༩. སཱ་ས་ངྐ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ་ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡཱཏི ‘‘པ་ཋ་མཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི (ཝི་བྷ. ༥༠༨) ཨི་མ་སྶ ཝི་བྷ་ངྒེ ‘‘ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫཱ’’ཏི ཨུ་དྡྷ་རི་ཏ་བྦེ ‘‘ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ’’ནྟི ཨུ་དྡྷ་ཊཾ. ཏ་དི་ཧ ནི་ད་སྶ་ནཾ ཀ་ཏཾ. ཨཱ་དིས་དྡེ་ན པ་ན ‘‘ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪཾ ཝཱ ག་ཙྪེ་ཡྻཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ (པཱ་ཙི. ༡༡༡, ༡༡༥) ས་ངྒ་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱཏི ཨུ་པ་ས་དྡ་སྶ་ཏྠ་མཱ་ཧ. ཝ་སི་ཏྭཱཏི ཨ་ཀྑ་ཎྜཾ ཝ་སི་ཏྭཱ. ‘‘ཡེ་ན ཡ་སྶ ཧི ས་མྦ་ནྡྷོ, དཱུ་ར་ཊྛ་མྤི ཙ ཏ་སྶ ཏ’’ནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ‘‘ཨི་མ་སྶ…པེ… ཨི་མི་ནཱ ས་མྦ་ནྡྷོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨི་མ་སྶཱཏི ‘‘ཨུ་པ་ཝ་སྶ’’ནྟི པ་ད་སྶ. ཝི་ན་ཡ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨ་ར་ཉྙ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ན་པཱ་རཱ་ཛི་ཀེ ཨཱ་ག་ཏཾ. ཏ་ཏྠ ཧི ‘‘གཱ་མཱ ཝཱ ཨ་ར་ཉྙཱ ཝཱ’’ཏི ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ ཨ་ཝ་ཧཱ་ར་ཊྛཱ་ན་པ་རི་གྒ་ཧེ་ན ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ ཨ་ས་ངྐ་ར་ཏོ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཋ་པེ་ཏྭཱ གཱ་མ་ཉྩཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་རོ ཧི ལོ་ཀེ གཱ་མ་ས་ངྑ་མེ་ཝ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི. ཨི་དྷ པ་ན སུ་ཏྟ་ནྟ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ‘‘པ་ཉྩ་དྷ་ནུ་ས་ཏི་ཀཾ པ་ཙྪི་མ’’ནྟི (པཱ་རཱ. ༦༥༤) ཨཱ་ག་ཏཾ ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ. ན ཧི སོ ཝི་ན་ཡ་པ་རི་ཡཱ་ཡི་ཀེ ཨ་ར་ཉྙེ ཝ་ས་ནྟོ ‘‘ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀོ པ་ནྠ་སེ་ནཱ་ས་ནོ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༦༡) སུ་ཏྟེ ཝུ་ཏྟོ, ཏ་སྨཱ ཏ་ཏྠ ཨཱ་ག་ཏ་མེ་ཝ ལ་ཀྑ་ཎཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ས་བྦ་པ་ཙྪི་མཱ་ནི ཨཱ་རོ་པི་ཏེ་ན ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་དྷ་ནུ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ‘‘ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་དྷ་ནུ ནཱ་མ པ་ཀ་ཏི་ཧ་ཏྠེ་ན ན་ཝ་ཝི་ད་ཏྠི་པ་མཱ་ཎཾ. ཛི་ཡཱ་ཡ པ་ན ཨཱ་རོ་པི་ཏཱ་ཡ ཙ་ཏུ་ཧ་ཏྠ་པ་མཱ་ཎ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི. གཱ་མ་སྶཱཏི པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ གཱ་མ་སྶ. ཨི་ནྡ་ཁཱི་ལ་ཏོཏི ཨུ་མྨཱ་ར་ཏོ. པ་རི་ཀྑེ་པཱ་ར་ཧ་ཊྛཱ་ན་ཏོཏི པ་རི་ཡ་ནྟེ ཋི་ཏ་གྷ་ར་སྶ ཨུ་པ་ཙཱ་རེ ཋི་ཏ་སྶ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ པ་ཋ་མ་ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏ་ཏོ. ཀི་ཏྟ་ཀེ་ན མ་གྒེ་ན མི་ནི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཙེ’’ཏི་ཨཱ་དི. མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ‘‘ཝི་ཧཱ་ར་སྶཱ་པི གཱ་མ་སྶེ་ཝ ཨུ་པ་ཙཱ་རཾ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨུ་བྷི་ནྣཾ ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རཱ མི་ནི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཙོ་རཱ་ནཾ ནི་ཝི་ཊྛོ་ཀཱ་སཱ་དི་ད་སྶ་ནེ་ནཱཏི ཨཱ་རཱ་མེ, ཨཱ་རཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་རེ ཙ ཙོ་རཱ་ནཾ ནི་ཝི་ཊྛོ་ཀཱ་སཱ་དི་ད་སྶ་ནེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན. ཨཱ་དིས་དྡེ་ན བྷུ་ཏྟོ་ཀཱ་ས་ཊྛི་ཏོ་ཀཱ་ས་ནི་སི་ནྣོ་ཀཱ་ས་ནི་པ་ནྣོ་ཀཱ་སཱ་ནཾ ག་ཧ་ཎཾ. ཙོ་རེ་ཧི མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཧ་ཏ་ཝི་ལུ་ཏྟཱ་ཀོ་ཊི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏོཏི ཨཱ་རཱ་མེ, ཨཱ་རཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་རེ ཙ ཧ་ཏ་ཝི་ལུ་ཏྟཱ་ཀོ་ཊི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏོ.
ཨ་ནྟ་ར་གྷ་རེ ནི་ཀྑི་པེ་ཡྻཱཏི ཨ་ནྟ་རེ ཨ་ནྟ་རེ གྷ་རཱ་ནི ཨེ་ཏྠ, ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཝཱ ཨ་ནྟ་ར་གྷ་རཾ, གཱ་མོ, ཏ་སྨིཾ ཋ་པེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཉྩཱཏི ནི་ཀྑི་པ་ན་ཉྩ. ‘‘མ་ཧཱ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ པ་ཝཱ་རི་ཏོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨི་དཾ ཝ་སྶ་ཙྪེ་དཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ, ན པ་ན པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ ཨ་ངྒ་བྷཱ་ཝཾ. ཏེ་ནེ་ཝ ཧི བྱ་ཏི་རེ་ཀཾ ད་སྶེ་ནྟེ་ན ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ་ཡཾ (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༦༥༣-༦༥༤) ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་ཙེ པ་ཙྪི་མི་ཀཱ་ཡ ཝཱ ཨུ་པ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི ཚི་ནྣ་ཝ་སྶོ ཝཱ, ནི་ཀྑི་པི་ཏུཾ ན ལ་བྷ་ཏཱི’’ཏི. ཀ་ཏྟི་ཀ་མཱ་སོ ནཱ་མ པུ་བྦ་ཀ་ཏྟི་ཀ་མཱ་ས་སྶ ཀཱ་ལ༹་པ་ཀྑ་པཱ་ཊི་པ་ད་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ཨ་པ་ར་ཀ་ཏྟི་ཀ་པུ་ཎྞ་མཱ, ཏཱ་ཝ ཨེ་ཀཱུ་ན་ཏྟིཾ་ས ར་ཏྟི་ནྡི་ཝཱ. ཨེ་ཝ-ས་དྡེ་ན ཀ་ཏྟི་ཀ་མཱ་ས་ཏོ པ་རཾ ན ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨཱུ་ན་པྤ་མཱ་ཎེ ཏཱ་ཝ ཨ་ར་ཉྙ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ཡོ་ག་ཏོ ན ལ་བྷ་ཏུ, ཀ་སྨཱ གཱ་ཝུ་ཏ་ཏོ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་པྤ་མཱ་ཎེ ན ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་ཏྲ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ནི་མ་ནྟི་ཏོ པ་ན ཨ་དྡྷ་ཡོ་ཛ་ན་མྤི ཡོ་ཛ་ན་མྤི ག་ནྟྭཱ ཝ་སི་ཏུཾ པ་ཙྩེ་ཏི, ཨི་ད་མ་པྤ་མཱ་ཎཾ. སཱ་ས་ངྐ་ས་པྤ་ཊི་བྷ་ཡ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱིཏི སཱ་ས་ངྐ་ཉྩེ་ཝ ས་པྤ་ཊི་བྷ་ཡ་ཉྩ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝ-ས་དྡེ་ན ཨ་ནཱ་ས་ངྐ་ཨ་པྤ་ཊི་བྷ་ཡེ་ཧི ཨ་ངྒ་ཡུ་ཏྟེ་པི སེ་ནཱ་ས་ནེ ཝ་ས་ནྟོ ནི་ཀྑི་པི་ཏུཾ ན ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ པུ་རི་མི་ཀཱ་ཡ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ ཨ་ཀྑ་ཎྜཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛ་ཝ་སྶོ ཡཾ གཱ་མཾ གོ་ཙ་ར་གཱ་མཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་དྷ་ནུ་ས་ཏི་ཀ་པ་ཙྪི་མེ ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀ་སེ་ནཱ་ས་ནེ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཏ་སྨིཾ གཱ་མེ ཙཱི་ཝ་རཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ས་ཀ་ལ་ཀ་ཏྟི་ཀ་མཱ་སཾ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ སེ་ནཱ་ས་ནེ ཏེ་ན ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཝི་ནཱ ཝ་ཏྠུཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཝི་ཧཱ་ར་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཝ་ས་ནྟ་སྶ ཚཱ་ར་ཏྟཾ ཝི་པྤ་ཝཱ་སཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ན་ནྟོ ‘‘སི་ཡཱ ཙ ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨ་ས་མཱ་དཱ་ན་ཙཱ་ར་ཉྷི ཨ་ཏྠ་ཏ་ཀ་ཐི་ནཱ ཨེ་ཝ ལ་བྷ་ནྟི, ནེ་ཏ་རེ་ཏི ཨེ་ཏྠ ཨི་ད་མྤི ཀཱ་ར་ཎཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཏ་ཏྠ ཚཱ་ར་ཏྟ་པ་ར་མཾ ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཏེ་ན ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཝི་པྤ་ཝ་སི་ཏ་བྦནྟི ཡོ བྷི་ཀྑུ ཝི་ཧཱ་རེ ཝ་ས་ནྟོ ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ག་མ་ན་ཀི་ཙྩེ ས་ཏི ཨ་ནྟ་ར་གྷ་རེ ཙཱི་ཝ་རཾ ནི་ཀྑི་པ་ཏི, ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཏེ་ན ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཚཱ་ར་ཏྟ་པ་ར་མཾ ཝི་པྤ་ཝ་སི་ཏ་བྦཾ, ཚ ར་ཏྟི་ཡོ ཏ་མྷཱ ཝི་ཧཱ་རཱ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཝ་སི་ཏ་བྦཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི བྷ་ད་ནྟེ་ན བུ་དྡྷ་ད་ཏྟཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན –
‘‘ཡཾ གཱ་མཾ གོ་ཙ་རཾ ཀ་ཏྭཱ, བྷི་ཀྑུ ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀེ ཝ་སེ;
ཏ་སྨིཾ གཱ་མེ ཋ་པེ་ཏུཾ ཏཾ, མཱ་ས་མེ་ཀཾ ཏུ ཝ་ཊྚ་ཏི.
‘‘ཨ་ཉྙ་ཏྠེ་ཝ ཝ་ས་ནྟ་སྶ, ཚཱ་ར་ཏྟ་པ་ར་མཾ མ་ཏཾ;
ཨ་ཡ་མ་སྶ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ, པ་ཊི་ཙྪ་ནྣོ པ་ཀཱ་སི་ཏོ’’ཏི.
ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཏོ ཙེ ཨུ་ཏྟ་རི ཝི་པྤ་ཝ་སེ་ཡྻཱ་ཏི ཚཱ་ར་ཏྟ་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རི ཏ་སྨིཾ སེ་ནཱ་ས་ནེ ས་ཏྟ་མཾ ཨ་རུ་ཎཾ ཨུ་ཊྛཱ་པེ་ཡྻཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཐཱ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟེ་ནཱཏི ག་ཏ་ཊྛཱ་ན་སྶ དཱུ་ར་ཏཱ་ཡ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ས་ཏྟ་མཾ ཨ་རུ་ཎཾ ཨུ་ཊྛཱ་པེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟེ་ན. ཨེ་ཝ་མྤི ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟེ་ན ཏ་ཏྲེ་ཝ ཋི་ཏེ་ན པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏ་བྦཾ ‘‘ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་ར་ཊྛཱ་ནེ ཋ་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཝ་སི་ཏྭཱཏི ཨ་རུ་ཎཾ ཨུ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ. བྷི་ཀྑུ་ས་མྨུ་ཏི ཨུ་དོ་སི་ཏ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཝུ་ཏྟཱ་ཝ.
སེ་སནྟི ‘‘ཨ་ཉྙ་ཏྲ བྷི་ཀྑུ་ས་མྨུ་ཏི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ནུ་པ་ཉྙ་ཏྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཾ. ཏ་ཏྠ ཧི ཨ་ངྒེ་སུ ཡཾ ར་ཏྟི་ཝི་པྤ་ཝཱ་སོ ཙ་ཏུ་ཏྠ་མ་ངྒཾ, ཏཾ ཨི་དྷ ཚཱ་ར་ཏྟ་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རི ཝི་པྤ་ཝཱ་སོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཝི་སེ་སོ.
སཱ་ས་ངྐ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.