༡༡. དུ་བྦ་ལ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཡ་ཐཱ་ས་ནྠུ་ཏནྟི ཡ་ཐཱ་མི་ཏྟཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཡོ ཡོ’’ཏི ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ མི་ཏྟ་ས་ནྡི་ཊྛ་ས་མྦྷ་ཏྟ་ཝ་སེ་ནཱཏི མི་ཏྟ་ས་ནྡི་ཊྛ་ས་མྦྷ་ཏྟཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན. ཏ་ཏྠ མི་ཏྟཱ མི་ཏྟཱ་ཝ. ས་ནྡི་ཊྛཱ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ས་ངྒ་མྨ དི་ཊྛ་མ་ཏྟཱ ནཱ་ཏི་ད་ལ༹ྷ་མི་ཏྟཱ. ས་མྦྷ་ཏྟཱ སུ་ཊྛུ བྷ་ཏྟཱ སི་ནེ་ཧ་ཝ་ནྟོ ད་ལ༹ྷ་མི་ཏྟཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཱ.
པ་ཉྩ ག་རུ་བྷ་ཎྜཱ་ནཱིཏི རཱ་སི་ཝ་སེ་ན པ་ཉྩ ག་རུ་བྷ་ཎྜཱ་ནི, ས་རཱུ་པ་ཝ་སེ་ན པ་ནེ་ཏཱ་ནི བ་ཧཱུ་ནི ཧོ་ནྟི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘རཱ་སི་ཝ་སེ་ན པ་ཉྩ ག་རུ་བྷ་ཎྜཱ་ནི ཝུ་ཏྟཱ་ནཱི’’ཏི. ཨཱ་རཱ་མོ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༣༢༡; ཝི. ས་ངྒ. ཨ་ཊྛ. ༢༢༧) ནཱ་མ པུ་པྥཱ་རཱ་མོ ཝཱ ཕ་ལཱ་རཱ་མོ ཝཱ. ཨཱ་རཱ་མ་ཝ་ཏྠུ ནཱ་མ ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཨཱ་རཱ་མཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏོ་ཀཱ་སོ, ཏེ་སུ ཝཱ ཨཱ་རཱ་མེ་སུ ཝི་ན་ཊྛེ་སུ ཏེ་སཾ པོ་རཱ་ཎ་ཀ་བྷཱུ་མི་བྷཱ་གོ. ཝི་ཧཱ་རོ ནཱ་མ ཡཾ ཀི་ཉྩི པཱ་སཱ་དཱ་དི་སེ་ནཱ་ས་ནཾ. ཝི་ཧཱ་ར་ཝ་ཏྠུ ནཱ་མ ཏ་སྶ པ་ཏི་ཊྛཱ་ནོ་ཀཱ་སོ. མ་ཉྩོ ནཱ་མ མ་སཱ་ར་ཀོ བུ་ནྡི་ཀཱ་བ་དྡྷོ, ཀུ་ལཱི༹་ར་པཱ་ད་ཀོ, ཨཱ་ཧ་ཙྩ་པཱ་ད་ཀོ་ཏི ཨི་མེ་སཾ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ མ་ཉྩཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ. པཱི་ཋཾ ནཱ་མ མ་སཱ་ར་ཀཱ་དཱི་ནཾ་ཡེ་ཝ ཙ་ཏུ་ནྣཾ པཱི་ཋཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ. བྷི་སི ནཱ་མ ཨུ་ཎྞ་བྷི་སི་ཨཱ་དཱི་ནཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ བྷི་སཱི་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ. བི་བྦོ་ཧ་ནཾ ནཱ་མ རུ་ཀྑ་ཏཱུ་ལ་ལ་ཏཱ་ཏཱུ་ལ་པོ་ཊ་ཀི་ཏཱུ་ལཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ན པུ་ཎྞཾ. ལོ་ཧ་ཀུ་མྦྷཱི ནཱ་མ ཀཱ་ལ༹་ལོ་ཧེ་ན ཝཱ ཏ་མྦ་ལོ་ཧེ་ན ཝཱ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ལོ་ཧེ་ན ཀ་ཏཱ ཀུ་མྦྷཱི. ལོ་ཧ་བྷཱ་ཎ་ཀཱདཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨེ་ཏྠ པ་ན བྷཱ་ཎ་ཀནྟི ཨ་ར་ཉྫ་རོ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཝཱ་ར་ཀོཏི གྷ་ཊོ. ཀ་ཊཱ་ཧཾ ཀ་ཊཱ་ཧ་མེ་ཝ. ཝཱ་སིཨཱ་དཱི་སུ, ཝ་ལླིཨཱ་དཱི་སུ ཙ དུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཨེ་ཝཾ –
དྭི་ས་ངྒ་ཧཱ་ནི དྭེ ཧོ་ནྟི, ཏ་ཏི་ཡཾ ཙ་ཏུ་ས་ངྒ་ཧཾ;
ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ན་ཝ་ཀོ་ཊྛཱ་སཾ, པ་ཉྩ་མཾ ཨ་ཊྛ་བྷེ་ད་ནཾ.
ཨི་ཏི པ་ཉྩ་ཧི རཱ་སཱི་ཧི, པ་ཉྩ་ནི་མྨ་ལ་ལོ་ཙ་ནོ;
པ་ཉྩ་ཝཱི་ས་ཝི་དྷཾ ནཱ་ཐོ, ག་རུ་བྷ་ཎྜཾ པ་ཀཱ་ས་ཡི. (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༣༢༡; ཝི. ས་ངྒ. ཨ་ཊྛ. ༢༢༧);
ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏུཾ ཝཱ ཝི་བྷ་ཛི་ཏུཾ ཝཱ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི མཱུ་ལ་ཙྪེ་ཛྫ་ཝ་སེ་ན ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏུཾ ཝཱ ཝི་བྷ་ཛི་ཏུཾ ཝཱ ན ཝ་ཊྚ་ནྟི. པ་རི་ཝ་ཏྟ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ན ཝི་སྶ་ཛྫ་ནྟ་སྶ, ཝི་བྷ་ཛ་ནྟ་སྶ ཙ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཐཱ་ཝ་རེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཐཱ་ཝ་རེ་ན ཐཱ་ཝ་རནྟི ཨཱ་རཱ་མ་ཨཱ་རཱ་མ་ཝ་ཏྠུ་ཝི་ཧཱ་ར་ཝི་ཧཱ་ར་ཝ་ཏྠུ་ནཱ ཨཱ་རཱ་མཾ ཨཱ་རཱ་མ་ཝ་ཏྠུཾ ཝི་ཧཱ་རཾ ཝི་ཧཱ་ར་ཝ་ཏྠུཾ. ཨི་ཏ་རེ་ནཱཏི ཨ་ཐཱ་ཝ་རེ་ན, པ་ཙྪི་མ་རཱ་སི་ཏྟ་ཡེ་ནཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཀ་པྤི་ཡེ་ནཱཏི སུ་ཝ་ཎྞ་མ་ཡ་མ་ཉྩཱ་དི་ནཱ ཙེ་ཝ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་བྷི་སི་བི་བྦོ་ཧ་ནེ་ཧི ཙ. མ་ཧ་གྒྷ་ཀ་པྤི་ཡེ་ནཱཏི ད་ནྟ་མ་ཡ་མ་ཉྩཱ་དི་ནཱ ཙེ་ཝ པཱ་ཝཱ་རཱ་དི་ནཱ ཙ. ཨི་ཏ་རནྟི ཨ་ཐཱ་ཝ་རཾ. ཀ་པྤི་ཡ་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནེ་ན པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏུནྟི ཡ་ཐཱ ཨ་ཀ་པྤི་ཡཾ ན ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏུཾ.
ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ན་ན་ཡོ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༣༢༡; ཝི. ས་ངྒ. ཨ་ཊྛ. ༢༢༨) – ས་ངྒྷ་སྶ ནཱ་ལི༹་ཀེ་རཱ་རཱ་མོ དཱུ་རེ ཧོ་ཏི, ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀཱ་ཝ བ་ཧུ་ཏ་རཾ ཁཱ་ད་ནྟི, ཡ་མྤི ན ཁཱ་ད་ནྟི, ཏ་ཏོ ས་ཀ་ཊ་ཝེ་ཏ་ནཾ ད་ཏྭཱ ཨ་པྤ་མེ་ཝ ཨཱ་ཧ་ར་ནྟི. ཨ་ཉྙེ་སཾ པ་ན ཏ་སྶཱ་རཱ་མ་སྶ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ གཱ་མ་ཝཱ་སཱི་ནཾ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཝི་ཧཱ་ར་སྶ ས་མཱི་པེ ཨཱ་རཱ་མོ ཧོ་ཏི, ཏེ ས་ངྒྷཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ས་ཀེ་ན ཨཱ་རཱ་མེ་ན ཏཾ ཨཱ་རཱ་མཾ ཡཱ་ཙ་ནྟི, ས་ངྒྷེ་ན ‘‘རུ་ཙྩ་ཏི ས་ངྒྷ་སྶཱ’’ཏི ཨ་པ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏ་བྦོ. ས་ཙེ་པི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ རུ་ཀྑ་ས་ཧ་སྶཾ ཧོ་ཏི, མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ་ནི, ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨཱ་རཱ་མོ ཁུ་དྡ་ཀོ’’ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཀི་ཉྩཱ་པི ཨ་ཡཾ ཁུ་དྡ་ཀོ, ཨ་ཐ ཁོ ཨི་ཏ་ར་ཏོ བ་ཧུ་ཏ་རཾ ཨཱ་ཡཾ དེ་ཏི. ས་ཙེ་པི ས་མ་ཀ་མེ་ཝ དེ་ཏི, ཨེ་ཝ་མྤི ཨི་ཙྪི་ཏི་ཙྪི་ཏ་ཀྑ་ཎེ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ས་ཀྐཱ་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦ་མེ་ཝ. ས་ཙེ པ་ན མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ བ་ཧུ་ཏ་རཱ རུ་ཀྑཱ ཧོ་ནྟི, ‘‘ན་ནུ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ བ་ཧུ་ཏ་རཱ རུ་ཀྑཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ས་ཙེ ‘‘ཨ་ཏི་རེ་ཀཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ པུ་ཉྙཾ ཧོ་ཏུ, ས་ངྒྷ་སྶ དེ་མཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏྭཱ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ རུ་ཀྑཱ ཕ་ལ་དྷཱ་རི་ནོ, མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ རུ་ཀྑཱ ན ཏཱ་ཝ ཕ་ལཾ ག་ཎྷ་ནྟི. ཀི་ཉྩཱ་པི ན ག་ཎྷ་ནྟི, ན ཙི་རེ་ན ག་ཎྷི་སྶ་ནྟཱི་ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏ་བྦ་མེ་ཝ. མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ རུ་ཀྑཱ ཕ་ལ་དྷཱ་རི་ནོ, བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ རུ་ཀྑཱ ན ཏཱ་ཝ ཕ་ལཾ ག་ཎྷ་ནྟི, ‘‘ན་ནུ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ རུ་ཀྑཱ ཕ་ལ་དྷཱ་རི་ནོ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ས་ཙེ ‘‘ག་ཎྷ་ཐ, བྷ་ནྟེ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ པུ་ཉྙཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི དེ་ནྟི, ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏྭཱ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨཱ་རཱ་མེ་ན ཨཱ་རཱ་མོ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦོ, ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ན་ཡེ་ན ཨཱ་རཱ་མ་ཝ་ཏྠུ་པི ཝི་ཧཱ་རོ་པི ཝི་ཧཱ་ར་ཝ་ཏྠུ་པི ཨཱ་རཱ་མེ་ན པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦཾ. ཨཱ་རཱ་མ་ཝ་ཏྠུ་ནཱ ཙ མ་ཧ་ནྟེ་ན ཝཱ ཁུ་དྡ་ཀེ་ན ཝཱ ཨཱ་རཱ་མཾ ཨཱ་རཱ་མ་ཝ་ཏྠུཾ ཝི་ཧཱ་རཾ ཝི་ཧཱ་ར་ཝ་ཏྠུ་ནྟི.
ཀ་ཐཾ ཝི་ཧཱ་རེ་ན (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༣༢༡; ཝི. ས་ངྒ. ཨ་ཊྛ. ༢༢༨) ཝི་ཧཱ་རོ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦོ? ས་ངྒྷ་སྶ ཨ་ནྟོ་གཱ་མེ གེ་ཧཾ ཧོ་ཏི, མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཝི་ཧཱ་ར་མ་ཛ྄ཛྷེ པཱ་སཱ་དོ, ཨུ་བྷོ་པི ཨ་གྒྷེ་ན ས་མ་ཀཱ. ས་ཙེ མ་ནུ་སྶཱ ཏེ་ན པཱ་སཱ་དེ་ན ཏཾ གེ་ཧཾ ཡཱ་ཙ་ནྟི, ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཙེ མ་ཧ་གྒྷ་ཏ་རཾ གེ་ཧཾ ཧོ་ཏི, ‘‘མ་ཧ་གྒྷ་ཏ་རཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ གེ་ཧ’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཀི་ཉྩཱ་པི མ་ཧ་གྒྷ་ཏ་རཾ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནཾ ཨ་སཱ་རུ་པྤཾ, ན ས་ཀྐཱ ཏ་ཏྠ པ་བྦ་ཛི་ཏེ་ཧི ཝ་སི་ཏུཾ, ཨི་དཾ པ་ན སཱ་རུ་པྤཾ, ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཨེ་ཝ་མྤི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ མ་ཧ་གྒྷཾ ཧོ་ཏི ‘‘ན་ནུ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ གེ་ཧཾ མ་ཧ་གྒྷ’’ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ‘‘ཧོ་ཏུ, བྷ་ནྟེ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ པུ་ཉྙཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ པ་ན ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝི་ཧཱ་རེ་ན ཝི་ཧཱ་རོ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ན་ཡེ་ན ཝི་ཧཱ་ར་ཝ་ཏྠུ་པི ཨཱ་རཱ་མོ་པི ཨཱ་རཱ་མ་ཝ་ཏྠུ་པི ཝི་ཧཱ་རེ་ན པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦཾ. ཝི་ཧཱ་ར་ཝ་ཏྠུ་ནཱ ཙ མ་ཧ་གྒྷེ་ན ཝཱ ཨ་པྤ་གྒྷེ་ན ཝཱ ཝི་ཧཱ་རཾ ཝི་ཧཱ་ར་ཝ་ཏྠུཾ ཨཱ་རཱ་མཾ ཨཱ་རཱ་མ་ཝ་ཏྠུཾ. ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཝ ཐཱ་ཝ་རེ་ན ཐཱ་ཝ་ར་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཨི་ཏ་རེ་ན ཨི་ཏ་ར་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནེ པ་ན མ་ཉྩ་པཱི་ཋཾ མ་ཧ་ནྟཾ ཝཱ ཧོ་ཏུ, ཁུ་དྡ་ཀཾ ཝཱ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༣༢༡; ཝི. ས་ངྒ. ཨ་ཊྛ. ༢༢༨), ཨ་ནྟ་མ་སོ ཙ་ཏུ་ར་ངྒུ་ལ་པཱ་ད་ཀཾ གཱ་མ་དཱ་ར་ཀེ་ཧི པཾ་སྭཱ་གཱ་ར་ཀེ་སུ ཀཱི་ལ༹་ནྟེ་ཧི ཀ་ཏ་མྤི ས་ངྒྷ་སྶ དི་ནྣ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ག་རུ་བྷ་ཎྜཾ ཧོ་ཏི. ས་ཙེ་པི རཱ་ཛཱ ཝཱ རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ་ད་ཡོ ཝཱ ཨེ་ཀ་པྤ་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ མ་ཉྩ་ས་ཏཾ ཝཱ མ་ཉྩ་ས་ཧ་སྶཾ ཝཱ དེ་ནྟི, ས་བྦེ ཀ་པྤི་ཡ་མ་ཉྩཱ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏ་བྦཱ, ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ ཝུ་ཌྜྷ་པྤ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ‘‘ས་ངྒྷི་ཀ་པ་རི་བྷོ་གེ་ན པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཐཱ’’ཏི དཱ་ཏ་བྦཱ, ན པུ་གྒ་ལི་ཀ་པ་རི་བྷོ་གེ་ན དཱ་ཏ་བྦཱ. ཨ་ཏི་རེ་ཀ་མ་ཉྩེ བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རཱ་དཱི་སུ པ་ཉྙ་པེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི. བ་ཧི་སཱི་མཱ་ཡ ‘‘ས་ངྒྷ་སྶ དེ་མཱ’’ཏི དི་ནྣ་མ་ཉྩོ ས་ངྒྷ་ཏྠེ་ར་སྶ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནེ དཱ་ཏ་བྦོ. ཏ་ཏྠ ཙེ བ་ཧཱུ མ་ཉྩཱ ཧོ་ནྟི, མ་ཉྩེ་ན ཀ་མྨཾ ན་ཏྠི. ཡ་སྶ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནེ ཀ་མྨཾ ཨ་ཏྠི, ཏ་ཏྠ ‘‘ས་ངྒྷི་ཀ་པ་རི་བྷོ་གེ་ན པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཐཱ’’ཏི དཱ་ཏ་བྦོ, ན པུ་གྒ་ལི་ཀ་བྷོ་གེ་ན. མ་ཧ་གྒྷེ་ན ས་ཏ་གྒྷ་ན་ཀེ་ན ཝཱ ས་ཧ་སྶ་གྒྷ་ན་ཀེ་ན ཝཱ མ་ཉྩེ་ན ཨ་ཉྙཾ མ་ཉྩ་ས་ཏཾ ལ་བྷ་ཏི, པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ན ཀེ་ཝ་ལཾ མ་ཉྩེ་ན མ་ཉྩོ་ཡེ་ཝ, ཨཱ་རཱ་མ་ཨཱ་རཱ་མ་ཝ་ཏྠུ་ཝི་ཧཱ་ར་ཝི་ཧཱ་ར་ཝ་ཏྠུ་པཱི་ཋ་བྷི་སི་བི་བྦོ་ཧ་ནཱ་ནི་པི པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ པཱི་ཋ་བྷི་སི་བི་བྦོ་ཧ་ནེ་སུཔི. ཝ་ར་སེ་ནཱ་ས་ནཱ་དཱི་ནཾ སཾ་ར་ཀྑ་ཎ་ཏྠནྟི ས་ཙེ དུ་བྦྷི་ཀྑཾ ཧོ་ཏི, བྷི་ཀྑཱུ པི་ཎྜ་པཱ་ཏེ་ན ན ཡཱ་པེ་ནྟི, ཨེ་ཏྠ རཱ་ཛ་རོ་ག་ཙོ་ར་བྷ་ཡཱ་ནི, ཨ་ཉྙ་ཏྠ ག་ཙྪ་ནྟཱ་ནཾ ཝི་ཧཱ་རཱ པ་ལུ་ཛྫ་ནྟི, ཏཱ་ལ་ནཱ་ལི༹་ཀེ་རཱ་དི་ཀེ ཝི་ནཱ་སེ་ནྟི, སེ་ནཱ་ས་ན་པ་ཙྩ་ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཡཱ་པེ་ཏུཾ ས་ཀྐཱ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ ཀཱ་ལེ ཝ་ར་སེ་ནཱ་ས་ནཱ་དཱི་ནཾ སཾ་ར་ཀྑ་ཎ་ཏྠཾ. ལཱ་མ་ཀཱ་ནི ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏུནྟི ལཱ་མ་ཀཾ ལཱ་མ་ཀཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏུཾ, ལཱ་མ་ཀ་ཀོ་ཊི་ཡཱ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏུ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ལ་དྡྷ་ཡཱ་གུ་བྷ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཱ་དཱི་ནི པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཀཱ་ལ༹་ལོ་ཧ་ཏ་མྦ་ལོ་ཧ་ཀཾ་ས་ལོ་ཧ་ཝ་ཊྚ་ལོ་ཧཱ་ནནྟི ཨེ་ཏྠ ཀཾ་ས་ལོ་ཧཾ, ཝ་ཊྚ་ལོ་ཧ་ཉྩ ཀི་ཏྟི་མ་ལོ་ཧཾ. ཏཱི་ཎི ཧི ཀི་ཏྟི་མ་ལོ་ཧཱ་ནི ཀཾ་ས་ལོ་ཧཾ, ཝ་ཊྚ་ལོ་ཧཾ, ཨཱ་ར་ཀཱུ་ཊ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཏི་པུ་ཏ་མྦེ མི་སྶེ་ཏྭཱ ཀ་ཏཾ ཀཾ་ས་ལོ་ཧཾ, སཱི་ཏ་ཏ་མྦེ མི་སྶེ་ཏྭཱ ཀ་ཏཾ ཝ་ཊྚ་ལོ་ཧཾ, ར་ས་ཀ་ཏ་མྦེ མི་སྶེ་ཏྭཱ ཀ་ཏཾ ཨཱ་ར་ཀཱུ་ཊཾ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཀཾ་ས་ལོ་ཧཾ, ཝ་ཊྚ་ལོ་ཧ་ཉྩ ཀི་ཏྟི་མ་ལོ་ཧ’’ནྟི. ཏ་ཏོ ཨ་ཏི་རེ་ཀནྟི ཏ་ཏོ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་གྒ་ཎྷ་ན་ཀོ.
ས་ར་ཀོཏི མ་ཛ྄ཛྷེ མ་ཀུ་ལ༹ཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ མུ་ཁ་ཝ་ཊྚི་ཝི་ཏྠ་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ པི་ཊྛི་ཏོ ནཱ་མེ་ཏྭཱ ཀཱ་ཏ་བྦཾ ཨེ་ཀཾ བྷཱ་ཛ་ནཾ. ‘‘ས་རཱ་ཝ’’ནྟི་པི ཝ་ད་ནྟི. ཨཱ་དིས་དྡེ་ན ཀ་ཉྩ་ན་ཀཱ་དཱི་ནཾ གི་ཧི་ཨུ་པ་ཀ་ར་ཎཱ་ནཾ ག་ཧ་ཎཾ. ཏཱ་ནི ཧི ཁུ་དྡ་ཀཱ་ནི་པི ག་རུ་བྷ་ཎྜཱ་ནེ་ཝ གི་ཧི་ཨུ་པ་ཀ་ར་ཎ་ཏྟཱ་ཏི. པི-ས་དྡེ་ན པ་གེ་ཝ མ་ཧ་ནྟཱ་ནཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨི་མཱ་ནི པ་ན བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡཱ་ནི བྷི་ཀྑཱུ་པ་ཀ་ར་ཎ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཡ་ཐཱ ཙ ཨེ་ཏཱ་ནི, ཨེ་ཝཾ ཀུ་ཎྜི་ཀཱ་པི བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡཱ. ཝ་ཀྑ་ཏི ཧི ‘‘ཡ་ཐཱ ཙ མ་ཏྟི་ཀཱ་བྷ་ཎྜེ, ཨེ་ཝཾ ལོ་ཧ་བྷ་ཎྜེ་པི ཀུ་ཎྜི་ཀཱ བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཀོ་ཊྛཱ་ས་མེ་ཝ བྷ་ཛ་ཏཱི’’ཏི (ཀ་ངྑཱ. ཨ་ཊྛ. དུ་བྦ་ལ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ). ས་ངྒྷི་ཀ་པ་རི་བྷོ་གེ་ནཱཏི ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ་ནཾ ཝུ་ཌྜྷ་ཏ་རཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ པ་རི་བྷོ་གེ་ན. གི་ཧི་ཝི་ཀ་ཊཱཏི གི་ཧཱི་ཧི ཝི་ཀ་ཏཱ པ་ཉྙ་ཏྟཱ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ ས་ནྟ་ཀ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཝི་རཱུ་པཾ ཀ་ཏཱ. པུ་གྒ་ལི་ཀ་པ་རི་བྷོ་གེ་ན ན ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ད་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀཾ ཝི་ཡ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་རི་ཧ་རི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. པི་པྥ་ལི་ཀོཏི ཀ་ཏྟ་རི. ཨཱ་ར་ཀ་ཎྚ་ཀཾ སཱུ་ཙི་ཝེ་དྷ་ཀཾ. ཏཱ་ལ༹ཾ ཡ་ནྟཾ. ཀ་ཏྟ་ར་ཡ་ཊྛི་ཝེ་དྷ་ཀོ ཀ་ཏྟ་ར་ཡ་ཊྛི་ཝ་ལ་ཡཾ. ཡ་ཐཱ ཏ་ཐཱ གྷ་ན་ཀ་ཏཾ ལོ་ཧནྟི ལོ་ཧ་ཝ་ཊྚི ལོ་ཧ་གུ་ལོ༹ ལོ་ཧ་པི་ཎྜི ལོ་ཧ་ཙ་ཀྐ་ལི་ཀ་ནྟི ཨེ་ཝཾ གྷ་ན་ཀ་ཏཾ ལོ་ཧཾ. ཁཱི་ར་པཱ་སཱ་ཎ་མ་ཡཱ་ནཱིཏི མུ་དུ་ཀ་ཁཱི་ར་ཝ་ཎྞ་པཱ་སཱ་ཎ་མ་ཡཱ་ནི.
གི་ཧི་ཝི་ཀ་ཊཱ་ནི་པི ན ཝ་ཊྚ་ནྟི ཨ་ནཱ་མཱ་ས་ཏྟཱ. པི-ས་དྡེ་ན པ་གེ་ཝ ས་ངྒྷི་ཀ་པ་རི་བྷོ་གེ་ན ཝཱ པུ་གྒ་ལི་ཀ་པ་རི་བྷོ་གེ་ན ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. སེ་ནཱ་ས་ན་པ་རི་བྷོ་གོ པ་ན ས་བྦ་ཀ་པྤི་ཡོ. ཏ་སྨཱ ཛཱ་ཏ་རཱུ་པཱ་དི་མ་ཡཱ ས་བྦེ་པི སེ་ནཱ་ས་ན་པ་རི་ཀྑཱ་རཱ ཨཱ་མཱ་སཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘སེ་ནཱ་ས་ན་པ་རི་བྷོ་གེ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
སེ་སཱཏི ཏ་ཏོ མ་ཧ་ཏྟ་རཱི ཝཱ་སི. ཡཱ པ་ནཱཏི ཡཱ ཀུ་དཱ་རཱི པ་ན. ཀུ་དཱ་ལོ ཨ་ནྟ་མ་སོ ཙ་ཏུ་ར་ངྒུ་ལ་མ་ཏྟོ་པི ག་རུ་བྷ་ཎྜ་མེ་ཝ. ནི་ཁཱ་ད་ནཾ ཙ་ཏུ་ར་སྶ་མུ་ཁཾ ཝཱ ཧོ་ཏུ, དོ་ཎི་མུ་ཁཾ ཝཱ ཝ་ངྐཾ ཝཱ ཨུ་ཛུ་ཀཾ ཝཱ, ཨ་ནྟ་མ་སོ ས་མྨུ་ཉྫ་ནི་ད་ཎྜ་ཀ་ཝེ་དྷ་ན་མྤི ད་ཎྜ་བ་ནྡྷཾ ཙེ, ག་རུ་བྷ་ཎྜ་མེ་ཝ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཀུ་དཱ་ལོ ད་ཎྜ་བ་ནྡྷ་ནི་ཁཱ་ད་ནཾ ཝཱ ཨ་ག་རུ་བྷ་ཎྜཾ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི’’ཏི. སི་པཱ་ཊི་ཀཱ ནཱ་མ ཁུ་ར་ཀོ་སོ. སི་ཁ་རཾ པ་ན ད་ཎྜ་བ་ནྡྷ་ནི་ཁཱ་ད་ནཾ ཨ་ནུ་ལོ་མེ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སི་ཁ་ར་མྤི ནི་ཁཱ་ད་ནེ་ནེ་ཝ ས་ངྒ་ཧི་ཏ’’ནྟི. ས་ཙེ ཏ་མྤི པ་ན ཨ་ད་ཎྜ་ཀཾ ཕ་ལ་མ་ཏྟཾ, བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡཾ. ཨུ་པ་ཀྑ་རེཏི ཝཱ་སི་ཨཱ་དི་བྷ་ཎྜཱ་ནི.
པ་ཏྟ་བ་ནྡྷ་ཀོ ནཱ་མ པ་ཏྟ་སྶ ག་ཎྛི་ཀཱ་དི་ཀཱ་ར་ཀོ. ‘‘པ་ཊི་མཱ་སུ་ཝ་ཎྞཱ་དི་པ་ཏྟ་ཀཱ་ར་ཀོ’’ཏི་པི ཝ་ད་ནྟི. ཏི་པུ་ཙྪེ་ད་ན་ཀ་ས་ཏྠཾ, སུ་ཝ་ཎྞ་ཙྪེ་ད་ན་ཀ་ས་ཏྠཾ, ཀ་ཏ་པ་རི་ཀ་མྨ་ཙ་མྨ་ཙྪི་ནྡ་ན་ཀ་ཁུ་དྡ་ཀ་ས་ཏྠ་ནྟི ཨི་མཱ་ནི ཙེ་ཏྠ ཏཱི་ཎི པི་པྥ་ལི་ཀཾ ཨ་ནུ་ལོ་མེ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཡཾ པ་ན ཝི་སེ་སོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨི་ཏ་རཱ་ནཱིཏི མ་ཧཱ་ཀ་ཏྟ་རི་ཨཱ་དཱི་ནི.
ཨ་ཌྜྷ་བཱ་ཧུ་པྤ་མཱ་ཎཱཏི (སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. ཙཱུ་ལ༹་ཝ་གྒ ༣.༣༢༡) ཀ་པྤ་ར་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ཨཾ་ས་ཀཱུ་ཊ་པྤ་མཱ་ཎཱ, ཝི་ད་ཏྠི་ཙ་ཏུ་ར་ངྒུ་ལ་པྤ་མཱ་ཎཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ་ཛཱ་ཏ་ཀཱཏི ས་ངྒྷི་ཀ་བྷཱུ་མི་ཡཾ ཛཱ་ཏཱ. ཨཱ་ར་ཀྑ་སཾ་ཝི་དྷཱ་ནེ་ན ར་ཀྑི་ཏ་ཏྟཱ ར་ཀྑི་ཏཱ ཙ སཱ མ་ཉྫཱུ་སཱ་དཱི་སུ པ་ཀྑི་ཏྟཾ ཝི་ཡ ཡ་ཐཱ ཏཾ ན ན་སྶ་ཏི, ཨེ་ཝཾ གོ་པ་ན་ཏོ གོ་པི་ཏཱ ཙཱ་ཏི ར་ཀྑི་ཏ་གོ་པི་ཏཱ. ཏ་ཏྠ་ཛཱ་ཏ་ཀཱ་པི པ་ན ཨ་ར་ཀྑི་ཏཱ ག་རུ་བྷ་ཎྜ་མེ་ཝ ན ཧོ་ཏི. ‘‘ས་ངྒྷ་ཀ་མྨེ ཙ ཙེ་ཏི་ཡ་ཀ་མྨེ ཙ ཀ་ཏེ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་ངྒྷ་ས་ནྟ་ཀེ་ན ཙེ་ཏི་ཡ་ས་ནྟ་ཀཾ ར་ཀྑི་ཏུཾ, པ་རི་ཝ་ཏྟི་ཏུ་ཉྩ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏི. སུ་ཏྟཾ པ་ནཱཏི ཝ་ཊྚི་ཏ་ཉྩེ་ཝ ཨ་ཝ་ཊྚི་ཏ་ཉྩ སུ་ཏྟཾ.
ཨ་ཊྛ་ངྒུ་ལ་སཱུ་ཙི་ད་ཎྜ་མ་ཏྟོཏི ཨ་ནྟ་མ་སོ དཱི་གྷ་སོ ཨ་ཊྛ་ངྒུ་ལ་མ་ཏྟོ, པ་རི་ཎཱ་ཧ་ཏོ སཱི་ཧ་ལ༹་པ་ཎྞ་སཱུ་ཙི་ད་ཎྜ་མ་ཏྟོ. ཨེ་ཏྠཱཏི ཝེ་ལུ༹་བྷ་ཎྜེ. ད་ཌྜྷཾ གེ་ཧཾ ཡེ་སཾ ཏེ་ཏི ད་ཌྜྷ་གེ་ཧཱ. ན ཝཱ་རེ་ཏ་བྦཱཏི ‘‘མཱ ག་ཎྷི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཐཱ’’ཏི ན ནི་སེ་དྷེ་ཏ་བྦཱ. དེ་ས་ནྟ་ར་ག་ཏེ་ན ས་མྤ་ཏྟ་ཝི་ཧཱ་རེ ས་ངྒྷི་ཀཱ་ཝཱ་སེ ཋ་པེ་ཏ་བྦཱ.
ཨ་ཝ་སེ་ས་ཉྩ ཚ་ད་ན་ཏི་ཎནྟི མུ་ཉྫ་པ་བྦ་ཛེ་ཧི ཨ་ཝ་སེ་སཾ ཡཾ ཀི་ཉྩི ཚ་ད་ན་ཏི་ཎཾ. ཡ་ཏྠ པ་ན ཏི་ཎཾ ན་ཏྠི, ཏ་ཏྠ པ་ཎྞེ་ཧི ཚཱ་དེ་ནྟི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༣༢༡). ཏ་སྨཱ པ་ཎྞ་མྤི ཏི་ཎེ་ནེ་ཝ ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཚ་ད་ན་ཏི་ཎ་ས་ངྑེ་པ་ག་ཏེ་སཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་ཊྛ་ངྒུ་ལ་པྤ་མཱ་ཎོ་པཱིཏི ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཨ་ཊྛ་ངྒུ་ལ་པྤ་མཱ་ཎོ. ལི་ཁི་ཏ་པོ་ཏྠ་ཀོ པ་ན ག་རུ་བྷ་ཎྜཾ ན ཧོ་ཏི.
ཝེ་ལུ༹་མྷི ཝུ་ཏྟ་པྤ་མཱ་ཎོཏི ‘‘ཨ་ཊྛ་ངྒུ་ལ་སཱུ་ཙི་ད་ཎྜ་ཀ་མ་ཏྟོ་པཱི’’ཏི ཝེ་ལུ༹་བྷ་ཎྜེ ཝུ་ཏྟ་པྤ་མཱ་ཎོ. ས་ངྒྷ་སྶ དི་ནྣོ ཝཱཏི དཱ་རུ་དུ་ལླ་བྷ་ཊྛཱ་ནེ ས་ངྒྷ་སྶ དི་ནྣོ ཝཱ. ཀུ་རུ་ནྡི་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ཀྐ་མེ་ན དཱ་རུ་བྷ་ཎྜ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ཝ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ཀྐ་མེ་ན ཝ་ཏྟུཾ ‘‘ཨ་པི་ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨཱ་ས་ནྡི་ཀཱ་དཱི་ནཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་ས་ནྡི་ཀོཏི ཙ་ཏུ་ར་སྶ་པཱི་ཋཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ‘‘ཨུ་ཙྩ་ཀ་མྤི ཨཱ་ས་ནྡི་ཀ’’ནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨེ་ཀ་ཏོ་བྷཱ་གེ་ན དཱི་གྷ་པཱི་ཋ་མེ་ཝ ཧི ཨ་ཊྛ་ངྒུ་ལ་པཱ་ད་ཀཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཙ་ཏུ་ར་སྶཱ་ས་ནྡི་ཀོ པ་ན པ་མཱ་ཎཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ་པི ཝ་ཊྛ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨཱ་དིས་དྡེ་ན ‘‘ས་ཏྟ་ངྒོ, བྷ་དྡ་པཱི་ཋ་ཀཾ, ཨེ་ལ༹་ཀ་པཱ་ད་ཀ་པཱི་ཋཾ, ཨཱ་མ་ལ་ཀ་ཝ་ཊྚ་ཀ་པཱི་ཋཾ, ཕ་ལ་ཀཾ, ཀོ་ཙྪཾ, པ་ལཱ་ལ་པཱི་ཋ་ཀ’’ནྟི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༣༢༡) ཨི་མེ ས་ངྒ་ཎྷ་ནྟཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནྟ་མ་སོ’’ཏི་ཨཱ་དི. པ་ཎྞེ་ཧི ཝཱཏི ཀ་ད་ལི་པ་ཎྞཱ་དཱི་ཧི ཝཱ. བྱ་གྒྷ་ཙ་མྨོ་ན་དྡྷ་མྤི ཝཱ་ལ༹་རཱུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟཾ ར་ཏ་ན་པ་རི་སི་བྦི་ཏཾ ཀོ་ཙྪ་ཀཾ ག་རུ་བྷ་ཎྜ་མེ་ཝ.
གྷ་ཊྚ་ན་ཕ་ལ་ཀཾ ནཱ་མ ཡ་ཏྠ ཋ་པེ་ཏྭཱ ར་ཛི་ཏ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཧ་ཏྠེ་ན གྷ་ཊྚེ་ནྟི. གྷ་ཊྚ་ན་མུ་གྒ་རོ ནཱ་མ ཨ་ནུ་ཝཱ་ཏཱ་དི་གྷ་ཊྚ་ན་ཀོ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ད་ཎྜ་མུ་གྒ་རོ ནཱ་མ ཡེ་ན ར་ཛི་ཏ་ཙཱི་ཝ་རཾ པོ་ཐེ་ནྟི. ཨ་མྦ་ཎནྟི ཕ་ལ་ཀེ་ཧི པོ་ཀྑ་ར་ཎཱི ཝི་ཡ ཀ་ཏཾ པཱ་ནཱི་ཡ་བྷཱ་ཛ་ནཾ. ར་ཛ་ན་དོ་ཎཱིཏི པ་ཀྐ་ར་ཛ་ནཾ ཨཱ་ཀི་རི་ཏྭཱ ཋ་པ་ན་བྷཱ་ཛ་ནཾ.
ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཙ་མྨནྟི སཱི་ཧཱ་དཱི་ནཾ ཙ་མྨཾ. ‘‘བྷཱུ་མ་ཏྠ་ར་ཎཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨི་དཾ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཙ་མྨཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎ་ག་ཏི་ཀ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ མ་ཉྩ་པཱི་ཋེ་པི ཨ་ཏྠ་རི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏི. པཱ་ཝཱ་རཱ་དི་པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎ་མྤི ག་རུ་བྷ་ཎྜ་ནྟི ཨེ་ཀེ. ནོ་ཏི ཨ་པ་རེ. ཝཱི་མཾ་སི་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཀ་པྤི་ཡ་ཙ་མྨཱ་ནཱིཏི མི་གཱ་དཱི་ནཾ ཙ་མྨཱ་ནི.
ས་བྦཾ ཙ་ཀྐ་ཡུ་ཏྟ་ཡཱ་ནནྟི ར་ཐ་ས་ཀ་ཊཱ་དི་ཀཾ ས་བྦ་ཙ་ཀྐ་ཡུ་ཏྟ་ཡཱ་ནཾ. ཝི་ས་ངྑ་རི་ཏ་ཙ་ཀྐཾ པ་ན ཡཱ་ནཾ བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡཾ. ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཝཱ་སི ནཱ་མ ཡཱ སི་པཱ་ཊི་ཀཱ་ཡ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པ་རི་ཧ་རི་ཏུཾ ས་ཀྐཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཱ. མུ་ཊྛི་པ་ཎྞནྟི ཏཱ་ལ་པ་ཏྟཾ. ཏ་ཉྷི མུ་ཊྛི་ནཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་རི་ཧ་ར་ནྟཱི་ཏི ‘‘མུ་ཊྛི་པ་ཎྞ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. མུ་ཊྛི་པ་ཎྞནྟི ཚ་ཏྟ་ཙྪ་ད་ན་པ་ཎྞ་མེ་ཝཱ་ཏི ཀེ་ཙི. ཨ་ར་ཎི་ས་ཧི་ཏནྟི ཨ་ར་ཎི་ཡུ་ག་ལ༹ཾ, ཨུ་ཏྟ་རཱ་ར་ཎཱི, ཨ་དྷ་རཱ་ར་ཎཱི་ཏི ཨ་ར་ཎི་དྭ་ཡ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
ཕཱ་ཏི་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱཏི ཨ་ནྟ་མ་སོ ཏཾ་ཨ་གྒྷ་ན་ཀ་ཝཱ་ལི་ཀཱ་ཡ་པི ཐཱ་ཝ་རཾ ཝ་ཌྜྷི་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ. ཕཱ་ཏི་ཀ་མྨཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ནྟེ་ན ཏ་ཏྠེ་ཝ ཝ་ལ་ཉྫེ་ཏ་བྦོ. ག་མ་ན་ཀཱ་ལེ ས་ངྒྷི་ཀེ ཨཱ་ཝཱ་སེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ག་ནྟ་བྦཾ. ཨ་ས་ཏི་ཡཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཏེ་ན པ་ཧི་ཎི་ཏྭཱ དཱ་ཏ་བྦོ. དེ་ས་ནྟ་ར་ག་ཏེ་ན ས་མྤ་ཏྟ་ཝི་ཧཱ་རེ ས་ངྒྷི་ཀཱ་ཝཱ་སེ ཋ་པེ་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཏྠཱཏི མ་ཏྟི་ཀཱ་བྷ་ཎྜེ. ཀུ་ཎྜི་ཀཱཏི ཨ་ཡོ་ཀུ་ཎྜི་ཀཱ ཙེ་ཝ ཏ་མྦ་ལོ་ཧ་ཀུ་ཎྜི་ཀཱ ཙ. བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཀོ་ཊྛཱ་ས་མེ་ཝ བྷ་ཛ་ཏཱིཏི བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་པ་ཀྑ་མེ་ཝ སེ་ཝ་ཏི, ན ཏུ ག་རུ་བྷ་ཎྜ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཀ་ཉྩ་ན་ཀོ པ་ན ག་རུ་བྷ་ཎྜ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨི་ཏ་རནྟི ག་རུ་བྷ་ཎྜཾ.
དུ་བྦ་ལ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.