༦. སུ་རཱ་པཱ་ན་ཝ་གྒོ

༡. སུ་རཱ་པཱ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ

པི་ཊྛཱ་དཱི་ཧི ཀ་ཏཾ མ་ཛྫཾ སུ་རཱཏི པི་ཊྛ་པཱུ་ཝ་ཨོ་ད་ན་ཀི་ཎྞ་ས་མྦྷཱ་རེ་ཧི ཀ་ཏཾ མ་ཛྫཾ སུ་རཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – པི་ཊྛ་སུ་རཱ, པཱུ་ཝ་སུ་རཱ, ཨོ་ད་ན་སུ་རཱ, ཀི་ཎྞ་པ་ཀྑི་ཏྟཱ, ས་མྦྷཱ་ར་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ་ཏི (པཱ་ཙི. ༣༢༨) ཨི་མཱ་ནི པ་ཉྩ སུ་རཱ ནཱ་མཱ་ཏི. ཏ་ཏྠ པི་ཊྛཾ བྷཱ་ཛ་ནེ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཏ་ཛྫཾ ཨུ་ད་ཀཾ ད་ཏྭཱ མ་དྡི་ཏྭཱ ཀ་ཏཱ པི་ཊྛ་སུ་རཱ (སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ ༣.༣༢༦-༣༢༨). ཨེ་ཝཾ སེ་སཱ་སུ་པི. ཀི་ཎྞཱཏི པ་ན ཏ་སྶཱ སུ་རཱ་ཡ བཱི་ཛཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡེ ‘‘སུ་རཱ་མོ་ད་ཀཱ’’ཏི་པི ཝུ་ཙྩ་ནྟི, ཏེ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཀ་ཏཱ ཀི་ཎྞ་པ་ཀྑི་ཏྟཱ. ཧ་རཱི་ཏ་ཀི་སཱ་ས་པཱ་དི་ནཱ་ནཱ་ས་མྦྷཱ་རེ་ཧི སཾ་ཡོ་ཛི་ཏཱ ས་མྦྷཱ་ར་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ.

པུ་པྥཱ་དཱི་ཧི ཀ་ཏོ ཨཱ་ས་ཝོ མེ་ར་ཡནྟི པུ་པྥ་ཕ་ལ་མ་དྷུ་གུ་ལ༹་ས་མྦྷཱ་རེ་ཧི ཀ་ཏོ ཙི་ར་པ་རི་ཝཱ་སི་ཏོ མེ་ར་ཡ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – པུ་པྥཱ་ས་ཝོ, ཕ་ལཱ་ས་ཝོ, མ་དྷྭཱ་ས་ཝོ, གུ་ལཱ༹་ས་ཝོ, ས་མྦྷཱ་ར་སཾ་ཡུ་ཏྟོ་ཏི པ་ཉྩ་མེ་ར་ཡཾ ནཱ་མཱ་ཏི. ཏ་ཏྠ མ་དྷུ་ཀ་ཏཱ་ལ་ནཱ་ལི༹་ཀེ་རཱ་དི པུ་པྥ་ར་སོ ཙི་ར་པ་རི་ཝཱ་སི་ཏོ པུ་པྥཱ་ས་ཝོ. པ་ན་སཱ་དི་ཕ་ལ་ར་སོ ཕ་ལཱ་ས་ཝོ. མུ་དྡི་ཀཱ་ར་སོ མ་དྷྭཱ་ས་ཝོ. ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ་ཡཾ པ་ན ‘‘ཕ་ལཱ་ས་ཝོ ནཱ་མ མུ་དྡི་ཀཱ་ཕ་ལཱ་དཱི་ནི མ་དྡི་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ར་སེ་ན ཀ་ཏོ. མ་དྷྭཱ་ས་ཝོ ནཱ་མ མུ་དྡི་ཀཱ་ནཾ ཛཱ་ཏི་ར་སེ་ན ཀ་ཏོ, མ་ཀྑི་ཀཱ་མ་དྷུ་ནཱ་པི ཀ་རཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟཱི’’ཏི (པཱ་ཙི. ཨ་ཊྛ. ༣༢༨) ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་ཙྪུ་ར་སོ གུ་ལཱ༹་ས་ཝོ. ཧ་རཱི་ཏ་ཀཱ་མ་ལ་ཀ་ཀ་ཊུ་ཀ་བྷ་ཎྜཱ་དི་ནཱ་ནཱ་ས་མྦྷཱ་རཱ་ནཾ ར་སོ ཙི་ར་པ་རི་ཝཱ་སི་ཏོ ས་མྦྷཱ་ར་སཾ་ཡུ་ཏྟོ. ཨེ་ཏྠ ཙ སུ་རཱ་ཡ, མེ་ར་ཡ་སྶ ཙ ས་མཱ་ནེ་པི ས་མྦྷཱ་ར་སཾ་ཡོ་གེ མ་དྡི་ཏྭཱ ཀ་ཏཱ སུ་རཱ, ཙི་ར་པ་རི་ཝཱ་སི་ཏ་མ་ཏྟེ་ན མེ་ར་ཡནྟི ཨེ་ཝ་མི་མེ་སཾ ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. བཱི་ཛ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡཱཏི ས་མྦྷཱ་རེ པ་ཊི་ཡཱ་དེ་ཏྭཱ ཙཱ་ཊི་ཡཾ པ་ཀྑི་ཏྟ་ཀཱ་ལ་ཏོ ཙེ་ཝ ཏཱ་ལ་ནཱ་ལི༹་ཀེ་རཱ་དཱི་ནཾ པུ་པྥ་ར་ས་སྶ ཨ་བྷི་ན་ཝ་ཀཱ་ལ་ཏོ ཙ པ་ཊྛཱ་ཡ.

ལོ་ཎ་སོ་ཝཱི་ར་ཀཾ ཝཱ སུ་ཏྟཾ ཝཱཏི ཨི་མེ དྭེ ཨ་ནེ་ཀེ་ཧི བྷེ་ས་ཛྫེ་ཧི ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ཏཱ ཨཱ་ས་ཝ་ཝི་སེ་སཱ. ཝཱ་ས་གྒཱ་ཧཱ་པ་ན་ཏྠནྟི སུ་ག་ནྡྷ་བྷཱ་ཝ་གཱ་ཧཱ་པ་ན་ཏྠཾ. ཝ་ཏྠུཾ ཨ་ཛཱ་ན་ན་ཏཱ་ཡ ཙེ་ཏྠ ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ནེ་ཝ པཱ་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཡ ལོ་ཀ་ཝ་ཛྫཾ. ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ, ཏཾ ས་བྦཾ པ་ཋ་མ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ.

སུ་རཱ་པཱ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

༢. ཨ་ངྒུ་ལི་པ་ཏོ་ད་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ

ཧ་སཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་སྶཱཏི ཁི་ཌྜཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་སྶ, ཨི་མི་ནཱ ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒཱ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི.

ཨེ་ཏྠ ཙ བྷི་ཀྑུ་ནི་མྤི ཧ་སཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཕུ་ས་ཏོ བྷི་ཀྑུ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཏ་ཐཱ བྷི་ཀྑུ་མྤི ཕུ་ས་ནྟི་ཡཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨི་དྷ པ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱིཔི བྷི་ཀྑུ་སྶ, བྷི་ཀྑུ ཙ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣོ ཨེ་ཝཱ’’ཏི. ཀཱ་ཡ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷཱ་དཱི་སུ ས་བྦ་ཏྠཱཏི ‘‘ཀཱ་ཡེ་ན ཀཱ་ཡ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷེ, ཀཱ་ཡ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷེ་ན ཀཱ་ཡེ, ཀཱ་ཡ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷེ་ན ཀཱ་ཡ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷེ, ནི་སྶ་གྒི་ཡེ་ན ཀཱ་ཡེ, ནི་སྶ་གྒི་ཡེ་ན ཀཱ་ཡ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷེ, ནི་སྶ་གྒི་ཡེ་ན ནི་སྶ་གྒི་ཡེ’’ཏི (པཱ་ཙི. ༣༣༢) ས་བྦ་ཏྠ. ས་ཏི ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ ཨཱ་མ་ས་ཏོཏི ས་ཏི ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ པུ་རི་སཾ ཨཱ་མ་ས་ཏོ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཨི་ཏྠཱི པ་ན ས་ཏི ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་པི ཨཱ་མ་སི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི.

ཨ་ངྒུ་ལི་པ་ཏོ་ད་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

༣. ཧ་ས་དྷ་མྨ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ

ཨུ་པ་རི་གོ་པྥ་ཀེཏི གོ་པྥ་ཀཱ་ནཾ ཨུ་པ་རི་བྷཱ་ག་པྤ་མཱ་ཎེ. ཧ་སཱ་དྷི་པྤཱ་ཡོཏི ཀཱི་ལཱ༹་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཡེ་ན ཡེ་ན ཨ་ངྒེ་ནཱཏི ཧ་ཏྠ་པཱ་དཱ་དཱི་སུ ཡེ་ན ཡེ་ན ཨ་ངྒེ་ན. ཏ་ཐཱ ནཱ་ཝཱ་ཡ ཀཱི་ལ༹་ཏོཏི ཕི་ཡཱ་རི་ཏྟཱ་དཱི་ཧི ནཱ་ཝཾ པཱ་ཛེ་ནྟ་སྶ ཝཱ ཏཱི་རེ ཨུ་སྶཱ་རེ་ནྟ་སྶ ཝཱ དུ་ཀྐ་ཊ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.

ཧ་ས་དྷ་མྨ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

༤. ཨ་ནཱ་ད་རི་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ

དུ་ཝི་དྷ་ཉྷེ་ཏྠ ཨ་ནཱ་ད་རི་ཡཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནཱ་ད་རི་ཡ་ཉྩ དྷ་མྨཱ་ནཱ་ད་རི་ཡ་ཉྩཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པུ་གྒ་ལ་སྶ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཡོ བྷི་ཀྑུ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ་ན པ་ཉྙ་ཏྟེ་ན ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོ ‘‘ཨ་ཡཾ ཨུ་ཀྑི་ཏྟ་ཀོ ཝཱ ཝ་མྦྷི་ཏོ ཝཱ ག་ར་ཧི་ཏོ ཝཱ, ཨི་མ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཀ་ཏཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི (པཱ་ཙི. ༣༤༢) ཨ་ནཱ་ད་རི་ཡཾ ཀ་རོ་ཏི, ཨ་ཡཾ པུ་གྒ་ལེ ཨ་ནཱ་ད་རི་ཡཾ ཀ་རོ་ཏི ནཱ་མ. ཡོ པ་ན པ་ཉྙ་ཏྟེ་ན ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོ ‘‘ཀ་ཐཱ་ཡཾ ན་སྶེ་ཡྻ ཝཱ ཝི་ན་སྶེ་ཡྻ ཝཱ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡེ་ཡྻ ཝཱ’’ཏི, ཏཾ ཝཱ ན་སི་ཀྑི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨ་ནཱ་ད་རི་ཡཾ ཀ་རོ་ཏི, ཨ་ཡཾ དྷ་མྨེ ཨ་ནཱ་ད་རི་ཡཾ ཀ་རོ་ཏི ནཱ་མ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏ་སྨཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.

ཨི་དཾ ན ས་ལླེ་ཁཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏཱིཏི ས་མྨཱ ཀི་ལེ་སེ ལི་ཁ་ཏཱི་ཏི ས་ལླེ་ཁོ, ཨ་པྤི་ཙྪ་ཏཱ, ཏ་ད་ཏྠཾ ན་ཡི་དཾ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཨཱ་དིས་དྡེ་ན ‘‘ཨི་དཾ ན དྷུ་ཏ་ཏྠཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ན པཱ་སཱ་དི་ཀ་ཏཱ་ཡ, ན ཨ་པ་ཙ་ཡཱ་ཡ, ན ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་མྦྷཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི (པཱ་ཙི. ༣༤༣) ཨི་དཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཨ་པ་ཉྙ་ཏྟེ་ནཱཏི སུ་ཏྟེ ཝཱ ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ ཝཱ ཨཱ་ག་ཏེ་ན. པ་ཝེ་ཎི་ཨཱ་ག་ཏནྟི ས་ངྒཱི་ཏི་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པཱ་དི་ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་པ་ར་མྤ་རཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཏཾ. ས་ཙེ པ་ན ཡ་སྨཱ ཨུ་ཙྪུ་ར་སོ ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀོ, ཏ་སྶ ཀ་ས་ཊོ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀོ, དྭི་ནྣཾ་ཡེ་ཝ ས་མ་ཝཱ་ཡོ ཨུ་ཙྪུ་ཡ་ཊྛི, ཏ་སྨཱ ཝི་ཀཱ་ལེ ཨུ་ཙྪུ་ཡ་ཊྛིཾ ཁཱ་དི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི གུ་ལ༹་ཧ་རཱི་ཏ་ཀཾ ཝི་ཡཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཀཾ གཱ་ར་ཡ྄ཧཱ་ཙ་རི་ཡུ་གྒ་ཧཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨུ་གྒ་ཧོ པ་རི་པུ་ཙྪཱ’’ཏི བྷ་ཎ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝ.

ཨ་ནཱ་ད་རི་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

༥. བྷིཾ་སཱ་པ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ

རཱུ་པཱ་དཱི་ནཱིཏི བྷ་ཡཱ་ན་ཀཱ་ནི རཱུ་པ་ས་དྡ་ག་ནྡྷ་ར་ས་ཕོ་ཊྛ་བྦཱ་ནི. བྷ་ཡཱ་ན་ཀ་ཀ་ཐནྟི ཙོ་ར་ཀ་ནྟཱ་ར་ཝཱ་ལ༹་ཀ་ནྟཱ་ར་པི་སཱ་ཙ་ཀ་ནྟཱ་ར་པྤ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟ་ཀ་ཐཾ.

བྷིཾ་སཱ་པ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

༦. ཛོ་ཏི་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ

ཨ་གི་ལཱ་ནོཏི ཡ་སྶ ཝི་ནཱ ཨ་གྒི་ནཱ ཕཱ་སུ ཧོ་ཏི, སོ ཨི་དྷ ཨ་གི་ལཱ་ནོ ནཱ་མ. ཛོ་ཏིནྟི ཨ་གྒིཾ.

བྷ་གྒེ་སཱུཏི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀེ ཛ་ན་པ་དེ. བྷ་གྒཱནཱ་མ ཛཱ་ན་པ་དི་ནོ རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རཱ, ཏེ་སཾ ནི་ཝཱ་སོ ཨེ་ཀོ་པི ཛ་ན་པ་དོ རུ་ལ༹ྷི་ས་དྡེ་ན ‘‘བྷ་གྒཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘བྷ་གྒེ་སཱུ་ཏི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀེ ཛ་ན་པ་དེ’’ཏི. ཏ་ཐཱ པ་ཏི་ལཱ་ཏཾ ཨུ་ཀྑི་པ་ནྟ་སྶཱཏི ཌ་ཡ྄ཧ་མཱ་ནཾ ཨ་ལཱ་ཏཾ པ་ཏི་ཏཾ ཨུ་ཀྑི་པ་ནྟ་སྶ ཏ་ཐཱ དུ་ཀྐ་ཊ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཉྩཱཏི དུ་ཀྐ་ཊཾ པ་རཱ་མ་ས་ཏི. ཨ་ཝི་ཛ྄ཛྷཱ་ཏནྟི ཨ་ནི་བྦུ་ཏཱ་ལཱ་ཏཾ. པ་དཱི་པ་ཛོ་ཏི་ཀ་ཛ་ནྟཱ་གྷ་རེཏི པ་དཱི་པུ་ཛྫ་ལ་ན་པ་ཏྟ་པ་ཙ་ན་སེ་ད་ཀ་མྨཱ་དཱི་སུ ཛོ་ཏི་ཀ་ར་ཎེ ཨ་གྒི་སཱ་ལཱ་ཡ་ཉྩ ས་མཱ་ད་ཧ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཐཱ་རཱུ་པ་པྤ་ཙྩ་ཡེཏི ཋ་པེ་ཏྭཱ པ་དཱི་པཱ་དཱི་ནི ཨ་ཉྙ་སྨི་མྤི ཏ་ཐཱ་རཱུ་པ་པ་ཙྩ་ཡེ. ཨཱ་པ་དཱ་སཱུཏི དུ་ཊྛ་ཝཱ་ལ༹་མི་ག་ཨ་མ་ནུ་སྶེ་ཧི ཨུ་པ་དྡ་ཝེ་སུ.

ཛོ་ཏི་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

༧. ན་ཧཱ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ

‘‘དི་ཡ་ཌྜྷོ མཱ་སོ སེ་སོ གི་མྷཱ་ན’’ནྟི ‘‘ཝ་སྶཱ་ན་སྶ པ་ཋ་མོ མཱ་སོ’’ཨི་ཙྩེ་ཏེ ཨ་ཌྜྷ་ཏེ་ཡྻ་མཱ་སཱ ཨུ་ཎྷ་ས་མ་ཡོ, པ་རི་ལཱ༹་ཧ་ས་མ་ཡོཏི གི་མྷཱ་ནཾ སེ་སོ དི་ཡ་ཌྜྷོ མཱ་སོ ཨུ་ཎྷ་ས་མ་ཡོ, ཝ་སྶཱ་ན་སྶ པ་ཋ་མོ མཱ་སོ པ་རི་ལཱ༹་ཧ་ས་མ་ཡོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཏེ ཨ་ཌྜྷ་ཏེ་ཡྻ་མཱ་སཱ ཀ་མེ་ན ཨུ་ཎྷ་ས་མ་ཡོ, པ་རི་ལཱ༹་ཧ་ས་མ་ཡོ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ ཏེ་ནེ་ཝ པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནི་ཡཾ ‘‘ཨུ་ཎྷ་ས་མ་ཡོ ནཱ་མ དི་ཡ་ཌྜྷོ མཱ་སོ སེ་སོ གི་མྷཱ་ན’’ནྟི, ‘‘པ་རི་ལཱ༹་ཧ་ས་མ་ཡོ ནཱ་མ ཝ་སྶཱ་ན་སྶ པ་ཋ་མོ མཱ་སོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་དཱ ཝི་ནཱ ན་ཧཱ་ནེ་ན ན ཕཱ་སུ ཧོ་ཏི, ཨ་ཡཾ གི་ལཱ་ན་ས་མ་ཡོ. པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནི་ཡཾ (པཱ་ཙི. ༣༦༤) པ་ན གི་ལཱ་ནེ ནི་ཙྪི་ཏེ གི་ལཱ་ན་ཀཱ་ལོ ནི་ཙྪི་ཏོ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ‘‘ཡ་སྶ ཝི་ནཱ ན་ཧཱ་ནེ་ན ན ཕཱ་སུ ཧོ་ཏི, ‘གི་ལཱ་ན་ས་མ་ཡོ’ཏི ན་ཧཱ་ཡི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. པ་རི་ཝེ་ཎ་ས་མྨ་ཛྫ་ན་མ་ཏྟ་མྤཱིཏི ཨ་ནྟ་མ་སོ པ་རི་ཝེ་ཎ་ས་མྨ་ཛྫ་ན་མ་ཏྟ་མྤི.

ཝཱ་ལུ་ཀཾ ཨུ་ཀྐི་རི་ཏྭཱཏི སུ་ཀྑཱ་ཡ ན་དི་ཡཱ ཝཱ་ལི་ཀཾ ཨུ་ཏྟི་རི་ཏྭཱ. ཨཱ་ཝཱ་ཊེ་སུ་པཱིཏི པི-ས་དྡེ་ན ན་དི་ཡཾ ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ ན་ཏྠཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨཱ་པ་དཱ་སཱུཏི བྷ་མ་རཱ་དཱི་ཧི ཨ་ནུ་བ་ནྡྷེ་སུ.

ན་ཧཱ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

༨. དུ་བྦ་ཎྞ་ཀ་ར་ཎ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ

ལཱ་བྷས་དྡོ་ཡཾ ཀ་མྨ་སཱ་དྷ་ནོ ‘‘ཀོ བྷ་ཝ་ཏཱ ལཱ་བྷོ ལ་དྡྷོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ, སོ ཙེ་ཏྠ ཨ་ཏཱི་ཏ་ཀཱ་ལི་ཀོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ལ་བྦྷཱི་ཏི ལ་བྷོ’’ཏི, ལ་དྡྷ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ལ་བྷོ ཨེ་ཝ ལཱ་བྷོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་ཀ་ཏྠེ ཎ་པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཀིཾ ཨ་ལ་བྦྷཱིཏི ཀིཾ ལ་དྡྷཾ. ན་ཝནྟི ཨ་བྷི་ན་ཝཾ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཙ ན་ཝ་ཉྩ ཏཾ ཙཱི་ཝ་ར་ཉྩཱ་ཏི ན་ཝ་ཙཱི་ཝ་རཾ, ན་ཝ་ཙཱི་ཝ་རཾ ལཱ་བྷོ ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ན་ཝ་ཙཱི་ཝ་ར་ལཱ་བྷོཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ས་མཱ་སོ ད་ཊྛ་བྦོ་ཏི. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཀ་ཐཾ ‘‘ན་ཝཾ ཙཱི་ཝ་ར་ལཱ་བྷེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨི་ཏི ན་ཝ་ཙཱི་ཝ་ར་ལཱ་བྷེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘ཝི་ཀ་པྤ་ནུ་པ་གཾ པ་ཙྪི་མ’’ནྟི ན ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཙཱི་ཝ་རནྟི ཡཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏུཾ ཝཱ པཱ་རུ་པི་ཏུཾ ཝཱ ས་ཀྐཱ ཧོ་ཏི, ཏ་དེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ནི་ཝཱ་ས་ན་པཱ་རུ་པ་ནུ་པ་གཾ ཙཱི་ཝ་ར’’ནྟི. ‘‘དུ་བྦ་ཎྞ་ཀ་ར་ཎཾ ཨཱ་དཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཨེ་ཏཾ ཀ་པྤ་བི་ནྡུཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ན ནཱི་ལཱ་དཱི་ཧི ས་ཀ་ལ་ཙཱི་ཝ་རཾ དུ་བྦ་ཎྞ་ཀ་ར་ཎཾ, ཏ་ཉྩ པ་ན ཀ་པྤཾ ཨཱ་དི་ཡ་ནྟེ་ན ཙཱི་ཝ་རཾ ར་ཛི་ཏྭཱ ཙ་ཏཱུ་སུ ཝཱ ཀོ་ཎེ་སུ, ཏཱི་སུ ཝཱ དྭཱི་སུ ཝཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཝཱ ཀོ་ཎེ མོ་ར་སྶ ཨ་ཀྑི་མ་ཎྜ་ལ་མ་ཏྟཾ ཝཱ མ་ངྒུ་ལ་པི་ཊྛི་མ་ཏྟཾ ཝཱ ཨཱ་དཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཀཾ་ས་ནཱི་ལེ་ནཱཏི ཙ་མྨ་ཀཱ་ར་ནཱི་ལེ་ན. མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཾ པ་ན ‘‘ཨ་ཡོ་མ་ལཾ ལོ་ཧ་མ་ལཾ, ཨེ་ཏཾ ཀཾ་ས་ནཱི་ལཾ ནཱ་མཱ’’ཏི (པཱ་ཙི. ཨ་ཊྛ. ༣༦༨) ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཏྟ་ནཱི་ལེ་ནཱཏི ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ནཱི་ལ་ཝ་ཎྞེ་ན པ་ཎྞ་ར་སེ་ན. ཀ་པྤ་བི་ནྡུཾ ཨཱ་དི་ཡི་ཏྭཱཏི ཝ་ཊྚཾ ཨེ་ཀཾ ཀ་པྤ་བི་ནྡུཾ ཨཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ.

པཱ་ལི༹་ཀ་པྤ་ཀ་ཎྞི་ཀ་ཀ་པྤཱ་ད་ཡོ པ་ན ས་བྦ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ པ་ཊི་སི་དྡྷཱ. ཨ་གྒ་ལཱ༹་དཱི་ནི ཀ་པྤ་ཀ་ཏ་ཙཱི་ཝ་རེ པ་ན པ་ཙྪཱ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཀ་པྤ་ཀ་ར་ཎ་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཙྪཱ ཨཱ་རོ་པི་ཏེ་སཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་གྒ་ལ༹་ཨ་ནུ་ཝཱ་ཏ་པ་རི་བྷ་ཎྜེ་སཱུཏི ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཨ་ལླི་ཡཱ་པ་ན་ཀ་ཁ་ཎྜ་པི་ཊྛི་ཨ་ནུ་ཝཱ་ཏ་ཀུ་ཙྪི་ཨ་ནུ་ཝཱ་ཏེ་སུ. ཀི་རི་ཡཱ་ཀི་རི་ཡནྟི ནི་ཝཱ་ས་ན་པཱ་རུ་པ་ན་ཏོ, ཀ་པྤ་སྶ ཨ་ནཱ་དཱ་ན་ཏོ ཀི་རི་ཡཱ་ཀི་རི་ཡཾ.

དུ་བྦ་ཎྞ་ཀ་ར་ཎ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

༩. ཝི་ཀ་པྤ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ

ས་མྨུ་ཁེ་ན ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ ས་མྨུ་ཁ་ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ. པ་ར་མྨུ་ཁེ་ན ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ པ་ར་མྨུ་ཁ་ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ. ས་ནྣི་ཧི་ཏཱ་ས་ནྣི་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཝནྟི ཨཱ་ས་ནྣ་དཱུ་ར་བྷཱ་ཝཾ. ཨཱ་ས་ནྣ་དཱུ་ར་བྷཱ་ཝོ ཙ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.

མི་ཏྟོཏི ད་ལ༹ྷ་མི་ཏྟོ. ས་ནྡི་ཊྛོཏི དི་ཊྛ་མ་ཏྟོ ནཱ་ཏི་ད་ལ༹ྷ་མི་ཏྟོ. ཨ་ཀ་ཏ་པ་ཙྩུ་དྡྷཱ་རནྟི ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ས་ནྟ་ཀཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ ཝཱ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཧི ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ཀ་ཏ་པ་ཙྩུ་དྡྷཱ་རཾ. ཡེ་ན ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏནྟི ཡེ་ན ས་དྡྷིཾ ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏཾ.

པ་རི་བྷོ་གེ་ན ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ, ཨ་པ་ཙྩུ་དྡྷཱ་རཱ་པ་ནེ་ན ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི པ་ཋ་མ་ཀ་ཐི་ན་ས་དི་སཱ་ནེ་ཝཱ’’ཏི. ཀི་རི་ཡཱ་ཀི་རི་ཡནྟི ཨེ་ཏྠ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནཾ ཀི་རི་ཡཾ. ཨ་པ་ཙྩུ་དྡྷཱ་རཱ་པ་ནཾ ཨ་ཀི་རི་ཡཾ.

ཝི་ཀ་པྤ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

༡༠. ཨ་པ་ནི་དྷཱ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ

ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནུ་པ་གནྟི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཡོ་གྒཾ ཨ་ཡོ་པ་ཏྟ་ཉྩེ་ཝ མ་ཏྟི་ཀཱ་པ་ཏྟ་ཉྩ. སཱུ་ཀ་ར་ནྟ་ཀཾ ནཱ་མ ཀུ་ཉྩི་ཀཱ་ཀོ་སོ ཝི་ཡ ཨ་ནྟོ སུ་སི་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཀོ་ཊྚི་ཏཾ.

ཨ་ཉྙཾ པ་རི་ཀྑཱ་རནྟི པཱ་ལི༹་ཡཱ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཏྟ་ཏྠ་ཝི་ཀཱ་དིཾ. དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཏྭཱཏི ‘‘ས་མ་ཎེ་ན ནཱ་མ ཨ་ནི་ཧི་ཏ་པ་རི་ཀྑཱ་རེ་ན བྷ་ཝི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ‘‘དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི ནི་ཀྑི་པ་ཏོ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི.

ཨ་པ་ནི་དྷཱ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

སུ་རཱ་པཱ་ན་ཝ་གྒོ ཚ་ཊྛོ.