༢. ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ནེཏི ག་ཎེ་ན ལ་དྡྷ་ཏྟཱ ག་ཎ་སྶ ས་ནྟ་ཀེ བྷོ་ཛ་ནེ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ག་ཎ་སྶ བྷོ་ཛ་ནེ’’ཏི. ན་ནུ ཙེ་ཏྠ ‘‘ག་ཎ་སྶ བྷོ་ཛ་ནེ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, སོ ཙ ཁོ ག་ཎོ ‘‘ཀ་ཏྠ་ཙི དྭཱི་ཧི, ཀ་ཏྠ་ཙི ཏཱི་ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ནེ་ཀ་དྷཱ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ, ཨི་དྷ ཀ་ཏི་ཧཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨི་དྷ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏཾ པ་ནེ་ཏཾ ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ནཾ དྭཱི་ཧི པ་ཀཱ་རེ་ཧི པ་ས་ཝ་ཏི ནི་མ་ནྟ་ན་ཏོ ཝཱ ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཏོ ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏེ་སཾ ནི་མ་ནྟ་ན་ཏོ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ནི་མ་ནྟ་ན་ཏོ ཝཱཏི ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ནི་མ་ནྟ་ན་ཏོ ཝཱ. ཨོ་ད་ནཱ་དཱི་ནཾ པ་ཉྩ་ནྣནྟི ཨོ་ད་ན་ས་ཏྟུ་ཀུ་མྨཱ་ས་མ་ཙྪ་མཾ་སཱ་ནཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ.
‘‘ཨོ་ད་ནེ་ན ནི་མ་ནྟེ་མི, ཨོ་ད་ནཾ མེ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཝེ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཝཱ བྷཱ་ས་ནྟ་རེ་ན ཝཱ པ་ཉྩ་ནྣཾ བྷོ་ཛ་ནཱ་ནཾ ནཱ་མཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ནི་མ་ནྟེ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཙ་ཏྟཱ་རོཏི ཨེ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ཝཱ ནཱ་ནཱ་ཊྛཱ་ནེ་སུ ཝཱ ཋི་ཏེ ཙ་ཏྟཱ་རོ བྷི་ཀྑཱུ. ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་ཙ་ན་ཉྩེ་ཏཾ, ཏ་སྨཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཝཱ ཏ་ཏོ ཝཱ ཨ་དྷི་ཀེ བྷི་ཀྑཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝེ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཝཱཏི བྷ་ཏྟ་ཨ་ནྣཱ་དི་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ས་དྡེ་ན ཝཱ. བྷཱ་ས་ནྟ་རེ་ན ཝཱཏི ཨ་ནྡྷ་ད་མི་ལཱ༹་དི་བྷཱ་ས་ནྟ་རེ་ན ཝཱ. པ་ཉྩ་ནྣཾ བྷོ་ཛ་ནཱ་ནཾ ནཱ་མཾ ག་ཧེ་ཏྭཱཏི པ་ཉྩ་ནྣཾ བྷོ་ཛ་ནཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྶ ནཱ་མཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ. ཨོ་ད་ནེ་ན ནི་མ་ནྟེ་མཱིཏི ཏུ་མྷེ བྷ་ནྟེ ཨོ་ད་ནེ་ན ནི་མ་ནྟེ་མི. ཨཱ་དིས་དྡེ་ན ‘‘ཨཱ་ཀ་ངྑ་ཐ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཐ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཐ པ་ཊི་མཱ་ནེ་ཐ, ས་ཏྟུ་ནཱ ནི་མ་ནྟེ་མི, ས་ཏྟུཾ མེ ག་ཎྷ་ཐ ཨཱ་ཀ་ངྑ་ཐ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཐ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཐ པ་ཊི་མཱ་ནེ་ཐཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ (པཱ་ཙི. ཨ་ཊྛ. ༢༡༧-༢༡༨) ག་ཧ་ཎཾ. ཨེ་ཀ་ཏོ ཝཱཏི ཨེ་ཀ་ཏྠ ཋི་ཏེ ཝཱ ནི་སི་ནྣེ ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ དི་སྭཱ ‘‘ཏུ་མྷེ, བྷ་ནྟེ, ཨོ་ད་ནེ་ན ནི་མ་ནྟེ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀ་ཏོ ནི་མ་ནྟི་ཏཱ. ནཱ་ནཱ་ཏོ ཝཱ ནི་མ་ནྟི་ཏཱཏི ཙ་ཏྟཱ་རི པ་རི་ཝེ་ཎཱ་ནི ཝཱ ཝི་ཧཱ་རེ ཝཱ ག་ནྟྭཱ ནཱ་ནཱ་ཏོ ཝཱ ནི་མ་ནྟི་ཏཱ. ཨེ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ཋི་ཏེ་སུ་ཡེ་ཝ ཝཱ ཨེ་ཀོ པུ་ཏྟེ་ན, ཨེ་ཀོ པི་ཏ་རཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མྤི ནི་མ་ནྟི་ཏཱ ནཱ་ནཱ་ཏོ་ཡེ་ཝ ནི་མ་ནྟི་ཏཱ ནཱ་མ ཧོ་ནྟི. ཨེ་ཀ་ཏོ ག་ཎྷ་ནྟིཏི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྶ དྭཱ་ད་ས་ཧ་ཏྠཱུ་པ་ཙཱ་རེ ཋི་ཏཱ ག་ཎྷ་ནྟི.
ཀ་སྨཱ པ་ན ནཱ་ནཱ་ཏོ བྷུ་ཏྟེ་པི ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ནཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་མེ་ཝ ཧེ་ཏྠ པ་མཱ་ཎ’’ནྟི. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ནཾ ནཱ་མ ཡ་ཏྠ ཙ་ཏྟཱ་རོ བྷི་ཀྑཱུ པ་ཉྩ་ནྣཾ བྷོ་ཛ་ནཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ན བྷོ་ཛ་ནེ་ན ནི་མ་ནྟི་ཏཱ བྷུ་ཉྫ་ནྟི, ཨེ་ཏཾ ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ནཾ ནཱ་མཱ’’ཏི (པཱ་ཙི. ༢༡༨) ཝུ་ཏྟཾ? ཏཾ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་ནི་ཡ་མ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ. ན ཧི ཨ་པྤ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ཀཾ བྷི་ཀྑཱུ བྷུ་ཉྫ་ནྟཱི་ཏི ‘‘བྷུ་ཉྫ་ནྟཱི’’ཏི པ་དཾ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་ནི་ཡ་མ་ཝ་ཙ་ནཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཀ་ཏོ ཝཱ ནཱ་ནཱ་ཏོ ཝཱ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱཏི ཙ་ཏྟཱ་རོ བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཀ་ཏོ ཋི་ཏཱ ཝཱ ནི་སི་ནྣཱ ཝཱ ཨུ་པཱ་ས་ཀཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཙ་ཏུ་ནྣ་མྤི བྷ་ཏྟཾ དེ་ཧཱི’’ཏི ཝཱ པཱ་ཊེ་ཀྐཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ བྷ་ཏྟཾ དེ་ཧི, མ་ཡ྄ཧཾ བྷ་ཏྟཾ དེ་ཧཱི’’ཏི ཝཱ ཨེ་ཀ་ཏོ ཝཱ ནཱ་ནཱ་ཏོ ཝཱ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ. ཏ་སྶ དུ་ཝི་དྷ་སྶཱ་པཱིཏི ཡ་ཉྩ ནི་མ་ནྟ་ན་ཏོ ལ་དྡྷཾ ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ནཾ, ཡ་ཉྩ ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཏོ ལ་དྡྷཾ, ཏ་སྶ དུ་ཝི་དྷ་སྶཱ་པི ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ན་སྶ. ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེཏི ཨེ་ཀ་ཏོ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ.
པཱ་དཱ་ན་མྤི ཕ་ལི་ཏ་ཏྟཱཏི (པཱ་ཙི. ཨ་ཊྛ. ༢༡༧-༢༡༨) ཨ་ནྟ་མ་སོ པཱ་དཱ་ན་མྤི ཡ་ཐཱ མ་ཧཱ་ཙ་མྨ་སྶ པ་ར་ཏོ མཾ་སཾ དི་སྶ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཕ་ལི་ཏ་ཏྟཱ. ན ས་ཀྐཱ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏུནྟི ཝཱ་ལི་ཀཱ་ཡ ཝཱ ས་ཀྑ་རཱ་ཡ ཝཱ ཕུ་ཊྛ་མ་ཏྟེ དུ་ཀྑུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ ཨ་ནྟོ་གཱ་མེ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི. ཙཱི་ཝ་རེ ཀ་རི་ཡ་མཱ་ནེཏི སཱ་ཊ་ཀ་ཉྩ སུ་ཏྟ་ཉྩ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཙཱི་ཝ་རེ ཀ་རི་ཡ་མཱ་ནེ. ཡཾ ཀི་ཉྩི ཙཱི་ཝ་རེ ཀ་ཏྟ་བྦ་ཀ་མྨནྟི ཙཱི་ཝ་ར་ཝི་ཙཱ་ར་ཎ་ཚི་ནྡ་ན་མོ་གྷ་སུ་ཏྟཱ་རོ་པ་ནཱ་དི ཡཾ ཀི་ཉྩི ཙཱི་ཝ་རེ ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཀ་མྨཾ, ཨ་ནྟ་མ་སོ སཱུ་ཙི་ཝེ་དྷ་ན་མྤཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ‘‘ཨ་དྡྷ་ཡོ་ཛ་ན་མྤཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཨ་ཝ་ཀཾ་ས་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ. ཡོ པ་ན དཱུ་རཾ ག་ནྟུ་ཀཱ་མོ, ཏ་ཏྠ ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ ན་ཏྠི, ག་ཙྪ་ནྟོ ཨ་དྡྷ་ཡོ་ཛ་ན་བྦྷ་ནྟ་རེ གཱ་ཝུ་ཏེ་པི བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ལ་བྷ་ཏི, ག་ཏོ པ་ན ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ. ཡ་དཱ ནཱ་ཝཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཝཱ ཧོ་ཏི ཨཱ་རུ་ལ༹ྷོ ཝཱ ཨོ་རུ་ལ༹ྷོ ཝཱ, ཨ་ཡཾ ནཱ་ཝཱ་བྷི་རུ་ཧ་ན་ས་མ་ཡོ ནཱ་མཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ནཱ་ཝཱ་བྷི་རུ་ཧ་ན་ས་མ་ཡེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ’’ཏི. ཨ་ཡཾ པ་ན ཝི་སེ་སོ – ཨ་བྷི་རུ་ལ༹ྷེ་ན ཨི་ཙྪི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ་པི ཡཱ་ཝ ན ཨོ་རོ་ཧ་ཏི, ཏཱ་ཝ བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ. ཙ་ཏྟཱ་རོ བྷི་ཀྑཱུཏི ཨ་ནྟི་མ་པ་རི་ཙྪེ་དོ. ཡ་ཏྠ པ་ན ས་ཏཾ ཝཱ ས་ཧ་སྶཾ ཝཱ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཾ, ཏ་ཏྠ ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ ན་ཏྠི. ཏ་སྨཱ ཏཱ་དི་སེ ཀཱ་ལེ ‘‘མ་ཧཱ་ས་མ་ཡོ’’ཏི ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ. ཡོ ཀོ་ཙི པ་བྦ་ཛི་ཏོཏི ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀེ་སུ ཝཱ ཏི་ཏྠི་ཡེ་སུ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ.
ཡེ ཙ དྭེ ཏ་ཡོ ཨེ་ཀ་ཏོ ག་ཎྷ་ནྟཱིཏི ཡེ་པི ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ནི་མ་ནྟ་ནཾ སཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ དྭེ ཝཱ ཏ་ཡོ ཝཱ ཨེ་ཀ་ཏོ ག་ཎྷ་ནྟི, ཏེ་ས་མྤི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. པ་ཎཱི་ཏ་བྷོ་ཛ་ན་སཱུ་པོ་ད་ན་ཝི་ཉྙ་ཏྟཱི་ཧི པ་ན ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ. ནི་ཙྩ་བྷ་ཏྟཱ་དཱི་སཱུཏི ནི་ཙྩ་བྷ་ཏྟེ ས་ལཱ་ཀ་བྷ་ཏྟེ པ་ཀྑི་ཀེ ཨུ་པོ་ས་ཐི་ཀེ པཱ་ཊི་པ་དི་ཀེ. ཏ་ཏྠ ནི་ཙྩ་བྷ་ཏྟནྟི དྷུ་ཝ་བྷ་ཏྟཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ‘‘ནི་ཙྩ་བྷ་ཏྟཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, བ་ཧཱུ་ན་མྤི ཨེ་ཀ་ཏོ ག་ཎྷི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ལཱ་ཀ་བྷ་ཏྟཱདཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.