༨. ཙི་ཏྟ་ཡ་མ་ཀཾ
ཨུ་དྡེ་ས་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡-༦༢. ཙི་ཏྟ་ཡ་མ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ ཨཱ་དི་ཏོ་ཝ ཏ་ཡོ སུ་དྡྷི་ཀ་མ་ཧཱ་ཝཱ་རཱ ཧོ་ནྟཱིཏི ཨི་མེ ཏ་ཡོ མ་ཧཱ་ཝཱ་རཱ ས་རཱ་གཱ་དི་ཀུ་ས་ལཱ་དཱི་ཧི མི་སྶ་ཀཱ སུ་དྡྷི་ཀཱ ཙ, ཏེ་སུ ཨཱ་དི་ཏོ སུ་དྡྷི་ཀཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. མི་སྶ་ཀེ་སུ ཙ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ ས་རཱ་གཱ་དི་མི་སྶ་ཀ་ཙི་ཏྟེ ཏ་ཡོ ཏ་ཡོ མ་ཧཱ་ཝཱ་རཱ, ཏེ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ པ་ན ཝུ་ཏྟེ ས་མྤི་ཎྜེ་ཏྭཱ ‘‘སོ་ལ༹་ས པུ་གྒ་ལ་ཝཱ་རཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ, ན ནི་ར་ནྟ་རཾ ཝུ་ཏྟེ་ཏི. ‘‘ཡ་སྶ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ན ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཏ་སྶ ཙི་ཏྟཾ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ཏི ནུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨུ་པྤཱ་ད་ནི་རོ་དྷཱ་ནཾ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ནཱ་ག་ཏ་ཀཱ་ལཱ་ན་ཉྩ སཾ་ས་གྒ་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀེ་ཀཱ་ཡ པུ་ཙྪཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘‘ཨུ་པྤཱ་ད་ནི་རོ་དྷ་ཀཱ་ལ་ས་མྦྷེ་ད་ཝཱ་རོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཨེ་ཝཾ སེ་སཱ་ན་མྤི ཝཱ་རཱ་ནཾ ཏཾ་ཏཾ་ནཱ་མ་ཏཱ པཱ་ལི༹་ཨ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཨུ་དྡེ་ས་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ནི་དྡེ་ས་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༣. ཏ་ཐཱ་རཱུ་པ་སྶེ་ཝ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ ཙི་ཏྟཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱཏི ཨི་དཾ ཨུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎ་ས་མ་ངྒི་པ་ཙྪི་མ་ཙི་ཏྟ་ས་མ་ངྒི་མྷི པུ་གྒ་ལེ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏེ ཏ་ཉྩ ཙི་ཏྟཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨ་ར་ཧ་ཏོ པ་ཙྪི་མ་ཙི་ཏྟ་མྤཱིཏི ནུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ་པ་ཀཱ་རཾ བྷ་ངྒ་ཀྑ་ཎ་ས་མ་ངྒི་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ.
༦༥-༨༢. ཨུ་པྤཱ་ད་ཝཱ་ར་སྶ དུ་ཏི་ཡ་པུ་ཙྪཱ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནེ ཙི་ཏྟ་སྶ བྷ་ངྒ་ཀྑ་ཎེ, ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ནྣཱ་ནཾ, ཨ་ས་ཉྙ་ས་ཏྟཱ་ནཾ ཏེ་སཾ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྠ, ནོ ཙ ཏེ་སཾ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཙི་ཏྟ་སྶ བྷ་ངྒ་ཀྑ་ཎེ ཏེ་སཾ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྠཱ’’ཏི ཨེ་ཏ་སྶ ‘‘ས་བྦེ་སཾ ཙི་ཏྟཾ ཁ་ཎ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་མེ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎཾ ཨ་ཏཱི་ཏ་ཏྟཱ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྠ ནཱ་མཱ’’ཏི ཨ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ. ཙི་ཏྟ་སྶ ཨུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎེ ཏེ་སཾ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྠ ཙེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཙཱཏི ཨེ་ཏ་སྶ་པི ཨུ་པྤཱ་དཾ པ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྠ, ཨ་ན་ཏཱི་ཏ་ཏྟཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ནཱ་མཱ་ཏི དྭ་ཡ་མེ་ཏཾ ཨེ་ཝཾ ན ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུཾ. ན ཧི ཁ་ཎ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ ‘‘ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྠཱ’’ཏི ཨ་ཏཱི་ཏ་ཝོ་ཧཱ་རོ ཨ་ཏྠི. ཡ་དི སི་ཡཱ, ཡཾ ཝཱ པ་ན ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྠ, ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ནོ’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ཝི་བྷ་ཛི་ཏ་བྦཾ སི་ཡཱ. ཏ་ཐཱ ‘‘ཡཾ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྠཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘ནོ’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨཱ་མ་ནྟཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ. ‘‘ཙི་ཏྟ་སྶ བྷ་ངྒ་ཀྑ་ཎེ’’ཏི པ་ན བྷི་ཛྫ་མཱ་ན་ཙི་ཏྟ་ས་མ་ངྒཱི པུ་གྒ་ལོ ཝུ་ཏྟོ, ཏ་སྶ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྠ, ན ཙ ཀི་ཉྩི ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཙི་ཏྟ་སྶ ཨུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎེཏི ཙ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ན་ཙི་ཏྟ་ས་མ་ངྒཱི པུ་གྒ་ལོ ཝུ་ཏྟོ, ཏ་སྶ་པི ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྠ, ཏཾ པ་ན ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཙི་ཏྟ་ནྟི ཧི སཱ་མ་ཉྙ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨ་ནེ་ཀ་སྨི་ཉྩ ཡ་ཐཱ་ག་ཧི་ཏ་ཝི་སེ་སེ ཏི་ཊྛ་ཏཱི་ཏི. ‘‘ཡ་སྶ ཝཱ པ་ན ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏི, ཏ་སྶ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི? ཙི་ཏྟ་སྶ བྷ་ངྒ་ཀྑ་ཎེ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཡ་སྶ ཝཱ པ་ན ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏེ་ན ས་ནྣི་ཊྛཱ་ནེ་ན ག་ཧི་ཏ་པུ་གྒ་ལ་སྶེ་ཝ ཙི་ཏྟ་སྶ བྷ་ངྒ་ཀྑ་ཎེ་ཏི ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་ཏྠ ས་ནྣི་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན ནི་ཡ་མོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨུ་པྤ་ནྣུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ན་ཝཱ་རོ ནི་རུ་དྡྷ་ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་མཱ་ན་ཝཱ་རོ ཙ པུ་གྒ་ལ་ཝཱ་རཱ་དཱི་སུ ཏཱི་སུ་པི ནི་ནྣཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཱ ཨུ་དྡི་ཊྛཱ ནི་དྡི་ཊྛཱ ཙ. ཏ་ཏྠ པུ་གྒ་ལ་ཝཱ་རེ ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ཡཾ ཀ་ཉྩི ཏཱ་དི་སཾ པུ་གྒ་ལཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ, དྷ་མྨ་ཝཱ་རེ ཙི་ཏྟ་མེ་ཝ, པུ་གྒ་ལ་དྷ་མྨ་ཝཱ་རེ པུ་གྒ་ལཾ ཙི་ཏྟ་ཉྩཱ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཝི་སེ་སོ ད་ཊྛ་བྦོ.
༨༣. ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་ཀཱ་ལ་ཝཱ་རེ ཨི་མ་སྶ པུ་གྒ་ལ་ཝཱ་ར་ཏྟཱ པུ་གྒ་ལོ པུ་ཙྪི་ཏོ་ཏི པུ་གྒ་ལ་སྶེ་ཝ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ. ཡ་ཐཱ ཡ་སྶ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྠཱཏི ཨེ་ཏེ་ན ན ཀོ་ཙི པུ་གྒ་ལོ ན ག་ཧི་ཏོ, ཨེ་ཝཾ ཡ་སྶ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཾ ཁ་ཎཾ ཁ་ཎཾ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་ནྟཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་ཀཱ་ལནྟི ཨེ་ཏེ་ན ས་ནྣི་ཊྛཱ་ནེ་ན ན ཀོ་ཙི ན ག་ཧི་ཏོ. ན ཧི སོ པུ་གྒ་ལོ ཨ་ཏྠི, ཡ་སྶ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎཾ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ན་ཏྠི, ཏེ ཙ པ་ན ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་མཱ་ན་ཀྑ་ཎཱ་ཏཱི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ ན ན ཧོ་ནྟཱི་ཏི པ་ཋ་མོ པ་ཉྷོ ‘‘ཨཱ་མ་ནྟཱ’’ཏི ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏ་བྦོ སི་ཡཱ, ཏ་ཐཱ དུ་ཏི་ཡ་ཏ་ཏི་ཡཱ. ཙ་ཏུ་ཏྠོ པ་ན ‘‘པ་ཙྪི་མ་ཙི་ཏྟ་སྶ བྷ་ངྒ་ཀྑ་ཎེ ཏེ་སཾ ཙི་ཏྟཾ བྷ་ངྒ་ཀྑ་ཎཾ ཨ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་ནྟཾ, ནོ ཙ ཏེ་སཾ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎཾ ཨ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་ནྟཾ, ཨི་ཏ་རེ་སཾ ཙི་ཏྟཾ བྷ་ངྒ་ཀྑ་ཎ་ཉྩ ཨ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་ནྟཾ ཨུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎ་ཉྩ ཨ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་ནྟ’’ནྟི ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏ་བྦོ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཏ་ཐཱ ཨ་ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཀ་སྨཱ ས་བྦ་ཏྠ ཙི་ཏྟ་མེ་ཝ ཝི་བྷ་ཏྟ་ནྟི? ཙི་ཏྟ་ཝ་སེ་ན པུ་གྒ་ལ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་ཏོ. ཁ་ཎ་སྶ ཧི ཝཱི་ཏི་ཀྐ་ནྟ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་ཀཱ་ལ་ཏཱ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་སྶ ཙ ཙི་ཏྟ་སྶ ཝ་སེ་ན པུ་གྒ་ལོ ཨུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎཱ་ཏཱི་ཏ་ཙི་ཏྟོ ཝུ་ཏྟོ ཨ་ཏཱི་ཏ་སྶ ཙ, ཏ་ཏྠ པུ་རི་མ་སྶ ཙི་ཏྟཾ ན བྷ་ངྒ་ཀྑ་ཎཾ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་ནྟཾ པ་ཙྪི་མ་སྶ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་ནྟ་ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཀོ པུ་གྒ་ལ་ཝི་བྷཱ་གོ ཡ་སྶ ཙི་ཏྟ་སྶ ཝ་སེ་ན པུ་གྒ་ལ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ ཙི་ཏྟ་སྶ ཏཾ་ཏཾ་ཁ་ཎ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མཱ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ད་སྶི་ཏོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ས་བྦ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནེ་སུ ཙི་ཏྟ་མེ་ཝ ཝི་བྷ་ཏྟཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ན་ཡི་དྷ དྷ་མྨ་མ་ཏྟ་ཝི་སི་ཊྛོ པུ་གྒ་ལོ པུ་ཙྪི་ཏོ, ཨ་ཐ ཁོ པུ་གྒ་ལ་ཝི་སི་ཊྛཾ ཙི་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ཙི་ཏྟ་མེ་ཝ ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཡ་དི་པི པུ་གྒ་ལ་པྤ་དྷཱ་ནཱ པུ་ཙྪཱ, ཨ་ཐཱ་པི ཙི་ཏྟ་པྤ་དྷཱ་ནཱ, ཨུ་བྷ་ཡ་ཐཱ་པི དུ་ཏི་ཡ་པུ་ཙྪཱ་ཡ ‘‘ཨཱ་མ་ནྟཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ, ཏ་ཐཱ པ་ན ཨ་ཝ་ཏྭཱ ནི་རོ་དྷ་ཀྑ་ཎ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མེ་ན ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་ཀཱ་ལ་ཏཱ ན ཨུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མེ་ན ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་ཀཱ་ལ་ཏཱ ཝི་ཡ ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཙི་ཏྟ’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཡ་སྶ ཙི་ཏྟཾ ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནནྟི ཨེ་ཏྠ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཾ ཁ་ཎཾ ཁ་ཎཾ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་ནྟཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་ཀཱ་ལཾ ཡ་སྶ ཙི་ཏྟཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ས ན་ཡོ ‘‘ན ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་མཱ་ན’’ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་པི.
༡༡༤-༡༡༦. མི་སྶ་ཀ་ཝཱ་རེ་སུ ཡ་སྶ ས་རཱ་གཾ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ན ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཏ་སྶ ཙི་ཏྟཾ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ཏི ནུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏཱིཏི པུ་ཙྪཱ, ནོཏི ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་ཉྩ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ད་སྶི་ཏཾ. པཱ་ལི༹་ཡཾ པ་ན ‘‘ཡ་སྶ ས་རཱ་གཾ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ན ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཏ་སྶ ས་རཱ་གཾ ཙི་ཏྟཾ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ཏི ནུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏཱི’’ཏི མཱ་ཏི་ཀཱ་ཋ་པ་ནཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནེ་པི ཏ་ཐེ་ཝ ས་ནྣི་ཊྛཱ་ན་སཾ་ས་ཡ་ཏྠེ་སུ ས་རཱ་གཱ་དི་མི་སྶ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ པུ་ཙྪཱ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ‘‘ས་རཱ་ག་པ་ཙྪི་མ་ཙི་ཏྟ་སྶ ཨུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎེ ཏེ་སཾ ས་རཱ་གཾ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ན ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི ནི་རུ་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ཏི ནུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏི, ཨི་ཏ་རེ་སཾ ས་རཱ་ག་ཙི་ཏྟ་སྶ ཨུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎེ ཏེ་སཾ ས་རཱ་གཾ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ན ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི ནི་རུ་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ཏི ཙེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏི ཙཱ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན སུ་དྡྷི་ཀ་ཝཱ་ར་ས་དི་ས་མེ་ཝ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ ཀཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ཀ་ཏྭཱ སཾ་ཁི་ཏྟ་ནྟི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི.
ནི་དྡེ་ས་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཙི་ཏྟ་ཡ་མ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.