༤. པུ་རཱ་ཎ་ཙཱི་ཝ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
‘‘ཨ་མྷཱ་ཀ་མེ་ཝ ཉཱ་ཏཱི’’ཏི ཉཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཉཱ་ཏི, སཱ་ཝ ཉཱ་ཏི་ཀཱ, ན ཉཱ་ཏི་ཀཱ ཨ་ཉྙཱ་ཏི་ཀཱ, ཏཱ་ཡ ཨ་ཉྙཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ན ཉཱ་ཏི་ཀཱ་ཡཱ’’ཏི. མཱ་ཏི་ཏོ ཝཱ པི་ཏི་ཏོ ཝཱཏི མཱ་ཏི་པ་ཀྑ་ཏོ ཝཱ པི་ཏི་པ་ཀྑ་ཏོ ཝཱ. ཡཱ་ཝ ས་ཏྟ་མཾ ཡུ་གནྟི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༥༠༣-༥༠༥) ཡཱ་ཝ ས་ཏྟ་མ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ, ས་ཏྟ་མཱ་ཡ ཝཱ ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཨཱ་ཡུ་པྤ་མཱ་ཎཾ, ཡཱ་ཝ པི་ཏཱ་མ་ཧ་ཡུ་གཾ པི་ཏཱ་མ་ཧི་ཡུ་གཾ མཱ་ཏཱ་མ་ཧ་ཡུ་གཾ མཱ་ཏཱ་མ་ཧི་ཡུ་ག་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ཡཱ་ཝ ས་ཏྟ་མཾ ཡུ་གནྟི ཡཱ་ཝ ས་ཏྟ་མ་དྭ་ནྡ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཡུ་གས་དྡོ ཙེ་ཏྠ ཨེ་ཀ་སེ་ས་ན་ཡེ་ན ད་ཊྛ་བྦོ ‘‘ཡུ་གོ ཙ ཡུ་གོ ཙ ཡུ་གཱ’’ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ དྭ་ནྡཾ ག་ཧི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཀེ་ན་ཙི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨ་ས་མྦ་དྡྷཱ་ཡཱཏི བྷཱ་ཏུ་བྷ་གི་ནི་བྷཱ་གི་ནེ་ཡྻ་པུ་ཏྟ་པ་པུ་ཏྟཱ་དཱི་སུ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨ་ས་མྦ་དྡྷཱ་ཡ. པི་ཏཱ, པི་ཏུ་པི་ཏཱ, ཏ་སྶ པི་ཏཱ, ཏ་སྶཱ་པི པི་ཏཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཡཱ་ཝ ས་ཏྟ་མཱ ཡུ་གཱ, པི་ཏཱ, པི་ཏུ་མཱ་ཏཱ, ཏ་སྶཱ པི་ཏཱ ཙ མཱ་ཏཱ ཙ བྷཱ་ཏཱ ཙ བྷ་གི་ནཱི ཙ, པུ་ཏྟཱ ཙ, དྷཱི་ཏ་རོ ཙཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མྤི ཨུ་དྡྷ་ཉྩ ཨ་དྷོ ཙ ཡཱ་ཝ ས་ཏྟ་མཱ ཡུ་གཱ, པི་ཏཱ, པི་ཏུ་བྷཱ་ཏཱ, པི་ཏུ་བྷ་གི་ནཱི, པི་ཏུ་པུ་ཏྟཱ, པི་ཏུ་དྷཱི་ཏ་རོ, ཏེ་ས་མྤི པུ་ཏྟ་དྷཱི་ཏུ་པ་ར་མྤ་རཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མྤི ཡཱ་ཝ ས་ཏྟ་མཱ ཡུ་གཱ, མཱ་ཏཱ, མཱ་ཏུ་མཱ་ཏཱ, ཏ་སྶཱ མཱ་ཏཱ, ཏ་སྶཱ་པི མཱ་ཏཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཡཱ་ཝ ས་ཏྟ་མཱ ཡུ་གཱ, མཱ་ཏཱ, མཱ་ཏུ་པི་ཏཱ, ཏ་སྶ པི་ཏཱ ཙ མཱ་ཏཱ ཙ བྷཱ་ཏཱ ཙ བྷ་གི་ནཱི ཙ པུ་ཏྟཱ ཙ དྷཱི་ཏ་རོ ཙཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མྤི ཨུ་དྡྷ་ཉྩ ཨ་དྷོ ཙ ཡཱ་ཝ ས་ཏྟ་མཱ ཡུ་གཱ, མཱ་ཏཱ, མཱ་ཏུ་བྷཱ་ཏཱ, མཱ་ཏུ་བྷ་གི་ནཱི, མཱ་ཏུ་པུ་ཏྟཱ, མཱ་ཏུ་དྷཱི་ཏ་རོ, ཏེ་ས་མྤི པུ་ཏྟ་དྷཱི་ཏུ་པ་ར་མྤ་རཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མྤི ཡཱ་ཝ ས་ཏྟ་མཱ ཡུ་གཱ, ཏཱ་ཝ ནེ་ཝ མཱ་ཏུ་ས་མྦ་ནྡྷེ་ན, ན པི་ཏུ་ས་མྦ་ནྡྷེ་ན ཡཱ ས་མྦ་དྡྷཱ, སཱ ‘‘ཨ་ཉྙཱ་ཏི་ཀཱ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
སཱ་ཀི་ཡཱ་ནི་ཡོ ཝི་ཡཱཏི པ་ཉྩ་ས་ཏ་མ་ཏྟཱ སཱ་ཀི་ཡཱ་ནི་ཡོ ཝི་ཡ. ནི་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟ་ཉྩེ་ཏཾ, ཏ་སྨཱ བྷི་ཀྑུ་བྷཱ་ཝེ ཋ་ཏྭཱ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ལི་ངྒཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ་པི ཨི་དྷ སུ་དྡྷ་བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ ‘‘ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ’’ ཨི་ཙྩེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨུ་བྷ་ཏོ་ས་ངྒྷེ ཝཱཏི བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷེ ཉ་ཏྟི་ཙ་ཏུ་ཏྠེ་ན, བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ ཉ་ཏྟི་ཙ་ཏུ་ཏྠེ་ནཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨུ་བྷ་ཏོ་ས་ངྒྷེ ཝཱ. པུ་རཱ་ཎ་ཙཱི་ཝ་རནྟི ཨེ་ཏྠ ཙཱི་ཝ་རནྟི ནི་ཝཱ་ས་ན་པཱ་རུ་པ་ནུ་པ་ག་མེ་ཝ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ར་ཛི་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཀ་པྤཾ ཀ་ཏྭཱཏི ཀ་པྤ་བི་ནྡུཾ ད་ཏྭཱ. ‘‘ཨི་མི་ནཱ ཨ་དི་ནྣ་ཀ་པྤཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་ཝ་ཏྠུ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏཱི’’ཏི (སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. ༢.༥༠༥) ཝ་ད་ནྟི. པ་རི་བྷོ་ག་སཱི་སེ་ནཱཏི ཀཱ་ཡེ་ན ཕུ་སི་ཏྭཱ པ་རི་བྷོ་ག་སཱི་སེ་ན. ཨཾ་སེཏི ཛ་ཏྟུ་མྷི. མ་ཏྠ་ཀེཏི སཱི་ས་མ་ཏྠ་ཀེ. ས་ཙེ པ་ན པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎ་སྶ ཧེ་ཊྛཱ ཀ་ཏྭཱ ནི་པ་ཛྫ་ཏི, ཧ་ཏྠེ་ཧི ཝཱ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཝི་ཏཱ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ སཱི་སེ་ན ཨ་ས་མྥུ་ས་ནྟོ ག་ཙྪ་ཏི, ཨ་ཡཾ པ་རི་བྷོ་གོ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི.
ཀཱ་ཡ་ཝི་ཀཱ་རཾ ཝཱ ཀ་རོ་ཏཱིཏི ཡ་ཐཱ སཱ ‘‘དྷོ་ཝཱ་པེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨ་ཡ’’ནྟི ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཀཱ་ཡ་ཝི་ཀཱ་རཾ ཀ་རོ་ཏི. ‘‘ཨ་ནྟོ་དྭཱ་ད་ས་ཧ་ཏྠེ ཨོ་ཀཱ་སེ ཋ་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི ཝཱ ཁི་པ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨུ་པ་ཙཱ་རཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཨོ་ར་ཏོ ཁི་པ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ཉྙ་སྶ ཝཱ ཧ་ཏྠེ པེ་སེ་ཏཱིཏི ཨ་ནྟོ་དྭཱ་ད་ས་ཧ་ཏྠེ ཨོ་ཀཱ་སེ ཋ་ཏྭཱ སི་ཀྑ་མཱ་ན་སཱ་མ་ཎེ་ར་སཱ་མ་ཎེ་རི་ཨུ་པཱ་ས་ཀ་ཨི་ཏྠི་ཡཱ་དཱི་སུ ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ཨ་ཉྙ་སྶ ཧ་ཏྠེ ཝཱ པེ་སེ་ཏི. སོཏི ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ཙ སཱ་མ་ཎེ་རོ ཙ. ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫི་ཏྭཱ དྷོ་ཝ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ལི་ངྒེ པ་རི་ཝ་ཏྟེ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་སུ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫི་ཏྭཱ དྷོ་ཝ་ཏི, སཱ་མ་ཎེ་རོ ལི་ངྒེ པ་རི་ཝ་ཏྟེ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་སུ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫི་ཏྭཱ དྷོ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཡ་ཐཱ་ཡོ་གཾ ཨ་ཏྠོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ས་ཙེ པ་ན བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཧ་ཏྠེ དི་ནྣཾ ཧོ་ཏི, ས་ཙེ ལི་ངྒེ པ་རི་ཝ་ཏྟེ དྷོ་ཝ་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏི.
ཨེ་ཏྠ ཙ ཨེ་ཀ་སྶ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ནི་སྶ་ཛྫ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཏཱི་ཎི་པི ཀཱ་རེ་ནྟ་སྶ ཨེ་ཀེ་ན ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ, དྭཱི་ཧི དྭེ དུ་ཀྐ་ཊཱ་ནི. དྭེ ཀཱ་རེ་ནྟ་སྶ ཨེ་ཀེ་ན ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ, དུ་ཏི་ཡེ་ན དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘དྷོ་ཝ་ནཱ་དཱི་ནི ཏཱི་ཎཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ‘‘ཨེ་ཀེ་ན ཝ་ཏྠུ་ནཱ’’ཏི པ་ཋ་མཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་ཊྛཱ་པི་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ས་ཙེ པ་ན ‘‘ཨི་མཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ར་ཛི་ཏྭཱ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ ཨཱ་ནེ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ སཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི པ་ཋ་མཾ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ར་ཛ་ཏི, ནི་སྶ་གྒི་ཡེ་ན དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ, ཨེ་ཝཾ ས་བྦེ་སུ ཝི་པ་རཱི་ཏ་ཝ་ཙ་ནེ་སུ ན་ཡོ ནེ་ཏ་བྦོ. ས་ཙེ པ་ན ‘‘དྷོ་ཝི་ཏྭཱ ཨཱ་ནེ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ དྷོ་ཝ་ཏི ཙེ་ཝ ར་ཛ་ཏི ཙ, དྷོ་ཝཱ་པ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨེ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི, ར་ཛ་ནེ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་ཏྠ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་ཙེ པ་ན‘དྷོ་ཝཱ’ཏི ཝུ་ཏྟཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀ་ཏོ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ་ཡ དྷོ་ཝཱ་པེ་ནྟ་སྶ ཡ་ཐཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷ་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཨ་ཉྙ་སྶ ཝཱ ས་ནྟ་ཀནྟི ཨ་ཉྙ་སྶ ས་ནྟ་ཀཾ པུ་རཱ་ཎ་ཙཱི་ཝ་རཾ དྷོ་ཝཱ་པེ་ནྟ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ནི་སཱི་ད་ན་པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎནྟི ཨ་ཉྙ་སྶ ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ ས་ནྟ་ཀཾ ནི་སཱི་ད་ན་ཉྩེ་ཝ པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎ་ཉྩ. ནི་ཝཱ་ས་ན་པཱ་རུ་པ་ནུ་པ་ག་སྶེ་ཝ ཙ ཨི་དྷ ‘‘པུ་རཱ་ཎ་ཙཱི་ཝ་ར’’ནྟི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀ་མྤི ནི་སཱི་ད་ན་པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎཾ དྷོ་ཝཱ་པེ་ནྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ན ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ. ཨ་ཝུ་ཏྟཱ ཝཱ དྷོ་ཝ་ཏཱིཏི ཨུ་དྡེ་སཱ་ཡ ཝཱ ཨོ་ཝཱ་དཱ་ཡ ཝཱ ཨཱ་ག་ཏཱ ཀི་ལི་ཊྛ་ཙཱི་ཝ་རཾ དི་སྭཱ ཋ་པི་ཏ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཝཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ, ‘‘དེ་ཐ ཨ་ཡྻ, དྷོ་ཝི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཝཱ དྷོ་ཝ་ཏི ཙེ་ཝ ར་ཛ་ཏི ཙ ཨཱ་ཀོ་ཊེ་ཏི ཙ, ཨ་ཡཾ ཨ་ཝུ་ཏྟཱ དྷོ་ཝ་ཏི ནཱ་མ. ཡཱ་པི ‘‘ཨི་མཾ ཙཱི་ཝ་རཾ དྷོ་ཝཱ’’ཏི ད་ཧ་རཾ ཝཱ སཱ་མ་ཎེ་རཾ ཝཱ ཨཱ་ཎཱ་པེ་ནྟ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཨཱ་ཧ་ར་ཐ་ཡྻ, ཨ་ཧཾ དྷོ་ཝི་སྶཱ་མཱི’’ཏི དྷོ་ཝ་ཏི, ཏཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ཝཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ ར་ཛི་ཏྭཱ དེ་ཏི, ཨ་ཡ་མྤི ཨ་ཝུ་ཏྟཱ དྷོ་ཝ་ཏི ནཱ་མ.
ཨ་ཉྙཾ ཝཱ པ་རི་ཀྑཱ་རནྟི ཨུ་པཱ་ཧ་ན་ཏྠ་ཝི་ཀ་པ་ཏྟ་ཏྠ་ཝི་ཀ་ཨཾ་ས་བ་དྡྷ་ཀ་ཀཱ་ཡ་བ་ནྡྷ་ན་མ་ཉྩ་པཱི་ཋ་ཏ་ཊྚི་ཀཱ་དིཾ ཡཾ ཀི་ཉྩི. ‘‘ཨུ་པ་ཙཱ་རེ ཋ་ཏྭཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ པེ་སི་ཏྭཱ དྷོ་ཝ་ནེ་པི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཨུ་པ་ཙཱ་རེཏི ཨ་ནྟོ་དྭཱ་ད་ས་ཧ་ཏྠེ ཨོ་ཀཱ་སེ.
པུ་རཱ་ཎ་ཙཱི་ཝ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.