ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལཾ
ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་དྭཱ་ར་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨི་མ་སྶ པ་ན་ཏྠ་སྶཱཏི ཀ་མྨ་དྭཱ་རཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྨིཾ ཨ་ནི་ཡ་ཏ་ཏཱ་ཡ ‘‘དྭཱ་རེ ཙ་ར་ནྟི ཀ་མྨཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ཀཱ་ས་ན་ཏྠཾ. པ་ཉྩ ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ནཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཚ་ཊྛ་སྶ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཏ་སྶ ཙ དྭཱ་ར་སྶ ཨ་ནུ་དྡེ་སོ དྭཱ་ར་དྭཱ་ར་ཝ་ནྟཱ་ནཾ ས་ཧཱ་བྷཱ་ཝཱ. ནི་ཡ་ཏ་རཱུ་པ་རཱུ་པ་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནི་ཀ་ཀཱ་ཡཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ས་དྡ་སྶ ཝི་ཀཱ་ར་རཱུ་པཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨ་ས་ངྒ་ཧོ.
པ་ཋ་མ་ཛ་ཝ་ན་ས་མུ་ཊྛི་ཏཱ ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ ཡ་དི་པི ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ རཱུ་པཱ་ནཾ དེ་ས་ནྟ་རུ་པྤ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཙཱ་ལེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཏ་ཐཱ་པི ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཝི་ཀཱ་ར་ས་ཧི་ཏཱ་ཝ སཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ད་ས་སུ ཧི དི་སཱ་སུ ཡཾ དི་སཾ ག་ནྟུ་ཀཱ་མོ ཨ་ངྒ་པ་ཙྩ་ངྒཱ་ནི ཝཱ ཁི་པི་ཏུ་ཀཱ་མོ, ཏཾ་དི་སཱ་བྷི་མུ་ཁཱ་ནེ་ཝ རཱུ་པཱ་ནི སཱ ས་ནྠ་མྦྷེ་ཏི ས་ནྡྷཱ་རེ་ཏི ཙཱ་ཏི ཏ་ད་བྷི་མུ་ཁ་བྷཱ་ཝ་ཝི་ཀཱ་ར་ཝ་ཏཱི ཧོ་ཏི, ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ས་ཧ་བྷཱ་ཝཱི ཙ ཝི་ཀཱ་རོ ཝི་ཉྙ་ཏྟཱི་ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་སྶ་པི ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ཀ་བྷཱ་ཝོ ཡ་ཐཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཝི་ཀཱ་ར་རཱུ་པུ་པྤཱ་ད་ནེ་ན ཨུ་པ་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི, ཡ་ཏོ བཱ་ཏྟིཾ་ས ཙི་ཏྟཱ་ནི རཱུ་པི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཛ་ན་ཀཱ་ནི ཝུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི. ཡོ་ཛ་ནཾ ག་ཏོ, ད་ས་ཡོ་ཛ་ནཾ ག་ཏོ་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཾ ཨཱ་པ་ཛྫཱ་པེ་ཏི ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཧ་སྶ་ཝཱ་རཾ ཨུ་པྤ་ནྣཱ.
ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ…པེ… པ་ཙྩ་ཡོ བྷ་ཝི་ཏུནྟི ཐ་མྦྷ་ན་ཙ་ལ་ནེ་སུ ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ པ་ཙྩ་ཡོ བྷ་ཝི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཨེ་ཀོ ཨཱ་ཀཱ་ར་ཝི་སེ་སོ ཨ་ཏྠི, ཨ་ཡཾ ཝི་ཉྙ་ཏྟི ནཱ་མ. ཏེ་ས་ཉྷི ཏ་དཱ་ཀཱ་ར་ཏྟཱ ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ ཐ་མྦྷེ་ཏི ཙཱ་ལེ་ཏི ཙཱ་ཏི. ན ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱཏི ཨེ་ཏེ་ན པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཨ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. ན ཧི རཱུ་པཾ ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡཾ ཨ་ཏྠི, ན ཙ ནི་བྦཱ་ན་ཝ་ཛྫོ ཨ་ཏྠོ ནི་ཙྩོ ཨ་ཏྠཱི་ཏི. ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཏཱ་ཡཱཏི ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཝི་ཀཱ་ར་ཏཱ་ཡ. ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝོ ཝི་ཡ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏ་ཝི་ཀཱ་ར་ཏཱ་ཡ ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པ་བྷཱ་ཝོ ཙ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཀཱ་ཡི་ཀ་ཀ་ར་ཎནྟི ཀཱ་ཡ་དྭཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟཾ ཙི་ཏྟ་ཀི་རི་ཡཾ, ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཀཱ་རེ་ཏི མ་ཉྙེཏི ཨེ་ཏེ་ན ཝ་ཎྞ་གྒ་ཧ་ཎཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ག་ཧི་ཏཱ་ཡ ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཡཾ ཀ་ར་ཎཾ ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦཾ, ཏ་སྶ ཝི་ཛཱ་ན་ནེ་ན ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཾ ད་སྶེ་ཏི. ན ཧི ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ར་ཧི་ཏེ་སུ རུ་ཀྑ་ཙ་ལ་ནཱ་དཱི་སུ ‘‘ཨི་ད་མེ་ས ཀཱ་རེ་ཏཱི’’ཏི ཝི་ཛཱ་ན་ནཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཧི རཱུ་པེ ཨ་བྷི་ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ ཀི་ཙྩཾ, ན ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ས་ཧ་བྷུ་ནོ ཙ་ལ་ན་ཝི་ཀཱ་ར་སྶ ག་ཧ་ཎཾ. ཙི་ཏྟ་སྶ པ་ན ལ་ཧུ་པ་རི་ཝ་ཏྟི་ཏཱ་ཡ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཝཱི་ཐི་ཡཱ ཨ་ན་ནྟ་རཾ མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཏ་མྤི ཙ་ལ་ནཾ ཙ་ཀྑུ་ནཱ དི་ཊྛཾ ཝི་ཡ མ་ཉྙ་ནྟི ཨ་ཝི་སེ་ས་ཝི་དུ་ནོ, ཏ་སྨཱ ཡ་ཐཱ ནཱི་ལཱ་བྷི་ནི་པཱ་ཏ་ཝ་ས་པྤ་ཝ་ཏྟཱ་ཡ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཝཱི་ཐི་ཡཱ ནཱི་ལ་ནྟི པ་ཝ་ཏྟཱ་ཡ མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཝཱི་ཐི་ཡཱ ཙ ཨ་ནྟ་རཾ ན ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝི་ཉྙཱ་ཡ་མཱ་ན་ནྟ་རེ་ན མ་ནོ་དྭཱ་ར་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན ག་ཧི་ཏེ ཏ་སྨིཾ ཙི་ཏྟེ་ན ས་ཧེ་ཝ ཨ་ནུ་པ་རི་ཝ་ཏྟེ ཀཱ་ཡ་ཐ་མྦྷ་ན་ཝི་ཀཱ་ར་ཙོ་པ་ན་ས་ངྑཱ་ཏེ ‘‘ཨི་ད་མེ་ས ཀཱ་རེ་ཏི, ཨ་ཡ་མ་སྶ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ’’ཏི ཝི་ཛཱ་ན་ནཾ ཧོ་ཏི.
ཏཱ་ལ་པ་ཎྞཱ་དི་རཱུ་པཱ་ནི དི་སྭཱ ཏ་ད་ན་ནྟ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟཱ་ཡ མ་ནོ་དྭཱ་ར་ཝཱི་ཐི་ཡཱ ཨ་ཝི་ཉྙཱ་ཡ་མཱ་ན་ནྟ་རཱ་ཡ ཏཱ་ལ་པ་ཎྞཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་ད་ཀཱ་དི་ས་ཧ་ཙཱ་རི་པྤ་ཀཱ་ར་ཏཾ ས་ཉྙཱ་ཎཱ་ཀཱ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀཱ་དི་གྒ་ཧ་ཎཾ ཝི་ཡ. ཨེ་ཏྠ ཨུ་ད་ཀཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཙ ཨུ་ད་ཀཱ་དི་ས་མྦ་ནྡྷ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན རཱུ་པ་གྒ་ཧ་ཎཱ་ནུ་སཱ་ར་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན ཡཾ ཨུ་ད་ཀཱ་དི ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦཾ, ཏ་སྶ ཝི་ཛཱ་ན་ནེ་ན ཏ་དཱ་ཀཱ་ར་སྶ ཝི་ཉྙཱ་ཏ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཱ. ཨེ་ཏ་སྶ པ་ན ཀཱ་ཡི་ཀ་ཀ་ར་ཎ་གྒ་ཧ་ཎ་སྶ ཨུ་ད་ཀཱ་དི་གྒ་ཧ་ཎ་སྶ ཙ པུ་རི་མ་སི་དྡྷ་ས་མྦ་ནྡྷ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨ་ཐ པ་ན ནཱ་ལ་མྦི་ཏཱ་པི ཝི་ཉྙ་ཏྟི ཀཱ་ཡི་ཀ་ཀ་ར་ཎ་གྒ་ཧ་ཎ་སྶ ཙ པ་ཙྩ་ཡོ པུ་རི་མ་སི་དྡྷ་ས་མྦ་ནྡྷ་གྒ་ཧ་ཎོ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཝ་སེ་ན སཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཝི་ཀཱ་ར་བྷཱུ་ཏ་ཝ་ཎྞ་གྒ་ཧ་ཎཱ་ན་ནྟ་རཾ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་སྶ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་གྒ་ཧ་ཎ་སྶ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ས་ཧ་བྷཱུ་ཝི་ཀཱ་རཱ་བྷཱ་ཝེ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཨེ་ཝཾ ས་ཏི ཝ་ཎྞ་གྒ་ཧ་ཎཱ་ན་ནྟ་རེ་ན ཨུ་ད་ཀཱ་དི་གྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ ཏཱ་ལ་པ་ཎྞཱ་དི་ས་ཉྙཱ་ཎཱ་ཀཱ་རོ ཝི་ཡ ཝ་ཎྞ་གྒ་ཧ་ཎཱ་ན་ནྟ་རེ་ན ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་གྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ ཝི་ཉྙ་ཏྟི པཱ་ཀ་ཊཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ‘‘ཨི་ད་ཉྩི་ད་ཉྩ ཨེ་ས ཀཱ་རེ་ཏི མ་ཉྙེ’’ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཝི་ཛཱ་ན་ནེ་ནེ་ཝ ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་ཉྙཱ་ཏ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ.
ཨ་ཡཾ ནོ པ་ཧ་རི་ཏུ་ཀཱ་མོཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཝི་ཛཱ་ན་ནེ་ན ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ པཱ་ཀ་ཊ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. ན ཧི ཏ་ད་པཱ་ཀ་ཊ་བྷཱ་ཝེ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཝི་ཛཱ་ན་ནཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ས་མྨུ་ཁཱི…པེ… ཡེ་ཝ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱིཏི ཨ་ས་མྨུ་ཁཱི་བྷཱུ་ཏ་ཏཱ་ཡ ཨ་ནཱ་པཱ་ཐ་ག་ཏཱ་ནཾ རཱུ་པཱ་དཱི་ནཾ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ་དི་བྷཱ་ཝོ ཝི་ཡ ས་བྷཱ་ཝ་བྷཱུ་ཏཾ ཏཾ དྭི་དྷཱ ཝི་ཉྙ་ཏྟི་བྷཱ་ཝཾ སཱ་དྷེ་ཏི. པ་རཾ བོ་དྷེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཝི་ནཱ་པི ཨ་བྷི་ཀྐ་མ་ནཱ་དི་པྤ་ཝ་ཏྟ་ནེ་ན སོ ཙི་ཏྟ་ས་ཧ་བྷཱུ་ཝི་ཀཱ་རོ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏི, ས་ཡ་ཉྩ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི དྭི་དྷཱ་པི ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཏ་སྨིཾ དྭཱ་རེ སི་དྡྷཱཏི ཏེ་ན དྭཱ་རེ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཏེ་ནེ་ཝ དྭཱ་རེ་ན ནཱ་མ་ལཱ་བྷ་ཏོ ཏ་སྨིཾ དྭཱ་རེ པཱ་ཀ་ཊ་བྷཱ་ཝ་ཝ་སེ་ན སི་དྡྷཱ. ཀུ་ས་ལཾ ཝཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཝཱ་ཏི ཋ་པེ་ཏ་བྦཾ. ཀ་སྨཱ? ཡ་སྨཱ པ་ར་ཝཱ་དི་ནོ ཨ་ཝི་པཱ་ཀ་སྶ ཀ་མྨ་བྷཱ་ཝོ ན སི་དྡྷོ, ཨི་ཏ་ར་སྶ པ་ན སི་དྡྷོ་ཏི ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ཀཱ་ནཾ ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ནྣཾ ཀི་རི་ཡ་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཏི་ཀཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཋ་པེ་ཏ་བྦཾ.
དྭཱ་རེ ཙ་ར་ནྟི ཀ་མྨཱ་ནཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཡ་མ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – ཡ་དི དྭཱ་རཱ དྭཱ་ར་ནྟ་ར་ཙཱ་རི་ནོ ཧོ་ནྟི, དྭཱ་ར་ས་མྦྷེ་དཱ ཀ་མྨ་ས་མྦྷེ་དོ་པཱི་ཏི ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་དྭཱ་ར་ནྟི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ ན སི་ཡཱ, ཀ་མྨཱ་ན་མྤི ཀ་མྨ་ནྟ་ར་ཙ་ར་ཎེ ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཡ་དི པ་ན དྭཱ་རཱ་ན་མྤི དྭཱ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན ཀ་མྨ་ནྟ་ར་ཙ་ར་ཎཾ ཀ་མྨཱ་ན་ཉྩ དྭཱ་ར་ནྟ་ར་ཙ་ར་ཎཾ ན སི་ཡཱ, སུ་ཊྛུ་ཏ་རཾ ཀ་མྨ་དྭཱ་ར་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ སི་ཡཱ. ན པ་ན ཀ་མྨཱ་ནཾ དྭཱ་ར་ནྟ་རེ ཨ་ཙ་ར་ཎཾ ཨ་ཏྠི, ཀི་ནྟུ དྭཱ་རེ ཨ་ཉྙ་སྨི་ཉྩ ཙ་ར་ནྟི ཀ་མྨཱ་ནི ཨ་ཉྙཱ་ནི་པི. ཡ་སྨཱ པ་ན དྭཱ་རེ དྭཱ་རཱ་ནི ན ཙ་ར་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཨ་དྭཱ་ར་ཙཱ་རཱི་ཧི དྭཱ་རེ་ཧི ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏེ་ཧི ཀ་མྨཱ་ནི དྭཱ་ར་ནྟ་རེ ཙ་ར་ནྟཱ་ནི་པི ཝ་ཝ་ཏྠི་ཏཱ་ནི. ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཀ་མྨཱ་ནེ་ཝ, ཏེ་ཧི པ་ན དྭཱ་རཱ་ནི་པཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཀ་མྨ་དྭཱ་རཱ་ནི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཝ་ཝ་ཏྠི་ཏཱ་ནི ‘‘ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན་ཝུ་ཏྟི་ཏཱ་ཡ ཏ་བྦ་ཧུ་ལ་ཝུ་ཏྟི་ཏཱ་ཡ ཙཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ་ཡ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་ཡུ་ཏྟི་ཡཱ. ཏ་ཏྠ དྭཱ་རཱ་པེ་ཀྑ་ཏྟཱ ཀ་མྨཱ་ནཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཱ་དི་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་དྭཱ་ར་ཙཱ་རཱི་ཧི དྭཱ་རེ་ཧི ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ ཧོ་ཏི, ན པ་ན དྭཱ་ར་ནྟ་ར་ཙཱ་རཱི་ཧི ཀ་མྨེ་ཧི དྭཱ་རཱ་ནཾ ཨ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ ཀ་མྨཱ་ན་པེ་ཀྑ་ཀཱ་ཡ་དྭཱ་རཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ཧི དྭཱ་རེ་ཧི ཝ་ཝ་ཏྠི་ཏཱ་ནཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཱ་དཱི་ནཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་དྭཱ་རཱ་དི་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་ཀ་ར་ཏྟཱ. ཨ་ཐ ཝཱ དྭཱ་ར་ནྟ་རེ ཙ་ར་ནྟཱ་ནི་པི ཀཱ་ཡཱ་དཱི་ཧི ཨུ་པ་ལ་ཀྑི་ཏཱ་ནེ་ཝ ཙ་ར་ནྟི པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དཱི་ནཾ ཨེ་ཝཾ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཧ་ཏྠ་ཝི་ཀཱ་རཱ་དཱི་ཧི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ན་སྶ་པི ཀཱ་ཡཱ་དཱི་ཧི སཱ་དྷེ་ཏ་བྦ་ས་བྷཱ་ཝཱ་ཝ་བོ་དྷ་ཏོ, ཏ་སྨཱ ན ཀ་མྨ་ནྟ་ར་སྶ ཨ་ཏྟ་ནི ཙ་ར་ནྟ་སྶ་པི དྭཱ་ར་ནྟ་རཾ ས་ནཱ་མཾ དེ་ཏི, ནཱ་པི ཀ་མྨཾ དྭཱ་ར་སྶ, ཏཾ་ཏཾ་དྭཱ་ར་མེ་ཝ པ་ན ཀ་མྨ་སྶ ཀ་མྨ་ཉྩ དྭཱ་ར་ནྟ་རེ ཙ་ར་ནྟ་མྤི ཨ་ཏྟ་ནོ་ཡེ་ཝ དྭཱ་ར་སྶ ནཱ་མཾ དེ་ཏཱི་ཏི སི་དྡྷཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ. པུ་བྦེ པ་ན དྭཱ་རེ་སུ ཨ་ནི་བ་དྡྷ་ཏཱ ཀ་མྨཱ་ནཾ དྭཱ་ར་ནྟ་ར་ཙ་ར་ཎ་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཱ, ན ཨེ་ཏཾ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་ནྟི.
ཏ་ཏྠཱཏི ཏེ་སུ དྭཱ་ར་ཀ་མྨེ་སུ. ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་སྶ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཊྛཱ་ནནྟི ཏཾ་ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཀི་ཉྩཱ་པི ཧི སཱ ཏ་སྶ ཀེ་ན་ཙི པ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ ན ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ་པི ཀ་མྨ་སྶ ཝི་སེ་སི་ཀཱ ཝི་ཉྙ་ཏྟི ཏཾ་ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཏ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཏྟཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ནི་ཡ་མེ་ན ཨ་ཉྙ་ཝི་སེ་ས་ན་སྶ ཀ་མྨ་སྶ ཝི་སེ་ས་ན་ནྟ་རེ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཨ་བྷཱ་ཝཱ. ཀཱ་ཡེ་ན པ་ན ཀ་ཏ་ཏྟཱཏི ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙ་ཏྟིཾ ཛ་ནེ་ཏྭཱ ཏཱ་ཡ ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡུ་པ་ཙྪེ་དཱ་དི་ནི་པྥཱ་ད་ན་ཏོ ཨ་ཏྟ་ནོ ནི་པྥ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ‘‘ཀཱ་ཡེ་ན ཀ་ཏཾ ཀ་མྨ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏོ ཧི པ་ནེ་ཏྠ ཀཱ་ཡོ་ཏི.
ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཝ་ཝ་ཏྠི་ཏཱཏི ཨེ་ཏྠ ཀ་མྨུ་ནཱ ཀཱ་ཡོ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་དྭཱ་ར་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཝ་ཝ་ཏྠི་ཏོ, ན ཀཱ་ཡོ ཨི་ཙྩེ་ཝ. ཡ་ཐཱ སཱུ་ཙི་ཀ་མྨུ་ནཱ སཱུ་ཙི་ཀ་མྨ་ཀ་ར་ཎ་ནྟི ཝ་ཝ་ཏྠི་ཏཱ, ན སཱུ་ཙི ཨི་ཙྩེ་ཝ, ཏ་ཐཱ ཨི་ད་མྤི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཝ་ཝ་ཏྠི་ཏཱཏི ཙ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཝི་སེ་སི་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཾ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་ནི་ཡ་མཾ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘དྭཱ་རེ ཙ་ར་ནྟི ཀ་མྨཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཝ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཙོ་དེ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེཏི ཀ་མྨཱ་ནཾ དྭཱ་ར་ཙ་ར་ཎེ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙེ་ན ཙ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནེ ནཱ་མ་ལཱ་བྷེ ཝི་སེ་ས་ནེ ས་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་དྭཱ་ར་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨ་དྭཱ་ར་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཙ་ཏཱུ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱཏི ཨེ་ཏྠ སུ་བྷཱ་སི་ཏ་བྷཱ་ས་ན་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཨ་པི་སུ་ཎ་ཝཱ་ཙཱ, དྷ་མྨ་བྷཱ་ས་ན་ས་ངྑཱ་ཏོ ཨ་ས་མྥ་པྤ་ལཱ་པོ, པི་ཡ་བྷཱ་ས་ན་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཨ་ཕ་རུ་ས་ཝཱ་ཙཱ, ས་ཙྩ་བྷཱ་ས་ན་ས་ངྑཱ་ཏོ ཨ་མུ་སཱ་ཝཱ་དོ ཙཱ་ཏི ཨེ་ཏཱ ཝཱ་ཙཱ ཏ་ཐཱ་པ་ཝ་ཏྟཱ ཙེ་ཏ་ནཱ ད་ཊྛ་བྦཱ. ས་ཧ་ས་དྡཱ པ་ནཱཏི ཏ་སྶ ཝི་ཀཱ་ར་སྶ ས་དྡེ་ན ས་ཧ ས་མྦྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཙི་ཏྟཱ་ནུ་པ་རི་ཝ་ཏྟི་ཏཱ་ཡ པ་ན སོ ན ཡཱ་ཝ ས་དྡ་བྷཱ་ཝཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ, ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་པྥཱ་ར་ས་དྡོ ན སོ་ཏ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻོ་ཏི པ་ཝ་ཏྟེ་ན མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝཱ་དེ་ན ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ས་དྡོ ཝི་ནཱ་པི ཝི་ཉྙ་ཏྟི་གྷ་ཊྚ་ནེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ‘‘ཡཱ ཏཱ་ཡ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝི་ཉྙ་ཏྟཱི’’ཏི (དྷ. ས. ༦༣༦) ཧི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨ་སོ་ཏ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ས་དྡེ་ན ས་ཧ ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི ན་ཏྠཱི་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི.
ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ས་དྡཱ་ཡ་ཏ་ནནྟི ཨེ་ཏྠ ཙ ན ཀོ་ཙི ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནོ ས་དྡོ ཨ་ས་ངྒ་ཧི་ཏོ ནཱ་མ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝཱ་དཾ པ་ཊི་སེ་དྷེ་ཏི. ཚ་བྦི་དྷེ་ན རཱུ་པ་ས་ངྒ་ཧཱ་དཱི་སུ ཧི ‘‘སོ་ཏ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ’’ནྟི ‘‘དི་ཊྛཾ སུ་ཏ’’ནྟི ཨེ་ཏྠ ‘‘སུ་ཏ’’ནྟི ཙ ན ཀོ་ཙི ས་དྡོ ན ས་ངྒ་ཡ྄ཧ་ཏཱི་ཏི. མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ས་ཧ་ཛ་མེ་ཝ ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཏཱ་ལུ་ཙ་ལ་ནཱ་དི་ཀ་ར་ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་མུ་ཊྛི་ཏཾ སུ་ཁུ་མ་ས་དྡཾ ‘‘དི་བྦ་སོ་ཏེ་ན སུ་ཏྭཱ ཨཱ་དི་ས་ཏཱི’’ཏི སུ་ཏྟེ པ་ཊྛཱ་ནེ ཙ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་ས་དྡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘སོ་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཨ་སོ་ཏ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ སི་ཡཱ. ས་དྡོ ཙ ཨ་སོ་ཏ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻོ ཙཱ་ཏི ཝི་རུ་དྡྷ་མེ་ཏ་ནྟི པ་ན པ་ཊི་ཀྑེ་པོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཝི་ཉྙ་ཏྟི་པ་ཙྩ་ཡཱ གྷ་ཊྚ་ནཱ ཝི་ཉྙ་ཏྟི་གྷ་ཊྚ་ནཱ. ཝི་ཉྙ་ཏྟི ཨེ་ཝ ཝཱ. གྷ་ཊྚ་ནཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟ་བྷཱུ་ཏ་ཝི་ཀཱ་རོ ཧི ‘‘གྷ་ཊྚ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ. ས་ངྒྷ་ཊྚ་ནེ་ན ས་ཧེ་ཝ ས་དྡོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ན པུ་བྦཱ་པ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན. པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ་ཡཱཏི ཨི་དཾ ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཝི་ཡ ཙཱ་ལ་ནཾ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ས་ངྒྷ་ཊྚ་ནཾ ཀི་ཙྩཾ ཨ་དྷི་ཀ་ནྟི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ, ཝི་ཀཱ་ར་སྶ ཙ ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏ་བྦི་ཀཱ་རཱ་ན་ཉྷི བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ་ཏི. ཨ་ཉྙ་མྤི ས་བྦཾ ཝི་དྷཱ་ནཾ ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཾ ཝི་ཡ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཏི་ས་མུ་ཊྛཱ་ནི་ཀ་ཀཱ་ཡཾ…པེ… ན ལ་བྦྷ་ཏི. ན ཧི ཙཱ་ལ་ནཾ ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་གྷ་ཊྚ་ན་ནྟི. ཙཱ་ལ་ན་ཉྷི དེ་ས་ནྟ་རུ་པྤཱ་ད་ན་པ་ར་མྤ་ར་ཏཱ, གྷ་ཊྚ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡ་ཝི་སེ་སེ་ན བྷཱུ་ཏ་ཀ་ལཱ་པཱ་ནཾ ཨཱ་ས་ནྣ་ཏ་རུ་པྤཱ་དོ་ཏི. ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ན་ཀི་ཙྩ་མྤི ན་ཏྠཱིཏི ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ནེ་ན ཝི་ནཱ པ་ཋ་མ་ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་པི གྷ་ཊྚ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི གྷ་ཊྚ་ན་ཏྠཾ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ནེ་ན པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ན་ཏྠི, ལ་དྡྷཱ་སེ་ཝ་ནེ་ན ཙི་ཏྟེ་ནེ་ཝ གྷ་ཊྚ་ན་སྶ བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ནཾ ན་ཏྠི ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཝི་ཙཱ་རེ་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.
ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨ་དྭཱ་ར་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
མ་ནོ་ཀ་མྨ་དྭཱ་ར་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨ་ཡཾ ནཱ་མ ཙེ་ཏ་ནཱ ཀ་མྨཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦཱཏི ཨི་དཾ ཡ་སྶ དྭཱ་རཾ མ་ནོ, ཏཾ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཀ་པྤེ་ཏཱིཏི ‘‘ཏྭཾ ཕུ་ས་ནཾ ཀ་རོ་ཧི, ཏྭཾ ཝེ་ད་ཡི་ཏ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཀ་པྤེ་ནྟཾ ཝི་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཀ་པྤ་ནཉྩ ཏ་དེ་ཝ. ཀིཾ པི་ཎྜཾ ཀ་རོ་ཏཱིཏི ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ན་ཏྠ་ཝ་སེ་ན པུ་ཙྪ་ཏི. ཕ་སྶཱ་དི་དྷ་མྨེ ཧི ཨ་ཝི་པྤ་ཀི་ཎྞེ ཀ་ཏྭཱ ས་ཀི་ཙྩེ་སུ པ་ཝ་ཏྟ་ནཾ ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ནཾ, ཏ་ཏྠེ་ཝ བྱཱ་པཱ་ར་ཎཾ ཙེ་ཏ་ཡ་ནཾ, ཏ་ཐཱ་ཀ་ར་ཎཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ར་ཎནྟི. ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་སྶེ་ཝ ག་ཧ་ཎཾ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཀ་མྨ་སྶ ཀ་མྨ་ཀྑ་ཡ་ཀ་ར་ཏྟཱ.
མ་ནོ་ཀ་མྨ་དྭཱ་ར་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཀ་མྨ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཙེ་ཏ་ཡི་ཏྭཱ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཡ་སྨཱ པུ་རི་མ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ཙེ་ཏ་ཡི་ཏྭཱ ས་ནྣི་ཊྛཱ་ན་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཙེ་ཏ་ནཱ་པུ་བྦ་ཀཾ ཀ་མྨཾ ཏཾ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ས་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝཱ་ཏི ཙེ་ཏ་ནཾ ཨ་ཧཾ ཀ་མྨཾ ཝ་དཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐ ཝཱ ས་མཱ་ན་ཀཱ་ལ་ཏྟེ་པི ཀཱ་ར་ཎ་ཀི་རི་ཡཱ པུ་བྦ་ཀཱ་ལཱ ཝི་ཡ ཝ་ཏྟུཾ ཡུ་ཏྟཱ, ཕ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ ཙ ཨ་པ་ར་ཀཱ་ལཱ ཝི་ཡ. ཡ་སྨཱ ཙ ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ཙེ་ཏ་ཡི་ཏྭཱ ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་ཧི ཙོ་པ་ན་ཀི་རི་ཡཾ མ་ན་སཱ ཙ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དི་ཀི་རི་ཡཾ ཀ་རོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏ་སྶཱ ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཀཱ་རི་ཀཾ ཙེ་ཏ་ནཾ ཨ་ཧཾ ཀ་མྨཾ ཝ་དཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀཱ་ཡེ ཝཱཏི ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ས་ངྑཱ་ཏེ ཀཱ་ཡེ ཝཱ. ས་ཏཱིཏི དྷ་ར་མཱ་ནེ, ཨ་ནི་རོ་དྷི་ཏེ ཝཱ. ཀཱ་ཡ་ས་མུ་ཊྛཱ་པི་ཀཱ ཙེ་ཏ་ནཱ ཀཱ་ཡ་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ. ཨེ་ཏྠ ཙ སུ་ཁ་དུ་ཀྑུ་པྤཱ་ད་ཀེ་ན ཀ་མྨེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ཙེ་ཏ་ནཱ ཙ སུ་ཁ་དུ་ཀྑུ་པྤཱ་དི་ཀཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཏ་སྶཱ ཀ་མྨ་བྷཱ་ཝོ སི་དྡྷོ ཧོ་ཏི. ས་ཉྩེ་ཏ་ནི་ཡནྟི ས་ཉྩེ་ཏ་ན་ས་བྷཱ་ཝ་ཝ་ནྟཾ. ས་མི་དྡྷི་ཏྠེ་རེ་ན ‘‘ས་ཉྩེ་ཏ་ནི་ཡཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ…པེ… མ་ན་སཱ སུ་ཁཾ སོ ཝེ་ད་ཡ་ཏཱི’’ཏི (མ. ནི. ༣.༣༠༠; ཀ་ཐཱ. ༥༣༩) ཨ་ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ བྱཱ་ཀ་ཏོ. སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ན ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ བྱཱ་ཀཱ་ཏ་བྦོ སོ པ་ཉྷོ, ཏ་སྨཱ ས་མྨཱ བྱཱ་ཀ་ཏོ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི. ཨི་ཏ་ར་དྭ་ཡེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཡ་ཐཱ པ་ན སུ་ཏྟཱ་ནི ཋི་ཏཱ་ནི, ཏ་ཐཱ ཙོ་པ་ན་ཀི་རི་ཡཱ་ནི་སྶ་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དི་ཀི་རི་ཡཱ་ནི་སྶ་ཡོ ཙ མ་ནོ་དྭཱ་རཱ་ནི, ཡཱ་ཡ པ་ན ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ཏེ་ཧི ཀཱ་ཡཱ་དཱི་ཧི ཀ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏེ་ཧི ཙོ་པ་ནཱ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དི་ཀི་རི་ཡཾ ཀ་རོ་ནྟི ཝཱ་སི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཝི་ཡ ཚེ་ད་ནཱ་དིཾ, སཱ ཙེ་ཏ་ནཱ ཀ་མྨ་ནྟི དྭཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡ་མྤི ཀ་མྨ་དྭཱ་རཱ་བྷེ་ད་ན་ཉྩ ཀ་མྨ་དྭཱ་ར་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་ཉྩ དི་སྶ་ཏི, ཨེ་ཝ་ཉྩ ས་ཏི ‘‘ཀཱ་ཡེ་ན ཙེ ཀ་ཏཾ ཀ་མྨ’’ནྟི་ཨཱ་དི་གཱ་ཐཱ་ཡོ (དྷ. ས. ཨ་ཊྛ. ༡ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་དྭཱ་ར) ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཡུ་ཛྫ་ནྟི.
ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མ་གྒོ ཨི་དྷ ལོ་ཀི་ཡ་ཀ་མྨ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཨ་ན་དྷི་པྤེ་ཏོ་པི བྷ་ཛཱ་པི་ཡ་མཱ་ནོ ཏཱི་ཎི ཀ་མྨཱ་ནི བྷ་ཛ་ཏི. མ་ནེ་ན དུ་སྶཱི་ལྱནྟི ཀཱ་ཡི་ཀ་ཝཱ་ཙ་སི་ཀ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ཝ་ཛྫཾ ས་བྦཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི, མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ས་ངྐ་པྤ་ཝཱ་ཡཱ་མ་ས་ཏི་ས་མཱ་དྷིཾ ཝཱ. ཏ་མྤི ཙེ་ཏཾ ‘‘མ་ན་སཱ སཾ་ཝ་རོ སཱ་དྷཱུ’’ཏི (སཾ. ནི. ༡.༡༡༦; དྷ. པ. ༣༦༡) ཝུ་ཏྟ་སྶ སཾ་ཝ་ར་སྶ པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ན སཱི་ལ་ཝི་པ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན. ན ཧི སཱ མཱ་ན་སི་ཀཱ ཨ་ཏྠཱི་ཏི མ་གྒ་སྶེ་ཝ བྷ་ཛཱ་པ་ནཾ མ་ཧཱ་ཝི་ས་ཡ་ཏྟཱ. བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ ཧི མ་ནོ་ཀ་མྨ་མེ་ཝ བྷ་ཛེ་ཡྻུཾ, ན ཙ ན ས་ཀྐཱ མ་གྒ་བྷ་ཛཱ་པ་ནེ་ནེ་ཝ ཏེ་སཾ བྷ་ཛཱ་པ་ནཾ ཝི་ཉྙཱ་ཏུ་ནྟི.
ཀ་མྨ་པ་ཐཾ ཨ་པྤ་ཏྟཱ་ན་མྤི ཏཾ་ཏཾ་དྭཱ་རེ སཾ་ས་ནྡ་ནཾ ཨ་ཝ་རོ་དྷ་ནཾ དྭཱ་ར་ནྟ་རེ ཀ་མྨ་ནྟ་རུ་པྤ་ཏྟི་ཡ་མྤི ཀ་མྨ་དྭཱ་རཱ་བྷེ་ད་ན་ཉྩ དྭཱ་ར་སཾ་ས་ནྡ་ནཾ ནཱ་མ. ‘‘ཏི་ཝི་དྷཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀཱ་ཡ་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཀ་ཐཱ. ༥༣༩) ཀ་མྨ་པ་ཐ་པྤ་ཏྟཱ་ཝ ས་ནྣི་ཊྛཱ་པ་ཀ་ཙེ་ཏ་ནཱ ཀ་མྨ་ནྟི ཝུ་ཏྟཱ་ཏི པུ་རི་མ་ཙེ་ཏ་ནཱ ས་བྦཱ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཏྭཱ…པེ… ཨ་ལ་བྷ་ནྟ་སྶཱཏི ཨཱ་ཎ་ཏྟེ་ཧི ཨ་མཱ་རི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི ཨ་ཀ་མྨ་པ་ཐ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ‘‘ཨི་མེ ས་ཏྟཱ ཧ་ཉྙ་ནྟཱུ’’ཏི པ་ཝ་ཏྟ་བྱཱ་པཱ་ད་ཝ་སེ་ན ཙེ་ཏ་ནཱ་པ་ཀྑི་ཀཱ ཝཱ བྷ་ཝ་ནྟི ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་ཝོ་ཧཱ་ར་ལཱ་བྷཱ. ཨ་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀཱ ཝཱ མ་ནོ་ཀ་མྨ་ཝོ་ཧཱ་ར་ཝི་ར་ཧཱ. ས་ས་མྦྷཱ་ར་པ་ཐ་ཝཱི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨཱ་པཱ་ད་ཡོ ཨེ་ཏྠ ནི་ད་སྶ་ནཾ.
ཀུ་ལུ་མྦ་སྶཱཏི ག་བྦྷ་སྶ, ཀུ་ལ་སྶེ་ཝ ཝཱ. ཏི་སྶོ་པི ས་ངྒཱི་ཏི་ཡོ ཨཱ་རུ་ལ༹ྷ་ཏཱ་ཡ ཨ་ན་ནུ་ཛཱ་ན་ན་ཏོ ‘‘ཏ་ཝ སུ་ཏྟ་སྶཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ད་ས་ཝི་དྷཱ ཨི་དྡྷི པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་མ་གྒེ ཨི་དྡྷི་ཀ་ཐཱ་ཡ ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ. བྷཱ་ཝ་ནཱ་མ་ཡནྟི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནི་དྡྷིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. གྷ་ཊ་བྷེ་དོ ཝི་ཡ པ་རཱུ་པ་གྷཱ་ཏོ, ཨུ་ད་ཀ་ཝི་ནཱ་སོ ཝི་ཡ ཨི་དྡྷི་ཝི་ནཱ་སོ ཙ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨུ་པ་མཱ སཾ་ས་ནྡ་ཏི. ཏ་ཝ པ་ཉྷོཏི བྷཱ་ཝ་ནཱ་མ་ཡཱ་ཡ པ་རཱུ་པ་གྷཱ་ཏོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟོ ཉཱ་པེ་ཏུཾ ཨི་ཙྪི་ཏོ ཨ་ཏྠོ. ཨཱ་ཐ་བྦ་ཎི་དྡྷི ཝི་ཛྫཱ་མ་ཡི་དྡྷི ཧོ་ཏི. ས་ཏྟ་མེ པ་དེཏི མ་ཎྜ་ལཱ་དི་ཏོ ས་ཏྟ་མེ པ་དེ.
ཝ་ཙ་ན་ནྟ་རེ་ན ག་མེ་ཏ་བྦ་ཏྠཾ ནེ་ཡྻ་ཏྠཾ, ས་ཡ་མེ་ཝ ག་མི་ཏ་བྦ་ཏྠཾ ནཱི་ཏ་ཏྠཾ. ཀི་རི་ཡ་ཏོ ས་མུ་ཊྛཱ་ཏི, ཨུ་དཱ་ཧུ ཨ་ཀི་རི་ཡ་ཏོཏི ཏེ་ནཱ་དྷི་པྤེ་ཏཾ ས་མྤ་ཛཱ་ན་མུ་སཱ་ཝཱ་དཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ པུ་ཙྪ་ཏི, ན ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧི སོ ཨ་ན་རི་ཡ་ཝོ་ཧཱ་རཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝོ་ཧ་ར་ཏཱི་ཏི. ཝཱ་ཙཱ་གི་རནྟི ཝཱ་ཙཱ་ས་ངྑཱ་ཏཾ གི་རཾ, ཝཱ་ཙཱ་ནུ་ཙྩཱ་ར་ཎཾ ཝཱ.
ཁ་ནྡ་སི་ཝཱ་ད་ཡོ སེ་ཊྛཱཏི ཁ་ནྡཱཏི ཀུ་མཱ་རཱ. སི་ཝཱཏི མ་ཧེ་སྶ་རཱ, མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ ནི་ད་སྶ་ན་ཏྠ་མི་དཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ན་ཏྠི་ཀ་དི་ཊྛཱ་ད་ཡོ ཨེ་ཝ ཧི ཀ་མྨ་པ་ཐ་པྤ་ཏྟཱ ཀ་མྨ་ནྟི. ཙེ་ཏ་ནཱ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀཱཏི ཀཱ་ཡ་དྭཱ་རེ ཝ་ཙཱི་དྭཱ་རེ ཙ ས་མུ་ཊྛི་ཏཱ་པི ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨ་ནྟི ཙ ཝོ་ཧཱ་རཾ ན ལ་བྷ་ཏི ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དི་པྤ་དྷཱ་ན་ཏྟཱ. ‘‘ཏི་ཝི་དྷཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ནོ་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ མ་ནོ་ཀ་མྨ’’ནྟི པ་ན ཝ་ཙ་ན་ཏོ ས་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ སཱ མ་ནོ་ཀ་མྨཾ, ན ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དི་པ་ཀྑི་ཀ་ཏྟཱ་ཏི ‘‘ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དི་པ་ཀྑི་ཀཱ་ཝཱ’’ཏི ན ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན ཋཱ་ནེ ཀཱ་ཡ་ངྒ་ཝཱ་ཙ་ངྒཱ་ནི ཨ་ཙོ་པེ་ཏྭཱ ཙི་ནྟ་ན་ཀཱ་ལེ ཙེ་ཏ་ནཱ་པི ཙེ་ཏ་ནཱ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་པི མ་ནོ་དྭཱ་རེ ཨེ་ཝ ས་མུ་ཊྛ་ཧ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ཨ་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀ་བྷཱ་ཝོ ཀ་ཐ་ཉྩི ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
‘‘ཏི་ཝི་དྷཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀཱ་ཡ་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ ཀུ་ས་ལཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ (ཀ་ཐཱ. ༥༣༩) པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དི་པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱུ་ཏཱ ཏ་བྦི་ར་ཏི་ཝི་སི་ཊྛཱ ཙེ་ཏ་ནཱ་ཝ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏ་ཝི་ར་ཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ‘‘ཙེ་ཏ་ནཱ་པ་ཀྑི་ཀཱ ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ན ‘‘ཝི་ར་ཏི་པ་ཀྑི་ཀཱ’’ཏི. ར་ཀྑ་ཏཱིཏི ཨ་ཝི་ནཱ་སེ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ཏི. བྷི་ནྡ་ཏཱིཏི ཝི་ནཱ་སེ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ཏི.
ཀ་མྨ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྭཱ་རནྟི ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ དྭཱ་རཾ. ཙ་ཀྑུ ཙ ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྭཱ་ར་ཉྩཱ་ཏི ཝཱ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྭཱ་རཾ. ཙ་ཀྑུ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྭཱ་ར་ནྟི ཝཱ ཨ་ས་མཱ་ས་ནི་དྡེ་སོ. ཏཾ པ་ན ཙ་ཀྑུ་མེ་ཝ. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་སེ་སུ་པི. ‘‘ཙ་ཀྑུ་ནཱ སཾ་ཝ་རོ སཱ་དྷཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ་ཡ (དྷ. པ. ༣༦༠) གཱ་ཐཱ་ཡ པ་སཱ་ད་ཀཱ་ཡ་ཙོ་པ་ན་ཀཱ་ཡ་སཾ་ཝ་རེ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ཀ་ཏྭཱ ཀཱ་ཡེ་ན སཾ་ཝ་རོ ཝུ་ཏྟོ, ཏཾ ཨི་དྷ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ཊྛ སཾ་ཝ་རཱ, ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་སཾ་ཝ་རཱ ཨ་ཊྛ ཀ་ཐི་ཏཱ. སཱི་ལ་སཾ་ཝ་རཱ་ད་ཡོ་པི པ་ཉྩེ་ཝ སཾ་ཝ་རཱ ས་བྦ་དྭཱ་རེ་སུ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ་པི, ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱ་ཝེ་ན དུ་སྶཱི་ལྱཱ་དཱི་ནི ཨ་སཾ་ཝ་རཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ཏ་ཏྠ དུ་སྶཱི་ལྱཾ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དི་ཙེ་ཏ་ནཱ. མུ་ཊྛ་སྶ་ཙྩཾ ས་ཏི་པ་ཊི་པ་ཀྑཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ. པ་མཱ་ད་ནྟི ཀེ་ཙི. སཱི་ཏཱ་དཱི་སུ པ་ཊི་གྷོ ཨ་ཀྑ་ནྟི. ཐི་ན་མི་དྡྷཾ ཀོ་ས་ཛྫཾ.
ཝི་ནཱ ཝ་ཙཱི་དྭཱ་རེ་ན སུ་དྡྷཾ ཀཱ་ཡ་དྭཱ་ར་ས་ངྑཱ་ཏནྟི ཨི་དཾ ཝ་ཙཱི་དྭཱ་ར་ས་ལླ་ཀྑི་ཏ་སྶ མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ་དི་ནོ་པི ཀཱ་ཡ་དྭཱ་རེ པ་ཝ་ཏྟི་ས་བྦྷཱ་ཝཱ ཨ་སུ་དྡྷ་ཏཱ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཏཾ་ནི་ཝཱ་ར་ཎ་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ན ཧི ཏཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ཧོ་ཏི. སུ་དྡྷ་ཝ་ཙཱི་དྭཱ་རོ་པ་ལ་ཀྑི་ཏཾ པ་ན ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཨ་སཾ་ཝ་རོཏི ཨེ་ཏེ་ན སུ་དྡྷ་ཀཱ་ཡ་དྭཱ་རེ་ན ཨུ་པ་ལ་ཀྑི་ཏོ ཨ་སཾ་ཝ་རོ དྭཱ་ར་ནྟ་རེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནོ་པི ཝུ་ཏྟོ. དྭཱ་ར་ནྟ་རཱ་ནུ་པ་ལ་ཀྑི་ཏཾ ས་བྦཾ ཏཾ་དྭཱ་རི་ཀཱ་ཀུ་ས་ལ་ཉྩེ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ཀ་མྨ་པ་ཐ་སཾ་ས་ནྡ་ནེ ‘‘ཙོ་པ་ན་ཀཱ་ཡ་ཨ་སཾ་ཝ་ར་དྭཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནོ ཨ་སཾ་ཝ་རོ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ‘‘ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ཙོ་པ་ན་ཀཱ་ཡ་ཨ་སཾ་ཝ་ར་དྭཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཝ་ཙཱི་ཨ་སཾ་ཝ་ར་ཝ་སེ་ན ཙ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་ཧ ཨ་ཝི་རུ་དྡྷཾ ཧོ་ཏི. ཨ་སཾ་ཝ་རོ ཧི དྭཱ་ར་ནྟ་རེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནོ་པི ས་དྭཱ་རེ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ས་དྭཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣོ་ཏི ཙ, ཀ་མྨཾ ཨ་ཉྙ་དྭཱ་རེ ཨ་ཉྙ་དྭཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཙཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝི་རུ་དྡྷཾ.
ཨ་ཐ ཝཱ ཨེ་ཏྠཱཏི སུ་དྡྷཾ ཨ་སུ་དྡྷ་ནྟི ཨེ་ཏཾ ཨ་ཝི་ཙཱ་རེ་ཏྭཱ ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཙོ་པ་ནེ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ས་ཏི དྭཱ་ར་ནྟ་རོ་པ་ལ་ཀྑི་ཏཾ ཀ་མྨ་པ་ཐ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཝ་ཙཱི་མ་ནོ་ཀ་མྨཾ ཙོ་པ་ན་ཀཱ་ཡ་ཨ་སཾ་ཝ་ར་དྭཱ་རེ ཨུ་པྤ་ནྣཾ, སེ་སཾ ས་བྦཾ ཏཾ་དྭཱ་རུ་པྤ་ནྣཱ་ཀུ་ས་ལཾ ཝི་ཡ ‘‘ཙོ་པ་ན་ཀཱ་ཡ་ཨ་སཾ་ཝ་རོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཀ་མྨ་པ་ཐ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ དྭཱ་ར་ནྟ་རུ་པྤ་ནྣཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་ཉྩ ཏ་ཐཱ ན ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཀ་མྨ་པ་ཐ་སཾ་ས་ནྡ་ན་ཝི་རོ་དྷོ སི་ཡཱ, ཏ་ད་ཝི་རོ་དྷཾ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཝ་ཀྑཱ་མ. སཱི་ལ་སཾ་ཝ་རཱ་ད་ཡོ པ་ཉྩ ནི་ཀྑེ་པ་ཀ་ཎྜེ ཨཱ་ཝི བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཉཱ་ཎ་སཾ་ཝ་རེ པ་ཙྩ་ཡ་ས་ནྣི་སྶི་ཏ་སཱི་ལ་སྶ, ཝཱི་རི་ཡ་སཾ་ཝ་རེ ཙ ཨཱ་ཛཱི་ཝ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཡཱ ཨ་ནྟོ་ག་དྷ་ཏཱ ད་ཊྛ་བྦཱ.
ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ས་ར་སེ་ནེ་ཝ ཙ པ་ཏ་ན་ས་བྷཱ་ཝ་སྶ པཱ་ཎ་སྶ ཨ་ནྟ་རཱ ཨེ་ཝ ཨ་ཏཱི་ཝ པཱ་ཏ་ནཾ ཨ་ཏི་པཱ་ཏོ, ས་ཎི་ཀཾ པ་ཏི་ཏུཾ ཨ་ད་ཏྭཱ་ཝ སཱི་གྷཾ པཱ་ཏ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ ཝཱ ས་ཏྠཱ་དཱི་ཧི ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ པཱ་ཏ་ནཾ ཨ་ཏི་པཱ་ཏོ. པ་ཡོ་ག་ཝ་ཏྠུ་མ་ཧ་ནྟ་ཏཱ་དཱི་ཧི མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫ་ཏཱ ཏེ་ཧི པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ཡ ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡ་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་པི ཏཾ་ཏཾ་པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ཡ ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ བ་ལ་ཝཱ་བ་ལ་ཝ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨ་པྤ་སཱ་ཝ་ཛྫ་མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨི་དྡྷི་མ་ཡོ ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀ་ཛི་དྡྷི་མ་ཡོ དཱ་ཋཱ་ཀོ་ཊི་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཡ.
གོ་ཏྟ་ར་ཀྑི་ཏཱ ས་གོ་ཏྟེ་ཧི ར་ཀྑི་ཏཱ. དྷ་མྨ་ར་ཀྑི་ཏཱ ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀེ་ཧི ར་ཀྑི་ཏཱ. ས་སཱ་མི་ཀཱ སཱ་ར་ཀྑཱ. ཡ་སྶཱ ག་མ་ནེ ར་ཉྙཱ ད་ཎྜོ ཋ་པི་ཏོ, སཱ ས་པ་རི་ད་ཎྜཱ. ཨ་ཏྠ་བྷ་ཉྫ་ཀོཏི ཀ་མྨ་པ་ཐ་པྤ་ཏྟཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཀ་མྨ་པ་ཐ་ཀ་ཐཱ ཧེ་སཱ་ཏི. ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀཾ ཨ་དཱ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡཱཏི་ཨཱ་དི མུ་སཱ་ཝཱ་ད་སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ. ཧ་སཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ན་པུ་རེ་ཀྑཱ་ར་སྶེ་ཝ མུ་སཱ་ཝཱ་དོ. སུ་ཉྙ་བྷཱ་ཝནྟི པཱི་ཏི་ཝི་ར་ཧི་ཏ་ཏཱ་ཡ རི་ཏྟ་ཏཾ. ཨ་ཏྠ་ཝི་པ་ནྣ་ཏཱ་ཡ ན ཧ་ད་ཡ་ངྒ་མཱ. ཨ་གྒ་ཎྷ་ནྟེཏི ཨ་ས་དྡ་ཧ་ནྟེ ཀ་མྨ་པ་ཐ་བྷེ་དོ ན ཧོ་ཏི. ཡོ ཀོ་ཙི པ་ན ས་མྥ་པྤ་ལཱ་པོ དྭཱི་ཧི ས་མྦྷཱ་རེ་ཧི སི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི. ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་ཎཱ་མ་ནཾ ཙི་ཏྟེ་ནེ་ཝཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. མི་ཙྪཱ པ་སྶ་ཏཱིཏི ཝི་ཏ་ཐཾ པ་སྶ་ཏི.
ཀོ་ཊྛཱ་ས་ཏོཏི ཕ་སྶ་པ་ཉྩ་མ་ཀཱ་དཱི་སུ ཙི་ཏྟ་ངྒ་ཀོ་ཊྛཱ་སེ་སུ ཡེ ཀོ་ཊྛཱ་སཱ ཧོ་ནྟི, ཏ་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན་ནུ ཙ ཙེ་ཏ་ནཱ ཀ་མྨ་པ་ཐེ་སུ ན ཝུ་ཏྟཱ་ཏི པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ས་ཏྟ་ནྣཾ ཀ་མྨ་པ་ཐ་བྷཱ་ཝོ ན ཡུ་ཏྟོ་ཏི? ན, ཨ་ཝ་ཙ་ན་སྶ ཨ་ཉྙ་ཧེ་ཏུ་ཏྟཱ. ན ཧི ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ཨ་ཀ་མྨ་པ་ཐ་ཏྟཱ ཀ་མྨ་པ་ཐ་རཱ་སི་མྷི ཨ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཀ་དཱ་ཙི པ་ན ཀ་མྨ་པ་ཐོ ཧོ་ཏི, ན ས་བྦ་དཱ་ཏི ཀ་མྨ་པ་ཐ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་ནི་ཡ་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཡ་དཱ པ་ན ཀ་མྨ་པ་ཐོ ཧོ་ཏི, ཏ་དཱ ཀ་མྨ་པ་ཐ་རཱ་སི་ས་ངྒ་ཧོ ན ནི་ཝཱ་རི་ཏོ་ཏི. ‘‘པ་ཉྩ སི་ཀྑཱ་པ་དཱ པ་རི་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎཱ ཨེ་ཝཱ’’ཏི ཨེ་ཏེ་ན ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཱ་དཱི་ནཾ ས་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱ་ཝ་ཝི་རོ་དྷཾ ‘‘ས་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ཏེ ས་ངྑཱ་རེ ཨེ་ཝ ཨཱ་ར་བྦྷ པ་ཝ་ཏྟི་ཏོ’’ཏི ས་ཡ་མེ་ཝ པ་རི་ཧ་རི་སྶ་ཏི. ‘‘ན་ཏྠི ས་ཏྟཱ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀཱ’’ཏི པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ དི་ཊྛི ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་དྷ་མྨ་ཝི་ས་ཡཱ་ཝཱ་ཏི ས་ངྑཱ་རཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཝི་པཱ་ཀ་ནི་སྶ་ནྡ་ཕ་ལཱ་ནི ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ ནི་ར་ཡཱ་དི་ཝི་པཱ་ཀ་དུ་གྒ་ཏ་ཏཱ་དཱི་ནི.
ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དཱི་ཧི པ་ན ཝི་ར་ཏི་ཡོཏི ཨེ་ཏཾ ཡཱ་ཧི ཝི་ར་ཏཱི་ཧི ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཙེ་ཏ་ནཱ ‘‘ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི, ཏཱ་ས་ཉྩ ཀ་མྨ་པ་ཐ་བྷཱ་ཝོ ཡུ་ཏྟོ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝ་ཀྑ་ཏི ‘‘པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ས་ཏྟ ཙེ་ཏ་ནཱ་པི ཝ་ཊྚ་ནྟི ཝི་ར་ཏི་ཡོ་པཱི’’ཏི. ཨ་ལླ་ས་ས་མཾ་སནྟི ཛཱི་ཝ་མཱ་ན་ཀ་ས་ས་མཾ་སཾ. ཝོ་རོ་པེ་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ ནཱ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མི. དུ་སྶཱི་ལྱཱ་དཱ་ར་མྨ་ཎཱ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎཱ. ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡཱ་དི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ ཀ་ཐཾ དུ་སྶཱི་ལྱཱ་དཱི་ནི པ་ཛ་ཧ་ནྟཱི་ཏི ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡ་ཐཱ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ན་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ…པེ… ཝི་ར་མ་ནྟ་སྶཱཏི ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཾ པ་ཛ་ཧ་ནྟ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན ཧི མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ ཝི་ར་ཏི ཨ་ཏྠི ཨ་ན་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དཱི་ཧེ་ཝ ཏ་པྤ་ཧཱ་ན་ཏོ.
ཀ་མྨ་པ་ཐ་སཾ་ས་ནྡ་ན་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཀ་མྨ་པ་ཐ་པྤ་ཏྟཱ་ནཾ དུ་སྶཱི་ལྱཱ་དཱི་ནཾ ཨ་སཾ་ཝ་རཱ་ནཾ ཏ་ཐཱ དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་ན་ཉྩ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐེ་ཧི ཀ་མྨ་པ་ཐ་པྤ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ ཙ སུ་སཱི་ལྱཱ་དཱི་ནཾ སཾ་ཝ་རཱ་ནཾ ཏ་ཐཱ སུ་ཙ་རི་ཏཱ་ན་ཉྩ ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐེ་ཧི ཨ་ཏྠ་ཏོ ནཱ་ན་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ནཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ཏེ་སཾ ཕ་སྶ་དྭཱ་རཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཝི་རོ་དྷ་བྷཱ་ཝེ་ན དཱི་པ་ནཾ ཀ་མྨ་པ་ཐ་སཾ་ས་ནྡ་ན་ནྟི ཀེ་ཙི ཝ་ད་ནྟི, ཏ་དེ་ཏཾ ཝི་ཙཱ་རེ་ཏ་བྦཾ. ན ཧི པ་ཉྩ་ཕ་སྶ་དྭཱ་ར་པ་ཉྩ་ཨ་སཾ་ཝ་ར་དྭཱ་ར་པ་ཉྩ་སཾ་ཝ་ར་དྭཱ་རེ་སུ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ཨ་སཾ་ཝ་རཱ་ནཾ སཾ་ཝ་རཱ་ན་ཉྩ ཀ་མྨ་པ་ཐ་ཏཱ ཨ་ཏྠི པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དཱི་ནཾ པ་ར་ས་ནྟ་ཀ་ཝ་ཏྠུ་ལོ་བྷ་པ་ར་ས་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎ་བྱཱ་པཱ་ད་ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་དི་ཊྛི་ཨཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཏེ་སུ དྭཱ་རེ་སུ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ. ཏི་ཝི་དྷ་ཀ་ཨཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་དཱི་ནི ཙ ཀ་མྨ་པ་ཐཱ་ཏི པཱ་ཀ་ཊཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཀིཾ ཏེ་སཾ ཀ་མྨ་པ་ཐེ་ཧི ནཱ་ན་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ནེ་ན, ན ཙ དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་ནཾ སུ་ཙ་རི་ཏཱ་ན་ཉྩ ཕ་སྶ་དྭཱ་རཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ཏྟི དཱི་པི་ཏཱ, ནཱ་པི ཨ་སཾ་ཝ་རཱ་ནཾ སཾ་ཝ་རཱ་ན་ཉྩ ཡ་ཏོ ཏེ་སཾ ཕ་སྶ་དྭཱ་རཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཝི་རོ་དྷ་བྷཱ་ཝེ་ན དཱི་པ་ནཱ སི་ཡཱ, ཀེ་ཝ་ལཾ པ་ན ཕ་སྶ་དྭཱ་རཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ཨ་སཾ་ཝ་རཱ་ནཾ སཾ་ཝ་རཱ་ན་ཉྩ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཱ་དི་ཏཱ དཱི་པི་ཏཱ. ཡ་དི ཙ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཀ་མྨ་པ་ཐ་སཾ་ས་ནྡ་ནཾ, ‘‘ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ པ་ཉྩ་ཕ་སྶ་དྭཱ་ར་ཝ་སེ་ན ནུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཀ་མྨ་པ་ཐ་སཾ་ས་ནྡ་ནཾ ན སི་ཡཱ. ཨེ་སཱ་པི ཚ་ཕ་སྶ་དྭཱ་རཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཝི་རོ་དྷ་དཱི་པ་ནཱ་ཏི ཙེ, ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ པ་ཀཱ་ར་ནྟ་རེ་ན ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ཐ ཝཱ’’ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ས་མུ་ཙྩ་ཡ་ཏྠེ ཙ ཨ་ཐ ཝཱ-ས་དྡེ ཀ་མྨ་པ་ཐ་པྤ་ཏྟཱ་ནེ་ཝ དུ་སྶཱི་ལྱཱ་དཱི་ནི ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཱ་དི་ནཱ་མེ་ཧི ཝ་ད་ནྟེ་ཧི མ་ནོ་ཀ་མྨ་སྶ ཚ་ཕ་སྶ་དྭཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ཏྟི ན ཝ་ཏྟ་བྦཱ. ན ཧི ཏཾ ཙ་ཀྑུ་དྭཱ་རཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི. ཡ་དི ཙ ཀ་མྨ་པ་ཐ་པྤ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ ཨ་སཾ་ཝ་རཱ་ད་ཡོ ག་ཧི་ཏཱ, དུ་ཙྩ་རི་ཏེ་ཧི ཨ་ཉྙེ་སཾ ཨ་སཾ་ཝ་རཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝཱ ཏེ་ས་ཉྩ ཏཾ་ཏཾ་ཀ་མྨ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘‘ཙོ་པ་ན་ཀཱ་ཡ་ཨ་སཾ་ཝ་ར་དྭཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣོ ཨ་སཾ་ཝ་རོ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ. ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནེ ཧི ཏ་སྨིཾ ས་ངྐ་རོ སི་ཡཱ, ཝ་ཙཱི་མ་ནོ་ཀ་མྨཱ་ནི་པི ཧི ཀཱ་ཡ་དྭཱ་རེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཏ་ཐཱ སེ་ས་དྭཱ་རེ་སུ་པི ཀ་མྨ་ནྟ་རཱ་ནཱི་ཏི.
ཨ་ཐ པ་ན དྭཱ་ར་ནྟ་རེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཾ ཀ་མྨ་ནྟ་ར་མྤི ཏཾ་དྭཱ་རི་ཀ་ཀ་མྨ་མེ་ཝ སི་ཡཱ, ‘‘ཏི་ཝི་དྷཾ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་མེ་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི, ‘‘ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ཙོ་པ་ན་ཀཱ་ཡ་ཨ་སཾ་ཝ་ར་དྭཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཝཱ་ཙཱ་ཨ་སཾ་ཝ་ར་དྭཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཙ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཙ ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷེ་ཡྻ. དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་ན་ཉྷི ཨ་ཉྙ་དྭཱ་ར་ཙ་ར་ཎཾ ཨ་ཏྠི, ན ཙ་སྶ དྭཱ་ར་ནྟ་རུ་པྤ་ནྣཾ ཀ་མྨ་ནྟ་རཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཏ་སྨཱ ཧེ་ཊྛཱ ཀ་མྨ་པ་ཐ་པྤ་ཏྟཱ་ནཾ ཨེ་ཝ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཱ་དི་བྷཱ་ཝ་སྶ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ སེ་སཱ་ན་ཉྩ ཏཾ་ཏཾ་དྭཱ་རུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྭཱ་ར་སཾ་ས་ནྡ་ནེ ཏཾ་ཏཾ་དྭཱ་ར་པ་ཀྑི་ཀ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཨི་དྷ ཀ་མྨ་པ་ཐཾ ཨ་པྤ་ཏྟཱ་ན་ཉྩ ཙེ་ཏ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཀ་མྨཱ་ན་ཉྩ ཨ་སཾ་ཝ་རཱ་ནཾ སཾ་ཝ་རཱ་ན་ཉྩ བྷ་ཛཱ་པི་ཡ་མཱ་ནཱ་ནཾ ཀ་མྨ་པ་ཐཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཱ་དི་ཏཱ་དཱི་པ་ནཾ, ཀ་མྨ་པ་ཐ་པྤ་ཏྟཱ་ནཾ ཏི་ཝི་དྷ་ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་དཱི་ནཾ ཏི་ཝི་དྷ་ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏཱ་དཱི་ན་ཉྩ དྭཱ་ར་ནྟ་ར་ཙ་ར་ཎེ་པི ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཱ་དི་བྷཱ་ཝཱ་ཝི་ཛ་ཧ་ན་དཱི་པ་ནཾ, ཡ་ཐཱ་པ་ཀཱ་སི་ཏཱ་ན་ཉྩ ཀ་མྨ་པ་ཐ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་པ་ཏྟཱ་ན་ཉྩ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཀུ་ས་ལ་ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཕ་སྶ་དྭཱ་རཱ་དཱི་ཧི ཨུ་པྤ་ཏྟི་པ་ཀཱ་ས་ན་ཉྩ ཀ་མྨ་པ་ཐ་སཾ་ས་ནྡ་ནཾ ནཱ་མ. ཀ་སྨཱ? ཨ་ཀ་མྨ་པ་ཐཱ་ནཾ ཀ་མྨ་པ་ཐེ་སུ ཀ་མྨ་པ་ཐཱ་ན་ཉྩ ཨ་ཀ་མྨ་པ་ཐེ་སུ ས་མཱ་ན་ནཱ་མ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན, ཀ་མྨ་པ་ཐཱ་ནཾ ཀ་མྨ་པ་ཐེ་སུ སཱ་མ་ཉྙ་ནཱ་མཱ་ཝི་ཛ་ཧ་ན་ཝ་སེ་ན, ཨུ་བྷ་ཡེ་ས་ཉྩ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན དྭཱ་རེ་སུ ཨེ་ཏྠ སཾ་ས་ནྡི་ཏ་ཏྟཱ.
ཏ་ཏྠ ཏི་ཝི་དྷ་ཀ་མྨ་དྭཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ཀ་མྨཱ་ནཾ ཉཱ་ཏ་ཀ་མྨ་བྷཱ་ཝ་ཏཱ་ཡ ཏཾ་ཏཾ་ཀ་མྨ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་ཝ་ཙ་ནཱི་ཡ་ཏྟཱ ཀ་མྨ་དྭཱ་རེ་སུ ཏེ་སཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཙ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ པ་ཉྩ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྭཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨ་སཾ་ཝ་རཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཝ་ཙ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ ཀ་མྨ་དྭཱ་ར་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྭཱ་རཱ་ནི ཝི་ར་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ‘‘པ་ཉྩ་ཕ་སྶ་དྭཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཧི ཨུ་པྤ་ནྣོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཡ་མྤི་དཾ ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི སུ་ཁཾ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ‘‘ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ནྡྷོ ཨ་ཏྠི ཀུ་ས་ལོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཙ པ་ཉྩ་ཕ་སྶ་དྭཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨ་སཾ་ཝ་རཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི་པ་རི་ཡཱ་ཡོ ཝུ་ཏྟོ, ན ཙ ‘‘ཡ་མི་དཾ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ ‘‘ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ས་ཧ་ཛཱ་ཏོ ཧི ཕ་སྶོ ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶོ’’ཏི་ཨཱ་དི (དྷ. ས. ༡ ཀ་མྨ་ཀ་ཐཱ; མ་ཧཱ་ནི. ཨ་ཊྛ. ༨༦). ཏེ་ན ཧི ཨ་སཾ་ཝ་རཱ་ནཾ སཾ་ཝ་རཱ་ན་ཉྩ ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶཱ་དཱི་ཧི ཨ་ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཏྟཱ མ་ནོ་ས་མྥ་སྶ་ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་ན་ཉྩ ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶ་དྭཱ་རཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ཏྟི དཱི་པི་ཏཱ་ཏི. ‘‘སོ ཧི ཀཱ་ཡ་དྭཱ་རེ ཙོ་པ་ནཾ པ་ཏྟོ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ‘‘ཙོ་པ་ན་ཀཱ་ཡ་ཨ་སཾ་ཝ་ར་དྭཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣོ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཙ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཀ་མྨ་པ་ཐ་པྤ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་སཾ་ཝ་ར་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཱ་དི་བྷཱ་ཝེ ཨཱ་པ་ནྣེ ‘‘ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་པ་ཝཱ་དེ་ན ནི་ཝ་ཏྟི ད་ཊྛ་བྦཱ. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ པུ་བྦེ ད་སྶི་ཏེ་སུ ཨ་སཾ་ཝ་ར་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡེ་སུ དུ་ཏི་ཡ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡེ་སུ ཙ ན ཀོ་ཙི ཝི་རོ་དྷོ. ན ཧི ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཱ་དི་བྷཱུ་ཏོ ཙོ་པ་ན་ཀཱ་ཡ་ཨ་སཾ་ཝ་རོ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཱ་དི ཧོ་ཏཱི་ཏི.
ཨ་ཀུ་ས་ལཾ མ་ནོ་ཀ་མྨཾ པ་ན ཚ་ཕ་སྶ་དྭཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏཾ ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་དྭཱ་རེ་སུ ཙོ་པ་ནཾ པ་ཏྟཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ ཧོ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཀིཾ ཏཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ མ་ནོ་ཀ་མྨཾ ནཱ་མ, ཧེ་ཊྛཱ ད་སྶི་ཏ་ན་ཡེ་ན ཙ ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་དྭཱ་རེ་སུ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཏི་ཝི་དྷཾ མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཙོ་པ་ནཾ ཨ་པྤ་ཏྟཾ ས་བྦཱ་ཀུ་ས་ལ་ཉྩ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཏ་སྶ ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨ་བྷཱ་ཝོ ན་ཏྠཱི་ཏི ‘‘ཙོ་པ་ན་པྤ་ཏྟཾ ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ན ཡུ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི? ནོ ན ཡུ་ཛྫ་ཏི ཙོ་པ་ན་པྤ་ཏྟཾ ཀཱ་ཡེ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཙ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཀ་མྨཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠ་སི་དྡྷི་ཏོ. ཀ་མྨཾ པ་ན ཧོ་ནྟཾ ཀིཾ ཀ་མྨཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི? མ་ནོ་ཀ་མྨ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཙོ་པ་ན་པྤ་ཏྟཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཀཱ་ཡ་དྭཱ་རེ ཝ་ཙཱི་དྭཱ་རེ ཙ མ་ནོ་ཀ་མྨཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ཏཾ-ས་དྡ་སྶ མ་ནོ་ཀ་མྨེ་ན ས་མྦ་ནྡྷཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཚ་ཕ་སྶ་དྭཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཡཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་ནྟི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཨུ་པྤཱ་ད་མ་ཏྟ་པ་རི་ཙྪི་ནྣེ་ན ས་མྦ་ནྡྷོ ཀཱ་ཏ་བྦོ. ཀིཾ པ་ན ཏ་ནྟི? ཀ་མྨ་ཀ་ཐཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཏྟཱ ཀ་མྨ་ནྟི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཏ་ཉྩ མ་ནོ་ས་མྥ་སྶ་དྭཱ་རེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ན་མྤི ཏི་ཝི་དྷཾ ཀ་མྨཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཡ་ཐཱ ཏཾ ཧོ་ཏི, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་དྭཱ་རེ་སུ ཙོ་པ་ནཾ པ་ཏྟ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ནི་ཡ་མ་སྶ ཨ་ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཙོ་པ་ན་པྤ་ཏྟི ཨུ་པ་ལ་ཀྑ་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨ་ནཱ་མ་སཱ་དྷི་ཀཱ་ཝ, ན པ་ན ས་བྦ་མྤི ཙོ་པ་ན་པྤ་ཏྟཾ ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨ་མེ་ཝ, ནཱ་པི ཀུ་ས་ལ་པ་ཀྑེ ཙོ་པ་ནཾ ཨ་པྤ་ཏྟཾ ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ སི་དྡྷོ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི.
ཨ་ཐ ཝཱ ཏནྟི ཏཾ ཚ་ཕ་སྶ་དྭཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཾ མ་ནོ་ཀ་མྨ་ནྟི ས་བྦཾ མ་ན་སཱ་པི ནི་པྥ་ཛྫ་མཱ་ནཾ ཀ་མྨཾ མ་ནོ་ཀ་མྨ་ནྟི ཙོ་ད་ཀཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝ་ད་ཏི, ན པུ་བྦེ ད་སྶི་ཏ་མ་ནོ་ཀ་མྨ་ནྟི. ཡོ ཧི པ་ར་སྶ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ‘‘མ་ན་སཱ ནི་པྥ་ཏྟི་ཏོ ས་བྦེ་ན མ་ནོ་ཀ་མྨེ་ནེ་ཝ བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ན ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨེ་ནཱ’’ཏི, ཏཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཏྟ་ཡ་ནི་ཡ་མཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཨི་ད་མཱ་ར་དྡྷཾ ‘‘ཏཾ ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་དྭཱ་རེ་སུ ཙོ་པ་ནཾ པ་ཏྟ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཨེ་ཏྠ ཙ ས་ངྐ་རཱ་བྷཱ་ཝོ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཀ་མྨ་ནྟི ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ཀ་མྨ་ས་དྡ་མ་ཏྟེ་ན ས་མྦ་ནྡྷཾ ཀ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟོ ཀ་མྨ་པྤ་བྷེ་དོ ཡ་ཐཱ ཧོ་ཏི, ཏཾ པ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ས་ངྐ་རོ ཙ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡོ་ཝ. ཡཾ པ་ན ཝ་ད་ནྟི ‘‘ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨ་ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ད་ཡོ ཡ་དཱ ཙེ་ཏ་ནཱ་པ་ཀྑི་ཀཱ ཧོ་ནྟི, ཏ་དཱ ཏཱ་ནི མ་ནོ་ཀ་མྨཱ་ནི ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཱ་ནི ཧོ་ནྟཱི’’ཏི, ཏ་ཉྩ ན, ཙེ་ཏ་ནཱ་པ་ཀྑི་ཀཱ་ནཾ མ་ནོ་ཀ་མྨ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝཱ. ཨ་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀ་ཏྟེ ཙ མ་ནོ་ཀ་མྨ་ཏཱ སུ་ཊྛུ་ཏ་རཾ ན་ཏྠི. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ ‘‘ཨ་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀཱ ཝཱ’’ཏི. ཏ་སྨཱ མ་ནོ་ཀ་མྨ་སྶ ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨ་ཏཱ ན ཝ་ཏྟ་བྦཱ. ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དི་ཀི་རི་ཡཱ་ཀཱ་རི་ཀཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ད་ཡོ མ་ནོ་ཀ་མྨཾ, ན པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དི་ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་ཀི་རི་ཡཱ་ཀཱ་རི་ཀཱ་ཡཱ་ཏི བྷི་ཡྻོ་པི ཏེ་སཾ མ་ནོ་ཀ་མྨ་ཏཱ་ཏི ན ཏེ་སཾ མ་ནོ་ཀ་མྨཱ་ནཾ ས་ཏཾ ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨ་ཏཱ ཝ་ཏྟ་བྦཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཀ་མྨཱ་ནཾ དྭཱ་རེ་སུ དྭཱ་རཱ་ན་ཉྩ ཀ་མྨེ་སུ ཨ་ནི་ཡ་ཏ་ཏྟཱ དྭཱ་ར་ནི་བ་ནྡྷ་ནཾ ན ཀ་ཏཾ. ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཀ་ཏེ་པི ཙ དྭཱ་ར་ནི་བ་ནྡྷ་ནེ ཡེ་སཾ དྭཱ་རཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨི་དཾ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏེ་སཾ ཏཾ་ཏཾ་དྭཱ་ར་ཀ་མྨ་པ་ཐཱ་ན་ཉྩ ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཡ་ཐཱ་བྷ་ཊྛ་པཱ་ལི༹་ཡཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཡ ཙ དཱི་པ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཏ་ཏྠ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཙི་ཏྟཾ ཏི་ཝི་དྷ་ཀ་མྨ་དྭཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱིཏི ཨི་དཾ མ་ནོ་ཀ་མྨ་དྭཱ་ར་བྷཱུ་ཏ་སྶ ཏེ་ན ས་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པྤ་ཏྟིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་ཐཱ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ཙི་ཏྟཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻ་ནྟི ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨེ་ཝ་མི་དྷཱ་པཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཙོ་པ་ན་དྭ་ཡ་ར་ཧི་ཏ་སྶ མ་ནོ་པ་བ་ནྡྷ་སྶ མ་ནོ་ཀ་མྨ་དྭཱ་ར་བྷཱ་ཝེ པ་ན ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ ན་ཏྠི.
ཀ་མྨ་པ་ཐ་སཾ་ས་ནྡ་ན་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
དྭཱ་ར་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨ་ཡཾ ཡོ་ཛ་ནཱཏི ‘‘རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཝཱ…པེ… དྷ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཝཱ’’ཏི ཨེ་ཏེ་ན ས་ཧ ‘‘ཡཾ ཡཾ ཝཱ པ་ནཱ’’ཏི ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཡཾ ས་མྦ་ནྡྷོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀོ པ་ནཱ་ཡཾ ས་མྦ་ནྡྷོ་ཏི? ཡེ་ན ཝ་ཙ་ནཱ་ནི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ས་མྦ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི, ཏཾ པུ་བྦཱ་པ་ར་ཝ་ཙ་ནེ པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨི་དྷ ཙ ས་བྦཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ་དི་ད་སྶ་ནཾ ‘‘རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཝཱ…པེ… དྷ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཝཱ’’ཏི ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ན་ནྟ་རཾ ‘‘ཡཾ ཡཾ ཝཱ པ་ནཱ’’ཏི ཨེ་ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནེ པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཡོ་ཛ་ནཱ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཏ་ཏྠ ‘‘རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཝཱ…པེ… དྷ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཝཱ ཨཱ་ར་བྦྷཱ’’ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན ཨཱ་པ་ནྣཾ དོ་སཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཏ་ནྣི་ཝ་ཏྟ་ན་ཝ་སེ་ན ‘‘ཡཾ ཡཾ ཝཱ པ་ནཱ’’ཏི ཨེ་ཏ་སྶ པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཧེ་ཊྛཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. དུ་ཏི་ཡེ ཨ་ཏྠ་ཝི་ཀ་པྤེ ‘‘ཡཾ ཡཾ ཝཱ་པ་ནཱ’’ཏི ཨེ་ཏེ་ན ཨ་པྤ་དྷཱ་ན་མྤི རཱུ་པཱ་དིཾ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ཏི. ན ཧི པ་དྷཱ་ན་སྶ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱ་ཝོ ཨ་ཏྠཱི་ཏི. ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནཱཏི ས་བྦཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ་དི་ན་ཡེ་ན. ‘‘ཧེ་ཊྛཱ ག་ཧི་ཏ་མེ་ཝ ག་ཧི་ཏ་ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནེ པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘རཱུ་པཾ ཝཱ…པེ… ཨི་དཾ ཝཱ ཨི་དཾ ཝཱ ཨཱ་ར་བྦྷཱ’ཏི ཀ་ཐེ་ཏུཾ ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨི་དཾ ཝཱ ཨི་དཾ ཝཱཏི ཨེ་ཏཾ ས་བྦཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ་དིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཀ་ཐི་ཏ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.