ད་ན་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ’ཏི པ་དྷཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ན ཧེ་ཊྛཱ་བྷཱ་གཾ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི, ཝཱི་མཾ་སི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཏྠཱཏི ཏི་ཎ་ཀུ་ཊི་ཀཱ་ཡ. ཡ་ཐཱ་ས་མཱ་དི་ཊྛཱ་ཡཱཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་ར་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ‘‘ཨཱ་པ་ཏྟི ཀཱ་རུ་ཀཱ་ནཾ ཏི་ཎྞཾ དུ་ཀྐ་ཊཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི་མྷི སོ སུ་ཎཱ་ཏི་ཚ་ཀྐ་མྤི ལ་བྦྷ་ཏི. ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ ས་མཱ་དི་ཊྛ་ཏྟཱ ཨཱ་ཎཱ་པ་ཀ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཨཱ་ཎ་ཏྟ་སྶ ཡ་ཐཱ ས་མཱ་དི་ཊྛཾ ཨཱ་ཎཱ་པ་ཀེ་ན, ཏ་ཐཱ ཨ་ཀ་ར་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ས་ཙེ ‘‘ཨ་ཧ་མྤེ་ཏྠ ཝ་སཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ཏྟུ་དྡེ་ས་མྤི ཀ་རོ་ཏི, ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ་ཝ. ‘‘ཀུ་ཊིཾ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ པ་ན ཨཱ་ཎཱ་པ་ཀ་སྶཱ་པི ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀ་ཏྟཱ སི་ཀྑཱ་པ་ད་སྶ.
ཨ་ཧ་ཉྩ ཝ་སི་སྶཱ་མཱིཏི ཨེ་ཏྠ པ་ར་སྶ ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ཨུ་དྡི་ཊྛ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཱ ཨཱ་པ་ཏྟི ཨེ་ཝ ‘‘ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཝཱ’’ཏི ནི་ཡ་མི་ཏ་ཏྟཱ, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཨ་ཝི་བྷ་ཏྟ་ཏྟཱ. ‘‘ཨི་དྷ པ་ཉྙ་ཏྟི་ཛཱ་ན་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཙི་ཏྟ’’ནྟི ཙ ལི་ཁི་ཏཾ. ཨ་ནུ་ག་ཎྛི་པ་དེ པ་ན ཨ་ཧ་ཉྩ ཝ་སི་སྶཱ་མཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཡོ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ཝཱ་སཱ་གཱ་ར་ཉྩ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨི་ཙྪ་ཏི, ཏ་སྶཱ་པ་ཏྟི. ཡོ པ་ན ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་གཱ་རཾ ཨི་ཙྪ་ཏི, ཏ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨུ་བྷ་ཡཾ ས་མེ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཙ ‘‘ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡེ ཨཱ་ག་ཏེ ག་རུ་ཀེ ཋཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏོ མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཝཱ་ད་ཏོ ཨི་ཏ་རོ པ་ཙྪཱ ཝ་ཏྟ་བྦོ་ཏི ཙེ? ན, བ་ལ་ཝ་ཏྟཱ. ‘‘ཝཱ་སཱ་གཱ་རཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ས་བྦ་ཏྠ, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ, བྷོ་ཛ་ན་སཱ་ལཱ་དཱི་ན་མྤི ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཨི་མི་ནཱ ཀ་ཏ་ཏྟཱ ས་ངྐ་རཱ ཛཱ་ཏཱ. ཡ་ཐཱ – དྭེ ཏ་ཡོ ‘‘ཨེ་ཀ་ཏོ ཝ་སི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཀ་རོ་ནྟི, ར་ཀྑ་ཏི ཏཱ་ཝཱ་ཏི ཨེ་ཏྠ ཝི་ཡ. ‘‘ཨི་དཾ ཋཱ་ནཾ ཝཱ་སཱ་གཱ་རཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨི་དཾ ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་གཱ་ར’’ནྟི ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ཀ་ཏེ་པི ཨཱ་པ་ཏྟི ཨེ་ཝ. དྭཱི་སུ མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཝཱ་དོ བ་ལ་ཝཱ, ཏ་སྨཱ ‘‘པ་ཙྪཱ ཝུ་ཏྟོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ཏཱི་ཝ པ་པ་ཉྩི་ཏཾ. ཀིཾ ཏེ་ན. ‘‘ཨ་ཏྟ་ནཱ ཝི་པྤ་ཀ་ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཙ པ་རེ་ཧི ཙ པ་རི་ཡོ་སཱ་པེ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨ་པ་རཱ་ནི་པི ཙ་ཏུ་ཀྐཱ་ནི ཡ་ཐཱ་ས་མྦྷ་ཝཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏ་བྦཱ་ནི, ལེ་ཎཱ་དཱི་སུ ཀི་ཉྩཱ་པི ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སེ་ན ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི, ཨ་ཀ་ཏ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ས་ཏི ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡཱ ཨཱ་པ་ཏྟི ཨེ་ཝ.
ཀུ་ཊི་ཀཱ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༧. ཝི་ཧཱ་ར་ཀཱ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༦༦. ས་ཏྟ་མེ ཝཱ-ས་དྡོ ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྠོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཝི་ཧཱ་ར་ཀཱ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༨. པ་ཋ་མ་དུ་ཊྛ་དོ་ས་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༨༠. སཱ་ཝ་ཀེ་ན པ་ཏྟ་བྦནྟི པ་ཀ་ཏི་སཱ་ཝ་ཀཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ན ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀཾ. ཡ་ཐཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཡ་ཐཱ་པུ་གྒ་ལ་ཝ་སེ་ན ‘‘ཏི་སྶོ ཝི་ཛྫཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཀེ་ན་ཙི སཱ་ཝ་ཀེ་ན ཏི་སྶོ ཝི་ཛྫཱ, ཀེ་ན་ཙི ཙ་ཏ་སྶོ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ, ཀེ་ན་ཙི ཚ ཨ་བྷི་ཉྙཱ, ཀེ་ན་ཙི ཀེ་ཝ་ལོ ན་ཝ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨོཏི ཨེ་ཝཾ ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ཡ་ཐཱ་ས་མྦྷ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
༣༨༢. ‘‘ཡེ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ སུ་ཏྟ་ནྟི་ཀཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ དྷ་ར་མཱ་ནེ་པི བྷ་ག་ཝ་ཏི པི་ཊ་ཀ་ཏྟ་ཡ་པ་རི་ཙྪེ་དོ ཨ་ཏྠཱི་ཏི སི་དྡྷཾ. དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀཱཏི ཨཱ་བྷི་དྷ་མྨི་ཀཱ ར་ཏི་ཡཱ ཨ་ཙྪི་སྶ་ནྟཱིཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ད་བྦ་སྶ ནེ་སཾ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཀ་ཐཱ་ཡ ར་ཏི་ནི་ཡོ་ཛ་ནཾ ཝི་ཡ དི་སྶ་ཏི, ན ཏ་ཐཱ ད་ཊྛ་བྦཾ. སུ་ཏྟ་ནྟི་ཀཱ་དི་སཾ་ས་གྒ་ཏོ ཏེ་སཾ སུ་ཏྟ་ནྟི་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་ར་ནྟ་རཱ་ཡཾ, ཏེ་ས་མྤི ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཀ་ཐཱ་ར་ཏི་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ན་བྷི་ར་ཏི་ཝཱ་སཾ, ཏ་ཏོ ནེ་སཾ སཱ་མ་ཉྙཱ ཙཱ་ཝ་ན་ཉྩ པ་རི་ཝ་ཛྫ་ནྟོ ཨེ་ཝཾ ཙི་ནྟེ་སཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ‘‘ནི་མྨི་ཏཱ་ནཾ དྷ་མྨ་ཏཱཏི སཱ་ཝ་ཀེ་ཧི ནི་མྨི་ཏཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ, ན བུ་དྡྷེ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ‘‘སཱ་དྷ་ཀ་ཏ་མཾ ཀ་ར་ཎ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཀ་ར་ཎ་ཏྠེ་ཡེ་ཝ ཏ་ཏི་ཡཱ་ཝི་བྷ་ཏྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༣༨༣-༤. ཡནྟི ཡེ་ན. ‘‘ཀ་ཏྟཱཏི ཀ་ཏྟཱ, ན ཀ་ཏྟཱ’’ཏི ལི་ཁི་ཏཾ. ‘‘བྷ་རི་ཡཾ ཝི་ཡ མཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙ་ར་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི་ཡཱ བ་ལ་ཝ་ཏཱི ཙོ་ད་ནཱ. ཏེ་ན ཧཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཡ་ཐཱ ཚུ་པ་ན་མ་ཏྟེ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱི་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་རཱ་ག་ས་མྦྷ་ཝཱ ཨ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཨེ་ཝ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཾ པ་ཉྙཱ་པེ་སི, ཏ་ཐེ་ཝ པུ་བྦེ་ཝ་སྶཱ དུ་སྶཱི་ལ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཡ་དི ཏཱ་ཝ བྷཱུ་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་ཉྙཱ་ཡ ནཱ་སི་ཏཱ, ཐེ་རོ ཀཱ་ར་ཀོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ ཨ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ‘‘ནཱ་སེ་ཐཱ’’ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཝུ་ཏྟ་ཉྩ, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཡ་དི ཏཱ་ཝ པ་ཊི་ཉྙཱ་ཡ ནཱ་སི་ཏཱ, ཐེ་རོ ཀཱ་ར་ཀོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི.
ཨ་ཐ ཨ་པྤ་ཊི་ཉྙཱ་ཡཱཏི ‘‘ཨ་ཡྻེ་ན་མྷི དཱུ་སི་ཏཱ’’ཏི ཨི་མཾ པ་ཊི་ཉྙཾ ཝི་ནཱ ཨེ་ཝ ཏ་སྶཱ པ་ཀ་ཏི་དུ་སྶཱི་ལ་བྷཱ་ཝཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ནཱ་སི་ཏཱ, ཐེ་རོ ཨ་ཀཱ་ར་ཀོ ཧོ་ཏི. ཨ་བྷ་ཡ་གི་རི་ཝཱ་སི་ནོཔི ཨ་ཏྟ་ནོ སུ་ཏྟཾ ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཝཱ་དེ ཐེ་རོ ཀཱ་ར་ཀོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཀ་སྨཱ? དུ་ཀྐ་ཊཾ མུ་སཱ་ཝཱ་ད་པ་ཙྩ་ཡཱ ལི་ངྒ་ནཱ་ས་ནཱ་ཡ ཨ་ནཱ་སེ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ. པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་སྶེ་ཝ ཧི ལི་ངྒ་ནཱ་ས་ནཱ་ཡ ནཱ་སེ་ཏ་བྦཱ. ‘‘ནཱ་སེ་ཐཱ’’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་ཝ ཛཱ་ཏཱ, སཱ ཀིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ, ཏ་ཏོ ཐེ་རོ ཀཱ་ར་ཀོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ‘‘ས་ཀཱ་ཡ པ་ཊི་ཉྙཱ་ཡ ནཱ་སེ་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ པ་ན ཨ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ཙ་ནེ་ན ནཱ་སེ་ཏ་བྦཱ ཛཱ་ཏཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་ར་ཝཱ་སི་ནོཔི ཨ་ཏྟ་ནོ སུ་ཏྟཾ ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཝཱ་དེ ཐེ་རོ ཀཱ་ར་ཀོ’’ཏི ཙ ཝ་ད་ནྟི. ཀ་སྨཱ? ‘‘ས་ཀཱ་ཡ པ་ཊི་ཉྙཱ་ཡ ནཱ་སེ་ཐཱ’’ཏི ཧི ཝུ་ཏྟེ པ་ཊི་ཉྙཱ་ཡ བྷཱུ་ཏ་ཏཱ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི ‘‘ནཱ་སེ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ. བྷཱུ་ཏཱ་ཡེ་ཝ ཧི པ་ཊི་ཉྙཱ་ཡ ནཱ་སེ་ཏ་བྦཱ ཧོ་ཏི, ནཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. པུ་རི་མ་ན་ཡེཏི དུ་ཀྐ་ཊ་ཝཱ་དེ. པུ་རི་མོ ཡུ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟོ, པ་ཙྪི་མོ པཱ་ལི༹་ཝ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
༣༨༥-༦. པཱི་ཏི་སུ་ཁེ་ཧཱིཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘སུ་ཁེ་ནཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ པཱི་ཏི་གྒ་ཧ་ཎཾ ཏ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སུ་ཁཾ, ཀཱ་ཡི་ཀ་ཉྩ ཨ་པ་ནེ་ཏུཾ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་པཱི་ཏི་ཡཱ ཝུ་ཏྟཾ. ས་ཙེ ཙུ་དི་ཏ་ཀ་ཝ་སེ་ན ཀ་ཏཾ ཨ་མཱུ་ལ་ཀཾ ནཱ་མ, ‘‘ཨ་ན་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ནྣཾ ཨ་ཀ་ཏ’’ནྟི ཝ་དེ་ཡྻ, ཨི་མེ ཀ་རི་སྶ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཏཱ་དི་སཾ དི་ཊྛ་ས་ཉྙཱི ཧུ་ཏྭཱ ཙོ་དེ་ཏཱི’’ཏི པཱ་ཋོ. ‘‘ཨེ་ཏེ་ན ན་ཡེ་ན སུ་ཏ་མུ་ཏ་པ་རི་ས་ངྐི་ཏཱ་ནི་པི ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནཱི’’ཏི པཱ་ཋོ. ‘‘ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ནཱ’’ཏི པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་སེ ཨེ་ཝ ཨཱ་ག་ཏེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ, ཨི་ཏ་རེ་སཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ནཱ་པི ཨ་ནུ་དྡྷཾ་སེ་ནྟ་སྶ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ་ཝཱ་ཏི ནོ ཏ་ཀྐོ་ཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ. བྷི་ཀྑུ་བྷཱ་ཝཱ ཧི ཙཱ་ཝ་ན་ས་མ་ཏྠ་ཏོ. ‘‘ས་མཱི་པེ ཋ་ཏྭཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ པ་ར་མྨུ་ཁཱ ཙོ་དེ་ནྟ་སྶ, ཙོ་དཱ་པེ་ནྟ་སྶ ཝཱ སཱི་སཾ ན ཨེ་ཏི. དི་ཊྛ་ཉྩེ སུ་ཏེ་ན པ་རི་ས་ངྐི་ཏེ་ན ཙོ་དེ་ཏི ཙོ་དཱ་པེ་ཏི, སུ་ཏ་པ་རི་ས་ངྐི་ཏཾ ཝཱ དི་ཊྛཱ་དཱི་ཧི ཙོ་དི་ཏེ ཝཱ ཙོ་དཱ་པི་ཏེ ཝཱ སཱི་སཾ ཨེ་ཏི ཨེ་ཝ ཨ་མཱུ་ལ་ཀེ་ན ཙོ་དི་ཏ་ཏྟཱ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ‘‘དི་ཊྛ་སྶ ཧོ་ཏི པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ དྷ་མྨཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ཛྫ་ནྟོ, ཏ་ཉྩེ ཙོ་དེ་ཏི ‘སུ་ཏོ མ་ཡཱ…པེ… ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་སྶཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༣༨༧). ‘‘ཨ་སུ་དྡྷོ ཧོ་ཏི པུ་གྒ་ལོ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ དྷ་མྨཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ནྣོ, ཏ་ཉྩེ ཨ་སུ་དྡྷ་དི་ཊྛི ས་མཱ་ནོ ཨ་ནོ་ཀཱ་སཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཙཱ་ཝ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ཝ་དེ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ. ཨོ་ཀཱ་སཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཙཱ་ཝ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ཝ་དེ་ཏི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི (པཱ་རཱ. ༣༨༩) ཨི་མི་ནཱ ན-ས་མེ་ནྟཾ ཝི་ཡ ཁཱ་ཡ་ཏི, ཀ་ཐཾ? དི་ཊྛ་སྶ ཧོ་ཏི པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ དྷ་མྨཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ཛྫ་ནྟོ ནཱ་མ ཨ་སུ་དྡྷོ པུ་གྒ་ལོ ཧོ་ཏི, ‘‘ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ ཨ་སུ་དྡྷ་དི་ཊྛི ས་མཱ་ནོ ཏ་ཉྩེ ཙོ་དེ་ཏི ‘སུ་ཏོ མ་ཡཱ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ དྷ་མྨཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ནྣོ་སཱི’ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་སྶཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནཱ་པ་ཏྟི. ‘‘ཙཱ་ཝ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ཝ་དེ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ པ་ཙྪི་མ་ན་ཡེ་ན ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སེ་ན ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི དྭེ པཱ་ལི༹་ན་ཡཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཝི་རུ་དྡྷཱ ཝི་ཡ དི་སྶ་ནྟི, ན ཙ ཝི་རུ་དྡྷཾ བུ་དྡྷཱ ཀ་ཐ་ཡ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཏྠ ཡུ་ཏྟི པ་རི་ཡེ་སི་ཏ་བྦཱ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཙ་རི་ཡཱ ཏཱ་ཝཱ་ཧུ ‘‘ས་མཱུ་ལ་ཀེ་ན ཝཱ ས་ཉྙཱ་ས་མཱུ་ལ་ཀེ་ན ཝཱ ཙོ་དེ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི, ཨ་མཱུ་ལ་ཀེ་ན ཝཱ པ་ན ས་ཉྙཱ་ཨ་མཱུ་ལ་ཀེ་ན ཝཱ ཙོ་དེ་ནྟ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ད་སྶ་ན་ས་ཝ་ན་པ་རི་ས་ངྐ་ན་མཱུ་ལེ་ན ས་མཱུ་ལ་ཀེ་ན ཝཱ ཏ་ད་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་མཱུ་ལ་ཀེ་ནཱ་པི ས་ཉྙཱ་ས་མཱུ་ལ་ཀེ་ན ཝཱ ཙོ་དེ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི, ད་སྶ་ནཱ་དི་མཱུ་ལཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་མཱུ་ལ་ཀེ་ན ཝཱ ཏ་བྦྷཱ་ཝེ་ན ས་མཱུ་ལ་ཀེ་ནཱ་པི ས་ཉྙཱ་ཨ་མཱུ་ལ་ཀེ་ན ཝཱ ཙོ་དེ་ནྟ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི, ཏ་སྨཱ དི་ཊྛ་སྶ ཧོ་ཏི.
པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ དྷ་མྨཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ཛྫ་ནྟོ་ཏི་ཨཱ་དི་མྷི ད་སྶ་ན་མཱུ་ལེ་ན ས་མཱུ་ལ་ཀེ་ནཱ་པི ‘‘སུ་ཏོ མ་ཡཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ས་ཉྙཱ་ཨ་མཱུ་ལ་ཀེ་ན ཝཱ ཙོ་དེ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་སྶ. ཏ་ད་ཏྠ་སྶ ཨཱ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ཏྠཾ ‘‘དི་ཊྛེ ཝེ་མ་ཏི་ཀོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝཱ་རཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཨ་སུ་དྡྷོ ཧོ་ཏི པུ་གྒ་ལོ་བྷི་ཨཱ་དི་མྷི པ་ན ས་མཱུ་ལ་ཀེ་ན, ས་ཉྙཱ་ས་མཱུ་ལ་ཀེ་ན ཝཱ ཙོ་དི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ པ་ན ཏ་ད་ཏྠ་དཱི་པ་ན་ཏྠཾ ཏེ ཝཱ་རཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཏ་ཏྠ ཧི ‘‘ཨ་དི་ཊྛ་སྶ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝཱ་རཱ ཨ་མཱུ་ལ་ཀེ་ན ཙོ་དེ་ནྟ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཱ. ‘‘དི་ཊྛེ ཝེ་མ་ཏི་ཀོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་ཉྙཱ་ཨ་མཱུ་ལ་ཀེ་ན ཙོ་དེ་ནྟ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཱ. ཨ་ཉྙ་ཐཱ ‘‘དི་ཊྛ་སྶ ཧོ་ཏི, དི་ཊྛེ ཝེ་མ་ཏི་ཀོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝཱ་རཱ ནི་བྦི་སེ་སཱ བྷ་ཝེ་ཡྻུཾ. ཨི་དཾ པ་ནེ་ཏྠ ས་ནྣི་ཊྛཱ་ནཾ-ཡ་ཐཱ ཨ་སུ་དྡྷཾ པུ་གྒ་ལཾ ཨ་ནོ་ཀཱ་སཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཙོ་དེ་ནྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ, ཨ་ཀྐོ་སཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་སྶ ཙ ཨོ་མ་ས་ཝཱ་དེ་ན དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ, ཏ་ཐཱ ཨ་སུ་དྡྷ་དི་ཊྛི་ཀོ་པི ཨ་སུ་དྡྷཾ ཨ་སུ་དྡྷ་དི་ཊྛི ཨ་མཱུ་ལ་ཀེ་ན ཙོ་དེ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི. ས་མཱུ་ལ་ཀེ་ན ཝཱ ཙོ་དེ་ཏི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཏཾ ས་ནྣི་ཊྛཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ ‘‘ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི སུ་དྡྷེ ཨ་སུ་དྡྷ་དི་ཊྛི་སྶ ཨ་སུ་དྡྷེ ཨ་སུ་དྡྷ་དི་ཊྛི་སྶཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ སཾ་ས་ནྡ་ཏི, ཏ་ཐཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཡུ་ཏྟི པ་རི་ཡེ་སི་ཏ་བྦཱ.
སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣོཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘དུ་སྶཱི་ལ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཾ. བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཧི བྷི་ཀྑུ་མྷི ཨ་ནི་སྶ་རཱ, ཏ་སྨཱ ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་ན་ཡེ ཝི་དྷིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཐེ་རེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. དུ་ཏི་ཡ་ཏྠེ་རེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ་པི ཙོ་དེ་ཏི, སི་ཀྑ་མཱ་ནཱ་ད་ཡོ ཝཱ ཙོ་དེ་ནྟི, ཏེ་སཾ སུ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཝ ཝི་ཙཱ་རེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ པ་ཊི་ཉྙཱ་ཡ ཀཱ་རེ་ནྟི. ཀོ ཨེ་ཏྠ དོ་སོ་ཏི ཨི་དཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏི་ཡེ་ན ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ་པི བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཝ ཝི་ཙཱ་རེ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ན ཀོ་ཙི ན ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ས་བྦཾ ས་མེ་ཏཱི་ཏི ཨ་པ་རེ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏིཾ་སཱ་ནི ཏིཾ་ས་ཝ་ནྟཱ་ནི. ཨ་ནུ་ཡོ་གོཏི པ་ཊི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨེ་ཧི་ཏཱིཏི ཨཱ་ག་མི་སྶ་ཏི. དི་ཊྛ་ས་ནྟཱ་ནེ་ནཱཏི དི་ཊྛ་ན་ཡེ་ན, དི་ཊྛ་ཝི་དྷཱ་ནེ་ནཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡཱཏི པ་ཏི་ཊྛཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ. ཋཱ་ནེཏི ལ་ཛྫི་ཊྛཱ་ནེ.
གཱ་ཧནྟི ‘‘ཨ་ཧཾ ཙོ་དེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ཏྟཱ་དཱ་ན་གྒ་ཧ་ཎཾ. ཙེ་ཏ་ནཱཏི ཨ་ཏྟཱ་དཱ་ན་གྒ་ཧ་ཎ་ཙེ་ཏ་ནཱ. ཝོ་ཧཱ་རོཏི ཨི་ཏོ, ཨེ་ཏྟོ ཙ ཉ་ཏྭཱ པ་ཀཱ་ས་ནཾ. པ་ཎྞ་ཏྟཱིཏི ནཱ་མ་པ་ཉྙ་ཏྟི. ཡཱ ཝ་ཙཱི་གྷོ་སཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ སོ་ཏ་དྭཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ས་ནྟཱ་ན་སྶ ཨ་ན་ནྟ་རཾ ཨུ་པྤ་ནྣེ་ན ཨུ་པ་ལ་དྡྷ་པུ་བྦ་ས་ངྐེ་ཏེ་ན མ་ནོ་དྭཱ་ར་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཡ་སྶཱ ཝི་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱ ཏ་ད་ཏྠོ པ་ར་མ་ཏྠོ ཝཱ ཨ་པ་ར་མ་ཏྠོ ཝཱ ཏ་ཏི་ཡ་ཝཱ་རཾ ཨུ་པྤ་ནྣེ་ན མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ནཱ་མཱ་དཱི་ཧི ཚ་ཧི བྱ་ཉྫ་ནེ་ཧི པཱ་ལི༹་ཡཱ པ་ཀཱ་སི་ཏཱ, སཱ ‘‘ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཚ་དྷཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ཧི ད་སྶི་ཏཱ. ཏ་བྦྷཱ་གི་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཨ་ཏ་བྦྷཱ་གི་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཙ ནི་པྥ་ནྣ་དྷ་མྨ་སྶེ་ཝ ཡུ་ཛྫ་ཏི, ན པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ཏྟཱ, ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎེ པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ ཙ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎོ མ་ཉྩ་ཊྛེ མ་ཉྩོ་པ་ཙཱ་རོ ཝི་ཡཱ་ཏི ཙ. ‘‘པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ནཱཏི ཨ་མཱུ་ལ་ཀཱ ནཱ་མ་པ་ཉྙ་ཏྟི ན་ཏྠི. པ་རི་ཡཱ་ཡ་མ་ཏྟཾ, ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ན་ཏྠི. ཨ་བྷི་དྷཱ་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཝ, ཨ་བྷི་དྷེ་ཡྻཾ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཙ ལི་ཁི་ཏཾ. ཨི་དྷེ་ཝཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ ཨེ་ཝ སི་ཀྑཱ་པ་དེ. ན ས་བྦ་ཏྠཱཏི ཝི་ཝཱ་དཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཱ་དཱི་སུ. ཀ་སྨཱ? ན ཧཱིཏི་ཨཱ་དི. ཝི་ཝཱ་དཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཱ་དཱི་ན་མ་ཏྠི་ཏཱ ཝི་ཡ ཨ་མཱུ་ལ་ཀཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ན་ཏྠཱི་ཏི. པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ས་མ་ཐེ་ཧཱིཏི ‘‘ཡཾ ཨ་དྷི་ཀི་ཙྩ ས་མ་ཐཱ ཝ་ཏྟ་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ས་མ་ཐེ་ཧཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་པི་ཙ ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ན་ཏྠཱིཏི ཨ་པྤ་ཊི་ལ་དྡྷ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཾ ཝི་ཡ ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དི. ན ཧི ཝི་ཝཱ་དཱ་དཱི་ནཾ པ་ཎྞ་ཏྟི ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཊྛོཏི པ་ཎྞ་ཏྟིཾ ཨ་དྷི་ཀི་ཙྩ ས་མ་ཐཱ ན པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ན ཏ་སྶཱ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་ཏཱ་ཏི ན ཝི་ཝཱ་དཱ་དཱི་ནཾ པ་ཎྞ་ཏྟི ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཊྛོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཧོ་ཏི ཙེ་ཏྠ –
‘‘པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་པ་ཏྟི ཨ་མཱུ་ལི་ཀཱ ཙེ,
པ་ཎྞ་ཏྟི་མ་ཏྟཱ ཕ་ལ་མ་གྒ་དྷ་མྨཱ;
ཙ་ཏུ་ཏྠ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཝ་ཏྠུ་བྷཱུ་ཏཱ,
པ་ཎྞ་ཏྟི་མ་ཏྟཱ་ཝ སི་ཡུཾ ཏ་ཐེ་ཝ.
‘‘ཏ་ཏོ དྭི་དྷཱ མ་གྒ་ཕ་ལཱ་དི་དྷ་མྨཱ,
སི་ཡུཾ ཏ་ཐཱ་ཏཱི་ཏ་མ་ནཱ་ག་ཏ་ཉྩ;
པ་ཎྞ་ཏྟི་ཚ་ཀྐཾ ན སི་ཡཱ ཏ་ཏོ ཝཱ,
པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ ས་མྨུ་ཏི་ཝཱ་ད་མཱ་ཧཱ’’ཏི.
ཨ་ནུ་ཝ་ད་ནྟཱིཏི ཨ་ཀྐོ་ས་ནྟི. ཀི་ཙྩ་ཡ་ཏཱཏི ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་ཏཱ. ཏཾ ཀ་ཏ་མ་ནྟི ཙེ? ཨ་པ་ལོ་ཀ་ན་ཀ་མྨནྟི་ཨཱ་དི. ཀི་ཙྩནྟི ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ཀ་ཙི་ཏྟཾ ཀི་ར ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ.
༣༨༧. སུ་ཏཱ་དཱི་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་མཱུ་ལ་ཀ་ཏྟནྟི ཨེ་ཏྠ ཡོ དི་སྭཱ་པི ‘‘དི་ཊྛོ་སི མ་ཡཱ’’ཏི ཝ་ཏྟུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ དི་ཊྛ་ནི་ཡཱ་མེ་ནེ་ཝ ‘‘སུ་ཏོ་སི མ་ཡཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏི. ཏ་སྶ ཏ་སྨིཾ ཨ་སུ་དྡྷ་དི་ཊྛི་ཏྟཱ ཨཱ་པ་ཏྟི, ཨི་དྷ པ་ན ཡོ པུ་བྦེ སུ་ཏྭཱ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི, པ་ཙྪཱ ཏཾ ཝི་སྶ་རི་ཏྭཱ སུ་དྡྷ་དི་ཊྛི ཨེ་ཝ ས་མཱ་ནོ ཝ་ད་ཏི, ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཨེ་ས ན་ཡོ ས་བྦ་ཏྠཱ་ཏི ཨ་པ་རེ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཛེ་ཊྛ་བྦ་ཏི་ཀོ ཀཱ་ཀེ་ཀ་པྤ་ཊི་ཝ་ཏྟཱ. ཡ་ད་གྒེ་ནཱཏི ཡཱ་ཝ་ཏཱ, ཡ་དཱ ཝཱ. ནོ ཀ་པྤེ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དི ཝེ་མ་ཏི་ཀཱ་བྷཱ་ཝ་དཱི་པ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ཏེ་ན ཝེ་མ་ཏི་ཀོ་ཝ ན་སྶ་ར་ཏི ས་མྨུ་ཊྛོ ནཱ་མཱ་ཏི ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཏཾ ན ཡུ་ཏྟཾ ཏ་ད་ན་ནྟ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཏ་སྨཱ དུ་ཏི་ཡ་ཏྠེ་ར་ཝཱ་དོ པ་ཙྪཱ ཝུ་ཏྟོ.
༣༨༩. ས་བྦ་ཏྠཱཏི ས་བྦ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ. ཨོ་ཀཱ་ས་ཀ་མྨནྟི ཨོ་ཀཱ་ས་ཀ་ར་ཎཾ. ‘‘ཨོ་ཀཱ་སེ་ན ཀ་མྨཾ ཨོ་ཀཱ་ས་ཀ་མྨ’’ནྟི ལི་ཁི་ཏཾ. ཨ་སཱུ་རི་ཡཾ པ་སྶ་ཏི ཀ་ཉྙཱ་ཏི ཨེ་ཏྠ ཡ་ཐཱ ཀ་ཉྙཱ སཱུ་རི་ཡཾ ན པ་སྶ་ཏཱི་ཏི བྷ་ཝ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ‘‘ཨ་ནོ་ཀཱ་སཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཨོ་ཀཱ་སཾ ན ཀཱ་རེ་ཏྭཱ་ཏི ཧོ་ཏི.
པ་ཋ་མ་དུ་ཊྛ་དོ་ས་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༩. དུ་ཏི་ཡ་དུ་ཊྛ་དོ་ས་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༩༡. ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ་ཡེ་ཝཱཏི ཨི་དཾ ཏེ་ཧི ཝུ་ཏྟ་ཝེ་ལཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘པུ་བྦེ མ་ཡཾ ཨཱ་ཝུ་སོ སུ་ཏེ་ན ཨ་ཝོ་ཙུ་མྷཱ’’ཏི ‘‘ཨ་མྷེ་ཧི སཱ ཨུ་སྶཱ་ཧི་ཏཱ ཀུ་པི་ཏེ་ཧི ཨ་ན་ཏྟ་མ་ནེ་ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཉྙ་བྷཱ་ག་སྶ ཨི་དནྟི མ་ནུ་སྶ་བྷི་ཀྑུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཉྙ་བྷཱ་ག་སྶ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཚ་ག་ལ་ཀ་བྷཱ་ག་སྶ ཨི་དཾ ཚ་ག་ལ་ཀ་ཛཱ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ. ཨ་ཉྙ་བྷཱ་གོ ཝཱ ཨ་སྶ ཨ་ཏྠཱིཏི སོ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཚ་ག་ལ་ཀ་བྷཱ་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཨ་ཉྙ་བྷཱ་གོ ཨ་སྶ ཚ་ག་ལ་ཀ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི སྭཱ་ཡཾ ཚ་ག་ལ་ཀོ ཨ་ཉྙ་བྷཱ་གི་ཡཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ནཱ་མ.
ཏ་ཏྠ པ་ཊི་མཱ་ཡ ས་རཱི་རཾ, སི་ལཱ་པུ་ཏྟ་ཀ་སྶ ས་རཱི་ར་ནྟི ནི་ད་སྶ་ནཾ, པ་ཋ་མཾ པ་ནེ་ཏྠ ནི་བྦ་ཙ་ནཾ ཛཱ་ཏི་པ་ད་ཏྠོ་ཏི་ཝཱ་དཱི་ནཾ མ་ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. སཱ ཧི སཱ་མི་བྷཱ་ཝེ་ན, ནི་ཙྩ་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ པ་དྷཱ་ན་ཏྟཱ ས་ཏྟི་ས་བྷཱ་ཝེ ཋི་ཏཱ. ཏ་བྦི་པ་རཱི་ཏ་ཀ་ཏྟཱ བྱ་ཏྟཱ་ཀ་ཏི ཛཱ་ཏི་ཡོ ཏུ པ་ད་ཏྠོ ཨི་ཏི ཨི་མ་སྶ སུ་ཏྟ་སྶ ཝ་སེ་ན དུ་ཏི་ཡཾ ནི་བྦ་ཙ་ནཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ནཱ་མ་ཀ་ར་ཎ་ས་ཉྙཱ་ཡ ཨཱ་དྷཱ་རོཏི ཨེ་ཏྠ ནཱ་མ་མེ་ཝ ནཱ་མ་ཀ་ར་ཎཾ. ནཱ་མཾ ཀ་རོ་ནྟཱ་ནཾ ས་ཉྙཱ ནཱ་མ་ཀ་ར་ཎ་ས་ཉྙཱ, ཏ་སྶཱ. མ་ནུ་སྶ་ཛཱ་ཏི་ཀོ ཚ་ག་ལ་ཀ་ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དྷཱ་རོ ནཱ་མ. ན ཧི ཏཾ ནཱ་མཾ ཀ་ཙྪ་པ་ལོ་མཾ ཝི་ཡ ཨ་ནཱ་དྷཱ་ར་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏཾ པ་ན ཚ་ག་ལ་ཀ་སྶ ད་བྦོ་ཏི དི་ནྣ་ནཱ་མཾ ‘‘དེ་སོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཐེ་རཾ ཨ་མཱུ་ལ་ཀེ་ནཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ཉྙ་མྤི ཝ་ཏྠུཾ ཐེ་ར་སྶ ལི་སྶ་ཏི སི་ལི་སྶ་ཏི ཝོ་ཧཱ་ར་མ་ཏྟེ་ནེ་ཝ, ན ཨ་ཏྠ་ཏོ, ཨཱི་ས་ཀཾ ཨ་ལླཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ལེ་སོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཡ་སྨཱ དེ་ས་ལེ་སཱ ཨ་ཏྠ་ཏོ ནི་ནྣཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཱ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཀ་ཉྩི་དེ་སཾ ལེ་ས་མ་ཏྟཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡཱ’’ཏི ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ‘‘ད་ས ལེ་སཱ ཛཱ་ཏི་ལེ་སོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཡ་ཐཱ ནི་དཱ་ནེ, ཨེ་ཝཾ སི་ཀྑཱ་པ་ད་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡ་མྤི མཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ་མྤི ཨ་ཡ་མེ་ཝ་ཏྠོ. ཡ་སྨཱ ཨ་ཉྙ་བྷཱ་གི་ཡ་སྶ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་སྶཱཏི ཚ་ག་ལ་ཀ་སྶ. ཀ་ཉྩི་དེ་སཾ ལེ་ས་མ་ཏྟཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡཱཏི ད་བྦོ་ཏི ནཱ་མཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨཱ་ཝི་བྷཱུ་ཏོ, ཏ་སྨཱ ན ཝི་བྷ་ཏྟོ. ཀི་ཉྩ བྷི་ཡྻོ ཨ་ནི་ཡ་མ་ཏྟཱ. ན ཧི མེ་ཏྟི་ཡ་བྷཱུ་མ་ཛ་ཀཱ་ནཾ ཝི་ཡ ས་བྦེ་ས་མྤི ཚ་ག་ལ་ཀ་མེ་ཝ ཨ་ཉྙ་བྷཱ་གི་ཡཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཉྙཾ གོ་མ་ཧིཾ སཱ་དི་ཀ་མྤི ཧོ་ཏི, ན ཙ མེ་ཏྟི་ཡ་བྷཱུ་མ་ཛ་ཀཱ ཝི་ཡ ས་བྦེ་པི ནཱ་མ་ལེ་ས་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ནྟི. ཨ་ཉྙ་མྤི ཛཱ་ཏི་ལེ་སཱ་དིཾ ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཨ་ནི་ཡ་མ་ཏྟཱ ཙ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ན ཝི་བྷ་ཏྟཾ. ཀི་ཉྩ བྷི་ཡྻོ ཏ་ཐཱ ཝུ་ཏྟེ ཚ་ག་ལ་ཀ་སྶེ་ཝ ཨ་ཉྙ་བྷཱ་གི་ཡ་ཏཱ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི, ན ཨ་ཉྙ་སྶ, ཡེ་ན སོ་ཝ ད་སྶི་ཏོ. ལེ་སོ ཙ ནཱ་མ ལེ་སོ་ཝ, ན ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དི, ཡེ་ན སོ་ཝ ད་སྶི་ཏོ་ཏི ཨེ་ཝཾ མི་ཙྪཱ་གཱ་ཧ་པྤ་ས་ངྒ་ཏོ ཙ ཏ་ཐཱ ན ཝི་བྷ་ཏྟོ.
༣༩༣. ཨ་ཉྙ་བྷཱ་གི་ཡ་སྶཱཏི ཙུ་དི་ཏ་ཀ་ཏོ ཨ་ཉྙ་སྶ. ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་སྶཱཏི མ་ནུ་སྶ་སྶ ཝཱ ཨ་མ་ནུ་སྶ་སྶ ཝཱ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏ་སྶ ཝཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཝུ་ཏྟེ མ་ནུ་སྶཱ་དཱི་ནཾ་ཡེ་ཝ ཛཱ་ཏི་ལེ་སཱ་ད་ཡོ ཝུ་ཏྟཱ ཧོ་ནྟི, ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཱ་ནཾ ཏེ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟི ‘‘ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་སྶ ཀ་ཉྩི དེ་སཾ ལེ་ས་མ་ཏྟ’’ནྟི སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ པུ་བྦ་ངྒ་མཾ ཨུ་དྡི་ཊྛ་ཏྟཱ་ཏི ཙེ? ན, ནཱ་མ་སྶ ཝི་ཡ ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ མ་ནུ་སྶཱ་དཱི་ནཾ ཨཱ་དྷཱ་ར་བྷཱ་ཝ་ནི་ཡ་མ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ, ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝཱ་ནི་ཡ་མ་ཏོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ནི་ཡ་མེ ཙ ས་ཏི ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཨཱ་དྷཱ་རོ ཛཱ་ཏི, ལི་ངྒ་སྶ ཙ ལི་ངྒཾ, ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཙ ཨཱ་པ་ནྣོ ཨཱ་དྷཱ་རོ, ཝི་རུ་དྡྷཱ་ན་མྤི ཨ་ས་མཱ་དི་ནྣཱ་ན་མྤི པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཱ་ནཾ སཱ་མི་ཀོ ཨཱ་དྷཱ་རོ, ཡེ་ན ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ས་ངྑྱཾ ག་ཙྪེ་ཡྻཱ་ཏི ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་སྶཱ་ཏི པ་དཾ ཨ་བྷཱ་ཛེ་ཏ་བྦ་མེ་ཝ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི ན ཨུ་དྡྷ་རི་ཏ་བྦཾ སི་ཡཱ, ཨུ་དྡྷ་རི་ཏ་བྦཾ. ཏ་སྨཱ ‘‘ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎནྟི ཝ་ཙ་ན་སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི ས་བྦཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཨ་པཱ་ཀ་ཊཱ ཨི་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ད་སྶི་ཏ་ཊྛཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཱ ཙ ཝི་ན་ཡ་དྷ་རེ་ཧི ཡ་སྨཱ ཨ་ཉྙ་ཐཱ པ་རི་ཝཱ་རེ ‘‘ཝི་ཝཱ་དཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཱ་ནཾ ཝི་ཝཱ་དཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ བྷ་ཛ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ‘‘ཀ་སྨཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཀཱ་ར་ཎཾ ན པ་ཉྙཱ་ཡེ་ཡྻ, ཏ་སྨཱ ཏེ་སཾ ཏ་བྦྷཱ་གི་ཡ་ཏཱ ཙ ཨ་ཉྙ་བྷཱ་གི་ཡ་ཏཱ ཙ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཱ ཝི་ན་ཡ་དྷ་རེ་ཧི. ཏཱ་སུ ཧི ཝི་ཉྙཱ་ཏཱ་སུ ཝི་ཝཱ་དཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཝི་ཝཱ་དཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ བྷ་ཛ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ཏ་བྦྷཱ་གི་ཡ་ཏྟཱ. ཨི་ཏ་རཾ ན བྷ་ཛ་ཏི ཨ་ཉྙ་བྷཱ་གི་ཡ་ཏྟཱ་ཏི སུ་ཁ་ཀཱ་ར་ཎ་ཏོ པ་ཉྙཱ་ཡ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཝ་ཙ་ན་སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ལ་དྡྷཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ནི་སྶཱ་ཡཱཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཡ་སྨཱ ཨཱ་པ་ཏྟ་ཉྙ་བྷཱ་གི་ཡཾ མ་ཧཱ་ཝི་ས་ཡཾ, ཨི་ཏ་རེ་ཧི ཨ་ས་དི་ས་ནི་དྡེ་ས་ཉྩ, ཏ་སྨཱ ཏཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་མྤི ས་མཱ་ནཾ ཝི་སུཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨཱ་པ་ཏྟ་ཉྙ་བྷཱ་གི་ཡཾ ཝཱ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཏྟཱ ཙ ‘‘ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཉྙ་བྷཱ་གི་ཡཾ ཝཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྠཱ་པི མ་ཧཱ་ཝི་ས་ཡ་ཏྟཱ, མཱ་ཏི་ཀཱ་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཙ པ་ཋ་མཾ ཨ་ཉྙ་བྷཱ་གི་ཡ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ, པ་ཙྪཱ ཏ་བྦྷཱ་གི་ཡ་ཏཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏ་ཏྠ ཡ་སྨཱ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཉྙ་བྷཱ་གི་ཡ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨ་ཏྠཱ་པ་ཏྟི་ན་ཡེ་ན སི་དྡྷཾ. ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཏ་བྦྷཱ་གི་ཡཾ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཏ་བྦྷཱ་གི་ཡཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨུ་དྡེ་སཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཀ་ཐཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་སྶ ཏ་བྦྷཱ་གི་ཡཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི པུ་ཙྪཱ་པུ་བྦ་ངྒ་མ་ནི་དྡེ་སོ ཀ་ཏོ. ཏ་ཏྠཱ་པི ཨཱ་པ་ཏྟཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་སྶ ཨ་ཉྙ་བྷཱ་གི་ཡ་ཏཱ ཀི་ཉྩཱ་པི པཱ་རཱ་ཛི་ཀེ་ན ཨ་ནུ་དྡྷཾ་སི་བྷཱ་དྷི་ཀཱ་ར་ཏྟཱ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ, ཨ་ཐ ཁོ སེ་སཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷ་ཝ་སེ་ནཱ་པི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཡཱ ཙ སཱ ཙོ་ད་ནཱ ‘‘ཨ་སུ་ཀོ ནཱ་མ བྷི་ཀྑུ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ཛྫ་ནྟོ དི་ཊྛོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ, ཏ་ཏྠ ‘‘ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སེ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་དི་ཊྛི ཧོ་ཏི, དུ་བྦྷཱ་སི་ཏེ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་དི་ཊྛི ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཀཱ ཝི་ན་ཡེ ཨ་པ་ཀ་ཏ་ཉྙུ་ཏཱ་ཡ, ཏཾ་ཏཾ་ཝ་ཏྠུ་ས་རི་ཀྑ་ཏཱ་ཡ ཝཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ས་བྦ་ཏྠཱ་པི ‘‘པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་དི་ཊྛི ཧོ་ཏཱི’’ཏི ན ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཐཱ་ས་ཉྙི་ནོ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཏོ. ‘‘ཏ་བྦྷཱ་གི་ཡ་ཝི་ཙཱ་ར་ཎཱ་ཡ’’ནྟི ཏ་བྦྷཱ་གི་ཡ་པ་ད་ནི་དྡེ་སེ ཨ་ཉྙ་བྷཱ་གི་ཡ་ཏཱ་ཡ་པི ནི་དྡི་ཊྛ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ.
ཝ་ཏྠུ་ས་བྷཱ་ག་ཏཱ་ཡཱཏི ཨ་ནུ་ཝཱ་ད་ཝ་ཏྠུ་ས་བྷཱ་ག་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཉྙ་ཐཱ ‘‘ཙ་ཏ་སྶོ ཝི་པ་ཏྟི་ཡོ’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷེ་ཡྻ. ས་བྷཱ་ཝ་ས་རི་ཀྑཱ་ས་རི་ཀྑ་ཏོ ཙཱཏི ས་བྷཱ་ཝེ་ན ས་དི་སཱ་ས་དི་ས་ཏོ. ཏ་ཏྠ ཛྷཱ་ནཱ་དི་ཝ་ཏྠུ་ཝི་ས་བྷཱ་ག་ཏཱ་ཡ་པི ས་བྷཱ་ཝ་ས་རི་ཀྑ་ཏཱ་ཡ ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་པ་ཏྟི ཏ་སྶེ་ཝ ཏ་བྦྷཱ་གི་ཡཱ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཝ་ཏྠུ་ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་ཝཱ་དཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ, ཀི་ཙྩཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཉྩ པཱ་ཊེ་ཀྐཾ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་མྤི ཝུ་ཏྟ་ཉྙ་བྷཱ་གི་ཡཾ ན ཛཱ་ཏཾ, ཏ་སྨཱ ཏ་ད་ཉྙ་བྷཱ་གི་ཡ་ཏཱ་ཡ ཝི་དི་ཏཱ་ཡ ཏ་བྦྷཱ་གི་ཡ་ཏཱ པཱ་རི་ཡེ་ས་ཡུ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཝུ་ཏྟཱ་པི སི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཉྙ་བྷཱ་གི་ཡ་མེ་ཝ པ་ཋ་མཾ ནི་དྡི་ཊྛ’’ནྟི་པི ཝ་ཏྟུཾ ཡུ་ཛྫ་ཏི. ཨེ་ཀཾ་སེ་ན ཏ་བྦྷཱ་གི་ཡཾ ན ཧོ་ཏཱིཏི ས་རི་ཀྑ་ཝ་སེ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ཨཱ་པ་ཏྟི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཝི་ཝཱ་ད་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝི་ཝཱ་དཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་སྶ་པི ཨ་ཉྙ་བྷཱ་གི་ཡཾ སི་ཡཱ, པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨཱ་པ་ཏྟཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་སྶ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡཱཏི ‘‘ཨ་ཉྙ་བྷཱ་གི་ཡ་སྶ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་སྶཱ’’ཏི ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ. ‘‘མེ་ཐུ་ན་རཱ་གེ་ན མ་ནུ་སྶ་ཝི་གྒ་ཧོ དོ་སེ་ནཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་རི་ཀྑ་ཏོ ཙཱ’’ཏི ལི་ཁི་ཏཾ. ཏཾ ཝ་ཏྠུ་ཝི་ས་བྷཱ་ག་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝ སི་དྡྷཾ. ཨ་ཡཾ པ་ན ཝ་ཏྠུ་ས་བྷཱ་ག་ཏཱ་ཡ་པི ས་ཏི ཨཱ་པ་ཏྟི་ས་བྷཱ་ག་ཏཱ ས་རི་ཀྑ་ཏོ་ཏི ནོ ཏ་ཀྐོ་ཏི ཙ, ཨེ་ཀ་སྨི་མྤི ཧི ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ཨཱ་པ་ཏྟི་བྷེ་དོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ. པ་ར་ཏོ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ.
‘‘ཀི་ཙྩ་མེ་ཝ ཀི་ཙྩཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ས་ངྒྷ་ཀ་མྨཱ་ན་མེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཀ་མྨ་ལ་ཀྑ་ཎནྟི ཀ་མྨཱ་ནཾ ས་བྷཱ་ཝཾ. ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡཱཏི པུ་བྦེ་ཝ ཧི སཾ་ཝི་དྷཱ་ཡ ས་ངྒྷོ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ པུ་རི་མཾ པུ་རི་མནྟི པ་རི་ཝཱ་ས་ཨུ་ཀྑེ་པ་ནི་ཡཱ་དཱི་ནི ས་ངྒྷ་ཀ་མྨཱ་ནི ནི་སྶཱ་ཡ ཨ་བྦྷཱ་ན་ཨོ་སཱ་ར་ཎཱ་དི ཨུ་པྤ་ནྣ་ནྟི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྨཱ ཀི་ཉྩཱ་པི ས་ངྒྷ་ཀ་མྨ་མེ་ཝ ཀི་ཙྩཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ, ཏ་ཐཱ་པི སེ་ས་ཝི་སེ་སོ ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
༣༩༤. ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨེ་ཀཾ, ཏ་སྨཱ དེ་ས་སྶ ཨ་ཏྠ་མ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘ལེ་སོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ ཀི་ར.
༣༩༥. ས་ཝ་ཏྠུ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱཏི པུ་གྒ་ལ་སྶ ཨུ་པ་རི ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཁ་ཏྟི་ཡཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན ཨེ་ཀ་ཛཱ་ཏི་ཀོ་པི དཱི་གྷ་ར་སྶ་ཀཱ་ལ༹་ཀོ་དཱ་ཏཱ་དཱི་ནཾ དི་ཊྛ་སུ་ཏ་པ་རི་ས་ངྐི་ཏཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨ་ཉྙ་བྷཱ་གི་ཡ་ཏཱ, དཱི་གྷཾ ཁ་ཏྟི་ཡཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙ་ར་ནྟཾ དི་སྭཱ ར་སྶཱ་དི་ཁ་ཏྟི་ཡ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཨཱ་དྷཱ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཛཱ་ཏི་ལེ་སེ་ན ཙོ་དེ་ཏི, ཨེ་ཀཾ ཝཱ ཁ་ཏྟི་ཡཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙ་ར་ནྟཾ དི་སྭཱ ཏ་ཏོ ཝི་སི་ཊྛ་ཉྙ་བྷཱ་ག་བྷཱུ་ཏཾ ཁ་ཏྟི་ཡཾ ཛཱ་ཏི་ལེ་སཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཁ་ཏྟི་ཡོ དི་ཊྛོ ཏྭཾ ཁ་ཏྟི་ཡོ་སཱི’’ཏི ཙོ་དེ་ཏི དི་ཊྛཱ་དི་ཨ་ཉྙ་བྷཱ་གེ་ན. ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘དཱི་གྷཱ་ད་ཡོ, དི་ཊྛཱ་ད་ཡོ ཙ ཛཱ་ཏི་ནཱ་མཱ་དཱི་ནཾ ཝ་ཏྠུ་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ’’ནྟི ལི་ཁི་ཏཾ. ཏཾ ‘‘ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝཱ་ནི་ཡ་མ་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་དོ་སཾ ནཱ་ཏི་ཀྐ་མ་ཏི, ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཁ་ཏྟི་ཡ་ཛཱ་ཏི་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཨཱ་དྷཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཏཱ ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་མྤི ནཱ་མ་གོ་ཏྟ་ཏོ ཨ་ཉྙི་སྶཱ ནཱ་མ་གོ་ཏྟ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ནཱ་མ ཀ་སྶ་ཙི ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ན ས་བྦ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་སྶཱ’’ཏི པ་དུ་དྡྷཱ་ར་ཎཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཙ་ཏུ་ཀྐ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ, ཏཾ ས་མཱ་ན་ཝ་ཙ་ན་ད་སྶ་ན་ཏྠ་ནྟི ནོ ཏ་ཀྐོ་ཏི. ཏ་ཏྠ དཱི་གྷཱ་དི་ནོ ཝཱ དི་ཊྛཱ་དི་ནོ ཝཱཏི ཨེ་ཏྠ དཱི་གྷཱ་དི་ཏཱ, དི་ཊྛཱ་དི་ཏཱ ཙ ཨ་ཉྙ་བྷཱ་གོ, ཡོ ཙུ་དི་ཏ་ཀོ ཨི་ཏ་ར་སྶ ཝི་སེ་སོ ཡ་ཏོ ཨ་ཉྙོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
༣༩༩. ལ་ཧུ་ཀཾ ཨཱ་པ་ཏྟིནྟི པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཏོ ལ་ཧུ་ཀཱ་པ་ཏྟི ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཱ་དི. ཏེ་ནེ་ཝ ཨ་ནྟེ ཏཾ ད་སྶེ་ནྟེ་ན ‘‘བྷི་ཀྑུ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ཛྫ་ནྟོ དི་ཊྛོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨཱ་པ་ཏྟི་ལེ་སོ་པི ཀི་མ་ཏྠཾ ཛཱ་ཏི་ལེ་སཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ ན ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏོ་ཏི ཙེ? ཏ་ཐཱ ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
༤༠༠. སཱ་ཊ་ཀ་པ་ཏྟོ ས་རཱི་ར་ཊྛ་པ་ཏྟོ. ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱཏི པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཉྙ་བྷཱ་གི་ཡཾ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཱ་དི, ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཉྩ ཨཱ་པ་ཏྟི་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ. ‘‘ལེ་སོ ནཱ་མ ཨཱ་པ་ཏྟི་བྷཱ་གོ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་བྷཱ་ཝ་ལེ་སོ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, ཏ་སྨཱ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཨ་ཉྙ་བྷཱ་གི་ཡ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཨཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཊྛེ་ན ‘‘ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ’’ནྟི ས་ངྑྱཾ ག་ཏ་སྶ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཱ་དི་ནོ ཨཱ་པ་ཏྟི་ནི་ཀཱ་ཡ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི་བྷཱ་ཝ་ལེ་སཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཙོ་ད་ནཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ལེ་ས་ཙོ་ད་ནཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
༤༠༨. ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཏ་ཐཱ་ས་ཉྙཱི ཙོ་དེ་ཏི ཝཱ ཙོ་དཱ་པེ་ཏི ཝཱཏི ཨཱ་པ་ཏྟ་ཉྙ་བྷཱ་གི་ཡ་ཙོ་ད་ནཱ་ཡ་མེ་ཝ, ན ཨ་ཉྙ་ཏྠ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ པ་ཋ་མ་དུ་ཊྛ་དོ་སེ ཝུ་ཏྟ་ཝི་ཙ་ར་ཎཱ་ཡ སཾ་ས་ནྡི་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཏཾ ཨི་དྷ ཀ་ཐཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཙེ? ཀ་ངྑཱ་ཝི་ཏ་ར་ཎི་ཡཱ ཝ་ཙ་ན་ཏོ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི ‘‘ཏ་ཏྠ ཨི་དྷ ཙ ཨཱ་པ་ཏྟ་ཉྙ་བྷཱ་གི་ཡ་ཙོ་ད་ནཱ་ཡ ཏ་ཐཱ་ས་ཉྙི་ནོ་པི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི.
ཨ་ཉྙཱ་བྷཱ་གི་ཡ་སི་ཀྑཾ ཡོ, ནེ་ཝ སི་ཀྑ་ཏི ཡུ་ཏྟི་ཏོ. ག་ཙྪེ ཝི་ན་ཡ་ཝི་ཉྙཱུ་ཧི, ཨ་ཉྙ་བྷཱ་གི་ཡ་ཏ་ཉྩ
སོ་ཏི.
དུ་ཏི་ཡ་དུ་ཊྛ་དོ་ས་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༠. པ་ཋ་མ་ས་ངྒྷ་བྷེ་ད་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༠༩. ‘‘ཝ་ཛྫཾ ན ཕུ་སེ་ཡྻཱ’’ཏི ཙ པཱ་ཋོ.
༤༡༠. ཏེ་སཾ ཨ་ནུ་རཱུ་པཱ་ཛཱ་ན་ན་ཏོ ཨ་ས་བྦ་ཉྙཱུ ཨ་སྶ. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་སེ་ནཱ་ས་ནི་ཀེ་ན ཝ་སྶཾ ཨུ་པ་ག་ནྟ་བྦ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༠༤) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟ་མེ་ཝ. ཏི་ཀོ་ཊི་པ་རི་སུ་དྡྷནྟི པ་ར་སྶ པཱ་པ་པ་ས་ངྒ་ནི་ཝཱ་ར་ཎ་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ, ན པ་ཊི་ཙྩ་ཀ་མྨ་ནི་ཝཱ་ར་ཎ་ཏྠཾ ཀོ་ཊཱི་ཧཱིཏི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི. པ་རི་སུ་དྡྷནྟི ཝི་མུ་ཏྟཾ. ད་ས་ཧི ལེ་སེ་ཧི ཨུ་དྡི་སྶ ཀ་ཏཾ ས་མ་ཎཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟི, ཨ་སྶ་མ་ཎཱ ཨི་མེ་ཏི སཱ་ས་ན་སྶ ག་ར་ཧ་བྷཱ་ཝོ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻ, ག་ར་ཧ་པ་ཙྩ་ཡཱ ལོ་ཀོ ཝཱ ཨ་པུ་ཉྙཾ ཨ་རི་ཡཱུ་པ་ཝཱ་དཾ པ་ས་ཝེ་ཡྻ, ཏེ་ཧི ཝི་མུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཝཱ་གུ་རནྟི མི་ག་ཛཱ་ལཾ. ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཝཱཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་རེ་སཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཀ་ཏེ ཀ་པྤི་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ་ན་ཉྩ ཨ་ཉྙེ་ས་ཉྩ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཀ་ཏེ ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘མ་ཏཱ་ནཾ པེ་ཏ་ཀི་ཙྩ་ཏྠཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཡཾ ཡཾ ཧཱིཏི་ཨཱ་དི ཏ་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་སྶ ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. པུ་ན པ་ཉྩ་ནྣཾ ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཀ་ཏཾ ན ཀ་པྤ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཀི་ར དྷ་མྨ་སི་རི་ཏྠེ་རོ. ག་ཎྛི་པ་དེ ‘‘བྷི་ཀྑཱུ་ན་མེ་ཝ སུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཀ་ཏཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ལི་ཁི་ཏཾ. ཨ་པ་རེ་ཧི པ་ན ‘‘མ་ཏཱ་ནཾ པེ་ཏ་ཀི་ཙྩ་ཏྠཱ་ཡཱཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟེ་པི ཀ་པྤ་ཏི, བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྠཱ་ཡཱཏི ཨི་མི་ནཱ ‘བྷི་ཀྑཱུ་ན་མྤི ད་ཏྭཱ མ་ཡཾ བྷུ་ཉྫི་སྶཱ་མཱ’ཏི ཀ་ཏ་མྤི ཝུ་ཏྟཾ. པུ་ན ‘པ་ཉྩ་སུ ཨེ་ཀཾ ཨུ་དྡི་སྶ་ཀ་ཏཾ ཨི་ཏ་རེ་སཾ ན ཀ་པྤ་ཏཱི’ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘པ་ཉྩ་སུ ཧི ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀེ་སཱུཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟ’ནྟི ཝ་ད་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ པ་ན ག་ཎྛི་པ་དེ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀ་ནྟི ཙ རཱ་ཛ་ཡུ་ཏྟཱ་དཱི་ན་ནྟི ཙ ཝུ་ཏྟེ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘ཏུ་མྷཱ་ཀ’ནྟི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘པེ་ཏ་ཀི་ཙྩ་ཏྠཱ་ཡཱ་ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི ཝ་ཊྚ་ཏཱི’ཏི ཙ ད་སྶེ་ཏྭཱ ས་བྦ་ཏྠ ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ, ཨཱ་དི་ས་དྡེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ན་ཉྩ ལ་ཀྑ་ཎཾ ཋ་པེ་ནྟེ་ན ‘བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ་ཡེ་ཝཱ’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ‘བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨུ་དྡི་ཊྛེ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ནཱ’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ན ‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ, ཨ་མྷཱ་ཀ་ཉྩཱ་ཏི ཝུ་ཏྟེ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི’ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ. ཀ་སྨཱ? མི་སྶ་ཀ་ཝཱ་ར་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཱ. ལ་ཀྑ་ཎཾ ནཱ་མ ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ, ཝུ་ཏྟ་ས་དི་སཱ་ན་ཉྩ ཧོ་ཏི. ‘ས་ཙེ པེ་ཏ་ཀི་ཙྩ་ཏྠཱ་ཡཱ་ཏི ཝུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ བྷོ་ཛ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཀ་རོ་ནྟཱི’ཏི ཝ་ད་ནྟི མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་ཉྩ ‘ཏ་སྨིཾ ཝཱ་རེ ཙ ན ཏུ་མྷཱ་ཀ་ནྟི ཝུ་ཏྟེ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཏེ་ནེ་ཝ ཨི་དྷཱ་པི ‘པེ་ཏ་ཀི་ཙྩ་ཏྠཱ་ཡ, མ་ངྒ་ལཱ་དཱི་ནཾ ཝཱ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཀ་ཏེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ’ཏི པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ཏྠ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ‘ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྠེ་ན མི་སྶ་ཀེ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’ཏི ཙེ? ‘ཀ་པྤི་ཡ་མཾ་ས་སྶ ཧི པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ ཨཱ་པ་ཏྟི ན་ཏྠཱི’ཏི ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཨཱ་པ་ནྣཾ, ‘ཏ་ཉྩ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ སི་ཡཱ’ཏི པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ སུ་ནྡ་རཾ ཝི་ཡ དི་སྶ་ཏི, ཝི་ཙཱ་རེ་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཡ་ཏྠ ཙཱཏི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཀ་ཏེ་པི. ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་ཝི ཀཱ་ཏུཾ ‘‘ས་ཙེ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏྠ པ་ན ‘‘བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ དུ་ཀྐ་ཊཾ, ཨི་ཏ་རེ་སཾ ད་ཎྜ་ཀ་མྨ་ཝ་ཏྠཱུ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཀ་པྤཾ ནི་ར་ཡ་མྷཱིཏི ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻ་ཀ་པྤཾ. ཝི་ཝ་ཊྚ་ཊྛཱ་ཡི་ཀཱ་ལེ་ཡེ་ཝ ས་ངྒྷ་བྷེ་དོ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཀ་པྤནྟི ཨཱ་ཡུ་ཀ་པྤཾ.
༤༡༡. ཀུ་ས་ལནྟི ཁེ་མཾ. ཨཱ་པ་ཏྟི་བྷ་ཡཱ ཀ་ཏཱ ལ་ཛྫཱི་ཧཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་པ་ཏྟི་བྷ་ཡེ་ན ཨ་ཝ་སྶཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟཱི་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘ལ་ཛྫཱི ར་ཀྑི་སྶ་ཏཱི’’ཏི (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༤༢; པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༡.༤༥) པོ་རཱ་ཎ་ཝ་ཙ་ན་སྶཱ་ནུ་རཱུ་པ་ཏོ ‘‘ཨ་ཉྙེ་ཧི ལ་ཛྫཱི་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ལ་ཛྫི་སྶ་པི ཨ་ནཱ་རོ་ཙེ་ནྟ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝ ‘‘ཡེ པ་སྶ་ནྟི ཡེ སུ་ཎ་ནྟཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ.
༤༡༦. ཨ་ས་མ་ནུ་བྷཱ་ས་ནྟ་སྶཱཏི ཀ་མྨ་ཀཱ་ར་ཀེ ཀ་ཏྟུ་ནི་དྡེ་སོ, ས་མ་ནུ་བྷཱ་ས་ན་ཀ་མྨཾ ཨ་ཀ་རི་ཡ་མཱ་ན་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨོ་དི་སྶ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏོ ནཱ་མ ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀ་ཁི་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་ཝེ་ད་ན་ཊྚཱ་དི་ཀོ ‘‘ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཨཱ་དི་ཀ་མྨི་ཀ་སྶཱ’’ཏི ཨ་རི་ཊྛ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཙེ? ཡ་མྤཱིཏི་ཨཱ་དི. སཱ པ་ནེ་སཱ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. སོ ཝུ་ཙྩ་ཏཱིཏི ཏ་ཏྠ ཨཱ་ག་ཏོ་པི ས་ཀ་མྨ་བྱཱ་ཝ་ཊོ་པི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨེ་ཏེ་ནུ་པཱ་ཡེ་ནཱཏི ཨ་ས་མ་ནུ་བྷཱ་ས་ནྟ་སྶ ཙ ཨཱ་དི་ཀ་མྨི་ཀ་སྶ ཙ ཝུ་ཏྟ་ཏྠ་ཝ་སེ་ན. ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་རི་ཊྛ་སི་ཀྑཱ་པ་དནྟི ཏ་ཏྠ ཨཱ་དི་ཀ་མྨི་ཀ་པ་དཱ་བྷཱ་ཝཱ.
ཏི་ཝ་ངྒི་ཀནྟི ཨེ་ཏྠ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཨེ་ཝ པ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫ་ནྟ་སྶ ཨོ་ཊྛ་ཙ་ལ་ནཱ་དི་ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ དུ་ཝི་དྷ་མྤི ཝི་ཉྙ་ཏྟིཾ ཀ་ཐེ་ནྟ་སྶ ཧོ་ཏི. ཝ་ཙཱི་བྷེ་དཾ ཀཱ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟ་སྶ ཀཱ་ཡ་ཝི་ཀཱ་རཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ. ཀ་སྨཱ? ཏི་ཝ་ངྒེ་སུ ཨེ་ཀ་སྶ པ་རི་ཧཱི་ན་ཏྟཱ, ཏ་སྨཱ ཏི་ཝ་ངྒ་བྷཱ་ཝོ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ, ཨ་ངྒ་ཧཱ་ནི་བྷཱ་ཝོ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཏྠ སི་ཡཱ – ཡ་དི ཨ་ངྒ་ཧཱ་ནི་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི ཝི་ཀཱ་རཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཙི་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ བྷ་ཝི་ཏ་བྦ་ནྟི? ཏཾ ན, ཀ་སྨཱ? ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཀཱ་ཡ་ཝི་ཀཱ་རཾ ཝཱ ཝ་ཙཱི་བྷེ་དཾ ཝཱ ཨ་ཀ་རོ་ནྟ་སྶེ་ཝ པ་ན ཨཱ་པ་ཛྫ་ན་ཏོ ཨ་ཀི་རི་ཡ’’ནྟི ཧི ཝུ་ཏྟཾ, ‘‘ཙི་ཏྟཾ ཝཱ ཨ་ནུ་པྤཱ་དེ་ནྟ་སྶ ཝཱ’’ཏི ན ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ཙི་ཏྟ་ཉྩ ནཱ་མ ཝི་ཉྙ་ཏྟི་པ་ཊི་བ་དྡྷཾ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཝི་སུཾ ཨ་ངྒ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦ་ནྟི ཙེ? ཏཾ ན, དྭི་ནྣཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཀི་རི་ཡཱ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཙི་ཏྟེ་ན ཝི་སྶ་ཛྫེ་ནྟ་སྶཱ་པི ཨཱ་པ་ཏྟི ཝི་ཡ དི་སྶ་ཏི, ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྠ ‘‘ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟ’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཙེ? ‘‘ཙི་ཏྟ་བཱ་ཧུ་ལླ་ཏོ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི. ཏེ་པི ཀི་ར བཱ་ཧུ་ལླ་ཏོ ཝ་ད་ནྟི.
པ་ཋ་མ་ས་ངྒྷ་བྷེ་ད་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༡. དུ་ཏི་ཡ་ས་ངྒྷ་བྷེ་ད་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༢༢. ས་ཉྙཱིཏི ས་ཉྙི་ནོ.
དུ་ཏི་ཡ་ས་ངྒྷ་བྷེ་ད་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༢. དུ་བྦ་ཙ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༢༤. པ་ཏཾ པ་ཏི་ཏཾ ཝི་ཝ་རི ཝི་ཝ་ཊྚ་ཡི. ཨེ་ཀ་ཏོ ཨུ་སྶཱ་རེ་ཏི ཙ གི་ལི༹་ཏ་ཏོ ཋ་པེ་ཏི ཙ. ཨེ་ཀ་པཾ་སུ་ཐུ་པ་ཀ་ན་དཱི་ས་ངྑཾ དཱི་གྷ་མཱུ་ལ་ཀ་པ་ཎྞ་སེ་ཝཱ་ལཾ སེ་ཝཱ་ལཾ ད་ཎྜི་སི་པི་པྤ་རིཾ པ་ཎ་ཀཾ པེ་སི་ཊྛིཾ ནི་སྶཱ་རེ་ཏི. ཏི་ལ་བཱི་ཛ་ཀནྟི སུ་ཁུ་མ་མཱུ་ལ་པ་ཎྞ་ཀཾ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀ་པི་ཊྛེ པ་ཏྠ་རི་ཀཾ ཨུ་ད་ཀ་པ་པྤ་ཊ་ཀཾ ནི་སྶཱ་རེ་ཏི.
༤༢༥-༦. ‘‘དུ་བྦ་ཙྩ་ཛཱ་ཏི་ཀོ’’ཏི་པི པ་ཋ་ནྟི. ཨ་པ་དཱ་ནེ་ནཱཏི པུ་རཱ་ཎ་ཀ་མྨེ་ན. ‘‘ཀིཾ པུ་བྦེ་པི མ་ཡཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཀ་རོ་མཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨེ་ཀཱུ་ན་ཝཱི་ས་ཏཱི’’ཏི མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཾ ཀི་ར ཝུ་ཏྟཾ. མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་ཉྩ ཨ་ནུ་མཱ་ན་སུ་ཏྟ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་ཉྩ ‘‘སོ་ལ༹་ས་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ས་མེ་ཏི.
དུ་བྦ་ཙ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༣. ཀུ་ལ་དཱུ་ས་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༣༡. ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཝི་ཧཱ་རོ ཨེ་ཝ ཀཱི་ཊཱ་གི་རི, སོ་པི གཱ་མོ ‘‘ཀཱི་ཊཱ་གི་རི’’ཙྩེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ཏི. གཱ་མ་ཉྷི ས་ནྡྷཱ་ཡ པ་ར་ཏོ ‘‘ན ཨ་སྶ་ཛི་པུ་ན་བྦ་སུ་ཀེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཀཱི་ཊཱ་གི་རི་སྨིཾ ཝ་ཏྠ་བྦ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཀ་སཾ་ཝ་ཙྪ་རེ དྭི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝ་སྶ་ཏི ཀི་ར, ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘དྭཱི་ཧི མེ་གྷེ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ས་མ་དྷི་ཀནྟི ཚ ཛ་ནེ ས་ནྡྷཱ་ཡ. ཨ་ཀ་ཏ་ཝ་ཏྠུནྟི ན་ཝཾ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟིཾ. ‘‘ཛཱ་བྷི་སུ་མ་ནཱ་དི་ག་ཙྪཾ ཨ་ལླཱ་ནཾ ཧ་རི་ཏཱ་ནཾ ཨེ་ཝཱ’’ཏི ལི་ཁི་ཏཾ. བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་བཱི་ཛ་གཱ་མ་བྷེ་ད་ཏོ པ་ནེ་ས བྷེ་དོ. ཝ་ཏ་ཏྠཱ་ཡཱཏི ཝ་ཏི་ཨ་ཏྠཱ་ཡ. ཡཾ་ཀི་ཉྩཱིཏི སོ་ད་ཀཾ ཝཱ ནི་རུ་ད་ཀཾ ཝཱ. ཨཱ་རཱ་མཱ་དི་ཨ་ཏྠཱ་ཡཱཏི ཝ་ན་རཱ་ཛི་ཀཱ་དི་ཨ་ཏྠཱ་ཡ. མཱ་ལཱ་ཝ་ཙྪ་རོ་པ་ནཾ ཀུ་ལ་དཱུ་ས་ཀཾ་ཡེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ, ག་ནྠ་ནཱ་དི་ས་བྦཾ ན ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ནྟི. ཀ་ཐཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཙེ? ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘བུ་དྡྷེ་ན དྷ་མྨོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ‘‘ཨཱ་ཝེ་ལ༹ཾ ཨཱ་བི་ལ༹’’ནྟི་པི པཱ་ཋོ.
གོ་པྥ་ནནྟི ག་ནྠ་ནཾ. ཝེ་ཋི་མནྟི ཏ་གྒ་ཏི་ཀ་མེ་ཝ. ཝེ་དྷི་མཾ ཨ་ཉྙེ་ན ཀེ་ན་ཙི པུ་པྥཾ ཝེ་དྷེ་ཏྭཱ ཀ་ཏཾ. ཀ་ཎྚ་ཀ་མྤི བ་ནྡྷི་ཏུནྟི ཨེ་ཏྠ ‘‘ས་ཡཾ ཝི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏྠཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ཉྙ་སྶ་ཏྠཱ་ཡ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཛཱ་ལ་མ་ཡཾ ཝི་ཏཱ་ནཾ ཛཱ་ལ་ཝི་ཏཱ་ནཾ. པུ་པྥ་པ་ཊི་ཙྪ་ཀཾ ག་ཝ་ཀྑཾ ཝི་ཡ ས་ཚི་དྡཾ ཀ་རོ་ནྟི. ཏཱ་ལ་པ་ཎྞ་གུ་ལ༹་ཀནྟི ཏཱ་ལ་པ་ཎྞ་མ་ཡཾ པུ་ན ཀ་ཏ་མྤི པ་ཊི་ཚི་ཛྫ་ཀ་མེ་ཝ. དྷ་མྨ་ར་ཛྫུ ཙེ་ཏི་ཡཾ ཝཱ བོ་དྷིཾ ཝཱ པུ་པྥ་པྤ་ཝེ་ས་ན་ཏྠཾ ཨཱ་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ བ་དྡྷ་ར་ཛྫུ. ‘‘ཀཱ་སཱ་ཝེ་ན བ་དྡྷ་མྤི སུ་ཏྟ་ཝཱ་ཀཱ་དཱི་ཧི བ་དྡྷཾ བྷ་ཎྜི་ཏ་ས་དི་ས’’ནྟི ལི་ཁི་ཏཾ. ཨཾ་ས་བྷ་ཎྜི་ཀཾ པ་སི་བྦ་ཀེ པ་ཀྑི་ཏྟ་ས་དི་ས་ཏྟཱ ཝེ་དྷི་མཾ ན ཛཱ་ཏཾ, ཏ་སྨཱ ‘‘སི་ཐི་ལ་བ་དྡྷ་སྶ ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ པ་ཀྑི་པི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ‘‘ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨ་ཕུ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ནེ་ཀ་ཀྑ་ཏྟུ་མྤི པ་རི་ཀྑི་པི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. པཱུ་རི་ཏནྟི དཱི་གྷ་ཏོ པ་སཱ་རེ་ཏྭཱ པཱུ་རི་ཏཾ. གྷ་ཊི་ཀ་དཱ་མ་ཨོ་ལ་མྦ་ཀོཏི ‘‘ཡ་མ་ཀ་དཱ་མ་ཨོ་ལ་མྦ་ཀོ’’ཏི ལི་ཁི་ཏཾ. ‘‘གེ་ཎྜུ་ཁ་ར་པ་ཏྟ་དཱ་མཱ་ནཾ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟ་ཏྟཱ ཙེ་ལཱ་དཱི་ཧི ཀ་ཏ་དཱ་མ་མྤི ན ཝ་ཊྚ་ཏི ཨ་ཀ་པྤི་ཡཱ་ནུ་ལོ་མ་ཏྟཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི.
‘‘རེ་ཙ་ཀཾ ནཱ་མ ཏ་ཐཱ་ལཱ་སི་ཡ་ནཱ་ཊ་ན་ཊཱ་ནཾ ན་ཙྩ’’ནྟི ལི་ཁི་ཏཾ. ཏཾ ‘‘པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘སཱ་རི་ཡོ ནཱ་མ རུ་ཏ་སུ་ན་ཁཱ སི་ངྒཱ་ལ་ཀ་མྨ་ཀུ་རུ་ངྒ་ཀེ་ལི༹་པ་ནེ ཋི་ཏཱ’’ཏི ཀི་ར པཱ་ཋོ. ‘‘ནི་བུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱི’’ཏི པཱ་ལི༹.
༤༣༢. ཨ་བ་ལ་བ་ལཱདི-པ་དཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ. ཡ་ཐཱ པཱ་མོ་ཀྑཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ས་བྦེ་པི ‘‘ཨ་སྶ་ཛི་པུ་ན་བྦ་སུ་ཀཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ, ཏ་ཐཱ པཱ་མོ་ཀྑ་པྤ་ཏྟ་སཱ་ཝ་ཀ་སྶ ཝ་སེ་ན ཏ་དཱ་ཡ་ཏྟ་ཝུ་ཏྟི་ནེ ས་བྦེ་པི ‘‘སཱ་རི་པུ་ཏྟཱ’’ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ག་ཙྪ་ཐ ཏུ་མྷེ སཱ་རི་པུ་ཏྟཱ’’ཏི.