༥. ཨ་ཙེ་ལ་ཀ་ཝ་གྒོ
༡. ཨ་ཙེ་ལ་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨ་ཙེ་ལ་ཀ་སྶཱཏི ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི པ་བྦ་ཛྫཱ་ས་མཱ་པ་ནྣ་སྶ ན་གྒ་སྶ. པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀ་སྶཱཏི ཋ་པེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ཉྩ སཱ་མ་ཎེ་ར་ཉྩ ཨ་ཝ་སེ་ས་སྶ ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི པ་བྦ་ཛྫཱ་ས་མཱ་པ་ནྣ་སྶ. པ་རི་བྦཱ་ཛི་ཀཱ་ཡཱཏི ཋ་པེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ནིཾ, སི་ཀྑ་མཱ་ནཾ, སཱ་མ་ཎེ་རི་ཉྩ ཨ་ཝ་སེ་སཱ་ཡ ཡཱ་ཡ ཀཱ་ཡ་ཙི པ་བྦ་ཛྫཱ་ས་མཱ་པ་ནྣཱ་ཡ. ཨེ་ཏེ ཙ ས་བྦེ ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཏེ་སཾ ཨ་ཙེ་ལ་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ན’’ནྟི.
ཏེ་སནྟི ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ. བྷཱ་ཛ་ནཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱཏི ཨཱ་མི་ས་བྷ་རི་ཏཾ བྷཱ་ཛ་ནཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ. བཱ་ཧི་རཱ་ལེ་པནྟི ཏེ་ལཱ་དིཾ.
ཨ་ཙེ་ལ་ཀཱ་ད་ཡོ ཡ་སྨཱ, ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ཝ མ་ཏཱ ཨི་དྷ;
ཏ་སྨཱ ཏི་ཏྠི་ཡ་ནཱ་མེ་ན, ཏི་ཀ་ཙྪེ་དོ ཀ་ཏོ ཏ་ཡོ.
ཨ་ཏི་ཏྠི་ཡ་སྶ ན་གྒ་སྶ, ཏ་ཐཱ ཏི་ཏྠི་ཡ་ལི་ངྒི་ནོ;
ག་ཧ་ཊྛ་སྶཱ་པི བྷི་ཀྑུ་སྶ, ཀ་པྤ་ཏཱི་ཏི ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ.
ཨ་ཏི་ཏྠི་ཡ་སྶ ཙི་ཏྟེ་ན, ཏི་ཏྠི་ཡ་སྶ ཙ ལི་ངྒི་ནོ;
སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ་དི་ནོ དཱ་ཏུཾ, ཀ་པྤ་ཏཱི་ཏཱི་དྷ ནོ མ་ཏི.
ཨ་ཙེ་ལ་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. ཨུ་ཡྻོ་ཛ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
གཱ་མཾ ཝཱ ནི་ག་མཾ ཝཱཏི ཨེ་ཏྠ ན་ག་ར་མྤི གཱ་མ་གྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ ག་ཧི་ཏ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. པ་ཝི་སི་སྶཱ་མཱཏི ཨེ་ཏྠ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ག་ནྟྭཱ’’ཏི པཱ་ཋ་སེ་སོ, ཨ་ས་མ་ནྣཱ་ཧཱ་རོ ཝཱ ཏ་སྶཱ ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཏ་སྨིཾ གཱ་མེ ས་ནྣི་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ ཝཱ ‘‘ཨེ་ཧཱ་ཝུ་སོ, གཱ་མཾ ཝཱ ནི་ག་མཾ ཝཱ པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་སི་སྶཱ་མཱ’’ཏི བྷི་ཀྑུཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ནྟྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡཾ ཀི་ཉྩི ཨཱ་མི་སནྟི ཡཱ་གུ་ཨཱ་དི་ཀཾ ཡཾ ཀི་ཉྩི ཨཱ་མི་སཾ. ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་ཡྻཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཀཱི་ལཱ༹་ནུ་རཱུ་པཾ ཨི་ཏྠིཾ དི་སྭཱ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་ཡྻ པ་ཧི་ཎེ་ཡྻ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘མཱ་ཏུ་གཱ་མེ་ན ས་དྡྷི’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཨཱ་དིས་དྡེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ཝ་སེ་སཾ ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་དྭཱ་ར་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ‘‘ག་ཙྪཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ཏྭཱཏི ‘‘ག་ཙྪཱ་ཝུ་སོ, ན མེ ཏ་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ཀ་ཐཱ ཝཱ ནི་ས་ཛྫཱ ཝཱ ཕཱ་སུ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཀ་ཀ་སྶ མེ ཀ་ཐཱ ཝཱ ནི་ས་ཛྫཱ ཝཱ ཕཱ་སུ ཧོ་ཏཱི’’ཏི (པཱ་ཙི. ༢༧༥) ཝ་ཏྭཱ. ཨེ་ཏཾ ཨ་ནཱ་ཙཱ་ར་མེ་ཝཱཏི ཨེ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཾ ཧ་ས་ནཱ་དི་ཨ་ནཱ་ཙཱ་ར་མེ་ཝ. ན ཨ་ཉྙཾ པ་ཏི་རཱུ་པཾ ཀཱ་ར་ཎནྟི ཋ་པེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཾ ཨ་ནཱ་ཙཱ་རཾ ཨུ་བྷི་ནྣཾ ཨེ་ཀ་ཏོ ན ཡཱ་པ་ནཱ་དིཾ ཨ་ཉྙཾ པ་ཏི་རཱུ་པ་ཀཱ་ར་ཎཾ པ་ཙྩ་ཡཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་སྶཱཏི ཨུ་ཡྻོ་ཛ་ཀ་སྶ. སོཏི ཡོ ཨུ་ཡྻོ་ཛི་ཏོ, སོ.
ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣེཏི སཱ་མ་ཎེ་རེ. སོ་ཝ ཨི་དྷ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨུ་བྷི་ནྣ་མྤཱིཏི ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ཝཱ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ཝཱ་ཏི དྭི་ནྣ་མྤི. ཀ་ལི་སཱ་ས་ནཱ་རོ་པ་ནེཏི (པཱ་ཙི. ཨ་ཊྛ. ༢༧༧) ཀ་ལཱིཏི ཀོ་དྷོ, ཏ་སྶ སཱ་ས་ནཾ ཨཱ་ཎཾ ཀ་ལི་སཱ་ས་ནཾ, ཏ་སྶཱ་རོ་པ་ནེ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ‘‘ཨ་པྤེ་ཝ ནཱ་མ ཨི་མི་ནཱ་པི ཨུ་བྦཱ་ལ༹ྷོ པ་ཀྐ་མེ་ཡྻཱ’’ཏི ཀོ་དྷ་ཝ་སེ་ན ཋཱ་ན་ནི་ས་ཛྫཱ་དཱི་སུ དོ་སཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ‘‘པ་སྶ་ཐ བྷོ ཨི་མ་སྶ ཋཱ་ནཾ ནི་ས་ཛྫཾ ཨཱ་ལོ་ཀི་ཏཾ ཝི་ལོ་ཀི་ཏཾ, ཁཱ་ཎུ ཝི་ཡ ཏི་ཊྛ་ཏི, སུ་ན་ཁོ ཝི་ཡ ནི་སཱི་ད་ཏི, མ་ཀྐ་ཊོ ཝི་ཡ ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ཝི་ལོ་ཀེ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་མ་ནཱ་པ་ཝ་ཙ་ན་སྶ བྷ་ཎ་ནེ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. སུ་དྡྷ་ཙི་ཏྟེ་ན པ་ནེ་ཝཾ བྷ་ཎ་ནེ དོ་སོ ན་ཏྠི. ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ཧཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་དིས་དྡེ་ན ‘‘མ་ཧ་གྒྷཾ བྷ་ཎྜཾ པ་སྶི་ཏྭཱ ལོ་བྷ་དྷ་མྨཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་ཏི, ‘‘མཱ་ཏུ་གཱ་མཾ པ་སྶི་ཏྭཱ ཨ་ན་བྷི་ར་ཏིཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་ཏི, ‘‘གི་ལཱ་ན་སྶ ཝཱ ཨོ་ཧི་ཡྻ་ཀ་སྶ ཝཱ ཝི་ཧཱ་ར་པཱ་ལ་སྶ ཝཱ ཡཱ་གུཾ ཝཱ བྷ་ཏྟཾ ཝཱ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ ཝཱ ནཱི་ཧ་རཱ’’ཏི ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་ཏི, ‘‘ན ཨ་ནཱ་ཙཱ་རཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཏུ་ཀཱ་མོ ས་ཏི ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་ཏཱི’’ཏི (པཱ་ཙི. ༢༧༨) ཨེ་ཏེ་སཾ ག་ཧ་ཎཾ.
ཨུ་ཡྻོ་ཛ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. ས་བྷོ་ཛ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
‘‘ས་བྷོ་ཛ་ནེ’’ཏི བཱ་ཧི་ར་ཏྠ་ས་མཱ་སོ་ཡཾ, ཨུ་བྷ་ས་དྡེ ཨུ་ཀཱ་ར་སྶ ཙ ལོ་པོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཧ ཨུ་བྷོ་ཧི ཛ་ནེ་ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཨུ་བྷོ་ཧི ཛ་ནེ་ཧཱིཏི ཛཱ་ཡཱ ཙ པ་ཏི ཙཱ་ཏི ཨུ་བྷོ་ཧི ཛ་ནེ་ཧི. བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ་ནྟི ཝཱ བྷོ་ཛ་ནཾ, ཨི་ཏྠཱི ཙ པུ་རི་སོ ཙ, ཏེ་ན ས་ཧ ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ས་བྷོ་ཛ་ནནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཐ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. རཱ་ག་པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏ་སྶཱཏི མེ་ཐུ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་སྶ. ས་ཡ་ནི་གྷ་རནྟི ས་ཡ་ནཱི་ཡ་གྷ་རཾ, ཝཱ་ས་གེ་ཧ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. མ་ཧ་ལླ་ཀ་སྶཱཏི མ་ཧ་ལླ་ཀ་སྶ ས་ཡ་ནི་གྷ་ར་སྶ. པི་ཊྛ་ས་ངྒྷཱ་ཊ་ཏོཏི དྭཱ་ར་བཱ་ཧ་ཏོ ཁུ་དྡ་ཀ་སྶ ཝཱཏི ཡ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཝཱ ཀ་ཏ་སྶ ཁུ་དྡ་ཀ་སྶ ས་ཡ་ནི་གྷ་ར་སྶ. ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ནི་སཱི་དེ་ཡྻཱཏི པི་ཊྛི་ཝཾ་སཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ནི་སཱི་དེ་ཡྻ. ཁུ་དྡ་ཀཾ (སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ ༣.༢༨༠) ནཱ་མ ས་ཡ་ནི་གྷ་རཾ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ པ་ཉྩ་ཧ་ཏྠ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ ཙ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཊྛཱ་ནཾ པི་ཊྛ་ས་ངྒྷཱ་ཊ་ཏོ ཨ་ཌྜྷ་ཏེ་ཡྻ་ཧ་ཏྠ་པྤ་མཱ་ཎ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏཱ་དི་སེ ས་ཡ་ནི་གྷ་རེ པི་ཊྛ་ས་ངྒྷཱ་ཊ་ཏོ ཧ་ཏྠ་པཱ་སཾ ཝི་ཛ་ཧི་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣོ པི་ཊྛི་ཝཾ་སཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ནི་སི་ནྣོ ཙ ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘པི་ཊྛི་ཝཾ་སཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ནི་སཱི་ད་ཏཱི’’ཏི (པཱ་ཙི. ༢༨༡). ས་ཙི་ཏྟ་ཀཉྩེ་ཏྠ ཨ་ནུ་པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ནི་སཱི་ད་ན་ཙི་ཏྟེ་ན ད་ཊྛ་བྦཾ.
ས་བྷོ་ཛ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤-༥. ར་ཧོ་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ར་ཧོ་ནི་ས་ཛྫ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཙ་ཏུ་ཏྠ་པ་ཉྩ་མ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཡཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ, ཏཾ ས་བྦཾ ཨ་ནི་ཡ་ཏ་དྭ་ཡེ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སེ་སོ ཀ་ཐཱ་ན་ཡོ ཨ་ནི་ཡ་ཏ་དྭ་ཡེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ’’ཏི.
ར་ཧོ་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ར་ཧོ་ནི་ས་ཛྫ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༦. ཙཱ་རི་ཏྟ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨ་ནྟོ་ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཱ་ཡ ད་སྶ་ནཱུ་པ་ཙཱ་རེ བྷི་ཀྑུཾ དི་སྭཱཏི ཡ་ཏྠ ཋི་ཏ་སྶ ཀུ་ལཱ་ནི པ་ཡི་རུ་པཱ་ས་ན་ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ, ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ག་ཙྪ་ནྟོ ཨ་ནྟོ་ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཱ་ཡ ད་སྶ་ནཱུ་པ་ཙཱ་རེ བྷི་ཀྑུཾ པ་སྶེ ཝཱ ཨ་བྷི་མུ་ཁེ ཝཱ དི་སྭཱ. པ་ཀ་ཏི་ཝ་ཙ་ནེ་ནཱཏི ཡཾ དྭཱ་ད་ས་ཧ་ཏྠ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཋི་ཏེ་ན སོ་ཏུཾ ས་ཀྐཱ, ཏཱ་དི་སེ་ན ཝ་ཙ་ནེ་ན, ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ ཨཱ་རོ་ཙ་ན་ཀི་ཙྩཾ པ་ན ན་ཏྠི. ཡོ ཧི ཨེ་ཝཾ པ་རི་ཡེ་སི་ཏ་བྦོ, སོ ཨ་ས་ནྟོ་ཡེ་ཝ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏཱ་དི་ས’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱཏི ཨ་ནཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ.
ཨ་ནྟ་རཱ་རཱ་མ་བྷི་ཀྑུ་ནུ་པ་སྶ་ཡ་ཏི་ཏྠི་ཡ་སེ་ཡྻ་པ་ཊི་ཀྐ་མ་ན་བྷ་ཏྟི་ཡ་གྷ་རཱ་ནཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ནྟ་རཱ་རཱ་མནྟི ཨ་ནྟོ་གཱ་མེ ཝི་ཧཱ་རོ. པ་ཊི་ཀྐ་མ་ནནྟི ཨཱ་ས་ན་སཱ་ལཱ. བྷ་ཏྟི་ཡ་གྷ་རནྟི ནི་མ་ནྟི་ཏ་གྷ་རཾ ཝཱ ས་ལཱ་ཀ་བྷ་ཏྟཱ་དི་དཱ་ཡ་ཀཱ་ནཾ ཝཱ གྷ་རཾ. ཨཱ་པ་དཱ་སཱུཏི ཛཱི་ཝི་ཏ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ནྟ་རཱ་ཡེ་སུ. ཀི་རི་ཡཱ་ཀི་རི་ཡནྟི ཨེ་ཏྠ ཀུ་ལེ་སུ ཙཱ་རི་ཏྟཱ་པ་ཛྫ་ནཾ ཀི་རི་ཡཾ, ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪ་ནཾ ཨ་ཀི་རི་ཡནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཙཱ་རི་ཏྟ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༧. མ་ཧཱ་ནཱ་མ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ས་བྦ་ཉྩེ་ཏཾ ཝ་ཏྠུ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟནྟི ‘‘ཨ་གི་ལཱ་ནེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཙ་ཏུ་མཱ་ས་པ་ཙྩ་ཡ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ སཱ་དི་ཏ་བྦཱ ཨ་ཉྙ་ཏྲ པུ་ན་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ནི་ཙྩ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡཱ’’ཏི (པཱ་ཙི. ༣༠༦) ཨེ་ཏཾ ས་བྦཾ སི་ཀྑཱ་པ་ད་ནི་དཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཝ་ཏྠུ་ནོ ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཧི མ་ཧཱ་ནཱ་མེ་ན ས་ཀྐེ་ན ‘‘ཨི་ཙྪཱ་མ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷཾ ཙ་ཏུ་མཱ་སཾ བྷེ་ས་ཛྫེ་ན པ་ཝཱ་རེ་ཏུ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ (པཱ་ཙི. ༣༠༣) ཨུ་སྶ་ནྣུ་སྶ་ནྣེ་ན ཙ བྷེ་ས་ཛྫེ་ན ཙ་ཏུ་མཱ་སཾ པུ་ན ནི་ཙྩཾ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ ཀ་ཏཱ, ཏ་སྨཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཏ་སྶ ཝ་སེ་ན ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཉྙ་ཏྲ པུ་ན་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡཱཏི ཡ་དི པུ་ན་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ ཨ་ཏྠི, ཏཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ. ཨ་ཉྙ་ཏྲ ནི་ཙྩ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཡ་དི པ་ན ཏཱ་པི ཨ་ཏྠི, སཱ་དི་ཏ་བྦཱ་ཝཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠཱཏི ཏི་སྶཾ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡཾ. བྷེ་ས་ཛྫེ་ཧི ཝཱ པ་རི་ཙྪེ་དོ ཀ་ཏོ ཧོ་ཏཱིཏི ‘‘ས་པྤི ཏེ་ལ’’ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ནཱ ནཱ་མ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ‘‘པ་ཏྠེ་ན ནཱ་ལི༹་ཡཱ ཨཱ་ལ༹ྷ་ཀེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་རི་མཱ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཱ་ནི ཝཱ བྷེ་ས་ཛྫཱ་ནི ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏ་བྦཱ་ནཱི’’ཏི བྷེ་ས་ཛྫེ་ཧི པ་རི་ཙྪེ་དོ ཀ་ཏོ ཧོ་ཏི. ན་བྷེ་ས་ཛྫ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡེཏི མི་སྶ་ཀ་བྷ་ཏྟེ་ནཱ་པི ཙེ ཡཱ་པེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི, ན་བྷེ་ས་ཛྫ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཨ་ཉྙཾ བྷེ་ས་ཛྫནྟི ས་པྤི་ནཱ པ་ཝཱ་རི་ཏོ ཏེ་ལཾ, ཨཱ་ལ༹ྷ་ཀེ་ན པ་ཝཱ་རི་ཏོ དོ་ཎཾ.
ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏྭཱཏི ‘‘ཨི་མེ་ཧི ཏ་ཡཱ བྷེ་ས་ཛྫེ་ཧི པ་ཝཱ་རི་ཏ་མྷཱ, ཨ་མྷཱ་ཀ་ཉྩ ཨི་མི་ནཱ ཙ ཨི་མི་ནཱ ཙ བྷེ་ས་ཛྫེ་ན ཨ་ཏྠོ, ཡཱ་སུ ཏ་ཡཱ ར་ཏྟཱི་སུ པ་ཝཱ་རི་ཏ་མྷཱ, ཏཱ ར་ཏྟི་ཡོ ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟཱ, ཨ་མྷཱ་ཀ་ཉྩ བྷེ་ས་ཛྫེ་ན ཨ་ཏྠོ’’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏུཾ གི་ལཱ་ནོ་ཝ ལ་བྷ་ཏི, ན ཨི་ཏ་རོ.
མ་ཧཱ་ནཱ་མ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༨. ཨུ་ཡྻུ་ཏྟ་སེ་ནཱ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཙ་ཏུ་ར་ངྒི་ནིནྟི ཧ་ཏྠི་ཨ་སྶ་ར་ཐ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ངྒཱ་ནི ཨེ་ཏི་སྶཱ་ཏི ཙ་ཏུ་ར་ངྒི་ནཱི, ཏཾ ཙ་ཏུ་ར་ངྒི་ནིཾ. ‘‘དྭཱ་ད་ས་པུ་རི་སོ ཧ་ཏྠཱི, ཏི་པུ་རི་སོ ཨ་སྶོ, ཙ་ཏུ་པུ་རི་སོ ར་ཐོ, ཙ་ཏྟཱ་རོ པུ་རི་སཱ ས་ར་ཧ་ཏྠཱ པ་ཏྟཱི’’ཏི (པཱ་ཙི. ༣༡༤) ཨ་ཡཾ པ་ཙྪི་མ་ཀོ་ཊི་ཡཱ ཙ་ཏུ་ར་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ སེ་ནཱ ནཱ་མ, ཨཱི་དི་སཾ སེ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏཾ པ་ན ཝི་ཛ་ཧི་ཏྭཱཏི ཀེ་ན་ཙི ཨ་ནྟ་རི་ཏཱ ཝཱ ནི་ནྣཾ ཨོ་རུ་ལ༹ྷཱ ཝཱ ན དི་སྶ་ཏི, ཨི་དྷ ཋ་ཏྭཱ་ན ས་ཀྐཱ ད་ཊྛུ་ནྟི ཏཾ ད་སྶ་ནཱུ་པ་ཙཱ་རཾ ཝི་ཛ་ཧི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཾ ཋཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ.
སེ་ནཱ་ད་སྶ་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིནྟི སེ་ནཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡ ག་མ་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ. ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཝཱ པཱ་ཋོ. ཧ་ཏྠི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཀ་མེ་ཀནྟི ཧ་ཏྠི་ཨཱ་དཱི་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ ཨ་ངྒེ་སུ ཨེ་ཀ་མེ་ཀཾ, ཨ་ནྟ་མ་སོ ཨེ་ཀ་པུ་རི་སཱ་རུ་ལ༹ྷ་ཧ་ཏྠི་མྤི ཨེ་ཀ་མྤི ས་ར་ཧ་ཏྠཾ པུ་རི་ས་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ནུ་ཡྻུ་ཏྟཱ ནཱ་མ རཱ་ཛཱ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ཝཱ ན་དིཾ ཝཱ ག་ཙྪ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་ཡྻུ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི. ཏ་ཐཱ་རཱུ་པ་པྤ་ཙྩ་ཡེཏི ‘‘མཱ་ཏུ་ལོ སེ་ནཱ་ཡ གི་ལཱ་ནོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀེ (པཱ་ཙི. ༣༡༢) ཨ་ནུ་རཱུ་པ་ཀཱ་ར་ཎེ ས་ཏི. ཨཱ་པ་དཱ་སཱུཏི ཛཱི་ཝི་ཏ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ནྟ་རཱ་ཡེ་སུ ‘‘ཨེ་ཏྠ ག་ཏོ མུ་ཙྩི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ག་ཙྪ་ཏོ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི.
ཨུ་ཡྻུ་ཏྟ་སེ་ནཱ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༩. སེ་ནཱ་ཝཱ་ས་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
པ་ཊི་སེ་ནཱ་རུ་དྡྷཱ་ཡཱཏི ཡ་ཐཱ ས་ཉྩཱ་རོ ཚི་ཛྫ་ཏི, ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་སེ་ནཱ་ཡ རུ་དྡྷཱ་ཡ སེ་ནཱ་ཡ. ཀེ་ན་ཙི པ་ལི་བུ་དྡྷ་སྶཱཏི ཝེ་རི་ཀེ་ན ཝཱ ཨི་སྶ་རེ་ན ཝཱ ཀེ་ན་ཙི རུ་དྡྷ་སྶ.
སེ་ནཱ་ཝཱ་ས་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༠. ཨུ་ཡྻོ་དྷི་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ས་མྤ་ཧཱ་ར་ཊྛཱ་ན་སྶཱཏི ཡུ་དྡྷ་བྷཱུ་མི་ཡཱ. བ་ལ་སྶ ཨ་གྒཾ ཛཱ་ན་ནྟཱིཏི ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཱ ཧ་ཏྠཱི, ཨེ་ཏྟ་ཀཱ ཨ་སྶཱ, ཨེ་ཏྟ་ཀཱ ར་ཐཱ, ཨེ་ཏྟ་ཀཱ པ་ཏྟཱི’’ཏི (པཱ་ཙི. ༣༢༤) བ་ལ་སྶ ཀོ་ཊྛཱ་སཾ ཛཱ་ན་ནྟི. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་ཧཱ་ར་གྒེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༣༡༨) ཝི་ཡ ཀོ་ཊྛཱ་ས་ཏྠོ ཧེ་ཏྠ ཨ་གྒས་དྡོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘བ་ལ་ག་ཎ་ན་ཊྛཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ’’ཏི. སེ་ནཱ་ཡ ཝི་ཡཱུ་ཧནྟི ‘‘ཨི་ཏོ ཧ་ཏྠཱི ཧོ་ནྟུ, ཨི་ཏོ ཨ་སྶཱ ཧོ་ནྟུ, ཨི་ཏོ ར་ཐཱ ཧོ་ནྟུ, ཨི་ཏོ པ་ཏྟཱི ཧོ་ནྟཱུ’’ཏི (པཱ་ཙི. ༣༢༤) སེ་ནཱ་ཡ ཋ་པ་ནཾ, རཱ་སིཾ ཀ་ཏྭཱ ཋ་པ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘སེ་ནཱ་ས་ནྣི་ཝེ་ས་སྶེ་ཏཾ ནཱ་མ’’ནྟི. དྭཱ་ད་ས་པུ་རི་སོ ཧ་ཏྠཱིཏི ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨཱ་རོ་ཧ་ཀཱ, ཨེ་ཀེ་ཀ་པཱ་ད་ར་ཀྑ་ཀཱ དྭེ དྭེ་ཏི ཨེ་ཝཾ དྭཱ་ད་ས་པུ་རི་སོ ཧ་ཏྠཱི. ཏི་པུ་རི་སོ ཨ་སྶོཏི ཨེ་ཀོ ཨཱ་རོ་ཧ་ཀོ, དྭེ པཱ་ད་ར་ཀྑ་ཀཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཏི་པུ་རི་སོ ཨ་སྶོ. ཙ་ཏུ་པུ་རི་སོ ར་ཐོཏི ཨེ་ཀོ སཱ་ར་ཐི, ཨེ་ཀོ ཡོ་དྷོ, དྭེ ཨཱ་ཎི་ར་ཀྑ་ཀཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏུ་པུ་རི་སོ ར་ཐོ་ཏི.
ཨུ་ཡྻོ་དྷི་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨ་ཙེ་ལ་ཀ་ཝ་གྒོ པ་ཉྩ་མོ.