༣. བྷེ་ས་ཛྫ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱཏི ཨུ་གྒ་ཧི་ཏ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ, ཨ་པྤ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ ས་ཡ་མེ་ཝ ག་ཧེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ཏྟཱ་ཧཱ་ཏི་ཀྐ་མེ་པི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཀ་ཏཱ ཙེ་ཏྠ ཨ་ན་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཎཱི་ཡ་ཏཾ ཨཱ་པ་ནྣ་ཏྟཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཀ་སྨཱ ཨེ་ཏེ་ན ཨི་དཾ ད་སྶི་ཏཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏཱ་ནི ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. བྷི་ས་ཀྐ་སྶ ཨི་མཱ་ནི ཏེ་ན ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱ་ཏི བྷེ་ས་ཛྫཱ་ནི, ཡེ་སཾ ཀེ་ས་ཉྩི ས་པྤཱ་ཡཱ་ན་མེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘བྷེ་ས་ཛྫ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་རོ་ནྟུ ཝཱ, མཱ ཝཱ, ཨེ་ཝཾ ལ་དྡྷ་ཝོ་ཧཱ་རཱ་ནཱི’’ཏི. ཨི་དཱ་ནི ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ནི་སྶ་གྒི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་བྷཱུ་ཏཾ ས་པྤི་ན་ཝ་ནཱི་ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ས་པྤི ནཱ་མ ག་ཝཱ་དཱི་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨཱ་དིས་དྡེ་ན ཨ་ཛི་ཀཱ་དཱི་ནཾ ག་ཧ་ཎཾ. ‘‘ཡེ་སཾ མཾ་སཾ ཀ་པྤ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ པཱ་ཀ་ཊེ་ཧི གོ་ཨ་ཛི་ཀཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཉྙཱ་ནི་པི མི་ག་རོ་ཧི་ཏཱ་དཱི་ནི ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཡེ་ས་ཉྷི ཁཱི་རཾ ཨ་ཏྠི, ས་པྤི་པི ཏེ་སཾ ཨ་ཏྠི་ཡེ་ཝ. ཏཾ པ་ན སུ་ལ་བྷཾ ཝཱ ཧོ་ཏུ, དུ་ལླ་བྷཾ ཝཱ, ཨ་སཾ་མོ་ཧ་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. མ་ཀྑི་ཀཱ་མ་དྷུ་མེ་ཝཱཏི ཁུ་དྡ་ཀ་བྷ་མ་ར་མ་དྷུ་ཀ་རཱི་ཧི ཏཱི་ཧི མ་ཀྑི་ཀཱ་ཧི ཀ་ཏཾ མ་དྷུ་མེ་ཝ. ཨུ་ཙྪུ་ར་སནྟི སུ་དྡྷོ་ད་ཀ་ས་མྦྷི་ནྣཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན དུ་ཝི་དྷ་མྤི ཨུ་ཙྪུ་ར་སཾ. ‘‘ཨ་གི་ལཱ་ན་སྶ གུ་ལོ༹་ད་ཀ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༨༤) པ་ན ཨུ་དྡི་སྶ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱ ཨུ་ད་ཀ་ས་མྦྷི་ནྣོ ཨ་གི་ལཱ་ན་སྶ ཝ་ཊྚ་ཏི. ‘‘ཨ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་པ་ཀྐཱ ཝཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་ཝ་ཏྠུ་ཀ་པ་ཀྐཱ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཾ པ་ན ‘‘ཨེ་ཏཾ ས་ཝ་ཏྠུ་ཀ་པ་ཀྐཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ནོ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི པུ་ཙྪཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་ཙྪུ་ཕཱ་ཎི་ཏཾ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ ནོ་ཝ་ཊྚ་ན་ཀཾ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ཡུ་ཏྟ་ནྟི ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ་ཡཾ (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༦༢༣) ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་ཙྪུ་ཝི་ཀ་ཏཱིཏི ཨུ་ཙྪུ་མྷཱ ནི་བྦ་ཏྟཱ ར་ས་ལ་སི་ཀཱ་དི་ཀཱ. པ་ཀ་ཏ་ཏྟཱ་ནཾ པ་ཊི་ནི་དྡེ་ས་ཏྟཱ ཏཾ-ས་དྡ་སྶ ཏེ་ན པ་ཀ་ཏཱ་ནཾ བྷེ་ས་ཛྫཱ་ནཾ ཨེ་ཝ ག་ཧ་ཎཾ, ན ཏེ་སཾ ཝ་ཏྠཱུ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏཱ་ནི བྷེ་ས་ཛྫཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ན ཏེ་སཾ ཝ་ཏྠཱུ་ནཱིཏི ཏེ་སཾ ས་པྤི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི ཁཱི་རཱ་དཱི་ནི ཨ་པྤ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཝ་སཱ་ཏེ་ལནྟི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༦༢༣) ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝ་སཱ་ནི བྷེ་ས་ཛྫཱ་ནི ཨ་ཙྪ་ཝ་སཾ མ་ཙྪ་ཝ་སཾ སུ་སུ་ཀཱ་ཝ་སཾ སཱུ་ཀ་ར་ཝ་སཾ ག་དྲ་བྷ་ཝ་ས’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༦༢) ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཝ་སཱ་ནཾ ཏེ་ལཾ. ཡཱ་ནཱིཏི ཡཱ་ནི བྷེ་ས་ཛྫཱ་ནི. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝ་སཱ་ནི བྷེ་ས་ཛྫཱ་ནི ཨ་ཙྪ་ཝ་སཾ མ་ཙྪ་ཝ་སཾ སུ་སུ་ཀཱ་ཝ་སཾ སཱུ་ཀ་ར་ཝ་སཾ ག་དྲ་བྷ་ཝ་སཾ ཀཱ་ལེ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཀཱ་ལེ ནི་པྤ་ཀྐཾ ཀཱ་ལེ སཾ་ས་ཊྛཾ ཏེ་ལ་པ་རི་བྷོ་གེ་ན པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཏེ་ལ་ཏྠཾ ཝ་སཱ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་སྶ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཝ་སཱ་ཏེ་ལཾ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཀཱ་ལེཏི པུ་རེ་བྷ་ཏྟཾ. སཾ་ས་ཊྛནྟི པ་རི་སྶཱ་ཝི་ཏཾ. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ, ཏ་སྨཱ. ‘‘ཨ་ཙྪ་ཝ་ས’’ནྟི ཝ་ཙ་ནེ་ན ཋ་པེ་ཏྭཱ མ་ནུ་སྶ་ཝ་སཾ ས་བྦེ་སཾ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་མཾ་སཱ་ནཾ ཝ་སཱ་ཡ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཋ་པེ་ཏྭཱ མ་ནུ་སྶ་ཝ་ས’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ.
སཱ་མཾ པ་ཙི་ཏྭཱཏི ཀཱ་ལེ་ཡེ་ཝ སཱ་མཾ པ་ཙི་ཏྭཱ. ནི་བྦ་ཏྟི་ཏ་ཏེ་ལ་མྤཱིཏི ཀཱ་ལེ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཝི་ཝེ་ཙི་ཏ་ཏེ་ལ་མྤི. ཏི་ཝི་དྷ་མྤི ཙེ་ཏཾ ཀཱ་ལེ་ཡེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ ‘‘ཀཱ་ལེ ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཀཱ་ལེ ནི་པྤ་ཀྐཾ ཀཱ་ལེ སཾ་ས་ཊྛཾ, ཏཾ ཙེ པ་རི་བྷུ་ཉྫེ་ཡྻ, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི. པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ པ་ན པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏུཾ ཝཱ ཀཱ་ཏུཾ ཝཱ ན ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ ‘‘ཝི་ཀཱ་ལེ ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཝི་ཀཱ་ལེ ནི་པྤ་ཀྐཾ ཝི་ཀཱ་ལེ སཾ་ས་ཊྛཾ, ཏཾ ཙེ པ་རི་བྷུ་ཉྫེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི ཏི་ཎྞཾ དུ་ཀྐ་ཊཱ་ནཾ. ཀཱ་ལེ ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཝི་ཀཱ་ལེ ནི་པྤ་ཀྐཾ ཝི་ཀཱ་ལེ སཾ་ས་ཊྛཾ, ཏཾ ཙེ པ་རི་བྷུ་ཉྫེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དྭི་ནྣཾ དུ་ཀྐ་ཊཱ་ནཾ. ཀཱ་ལེ ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཀཱ་ལེ ནི་པྤ་ཀྐཾ ཝི་ཀཱ་ལེ སཾ་ས་ཊྛཾ, ཏཾ ཙེ པ་རི་བྷུ་ཉྫེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༦༢). ‘‘ས་ཏྟཱ་ཧཾ ནི་རཱ་མི་ས་པ་རི་བྷོ་གེ་ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ པ་ན ‘‘ཀཱ་ལེ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཀཱ་ལེ ནི་པྤ་ཀྐཾ ཀཱ་ལེ སཾ་ས་ཊྛཾ ཏེ་ལ་པ་རི་བྷོ་གེ་ན པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུ’’ནྟི ཨི་དཾ ནི་རཱ་མི་ས་པ་རི་བྷོ་གཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི.
ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༦༢༣) སུ་ཁུ་མ་ར་ཛ་ས་དི་སཾ མཾ་སཾ ཝཱ ནྷཱ་རུ ཝཱ ཨ་ཊྛི ཝཱ ལོ་ཧི་ཏཾ ཝཱ ཧོ་ཏི, ཏཾ ཨ་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀཾ. ས་ཙེ པ་ན ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣོ ཏཱ་ཡ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ཝ་སཱ་ཡ ཏེ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་ཏི, ཏཾ ཀ་ཐ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ད་ཧཱུཏི ཡ་སྨིཾ ཨ་ཧ་ནི པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ, ཏ་ད་ཧུ. པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་ན ས་ཏྟཱ་ཧཾ ནི་རཱ་མི་ས་མེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏ་ཏྲཱ་པི ཨ་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀཾ ཨ་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀ་མེ་ཝ. ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཝ་ཏྠཱུ་ནཾ ཨ་ཉྙེ་སཾ ཝ་ཏྠུཾ པ་ཙི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་ཏྠ ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཝ་ཏྠཱུ་ནནྟི ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ཝ་ཏྠུ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི, ཏེ་སཾ, ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཝ་ཏྠུ་མ་ནྟཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཉྙེ་སནྟི ཝ་སཱ་ཏེ་ལ་ཏོ ཨ་ཉྙེ་སཾ ས་པྤི་ཨཱ་དཱི་ནཾ. ཝ་ཏྠུནྟི ཁཱི་རཱ་དི་ཀཾ ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་བྷཱུ་ཏཾ ཝ་ཏྠུཾ, པ་ཙི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ, སཱ་མཾ་པཱ་ཀ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ནི་བྦ་ཏྟི་ཏ་ས་པྤིཾ ཝཱཏི ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཝ་ཏྠུ་ཏོ ཝི་ཝེ་ཙི་ཏ་ས་པྤིཾ ཝཱ. ཡ་ཐཱ ཏ་ཏྠ ད་དྷི་ག་ཏཾ ཝཱ ཏ་ཀྐ་ག་ཏཾ ཝཱ ཁ་ཡཾ ག་མི་སྶ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཛྷཱ་པི་ཏཾ ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན་ཝ་ནཱི་ཏཾ ཝཱཏི ཏ་ཀྐ་བི་ནྡཱུ་ནི་པི ད་དྷི་གུ་ལི༹་ཀཱ་ཡོ་པི ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ སུ་དྷོ་ཏ་ན་ཝ་ནཱི་ཏཾ པ་ཙི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི སཱ་མཾ་པ་ཀྐཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཡ་དི ས་ཡཾ་པ་ཙི་ཏ་ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨཱ་མི་སཾ བྷུ་ཉྫ་ཏི, ཏཾ ཨཱ་མི་སཾ ས་ཡཾ་པ་ཙི་ཏ་ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀེ་ན མི་སྶི་ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀེ་ན ག་ཎྷཱ་པེ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཙ ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ཨ་པ་ཀྐ་མྤི ས་ཡཾ་པ་ཀྐ་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ‘‘ཏཾ པ་ན ཏ་ད་ཧུ་པུ་རེ་བྷ་ཏྟ་མྤི སཱ་མི་སཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་ཐཱ ས་ཡཾ་པ་ཀྐ་ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ཝ་སཱ་ཏེ་ལཾ, ས་ཡཾ་བྷ་ཛྫི་ཏ་སཱ་ས་པཱ་དི་ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀ་ཝ་ཏྠཱུ་ནཾ ཏེ་ལ་ཉྩ སཱ་མི་སཾ ཏ་ད་ཧུ་པུ་རེ་བྷ་ཏྟ་མྤི ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏ་ཐཱ ན་ཝ་ནཱི་ཏ་ས་པྤཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཝུ་ཏྟ་ཉྩ –
‘‘ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཨཱ་དཱི་ནི, སཾ་ས་ཊྛཱ་ནི ས་ཧ་ཏྟ་ནཱ;
གཱ་ཧཱ་པ་ཡ་ནྟི ས་བྦྷཱ་ཝ’’ནྟི ཙ;
‘‘ཏེ་ཧེ་ཝ བྷི་ཀྑུ་ནཱ པ་ཏྟཾ, ཀ་པྤ་ཏེ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀཾ;
ནི་རཱ་མི་སཾ་ཝ ས་ཏྟཱ་ཧཾ, སཱ་མི་སེ སཱ་མ་པཱ་ཀ་ཏཱ’’ཏི ཙ.
ཁཱི་རཱ་དི་ཏོཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་དིས་དྡེ་ན ཏི་ལཱ་དཱི་ནཾ ག་ཧ་ཎཾ. སཱ་མི་སཱ་ནི་པཱིཏི ན ཀེ་ཝ་ལཾ ནི་རཱ་མི་སཱ་ནེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟ་ཏོ པ་ན པ་ཊྛཱ་ཡ ན ཝ་ཊྚ་ནྟི་ཡེ་ཝ. ས་ཏྟཱ་ཧཱ་ཏི་ཀྐ་མེ་པི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ས་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་ནཾ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ. ‘‘ཏཱ་ནི པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༦༢༢) ཧི ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ཀེ་ཧི ཀ་ཏཾ པ་ན ཨ་བྦྷ་ཉྫ་ནཱ་དཱི་སུ ཨུ་པ་ནེ་ཏ་བྦཾ, པུ་རེ་བྷ་ཏྟ་མྤི ཙ ཨུ་གྒ་ཧི་ཏ་ཀེ་ཧི ཀ་ཏཾ. ཨུ་བྷ་ཡེ་ས་མྤི ས་ཏྟཱ་ཧཱ་ཏི་ཀྐ་མེ་པི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཨ་ནྟོ་ས་ཏྟཱ་ཧེཏི ས་ཏྟཱ་ཧ་བྦྷ་ནྟ་རེ. ཨ་བྦྷ་ཉྫ་ནཱ་དཱི་ནནྟི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་དིས་དྡེ་ན མུ་དྡྷ་ནི་ཏེ་ལ་ཨ་རུ་མ་ཀྑ་ན་གྷ་ར་དྷཱུ་པ་ནཱ་དཱི་ནཾ ག་ཧ་ཎཾ. ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱཏི ‘‘ཨི་དཱ་ནི ན མ་ཡ྄ཧཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨི་དཾ ས་པྤི ཙ ཏེ་ལ་ཉྩ ཝ་སཱ ཙ མུ་དྡྷ་ནི་ཏེ་ལ་ཏྠཾ ཝཱ ཨ་བྦྷ་ཉྫ་ན་ཏྠཾ ཝཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, མ་དྷུ ཨ་རུ་མ་ཀྑ་ན་ཏྠཾ ཝཱ ཕཱ་ཎི་ཏཾ གྷ་ར་དྷཱུ་པ་ན་ཏྠཾ ཝཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ.
ཀོ པ་ནེ་ཏྠ ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀ་ཝ་ཏྠཱུ་སུ ཝི་སེ་སོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཡཱ་ཝ ཨ་རུ་ཎ་སྶ ཨུ་གྒ་མ་ནཱ ཏི་ཊྛ་ཏཱིཏི ས་ཏྟ་མ་དི་ཝ་སེ ཀ་ཏ་ཏེ་ལཾ ས་ཙེ ཡཱ་ཝ ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མ་ནཱ ཏི་ཊྛ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ས་པྤི་ཨཱ་དཱི་ནནྟི ཨེ་ཏྠ ཏཱ་ཝ མི་ག་རོ་ཧི་ཏཱ་དཱི་ནཾ ས་པྤི པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ས་པྤི, ཏ་ཐཱ ན་ཝ་ནཱི་ཏཾ, ནཱ་ལི༹་ཀེ་ར་ནི་མྦ་ཀོ་ས་མྦ་ཀ་ར་མ་ནྡ་སཱ་ས་པ་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཏེ་ལཾ པ་ན པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཏེ་ལཾ, ཏ་ཐཱ མ་དྷུ་ཀ་པུ་པྥ་ཕཱ་ཎི་ཏཾ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཕཱ་ཎི་ཏ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ན ས་བྦཾ མ་དྷུ་ཀ་པུ་པྥ་ཕཱ་ཎི་ཏཾ ཕཱ་ཎི་ཏ་ག་ཏི་ཀ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘སཱི་ཏུ་ད་ཀེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. སཱི་ཏུ་ད་ཀེ་ན ཀ་ཏནྟི མ་དྷུ་ཀ་པུ་པྥཱ་ནི སཱི་ཏུ་ད་ཀེ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨ་མ་དྡི་ཏྭཱ པུ་པྥ་ར་སེ ཨུ་ད་ཀ་ག་ཏེ ས་ཏི ཏཾ ཨུ་ད་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཙི་ཏྭཱ ཀ་ཏཾ. ‘‘ཕཱ་ཎི་ཏ་ག་ཏི་ཀ་མེ་ཝཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི, ན པ་ན ནི་སྶ་གྒི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ནྟི. ཏ་སྨཱ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མ་ཡ་ཏོ དུ་ཀྐ་ཊ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ་ཡཾ སཱི་ཏུ་ད་ཀེ་ན ཀ་ཏཾ མ་དྷུ་ཀ་པུ་པྥ་ཕཱ་ཎི་ཏཾ པུ་རེ་བྷ་ཏྟཾ སཱ་མི་སཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ནི་རཱ་མི་ས་མེ་ཝ, ས་ཏྟཱ་ཧཱ་ཏི་ཀྐ་མེ ཝ་ཏྠུ་ག་ཎ་ནཱ་ཡ དུ་ཀྐ་ཊ’’ནྟི. ས་ཙེ པ་ན ཁཱི་རཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཀ་ཏཾ, ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཾ. ཁ་ཎྜ་ས་ཀྑ་རཾ པ་ན ཁཱི་ར་ཛ་ལླི་ཀཾ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ སོ་དྷེ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨ་མྦ་ཛ་མྦུ་པ་ན་ས་ཀ་ད་ལི་ཁ་ཛྫུ་རི་ཙི་ཉྩཱ་དཱི་ནཾ ས་བྦེ་སཾ ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཕ་ལཱ་ནཾ ཕཱ་ཎི་ཏཾ ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་མྦ་ཕཱ་ཎི་ཏཱ་དཱི་ནི ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཱ་ནཱི’’ཏི.
ཀཱ་ཡི་ཀ་པ་རི་བྷོ་གཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཀཱ་ཡ་སྶ ཝཱ ཀཱ་ཡེ ཨ་རུ་ནོ ཝཱ མ་ཀྑ་ནཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་རི་ཏུཾ པ་ན ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཡནྟི ས་ཏྟཱ་ཧཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟཾ བྷེ་ས་ཛྫཾ. ནི་ར་པེ་ཀྑོ པ་རི་ཙྩ་ཛི་ཏྭཱཏི ཨ་ན་པེ་ཀྑོ སཱ་མ་ཎེ་ར་སྶ ད་ཏྭཱ. ཏནྟི ཨེ་ཝཾ པ་རི་ཙྩ་ཛི་ཏྭཱ པུ་ན ལ་དྡྷ་བྷེ་ས་ཛྫཾ. ཨེ་ཝ་ཉྷི དི་ནྣཾ བྷེ་ས་ཛྫཾ ས་ཙེ སོ སཱ་མ་ཎེ་རོ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རི་ཏྭཱ ཝཱ ཨ་ན་བྷི་ས་ངྑ་རི་ཏྭཱ ཝཱ ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ད་དེ་ཡྻ, ག་ཧེ་ཏྭཱ ན་ཏྠུ་ཀ་མྨཾ ཝཱ ཀཱ་ཏ་བྦཾ, ཨ་ཉྙཾ ཝཱ ཀ་ཉྩི པ་རི་བྷོ་གཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་རི་ཏུ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. ས་ཙེ སོ བཱ་ལོ ཧོ་ཏི, དཱ་ཏུཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་ཉྙེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཝ་ཏྟ་བྦོ ‘‘ཨ་ཏྠི ཏེ, སཱ་མ་ཎེ་ར, བྷེ་ས་ཛྫ’’ནྟི, ‘‘ཨཱ་མ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཏྠཱི’’ཏི. ‘‘ཨཱ་ཧ་ར, ཐེ་ར་སྶ བྷེ་ས་ཛྫཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི, ཨེ་ཝ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི. ཝ་ཏྠུ་ག་ཎ་ནཱ་ཡཱཏི ས་པྤི་ཨཱ་དི་ཝ་ཏྠུ་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཙེ་ཝ ས་པྤི་པི་ཎྜཱ་དི་ཝ་ཏྠུ་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཙ. མི་སྶི་ཏེ་སུ པ་ན ཨེ་ཀཾ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘ཨི་དཾ མེ, བྷ་ནྟེ, བྷེ་ས་ཛྫཾ ས་ཏྟཱ་ཧཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟཾ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ, ཨི་མཱ་ཧཾ ས་ངྒྷ་སྶ ནི་སྶ་ཛྫཱ་མཱི’’ཏི (པཱ་རཱ. ༦༢༣) ནི་སྶ་ཛྫ་ན་ཝི་དྷཱ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི. ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་ནྟེ་པི ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་ས་ཉྙི་ནོ ཙེ་ཝ ཝེ་མ་ཏི་ཀ་སྶ ཙ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟེ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་ནྟ་ས་ཉྙི་ནོ་པི ཝེ་མ་ཏི་ཀ་སྶ་པི ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་མེ་ཝ, ཏ་ཐཱ ཨ་ན་དྷི་ཊྛི་ཏཱ་ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏཱ་ན་ཊྛཱ་ཝི་ན་ཊྛཱ་ད་ཌྜྷཱ་ཝི་ལུ་ཏྟེ་སུ ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏཱ་དི་ས་ཉྙི་ནོ. ཨ་ནྟོ་ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏེ, ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏེ, ན་ཊྛེ, ཝི་ན་ཊྛེ, ད་ཌྜྷེ, ཨ་ཙྪི་ནྣེ, ཝི་སྶཱ་སེ་ན ག་ཧི་ཏེ ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཨཱ་ཙཱ་ར་ཝི་པ་ཏྟི. ས་པྤི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀ་ཏཱ, ག་ཎ་ནུ་པ་ག་ཏཱ, ས་ཏྟཱ་ཧཱ་ཏི་ཀྐ་མོ་ཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཏཱི་ཎི ཨ་ངྒཱ་ནི. ཀ་ཐི་ན་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ, ཨ་ཀི་རི་ཡཾ, ནོ་ས་ཉྙཱ་ཝི་མོ་ཀྑཾ, ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀཾ, པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝ་ཛྫཾ, ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ, ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ, ཏི་ཙི་ཏྟཾ, ཏི་ཝེ་ད་ནཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘སེ་སཾ ཙཱི་ཝ་ར་ཝ་གྒ་སྶ པ་ཋ་མ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦ’’ནྟི (ཀ་ངྑཱ. ཨ་ཊྛ. ཀ་ཐི་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ).
བྷེ་ས་ཛྫ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.