༨. ཛཱ་ཏ་རཱུ་པ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ར་ཛ་ཏནྟི ན ཀེ་ཝ་ལཾ རཱུ་པི་ཡ་མེ་ཝ ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏཾ, ཨ་ཐ ཁོ ཡཾ ཀི་ཉྩི ཝོ་ཧཱ་ར་ག་མ་ནཱི་ཡཾ ཀ་ཧཱ་པ་ཎཱ་དི ཙ ཨེ་ཏཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་པི་ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཀ་ཧཱ་པ་ཎོཏི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༥༨༣-༥༨༤) སུ་ཝ་ཎྞ་མ་ཡོ ཝཱ རཱུ་པི་ཡ་མ་ཡོ ཝཱ པཱ་ཀ་ཏི་ཀོ ཝཱ. ལོ་ཧ་མཱ་ས་ཀོ ནཱ་མ ཏ་མྦ་ལོ་ཧཱ་དཱི་ཧི ཀ་ཏ་མཱ་ས་ཀོ. དཱ་རུ་མཱ་ས་ཀོ ནཱ་མ སཱ་ར་དཱ་རུ་ནཱ ཝཱ ཝེ་ལུ༹་པེ་སི་ཀཱ་ཡ ཝཱ ཨ་ནྟ་མ་སོ ཏཱ་ལ་པ་ཎྞེ་ན་པི རཱུ་པཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཀ་ཏ་མཱ་ས་ཀོ. ཛ་ཏུ་མཱ་ས་ཀོ ནཱ་མ ལཱ་ཁཱ་ཡ ཝཱ ནི་ཡྻཱ་སེ་ན ཝཱ རཱུ་པཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ཀ་ཏ་མཱ་ས་ཀོ. ‘‘ཡེ ཝོ་ཧཱ་རཾ ག་ཙྪ་ནྟཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ པ་ན པ་དེ་ན ཡོ ཡོ ཡ་ཏྠ ཡ་ཏྠ ཛ་ན་པ་དེ ཡ་དཱ ཡ་དཱ ཝོ་ཧཱ་རཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཨ་ནྟ་མ་སོ ཨ་ཊྛི་མ་ཡོ་པི ཙ་མྨ་མ་ཡོ་པི རུ་ཀྑ་ཕ་ལ་བཱི་ཛ་མ་ཡོ་པི ས་མུ་ཊྛཱ་པི་ཏ་རཱུ་པོ་པི ཨ་ས་མུ་ཊྛཱ་པི་ཏ་རཱུ་པོ་པི ས་བྦོ ས་ངྒ་ཧི་ཏོ. ཏ་དེ་ཝཱཏི ཛཱ་ཏ་རཱུ་པ་ར་ཛ་ཏ་མེ་ཝ. ཧི་ར་ཉྙཾ ནཱ་མ ཀ་ཧཱ་པ་ཎོ.
‘‘སཱ་དི་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི ‘‘ག་ཎྷི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་ཧི པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟ་མེ་ཝ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཨ་ཐ ཁོ མ་ན་སཱ་པི པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཾ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ས་ཙེ པ་ན ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་ཧི ཨ་པྤ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཙི་ཏྟེ་ན ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏི, ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་ཧི ཀ་ཏྟ་བྦ་སྶ པ་ཊི་ཀྑེ་པ་སྶ ཨ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ ཨ་ཀི་རི་ཡ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་དྭཱ་རེ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. མ་ནོ་དྭཱ་རེ པ་ན ཨཱ་པ་ཏྟི ནཱ་མ ན་ཏྠི.
ཨེ་ཀོ ས་ཏཾ (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༥༨༣-༥༨༤) ཝཱ ས་ཧ་སྶཾ ཝཱ པཱ་ད་མཱུ་ལེ ཋ་པེ་ཏི ‘‘ཏུ་ཡ྄ཧི་དཾ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི, བྷི་ཀྑུ ‘‘ན་ཡི་དཾ ཀ་པྤ་ཏཱི’’ཏི པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི. ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ‘‘པ་རི་ཙྩ་ཏྟཾ མ་ཡཱ ཏུ་མྷཱ་ཀ’’ནྟི ག་ཏོ, ཨ་ཉྙོ ཏ་ཏྠ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ པུ་ཙྪ་ཏི ‘‘ཀིཾ, བྷ་ནྟེ, ཨི་ད’’ནྟི. ཡཾ ཏེ་ན ཙ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཙ ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ. སོ ཙེ ཝ་ད་ཏི ‘‘གོ་པེ་སྶཱ་མི, བྷ་ནྟེ, གུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནཾ ད་སྶེ་ཐཱ’’ཏི, ས་ཏྟ་བྷཱུ་མི་ཀ་མྤི པཱ་སཱ་དཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཾ གུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ན’’ནྟི ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ, ‘‘ཨི་དྷ ནི་ཀྑི་པཱ་ཧཱི’’ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཀ་པྤི་ཡ་ཉྩ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཉྩ ནི་སྶཱ་ཡ ཋི་ཏཾ ཧོ་ཏི, དྭཱ་རཾ པི་ད་ཧི་ཏྭཱ ར་ཀྑ་ནྟེ་ན ཝ་སི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ཀི་ཉྩི ཝི་ཀྐཱ་ཡི་ཀ་བྷ་ཎྜཾ པ་ཏྟཾ ཝཱ ཙཱི་ཝ་རཾ ཝཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ‘‘ཨི་དཾ ག་ཧེ་སྶ་ཐ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཨུ་པཱ་ས་ཀ, ཨ་ཏྠི ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཏྠོ, ཝ་ཏྠུ ཙ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ནཱ་མ སཾ་ཝི་ཛྫ་ཏི, ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀོ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ས་ཙེ སོ ཝ་ད་ཏི ‘‘ཨ་ཧཾ ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མི, དྭཱ་རཾ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ དེ་ཐཱ’’ཏི, དྭཱ་རཾ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ཨོ་ཀཱ་སེ ཋ་པི་ཏ’’ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ‘‘ཨི་མཾ ག་ཎྷཱ’’ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་པྤི་ཡ་ཉྩ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཉྩ ནི་སྶཱ་ཡ ཋི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. སོ ཙེ་ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཀ་པྤི་ཡ་བྷ་ཎྜཾ དེ་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ ཨ་དྷི་ཀཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, ‘‘ན མ་ཡཾ ཏ་ཝ བྷ་ཎྜཾ ག་ཎྷཱ་མ, ནི་ཀྑ་མཱ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦོ.
ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ་ཡེ་ཝ ནི་སྶ་ཛྫི་ཏ་བྦནྟི ཨེ་ཏྠ ཡ་སྨཱ རཱུ་པི་ཡཾ ནཱ་མ ཨ་ཀ་པྤི་ཡཾ, ཏ་སྨཱ ‘‘ནི་སྶ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ ས་ངྒྷ་སྶ ཝཱ ག་ཎ་སྶ ཝཱ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཝཱ’’ཏི ན ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་སྨཱ པ་ན ཏཾ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ, ན ཏེ་ན ཀི་ཉྩི ཀ་པྤི་ཡ་བྷ་ཎྜཾ ཙེ་ཏཱ་པི་ཏཾ, ཏ་སྨཱ ཨུ་པཱ་ཡེ་ན པ་རི་བྷོ་ག་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ་ཡེ་ཝ ནི་སྶ་ཛྫི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཏེ་ལཱ་དཱི་ནཾ ག་ཧ་ཎཾ. སོཏི ཡོ ག་ཧ་ཊྛོ ‘‘ས་པྤི ཝཱ ཏེ་ལཾ ཝཱ ཝ་ཊྚ་ཏི ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟོ, སོ. ཨ་ཉྙེ་ན ལ་བྷི་ཏྭཱཏི བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཝཱ ཨཱ་རཱ་མི་ཀེ་ན ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་སྶ་གྒེ་ན ལ་བྷི་ཏྭཱ. ཏ་ཏོ ནི་བྦ་ཏྟ་རུ་ཀྑ་ཙྪཱ་ཡཱ་པཱིཏི ནི་སྶ་གྒི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ནཱ ཨཱ་ཧ་ཊ་བཱི་ཛ་ཏོ ནི་བྦ་ཏྟ་རུ་ཀྑ་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན ཋི་ཏ་ཙྪཱ་ཡཱ་པི, པ་རི་ཙྪེ་དཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ པ་ན ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་ཏྟཱ ཝ་ཊྚ་ཏི. ནོ ཙེ ཚ་ཌྜེ་ཏཱིཏི ཨ་ཐ ནེ་ཝ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཏི, ན ཚ་ཌྜེ་ཏི, ‘‘ཀིཾ མ་ཡ྄ཧཾ ཨི་མི་ནཱ བྱཱ་པཱ་རེ་ནཱ’’ཏི ཡེ་ན་ཀཱ་མཾ པ་ཀྐ་མ་ཏི. པ་ཉྩ་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ‘‘ཡོ ན ཚ་ནྡཱ་ག་ཏིཾ ག་ཙྪེ་ཡྻ, ན དོ་སཱ་ག་ཏིཾ ག་ཙྪེ་ཡྻ, ན མོ་ཧཱ་ག་ཏིཾ ག་ཙྪེ་ཡྻ, ན བྷ་ཡཱ་ག་ཏིཾ ག་ཙྪེ་ཡྻ, ཚ་ཌྜི་ཏཱ་ཚ་ཌྜི་ཏ་ཉྩ ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༥༨༤) ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་པ་ཉྩ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. ས་མྨ་ནྣི་ཏ་བྦོཏི ‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ, ཡ་དི ས་ངྒྷ་སྶ པ་ཏྟ་ཀ་ལླཾ, ས་ངྒྷོ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཾ བྷི་ཀྑུཾ རཱུ་པི་ཡ་ཚ་ཌྜ་ཀཾ ས་མྨ་ནྣེ་ཡྻཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ ཝུ་ཏྟཱ་ཡ ཉ་ཏྟི་དུ་ཏི་ཡ་ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ ས་མྨ་ནྣི་ཏ་བྦོ.
ཨ་ནི་མི་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ གཱུ་ཐཾ ཝི་ཡ ཚ་ཌྜེ་ཏ་བྦནྟི པ་ཏི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ས་ལླ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན ནི་མི་ཏྟཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ གཱུ་ཐཾ ཝི་ཡ ཚ་ཌྜེ་ཏ་བྦཾ, ཨ་ཀྑཱི་ནི ནི་མཱི་ལེ་ཏྭཱ་ཝ ན་དི་ཡཱ ཝཱ པ་པཱ་ཏེ ཝཱ ཝ་ན་ག་ཧ་ནེ ཝཱ གཱུ་ཐཾ ཝི་ཡ ཨ་ན་པེ་ཀྑེ་ན པ་ཏི་ཏོ་ཀཱ་སཾ ཨ་ས་མ་ནྣཱ་ཧ་ར་ནྟེ་ན པཱ་ཏེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘གཱུ་ཐཾ ཝི་ཡ ཚ་ཌྜེ་ཏ་བྦ’’ནྟི. ཏི་ཀ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡནྟི རཱུ་པི་ཡ་ས་ཉྙི་ཝེ་མ་ཏི་ཀ་ཨ་རཱུ་པི་ཡ་ས་ཉྙཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན ཏཱི་ཎི པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཱ་ནི. ཨ་རཱུ་པི་ཡེ རཱུ་པི་ཡ་ས་ཉྙི་ནོཏི ཁ་ར་པ་ཏྟཱ་དཱི་སུ སུ་ཝ་ཎྞཱ་དི་ས་ཉྙི་ནོ. ར་ཏ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ན་ཡེ་ནཱཏི ‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་རཱ་མེ ཝཱ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་ཐེ ཝཱ’’ཏི (པཱ་ཙི. ༥༠༥) ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ཝི་དྷི་ནཱ.
ཛཱ་ཏ་རཱུ་པ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.