༡. ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་ཀ་ཎྜཾ

ཏི་ཀ་མཱ་ཏི་ཀཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ

ཨི་དཱ་ནི པ་ཊི་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་ཐཾ ཀཱ་ཏུཾ ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཨི་ཏི མེ…པེ… ཀ་ཐ་ནོ་ཀཱ་སོ ས་མྤ་ཏྟོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡཱཏི ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨ་པ་ད་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ.

༡. ས་བྦ་པ་དེ་ཧི ལ་དྡྷ་ནཱ་མོཏི ཏཱི་སུ་པི པ་དེ་སུ ཝེ་ད་ནཱ་ས་དྡ་སྶ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏྟཱ ཏེ་ན ལ་དྡྷ་ནཱ་མོ ས་བྦ་པ་དེ་ཧི ལ་དྡྷ་ནཱ་མོ ཧོ་ཏི. ན་ནུ སུ་ཁཱ་ཡ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ དྷ་མྨཱ་ཏི ཙ་ཏྟཱ་རི པ་དཱ་ནི, ཨེ་ཝཾ སེ་སེ་སུ་པཱི་ཏི དྭཱ་ད་སེ་ཏཱ་ནི པ་དཱ་ནི, ན ཏཱི་ཎཱི་ཏི ཝེ་ད་ནཱ་ས་དྡ་སྶ པ་ད་ཏྟ་ཡཱ་ཝ་ཡ་ཝ་ཏྟཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ས་བྦ་པ་དེ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩེ་ཡྻ, ན ཡུ་ཏྟཾ. ‘‘ཝེ་ད་ནཱ་ཡཱ’’ཏི ཧི ཝི་སུཾ པ་དཾ ན ཀ་སྶ་ཙི པ་ད་སྶ ཨ་ཝ་ཡ་ཝོ ཧོ་ཏི, ནཱ་པི སུ་ཁཱ་དི་པ་ད་བྷཱ་ཝཾ བྷ་ཛ་ཏཱི་ཏི ཏེ་ན ལ་དྡྷ་ནཱ་མོ ཀ་ཐཾ ས་བྦ་པ་དེ་ཧི ལ་དྡྷ་ནཱ་མོ སི་ཡཱ་ཏི? ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་པྤ་ཀཱ་ར་ཏྠ་ག་མ་ཀ་སྶ པ་ད་ས་མུ་དཱ་ཡ་སྶ པ་ད་ཏྟཱ. པ་ཛྫ་ཏི ཨ་ཝ་བུ་ཛ྄ཛྷཱི་ཡ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཧི པ་དཾ, ‘‘སུ་ཁཱ་ཡ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ དྷ་མྨཱ’’ཏི ཨེ་ཏེ་ན ཙ པ་ད་ས་མུ་དཱ་ཡེ་ན ཡ་ཐཱ་དྷི་པྤེ་ཏོ ཨ་ཏྠོ ས་མ་ཏྟོ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཏ་སྨཱ སོ པ་ད་ས་མུ་དཱ་ཡོ ‘‘པ་ད’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨི་ཏ་རེ་པི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏ་སྨཱ ཏེ་སཾ ཏི་ཎྞཾ ས་མུ་དཱ་ཡཱ་ནཾ ཨ་ཝ་ཡ་ཝེ་ན ལ་དྡྷ་ནཱ་མོ ས་བྦ་པ་དེ་ཧི ལ་དྡྷ་ནཱ་མོ་ཏི ཡུ་ཏྟོ.

ག་ནྠ་ཏོ ཙ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཙཱཏི ཨེ་ཏྠ ཧེ་ཏུ་པ་ད་ས་ཧེ་ཏུ་ཀ་པ་དཱ་དཱི་ཧི ས་མྦ་ནྡྷ་ཏྟཱ ག་ནྠ་ཏོ ཙ ཧེ་ཏུ་ཨ་ཏྠ་ས་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཏྠཱ་དཱི་ཧི ས་མྦ་ནྡྷ་ཏྟཱ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཙ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ས་མྦ་ནྡྷོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ས་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཧེ་ཏུ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དུ་ཀཱ ཧི ཧེ་ཏུ་དུ་ཀེ ཧེ་ཏཱུ་ཧི ས་མྦ་ནྡྷ་ཏྟཱ ཧེ་ཏུ་དུ་ཀ་ས་མྦ་ནྡྷཱ, ཧེ་ཏུ་ས་ཧེ་ཏུ་ཀ་དུ་ཀོ ཧེ་ཏུ་དུ་ཀ་ས་ཧེ་ཏུ་ཀ་དུ་ཀ་ས་མྦ་ནྡྷོ ཨུ་བྷ་ཡེ་ཀ་པ་ད་ཝ་སེ་ན. ཏ་ཐཱ ཧེ་ཏུ་ཧེ་ཏུ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དུ་ཀོ ཧེ་ཏུ་དུ་ཀ་ཧེ་ཏུ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དུ་ཀ་ས་མྦ་ནྡྷོ, ན་ཧེ་ཏུ་ས་ཧེ་ཏུ་ཀ་དུ་ཀོ ཨེ་ཀ་དྭི་པ་ད་ཝ་སེ་ན ཧེ་ཏུ་དུ་ཀ་ས་ཧེ་ཏུ་ཀ་དུ་ཀ་ས་མྦ་ནྡྷོ་ཏི. ཀ་ཎྞི་ཀཱ ཝི་ཡཱཏི པུ་པྥ་མ་ཡ་ཀ་ཎྞི་ཀཱ ཝི་ཡ. གྷ་ཊཱ ཝི་ཡཱཏི པུ་པྥ་ཧ་ཏྠ་ཀཱ་དཱི་སུ པུ་པྥཱ་དཱི་ནཾ ས་མཱུ་ཧོ ཝི་ཡ. ཀ་ཎྞི་ཀཱ་གྷ་ཊཱ་དཱི་སུ ཧི པུ་པྥཱ་དཱི་ནི ཝ་ཎྚཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ས་མྦ་ནྡྷཱ་ནི ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཏ་ཐཱ་ས་མྦ་ནྡྷ་ཏཱ ཨེ་ཏེ་སཾ དུ་ཀཱ་ནཾ ཝུ་ཏྟཱ. དུ་ཀ་སཱ་མ་ཉྙ་ཏོཏི ཨ་ཉྙེ་ཧི ཧེ་ཏུ་དུ་ཀཱ་དཱི་ཧི དུ་ཀ་ཝ་སེ་ན ས་མཱ་ན་བྷཱ་ཝཱ. ཨ་ཉྙེ་ཧཱིཏི སཱ་ར་མྨ་ཎ་དུ་ཀཱ་དཱི་ཧི. ཨ་ས་ངྒ་ཧི་ཏོ པ་དེ་སོ ཡེ་སཾ ཨ་ཏྠི, ཏེ ས་པྤ་དེ་སཱ. ཡེ་སཾ པ་ན ན་ཏྠི, ཏེ ནི་པྤ་དེ་སཱ.

‘‘ཀ་ཙྩི ནུ བྷོ་ཏོ ཀུ་ས་ལ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ པུ་ཙྪི་ཏ་མེ་ཝ་ཏྠཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཀ་ཏྭཱ པུ་ཙྪི་ཏུཾ ‘‘ཀ་ཙྩི བྷོ་ཏོ ཨ་ནཱ་མ་ཡ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ཀུ་ས་ལ་ས་དྡོ ཨ་ནཱ་མ་ཡ་ཏྠོ ཧོ་ཏི. བཱ་ཧི་ཏི་ཀ་སུ་ཏྟེ (མ. ནི. ༢.༣༦༡) བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་རཱ་ད་ཡོ ཝ་ཎྞེ་ནྟེ་ན དྷ་མྨ་བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀེ་ན ‘‘ཡོ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ ཨ་ན་ཝ་ཛྫོ’’ཏི ཀུ་ས་ལོ ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ ཝུ་ཏྟོ. ན ཧི བྷ་ག་ཝ་ཏོ སུ་ཁ་ཝི་པཱ་ཀཾ ཀ་མྨཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ས་བྦ་སཱ་ཝ་ཛྫ་ར་ཧི་ཏཱ ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་རཱ་ད་ཡོ ཀུ་ས་ལཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སཱུཏི ཙ བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་དྷ་མྨཱ ‘‘ཀུ་ས་ལཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ཏེ ཙ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་མ་གྒ་ཕ་ལ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ན ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན སུ་ཁ་ཝི་པཱ་ཀཱ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་ཏྠོ ཀུ་ས་ལ་ས་དྡོ. ཨ་ངྒ་པ་ཙྩ་ངྒཱ་ནནྟི ཀུ་ས་ལ་ས་དྡ་ཡོ་གེ་ན བྷུ་མྨ་ཏྠེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ, ཨ་ངྒ་པ་ཙྩ་ངྒཱ་ནཾ ཝཱ ནཱ་མ་ཀི་རི་ཡཱ་པ་ཡོ་ཛ་ནཱ་དཱི་སཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན་ཙྩ་གཱི་ཏ་སྶཱཏི ཙ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ བྷུ་མྨ་ཏྠེ, ན་ཙྩ་གཱི་ཏ་སྶ ཝི་སེ་སེ་སཱུ་ཏི ཝཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་མཱ་དཱ་ན་ཧེ་ཏུ ཨེ་ཝ་མི་དཾ པུ་ཉྙཾ པ་ཝ་ཌྜྷ་ཏཱི་ཏི པུ་ཉྙ་ཝི་པཱ་ཀ་ནི་བྦ་ཏྟ་ཀ་ཀ་མྨཾ ‘‘ཀུ་ས་ལ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. དྷ་མྨཱ ཧོ་ནྟཱིཏི སུ་ཉྙ་དྷ་མྨ་ཏྟཱ ས་བྷཱ་ཝ་མ་ཏྟཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝཾ དྷ་མྨེ་སུ དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶཱིཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི སུ་ཉྙ་ཏ་ཏྠོ དྷ་མྨ་ས་དྡོ ད་ཊྛ་བྦོ.

ས་ལ་ཡ་ནྟི…པེ… ཝི་དྡྷཾ་སེ་ནྟཱིཏི ཨེ་ཏྠ པུ་རི་མ་སྶ པུ་རི་མ་སྶ པ་ཙྪི་མཾ པ་ཙྪི་མཾ ཨ་ཏྠ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ས་ལ་ན་སྶ ཨ་ཏྠ་དཱི་པ་ནཱ་ནི ཙ་ལ་ནཱ་དཱི་ནི ཏཱི་ཎི ཏ་ད་ངྒ་པྤ་ཧཱ་ནཱ་དཱི་ཧི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ་ནི. ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ནྟཱ་ནེ ས་ཡ་མཱ་ནཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ རཱ་གཱ་དི་ཨ་སུ་ཙི་ས་མྤ་ཡོ་ག་ཏོ ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷ་དུ་ཀྑ་ཧེ་ཏུ་ཏོ ཙ ཀུ་ཙྪི་ཏེ་ན ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན ས་ཡ་ནྟི. ཉཱ་ཎ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ན་མྤི ཉཱ་ཎཾ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ས་བྦེ་པི ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཀུ་སེ་ན ཉཱ་ཎེ་ན པ་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦཱ་ཏི ཀུ་ས་ལཱ. ཨུ་པྤ་ནྣཾ་སཱ་ནུ་པྤ་ནྣཾ་ས་བྷཱ་གེ་སུ ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཨུ་བྷ་ཡ་བྷཱ་ག་ག་ཏཾ སཾ་ཀི་ལེ་ས་པ་ཀྑཾ པ་ཧཱ་ནཱ་ནུ་པྤཱ་ད་ནེ་ཧི ལུ་ན་ནྟི ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ན་དྭ་ཡཾ ཝི་ཡ.

ས་ཏྟཱ་དི་གཱ་ཧ་ཀཱ་ནཾ ཙི་ཏྟཱ་ནཾ གོ་ཙ་རཱ ས་ཏྟཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཡ་མཱ་ནཱ ན ནི་སྶ་བྷཱ་ཝཱ, ཀི་ནྟུ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་བྷཱ་ཝཾ དྷཱ་རེ་ནྟཱི་ཏི དྷ་མྨཱ. ན ཙ དྷཱ་རི་ཡ་མཱ་ན་ས་བྷཱ་ཝཱ ཨ་ཉྙོ དྷ་མྨོ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི. ན ཧི རུ་པྤ་ནཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཉྙེ རཱུ་པཱ་ད་ཡོ, ཀ་ཀྑ་ལཱ༹་དཱི་ཧི ཙ ཨ་ཉྙེ པ་ཐ་ཝཱི་ཨཱ་ད་ཡོ དྷ་མྨཱ ཝི་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི. ཨ་ཉྙ་ཐཱ པ་ན ཨ་ཝ་བོ་དྷེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ་ཏི ནཱ་མ་ཝ་སེ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཏཱ་ཝི་ཉྙཱ་ཏེ ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨེ ཨ་ཉྙེ ཝི་ཡ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ ས་བྷཱ་ཝཾ དྷཱ་རེ་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ས་པྤ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨེ་སུ ཝི་སེ་སཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘དྷཱ་རཱི་ཡ་ནྟི ཝཱ པ་ཙྩ་ཡེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. དྷཱ་རཱི་ཡ་ནྟཱིཏི ཨུ་པ་དྷཱ་རཱི་ཡ་ནྟི, ལ་ཀྑཱི་ཡ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.

ཨ་ཀུ་ས་ལཱཏི ཀུ་ས་ལ་པ་ཊི་སེ་དྷ་ན་མ་ཏྟཾ ཀུ་ས་ལཱ་བྷཱ་ཝ་མ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ ཏ་ད་ཉྙ་མ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ ཝཱ ཨེ་ཏཾ ན ཧོ་ཏི, ཀི་ནྟུ ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑ་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘མི་ཏྟ་པ་ཊི་པ་ཀྑཱ ཨ་མི་ཏྟཱ ཝི་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑ་ཝ་ཙ་ན་ཏཱ ཙ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ཏ་ཏི་ཡ་རཱ་སི་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཡ་དི ཧི ཀུ་ས་ལཱ་བྷཱ་ཝ་མ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ས་དྡོ, ཏེ་ན ན ཀོ་ཙི དྷ་མྨོ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ཝ་ཙ་ནེ་ནེ་ཝ ཙ ཏ་ཏི་ཡོ རཱ་སི ཝུ་ཏྟོ ན སི་ཡཱ, ཀུ་ས་ལཱ ཙེ་ཝ དྷ་མྨཱ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཱ ཙཱ་ཏི དུ་ཀོ་ཝཱ་ཡཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ན ཏི་ཀོ, ཨེ་ཝ་ཉྩ ས་ཏི ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ན ཀོ་ཙི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐ སི་ཡཱ, ‘‘ཨ་ན་བྱཱ་ཀ་ཏཱ’’ཏི ཙ ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཱ་ན་ཉྩ ཨ་བྷཱ་ཝ་མ་ཏྟ་ས་མྦྷ་ཝཱ, ཏ་སྨཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་མ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནེ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་བྷཱ་ཝ་མ་ཏྟཾ ཝི་ཡ ཀུ་ས་ལཱ་བྷཱ་ཝ་མ་ཏྟཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ན ཀོ་ཙི རཱ་སཱི་ཏི ‘‘ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཱ’’ཏི ཏ་ཏི་ཡོ རཱ་སི ན སི་ཡཱ. ཏ་ཏི་ཡ་རཱ་སི་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཀུ་ས་ལོ ཙ ཨེ་ཀོ རཱ་སཱི་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཏ་སྨཱ ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཝ་ཙ་ན་ཏཱ, ས་བྷཱ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎཱ་དི་ཨ་ཏྠེ་ན དྷ་མྨ་ས་དྡེ་ན ས་མཱ་ནཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ས་དྡ་སྶ ཀུ་ས་ལཱ་བྷཱ་ཝ་མ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ན་ཏཱ ན ཧོ་ཏི, ནཱ་པི ཏ་ད་ཉྙ་མ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ན་ཏཱ ཏ་ཏི་ཡ་རཱ་སི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨེ་ཝ. ཡ་དི ཧི ཀུ་ས་ལེ་ཧི ཨ་ཉྙེ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ ཙེ་ཏ་སི་ཀེ་ཧི ཨ་ཉྙེ ཨ་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ ཝི་ཡ, ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཝ་ཙ་ནེ་ཧི ས་བྦེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ས་ངྒ་ཧི་ཏ་སྶ ཏ་ཏི་ཡ་རཱ་སི་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཱ ཙེ་ཏ་སི་ཀ་དུ་ཀོ ཝི་ཡ ཨ་ཡ་ཉྩ དུ་ཀོ ཝ་ཏྟ་བྦོ སི་ཡཱ ‘‘ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ’’ཏི, ན ‘‘ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཱ’’ཏི ཏ་ཏི་ཡོ རཱ་སི ཝ་ཏྟ་བྦོ, ཝུ་ཏྟོ ཙ སོ, ཏ་སྨཱ ན ཏ་ད་ཉྙ་མ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ས་དྡོ, པཱ་རི་སེ་སེ་ན ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑེ་སུ ཨ-ཀཱ་ར་སྶ པ་ཡོ་ག་ད་སྶ་ན་ཏོ ལོ་ཀེ ‘‘ཨ་མི་ཏྟཱ’’ཏི སཱ་ས་ནེ ‘‘ཨ་ལོ་བྷོ’’ཏི ཨི་དྷཱ་པི ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑ་ཝ་ཙ་ན་ཏཱ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ས་དྡ་སྶ སི་དྡྷཱ, ཏ་ཏྠ ནི་རུ་ལ༹ྷ་ཏྟཱ ཙ ན ཨི་ཏ་ར་ཝ་ཙ་ན་ཏཱ, ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱ་ཝོ ཙ ཝི་རུ་དྡྷ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ ཏ་པྤ་ཧེ་ཡྻ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, ན ཀུ་ས་ལ་ཝི་ནཱ་ས་ན་ཏོ. ན ཧི ཀུ་ས་ལཱ ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ཧི པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ, མ་ཧཱ་བ་ལ་ཝ་ཏཱ་ཡ པ་ན ཀུ་ས་ལཱ་ཡེ་ཝ པ་ཡོ་ག་ནི་པྥཱ་དི་ཏཱ ས་དཱ་ནུ་ས་ཡི་ཏེ ཨ་ཀུ་ས་ལེ ཏ་ད་ངྒ་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན པ་ཛ་ཧ་ནྟཱི་ཏི.

ན བྱཱ་ཀ་ཏཱཏི ཨ་ཀ་ཐི་ཏཱ. ཀ་ཐཾ པ་ནེ་ཏེ ཨ་ཀ་ཐི་ཏཱ ཧོ་ནྟི, ན་ནུ ‘‘སུ་ཁཱ་ཡ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཏི་ཀ་དུ་ཀ་པ་དེ་ཧི ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དི་ཝ་ཙ་ནེ་ཧི ཕ་སྶཱ་དི་ཝ་ཙ་ནེ་ཧི ཙ ཀ་ཐི་ཏཱ་ཏི? ནོ ན ཀ་ཐི་ཏཱ, ཏཱ་ནི པ་ན ཝ་ཙ་ནཱ་ནི ཨི་དྷ ཨ་ན་དྷི་པྤེ་ཏཱ་ནི ཨ་ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་ན་ནུ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ. ན ཧི ‘‘སུ་ཁཱ་ཡ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ དྷ་མྨཱ’’ཏི་ཨཱ་དིཾ ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ན ཏཱ་ནི ཨི་དྷ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི ཏ་བྦ་ཙ་ནཱི་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཀ་ཐི་ཏ་ཏཱ ན ཧོ་ཏི, ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི པ་ན ཨི་དྷ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི ཏ་བྦ་ཙ་ནཱི་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཀ་ཐི་ཏ་ཏཱ ཉཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ‘‘ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཀ་ཐི་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ན བྱཱ་ཀ་ཏཱཏི ཝཱ ཨ་ཝི་པཱ་ཀཱ, ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ཝ་ཙ་ནེ་ནེ་ཝ ཙ ཨ་ཝི་པཱ་ཀ་ཏྠཱ ཉཱ་ཡ་ནྟི. ན ཧི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝ་ཙ་ནཾ ཉཱ་པ་ཀ་སཱ་དྷ་ནཱི་ཡཾ, ཨཱ་ས་ཡཱ་ནུ་ས་ཡ་ཙ་རི་ཡཱ་དི་ཀུ་ས་ལེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཡེ་སཾ ཨ་ཝ་བོ་དྷ་ན་ཏྠཾ དྷ་མྨཱ ཝུ་ཏྟཱ ཏེ་སཾ ཝ་ཙ་ནཱ་ན་ནྟ་རཾ ཏ་ད་ཏྠ་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཏོ, པ་ཙྪི་མེ་ཧི པ་ན ཡ་ཐཱ ཏེ་སཾ ཨ་ཝ་བོ་དྷ་ན་ཏྠཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཏཾ ཏཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཡ་ཐཱ ཙ ཏེ་ཧི ཏ་ད་ཏྠོ པ་ཊི་ཝི་དྡྷོ, ཏཾ ས་བྦཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ པ་ཡི་རུ་པཱ་སི་ཏྭཱ སུ་ཏྭཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཀཱ་ར་ཎཾ ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཀ་ཐི་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཡོ ཙ ཝ་དེ་ཡྻ ‘‘ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཀ་ཐི་ཏ་ཏྟཱ, ཀུ་ས་ལཱ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཱ་ཏི ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟི, ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཀ་ཐི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་པཱི’’ཏི, སོ་པི ‘‘ཨ་ཉྙཱ་པ་ཀ་སཱ་དྷ་ནཱི་ཡ་ཝ་ཙ་ནོ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི ནི་ཝཱ་རེ་ཏ་བྦོ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཝ་ཙ་ན་ཝ་ཙ་ནཱི་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཀ་ཐི་ཏ་སྶ ཙ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ན ཧི ཨ་ཝི་པཱ་ཀ་ཝ་ཙ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ ཀུ་ས་ལ་ཝ་ཙ་ན་ཉྩ ཨ་ཝུ་ཏྟཾ, ཡ་ཏོ ཨ་ཝི་པཱ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་སྶ ཨ་དྷི་ཀ་ཏ་བྷཱ་ཝོ ཀུ་ས་ལ་སྶ ཙ ཏ་བྦ་ཙ་ནཱི་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཀ་ཐི་ཏ་བྷཱ་ཝོ སི་ཡཱ, ཏ་སྨཱ ན ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ཏཱ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ན་ཉྩ ཨ་ན་བྱཱ་ཀ་ཏ་བྷཱ་ཝེ ཡོ་ཛ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ.

ཨ་ཐ ཝཱ ཝི-ས་དྡོ ཝི་རོ་དྷ་ཝ་ཙ་ནོ, ཨཱ-ས་དྡོ ཨ་བྷི་མུ་ཁ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཀཱ་ས་ནོ, ཏ་སྨཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཝི་རོ་དྷཱ་བྷི་མུ་ཁཱ ཀ་ཏཱ, ལ་ཀྑ་ཎ་ཝི་རོ་དྷ་ཏོ ཝི་ནཱ་ས་ཀ་ཝི་ནཱ་སི་ཏ་བྦ་ཏོ ཙཱ་ཏི བྱཱ་ཀ་ཏཱ, ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཱ. ན བྱཱ་ཀ་ཏཱ་ཏི ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཱ. ཏེ ཧི ལ་ཀྑ་ཎ་ཏོ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཱ ཝི་ཡ ཝི་རུ་དྡྷཱ ན ཧོ་ནྟི. ན ཧི ཨ་ཝི་པཱ་ཀ་ཏཱ དུ་ཀྑ་ཝི་པཱ་ཀ་ཏཱ ཝི་ཡ སུ་ཁ་ཝི་པཱ་ཀ་ཏཱ་ཡ སུ་ཁ་ཝི་པཱ་ཀ་ཏཱ ཝི་ཡ ཙ དུ་ཀྑ་ཝི་པཱ་ཀ་ཏཱ་ཡ སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་ཝི་པཱ་ཀ་ཏཱ་ཧི ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ནཱ་པི ཏེ ཀི་ཉྩི པ་ཛ་ཧ་ནྟི, ན ཙ ཏེ ཀེ་ན་ཙི པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྟ་ནོ་མ་ཏི.

ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་སུ་ཁ་ཝི་པཱ་ཀ་ལ་ཀྑ་ཎཱཏི ཨེ་ཏྠ ན་ཏྠི ཨེ་ཏེ་སཾ ཨ་ཝ་ཛྫ་ནྟི ཨ་ན་ཝ་ཛྫཱ, ག་ར་ཧི་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝ་ར་ཧི་ཏཱ ནི་དྡོ་སཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ན ནེ་སཾ ཨ་ག་ར་ཧི་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི, ན གཱ་ར་ཡ྄ཧ་ཝི་ར་ཧ་མ་ཏྟཾ. ཨ་ཉྙེ་པི ཨ་ཏྠི ནི་དྡོ་སཱ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཱ་ཏི ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་ཝ་ཙ་ན་མ་ཏྟེ་ན ཏེ་ས་མྤི ཀུ་ས་ལ་ཏཱ་པ་ཏྟི་དོ་སཾ དི་སྭཱ ཏཾ པ་རི་ཧ་རི་ཏུཾ སུ་ཁ་ཝི་པཱ་ཀ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨཱ་ཧ. ཨ་ཝ་ཛྫ་པ་ཊི་པ་ཀྑཱ ཝཱ ཨི་དྷ ཨ་ན་ཝ་ཛྫཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཱ, ན བཱ་ཧི་ཏི་ཀ་སུ་ཏྟེ (མ. ནི. ༢.༣༦༡) ཝི་ཡ པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷཱ་ཝ་ཛྫཱ ཝི་ར་ཧི་ཏཱ་ཝ་ཛྫ་མ་ཏྟཱ ཝཱ, ཏ་སྨཱ ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨ་ཝ་ཛྫ་ཝི་ནཱ་ས་ན་བྷཱ་ཝོ ད་སྶི་ཏོ. ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏེ་ཧི པ་ན ཝི་སི་ཊྛཾ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ ས་ཝི་པཱ་ཀ་ཏཱ་ལ་ཀྑ་ཎ་ནྟི ཏ་སྨིཾ ལ་ཀྑ་ཎེ ཝི་སེ་ས་ད་སྶ་ན་ཏྟཾ སུ་ཁ་ཝི་པཱ་ཀ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཝོ་ཙ. སི་དྡྷོ ཧི པུ་རི་མེ་ནེ་ཝ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་བྱཱ་ཀ་ཏེ་ཧི ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ཝི་སེ་སོ་ཏི. སུ་ཁོ ཝི་པཱ་ཀོ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི སུ་ཁ་ཝི་པཱ་ཀཱ. ཏེ་ན ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ སཱ་མ་ཉྙེ ཝི་པཱ་ཀ་དྷ་མྨ་བྷཱ་ཝེ སུ་ཁ་ཝི་པཱ་ཀ་ཝི་པ་ཙྩ་ན་ས་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི, ན ཏེ་སཾ སུ་ཁ་ཝི་པཱ་ཀ་ས་བྦྷཱ་ཝ་མེ་ཝ. ཨ་ན་ཝ་ཛྫཱ ཙ ཏེ སུ་ཁ་ཝི་པཱ་ཀཱ ཙཱ་ཏི ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་སུ་ཁ་ཝི་པཱ་ཀཱ. ཀུ་ས་ལཱ ལ་ཀྑཱི་ཡ་ནྟི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ལ་ཀྑ་ཎཾ, ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་སུ་ཁ་ཝི་པཱ་ཀ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་སུ་ཁ་ཝི་པཱ་ཀ་ལ་ཀྑ་ཎཱ. ན་ནུ ཏེ ཨེ་ཝ ཀུ་ས་ལཱ ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་སུ་ཁ་ཝི་པཱ་ཀཱ, ཀ་ཐཾ ཏེ ས་ཡ་མེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ ལ་ཀྑ་ཎཾ ཧོ་ནྟཱི་ཏི? ཝི་ཉྙཱ་ཏཱ་ཝི་ཉྙཱ་ཏ་ས་དྡ་ཏྠ་བྷཱ་ཝེ་ན ལ་ཀྑ་ཎ་ལ་ཀྑི་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝ་ཡུ་ཏྟི་ཏོ. ཀུ་ས་ལ་ས་དྡ་ཏྠ་ཝ་སེ་ན ཧི ཨ་ཝི་ཉྙཱ་ཏཱ ཀུ་ས་ལཱ ལ་ཀྑི་ཏ་བྦཱ ཧོ་ནྟི, ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་སུ་ཁ་ཝི་པཱ་ཀ་ས་དྡ་ཏྠ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཏཱ ལ་ཀྑ་ཎ་ནྟི ཡུ་ཏྟ་མེ་ཏཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ལ་ཀྑཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ལ་ཀྑ་ཎཾ, ས་བྷཱ་ཝོ. ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་སུ་ཁ་ཝི་པཱ་ཀཱ ཙ ཏེ ལ་ཀྑ་ཎ་ཉྩཱ་ཏི ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་སུ་ཁ་ཝི་པཱ་ཀ་ལ་ཀྑ་ཎཱ, ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་སུ་ཁ་ཝི་པཱ་ཀཱ ཧུ་ཏྭཱ ལ་ཀྑི་ཡ་མཱ་ནཱ ས་བྷཱ་ཝཱ ཀུ་ས་ལཱ ནཱ་མཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.

ཨ་ཐ ཝཱ ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་ཏྟཾ ཨཱ་ཧ, སུ་ཁ་ཝི་པཱ་ཀ་ཝ་ཙ་ནེ་ན སུ་ཁ་ཝི་པཱ་ཀ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་ཉྩ སུ་ཁ་ཝི་པཱ་ཀོ ཙ ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་སུ་ཁ་ཝི་པཱ་ཀཾ, ཏཾ ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨེ་ཏེ་སཾ ཀ་ར་ཎ་ཏྠེ ཙ ཀ་མྨ་ཏྠེ ཙ ལ་ཀྑ་ཎ་ས་དྡེ ས་བྷཱ་ཝ་བྷཱུ་ཏ་ནྟི ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་སུ་ཁ་ཝི་པཱ་ཀ་ལ་ཀྑ་ཎཱ, ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་སུ་ཁ་ཝི་པཱ་ཀ་ས་བྷཱ་ཝེ་ན ལ་ཀྑི་ཡ་མཱ་ནཱ ཏཾ་ས་བྷཱ་ཝ་ཝ་ནྟོ ཙ ཀུ་ས་ལཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་ཝ་ཙ་ནེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་སུ་ཁ་ཏཾ ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ད་སྶེ་ཏི, སུ་ཁ་ཝི་པཱ་ཀ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཝི་པཱ་ཀ་སུ་ཁ་ཏཾ. པུ་རི་མ་ཉྷི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཝ་ཏྟི་ས་བྷཱ་ཝ་ཝ་སེ་ན ལ་ཀྑ་ཎ་ཏཱ་ཝ་ཙ་ནཾ, པ་ཙྪི་མཾ ཀཱ་ལ་ནྟ་རེ ཝི་པཱ་ཀུ་པྤཱ་ད་ན་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི. ཏ་ཐཱ པུ་རི་མེ་ན ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ཨ་ཏྟ་སུ་དྡྷིཾ ད་སྶེ་ཏི, པ་ཙྪི་མེ་ན ཝི་སུ་དྡྷ་ཝི་པཱ་ཀ་ཏཾ. པུ་རི་མེ་ན ཙ ཀུ་ས་ལཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏི, པ་ཙྪི་མེ་ན ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་ཝི་པཱ་ཀ་ཏྟ་དཱི་པ་ཀ་ཏྟཱ པ་ཙྪི་མ་སྶ. པུ་རི་མེ་ན ཝཱ ཝ་ཛྫ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏོ ཀི་ཙྩ་ཊྛེ་ན ར་སེ་ན ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་དྡྷཾ་ས་ན་ར་ས་ཏཾ དཱི་པེ་ཏི, པ་ཙྪི་མེ་ན ས་མྤ་ཏྟི་ཨ་ཏྠེ་ན ཨི་ཊྛ་ཝི་པཱ་ཀ་ར་ས་ཏཾ. པུ་རི་མེ་ན ཙ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ཀཱ་ར་ཊྛེ་ན པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནེ་ན ཝོ་དཱ་ན་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི, པ་ཙྪི་མེ་ན ཕ་ལ་ཏྠེ་ན སུ་ཁ་ཝི་པཱ་ཀ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཏཾ. པུ་རི་མེ་ན ཙ ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཾ ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི. ཏ་ཏོ ཧི ཏེ ཨ་ན་ཝ་ཛྫཱ ཛཱ་ཏཱ་ཏི. པ་ཙྪི་མེ་ན ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ཨ་ཉྙེ་སཾ པ་ད་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏེ ཧི སུ་ཁ་ཝི་པཱ་ཀ་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ ཧོ་ནྟཱི་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ སུ་ཁ་ཝི་པཱ་ཀ་ས་དྡེ སུ་ཁ་ས་དྡོ ཨི་ཊྛ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ད་ཊྛ་བྦོ. ཨི་ཊྛ་ཙ་ཏུ་ཀྑ་ནྡྷ་ཝི་པཱ་ཀཱ ཧི ཀུ་ས་ལཱ, ན སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱ་ཝི་པཱ་ཀཱ་ཝ. ས་ངྑཱ་ར་དུ་ཀྑོ་པ་ས་མ་སུ་ཁ་ཝི་པཱ་ཀ་ཏཱ་ཡ ཙ ས་མྦྷ་ཝོ ཨེ་ཝ ན་ཏྠི. ན ཧི ཏཾ་ཝི་པཱ་ཀོ་ཏི. ཡ་དི པ་ན ཝི་པཱ་ཀ་ས་དྡོ ཕ་ལ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཝ་ཙ་ནཾ, ནི་སྶ་ནྡ་ཝི་པཱ་ཀེ་ན ཨི་ཊྛ་རཱུ་པེ་ནཱ་པི སུ་ཁ་ཝི་པཱ་ཀ་ཏཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ.

སཱ་ཝ་ཛྫ་དུ་ཀྑ་ཝི་པཱ་ཀ་ལ་ཀྑ་ཎཱཏི ཨེ་ཏྠ ཙ ཝུ་ཏྟ་ཝི་དྷི་ཨ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཨ་ཏྠོ ཙ ཡོ་ཛ་ནཱ ཙ ཡ་ཐཱ་ས་མྦྷ་ཝཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཝི་པཱ་ཀཱ་ར་ཧ་ཏཱ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ལ་ཀྑ་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཏྟཱ, ཏ་བྦྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཀ་ཐི་ཏཱ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཱ ཨ་ཝི་པཱ་ཀཱ་ར་ཧ་ས་བྷཱ་ཝཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཝི་པཱ་ཀ་ལ་ཀྑ་ཎཱ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཱ’’ཏི. ཡ་ཐེ་ཝ ཧི སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་ཝི་པཱ་ཀཱ་ར་ཧཱ སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་ཝི་པཱ་ཀཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏཱ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ཝུ་ཏྟཱ, ཨེ་ཝ་མི་དྷཱ་པི ཨ་ཝི་པཱ་ཀཱ་ར་ཧཱ ཨ་ཝི་པཱ་ཀཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏཱ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཱ་ནཾ ཝུ་ཏྟཱ. ཏ་སྨཱ ‘‘ཨ་ཧོ་སི ཀ་མྨཾ ནཱ་ཧོ་སི ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀོ ན བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀོ ན་ཏྠི ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀོ, ཨ་ཏྠི ཀ་མྨཾ ན་ཏྠི ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀོ ན བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀོ, བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ཀ་མྨཾ ན བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀོ’’ཏི (པ་ཊི. མ. ༡.༢༣༤) ཨེ་ཝཾ་པ་ཀཱ་རཱ་ནཾ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་བྷཱ་ཝཱ་ནཱ་པ་ཏྟི ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་བྷཱ་ཝཱ་པ་ཏྟི ཝཱ ན ཧོ་ཏི. ན ཧི ཏེ སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་ཝི་པཱ་ཀཱ་ར་ཧཱ ན ཧོ་ནྟི ཝི་པཱ་ཀ་དྷ་མྨ་ཏྟཱ, ཨ་ཝི་པཱ་ཀཱ་ར་ཧཱ ཝཱ ན ཧོ་ནྟི ཨ་ཝི་པཱ་ཀ་དྷ་མྨ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝཱ་ཏི.

ཀུ་ས་ལཱ་ཏི ཝཱ དྷ་མྨཱ་ཏི ཝཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཱིཏི ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨ་པ་དཱ་ནི དྭེ, ཨ་ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨ་པ་དཱ་ནི དྭེ, ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་དྷ་མྨ་པ་དཱ་ནི དྭེ་ཏི. ཨེ་ཀ་ཏྠ་ནཱ་ན་ཏྠཱ་ནཱིཏི ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ དྭི་ནྣཾ དྭི་ནྣཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཱ་པེ་ཀྑཾ ཨེ་ཀ་ཏྠ་ནཱ་ན་ཏྠ་ཏཾ ཙོ་དེ་ཏི, ན ཚ་ནྣཾ. དོ་ས་མེ་ཏྠ ཝ་ཏྟུ་ཀཱ་མོ ཙོ་ད་ཀོ པུ་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཉ་ཏྭཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཀི་ཉྩེ་ཏྠཱ’’ཏི. ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཀ་ཏྠ་ནཱ་ན་ཏྠ་ཏཱ་ཡཾ ཀི་ཉྩི ཝ་ཏྟ་བྦཾ ཨ་ས་མ་ཏྟཱ ཏེ ཙོ་ད་ནཱ, ཨ་ཝ་སི་ཊྛཾ ཏཱ་ཝ བྲཱུ་ཧཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཡ་དི ཨེ་ཀ་ཏྠཱ་ནི ཨི་ནྡ་ས་ཀྐ་ས་དྡཱ་ནཾ ཝི་ཡ ས་དྡ་མ་ཏྟེ ཨེ་ཝ བྷེ་དོ, ཨེ་ཝཾ ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨ་ས་དྡཱ་ནཾ, ན ཨ་ཏྠེ་ཏི. ཡ་ཐཱ ‘‘ཨི་ནྡོ ས་ཀྐོ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཨི་ནྡོ ཨི་ནྡོ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ས་དི་སཾ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ‘‘ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ’’ཏི ཨི་དཾ ཝ་ཙ་ནཾ ‘‘ཀུ་ས་ལཱ ཀུ་ས་ལཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ས་དི་སཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨི་ཏ་རེ་སུ་པི ‘‘ཨ་ཀུ་ས་ལཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ས་དི་ས་ཏཱ ‘‘ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཱ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ས་དི་ས་ཏཱ ཙ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ. ཨ་ཐ ནཱ་ན་ཏྠཱ་ནི, ཨི་ནྡ་ཀུ་ཝེ་ར་ས་དྡཱ་ནཾ ཝི་ཡ ས་དྡ་ཏོ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཙ ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨ་ས་དྡཱ་ནཾ བྷེ་དོ, ཏ་ཐཱ ཨ་ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨ་ས་དྡཱ་དཱི་ན་ནྟི ཚ་ཧི པ་དེ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི པ་དེ་ཧི ཙ ཚ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཙ ཨ་ཏྠཱ བྷི་ནྣཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཀུ་ས་ལ་ཏྟི་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཀུ་ས་ལ་ཚ་ཀྐཱ་དི་བྷཱ་ཝོ, ཧེ་ཏུ་དུ་ཀཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཧེ་ཏུ་ཙ་ཏུ་ཀྐཱ་དི་བྷཱ་ཝོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི.

ན་ནུ ཏི་ཎྞཾ དྷ་མྨ་ས་དྡཱ་ནཾ ཏི་ཎྞཾ ཨི་ནྡ་ས་དྡཱ་ནཾ ཝི་ཡ རཱུ་པཱ་བྷེ་དཱ ཨ་ཏྠཱ་བྷེ་དོ་ཏི ཚ་ཀྐ་བྷཱ་ཝོ ན བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ་མི་དཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ ‘‘ཏི་ཀ་དུ་ཀཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་ཀྐ་ཏི་ཀ་བྷཱ་ཝོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི, ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏི་ཎྞཾ དྷ་མྨ་ས་དྡཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ཏྠཱ་ནཾ ཏི་ཎྞཾ ཨི་ནྡ་ས་དྡཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཝ་ཙ་ནེ པ་ཡོ་ཛ་ནཱ་བྷཱ་ཝཱ ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ ཏེ་སཾ མཱ་ས་ས་དྡཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཨ་བྷི་ནྣ་རཱུ་པཱ་ན་ཉྩ ཨ་ཏྠ་བྷེ་དོ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི, ཨེ་ཝ་མ་པི ཡ་ཐཱ ཨེ་ཀོ མཱ་ས་ས་དྡོ ཨ་བྷི་ནྣ་རཱུ་པོ ཀཱ་ལཾ ཨ་པ་ར་ཎྞ་ཝི་སེ་སཾ སུ་ཝ་ཎྞ་མཱ་ས་ཉྩ ཝ་ད་ཏི, ཨེ་ཝཾ དྷ་མྨ་ས་དྡོ་པི ཨེ་ཀོ བྷི་ནྣེ ཨ་ཏྠེ ཝ་ཏྟུ་མ་ར་ཧ་ཏཱི་ཏི ཀཱ་ལཱ་དཱི་ནཾ མཱ་ས་པ་ད་ཏྠ་ཏཱ་ཡ ཝི་ཡ ཏ་བྦ་ཙ་ནཱི་ཡ་བྷི་ནྣ་ཏྠཱ་ནཾ དྷ་མྨ་པ་ད་ཏྠ་ཏཱ་ཡ ཨ་བྷེ་དོ་ཏི ཙ་ཏུ་ཀྐ་ཏི་ཀ་བྷཱ་ཝོ ཨེ་ཝ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི, ནཱ་པ་ཛྫ་ཏི ཨེ་ཀ་སྶ ས་དྡ་སྶ ཛཱ་ཏི་གུ་ཎ་ཀི་རི་ཡཱ་བྷི་ནྣཱ་ནཾ ཨ་ན་བྷི་དྷཱ་ན་ཏོ. ན ཧི མཱ་ས-ས་དྡོ ཨེ་ཀོ ཛཱ་ཏི་བྷི་ནྣཱ་ནཾ ཀཱ་ལཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ་ན ས་རཱུ་པེ་ཀ་སེ་སཾ ཝཱ་ཙ་ཀོ ཧོ་ཏི. ཨི་དྷ ཙ ཡ་དི ས་རཱུ་པེ་ཀ་སེ་སོ ཀ་ཏོ སི་ཡཱ, དུ་ཏི་ཡོ ཏ་ཏི་ཡོ ཙ དྷ་མྨ-ས་དྡོ ན ཝ་ཏྟ་བྦོ སི་ཡཱ, ཝུ་ཏྟོ ཙ སོ, ཏ་སྨཱ ཀུ་ས་ལཱ་དི-ས་དྡཱ ཝི་ཡ ཨ་བྷི་ནྣ་ཀུ་ས་ལཱ་དི་ཛཱ་ཏཱི་སུ རཱུ་པ་སཱ་མ་ཉྙེ་པི མཱ་ས-ས་དྡཱ ཝི་ཡ ཏ་ཡོ ཝི་ནི་ཝ་ཏྟ་ཨ་ཉྙ་ཛཱ་ཏཱི་སུ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ ཏ་ཡོ དྭེ ཙ དྷ་མྨ-ས་དྡཱ ཨཱ་པ་ནྣཱ་ཏི ཏི་ཀ་དུ་ཀཱ་ནཾ ཚ་ཀྐ་ཙ་ཏུ་ཀྐ་བྷཱ་ཝོ ཨེ་ཝ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི.

པ་དཱ་ན་ཉྩ ཨ་ས་མྦ་ནྡྷོཏི ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨ་པ་དཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨ་པ་དཱ་ནཾ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་དྷ་མྨ་པ་དཱ་ན་ཉྩ ཨ་ས་མྦ་ནྡྷོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. དྭི་ནྣཾ དྭི་ནྣ་ཉྷི ཨི་ཙྪི་ཏོ ས་མྦ་ནྡྷོ, ན ས་བྦེ་སཾ ཚ་ནྣཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཝཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ནྟི. ཨི་དཾ པ་ན ཀ་སྨཱ ཙོ་དེ་ཏི, ན་ནུ ནཱ་ན་ཏྠ་ཏྟེ ས་ཏི ཨ་ཏྠ་ནྟ་ར་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནེ་སུ དྷ་མྨ-ས་དྡེ་སུ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཱ་བྱཱ་ཀ་ཏ-ས་དྡཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཨ་ས་མྦ་ནྡྷོ ཝུ་ཏྟོ ཡུ་ཏྟོ ཨེ་ཝཱ་ཏི? ས་ཙྩ་མེ་ཏཾ, ཨ་ས་མྦ་ནྡྷཾ པ་ན སི་དྡྷཾ ཀ་ཏྭཱ པུ་རི་མ་ཙོ་ད་ནཱ ཀ་ཏཱ ‘‘ཏི་ཀ་དུ་ཀཱ་ནཾ ཚ་ཀྐ་ཙ་ཏུ་ཀྐ་བྷཱ་ཝོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི, ཨི་དྷ པ་ན ཏཾ ཨ་ས་མྦ་ནྡྷཾ སཱ་དྷེ་ཏུཾ ཨི་དཾ ཙོ་དི་ཏ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཡོ་ཛ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ – ཡ་དི པ་ན ཚ་ཀྐ་ཙ་ཏུ་ཀྐ་བྷཱ་ཝཾ ན ཨི་ཙྪ་སི, པ་དཱ་ནཾ ས་མྦ་ནྡྷེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན, སོ ཙ ས་མཱ་ན་ཝི་བྷ་ཏྟཱི་ནཾ དྭི་ནྣཾ དྭི་ནྣཾ ས་མྦ་ནྡྷོ ཨེ་ཀ་ཏྠ་ཏྟེ ས་ཏི ཡུ་ཛྫེ་ཡྻ, ཏྭཾ པ་ན ནཱ་ན་ཏྠ་ཏཾ ཝ་ད་སཱི་ཏི པ་དཱ་ན་ཉྩ ཏེ ཨ་ས་མྦ་ནྡྷོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ནེ་ཝ ནཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི. ནི་ཡ་མ་ན་ཏྠོ ཙ-ས་དྡོ. པུ་བྦཱ་པ་ར…པེ… ནི་པྤ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི ནཱ་མ ཧོ་ནྟཱིཏི ཚ་ཀྐ་ཙ་ཏུ་ཀྐ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ནི་ཙྪ་ནྟ་སྶ, ནཱ་ན་ཏྠ་ཏཾ པ་ན ཨི་ཙྪ་ནྟ་སྶཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་ཝ་སྶ་ཉྩ ས་མྦ་ནྡྷོ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦོ པུ་བྦཱ་པ་ར་ཝི་རོ་དྷཱ་པ་ཏྟི་ཏོ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡཱ་པི ཙེ་སཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. པུ་ཙྪཱ ཧི པ་ད་ཝི་པ་ལླཱ་ས་ཀ་ར་ཎེ་ན དྷ་མྨཱ ཨེ་ཝ ཀུ་ས་ལཱ་ཏི ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨ-ས་དྡཱ་ནཾ ཨི་དྷ ཨུ་དྡི་ཊྛཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ཏྠ་ཏཾ དཱི་པེ་ཏི, ཏ་ཝ ཙ ནཱ་ན་ཏྠ་ཏཾ ཝ་ད་ནྟ་སྶ ནེ་ཝ ཧི དྷ་མྨཱ ཀུ་ས་ལཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཏཱ་ཡ་པི པུ་ཙྪཱ་ཡ ཝི་རོ་དྷོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཝུ་ཙྩ་ཏི ཙ ཏ་ཐཱ སཱ པུ་ཙྪཱ་ཏི ན ནཱ་ན་ཏྠ་ཏཱ ཡུ་ཛྫ་ཏི.

ཨ་པ་རོ ན་ཡོཏི ‘‘ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ དྭི་ནྣཾ དྭི་ནྣཾ ཨེ་ཀ་ཏྠ་ཏྟ་མེ་ཝ ཏི་ཎྞཾ དྷ་མྨ་ས་དྡཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ཏྠ་ནཱ་ན་ཏྠ་ཏྟེ་ཧི ཙོ་དེ་ཏི. ཏི་ཎྞཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ཏྟཱཏི་ཨཱ་དི་མྷི ཡ་ཐཱ ཏཱི་ཧི ཨི་ནྡ-ས་དྡེ་ཧི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ་ནཾ ཨི་ནྡ་ཏྠཱ་ནཾ ཨི་ནྡ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨེ་ཀ་ཏྟཱ ཏ་ཏོ ཨ་ན་ཉྙེ་སཾ ས་ཀྐ་པུ་རི་ནྡ་ད་ས་ཧ་སྶ་ཀྑ་ས་དྡ་ཏྠཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ཏྟཾ, ཨེ་ཝཾ ཏི་ཎྞཾ དྷ་མྨ-ས་དྡ་ཏྠཱ་ནཾ དྷ་མྨ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨེ་ཀ་ཏྟཱ ཏ་ཏོ ཨ་ན་ཉྙེ་སཾ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཱ་བྱཱ་ཀ་ཏ-ས་དྡ་ཏྠཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ཏྟཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. དྷ་མྨོ ནཱ་མ བྷཱ་ཝོཏི ས་བྷཱ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎཱ་དི་ནཱ ཨ་ཏྠེ་ན དྷ་མྨོ་ཏི ཝུ་ཏྟོ, སོ ཙ ས་བྷཱ་ཝ་སྶེ་ཝ ཧོ་ཏི, ནཱ་ས་བྷཱ་ཝ་སྶཱ་ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཝ་ད་ཏི. ཧོ་ཏུ བྷཱ་ཝོ, ཏ་ཏོ ཀི་ནྟི? ཡ་དི ཏི་ཎྞཾ དྷ་མྨ་ས་དྡཱ་ནཾ ནཱ་ན་ཏྠ་ཏཱ, ཏཱི་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཡོ ཀོ་ཙི ཨེ་ཀོ དྷ་མྨོ བྷཱ་ཝོ, ཏ་ཏོ ཨ་ན་ཉྙཾ ཀུ་ས་ལཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཾ ཝཱ ཨེ་ཀེ་ཀ་མེ་ཝ བྷཱ་ཝོ. བྷཱ་ཝ་བྷཱུ་ཏཱ པ་ན དྷ་མྨཱ ཨ་ཉྙེ དྭེ ཨ་བྷཱ་ཝཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཏེ་ཧི ཨ་ན་ཉྙེ ཀུ་ས་ལཱ་དཱི་སུ དྭེ ཡེ ཀེ་ཙི ཨ་བྷཱ་ཝཱ. ཡོ་པི ཙ སོ ཨེ་ཀོ དྷ་མྨོ བྷཱ་ཝོ་ཏི ག་ཧི་ཏོ, སོ་པི ས་མཱ་ན་རཱུ་པེ་སུ ཏཱི་སུ དྷ་མྨ་ས་དྡེ་སུ ཨ་ཡ་མེ་ཝ བྷཱ་ཝ་ཏྠོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ནི་ཡ་མ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཱ ཨ་ཉྙ་སྶ བྷཱ་ཝ་ཏྠ་ཏྟེ ས་ཏི ཨ་བྷཱ་ཝོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཏ་ཏོ ཨ་ན་ཉྙ་སྶ་པི ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏྟཾ ཨཱ་པ་ནྣ་ནྟི ཀུ་ས་ལཱ་དཱི་ནཾ ས་བྦེ་ས་མྤི ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ་པ་ཏྟི ཧོ་ཏི. ན ཧི ཨི་ནྡ་སྶ ཨ་མ་ནུ་སྶ་ཏྟེ ཏ་ཏོ ཨ་ན་ཉྙེ་སཾ ས་ཀྐཱ་དཱི་ནཾ མ་ནུ་སྶ་ཏྟཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི.

ན་ནུ ཨེ་ཝ་མ་པི ཨེ་ཀ་སྶ བྷཱ་ཝ་ཏྟཾ ཝི་ནཱ ཨ་ཉྙེ་སཾ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏྟཾ ན ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུཾ, ཏ་ཏྠ ཙ ཨེ་ཀེ་ནེ་ཝ བྷཱ་ཝེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦ་ནྟི ནི་ཡ་མཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཏི་ཎྞ་མྤི བྷཱ་ཝ་ཏྟེ སི་དྡྷེ ཏེ་ཧི ཨ་ན་ཉྙེ་སཾ ཀུ་ས་ལཱ་དཱི་ན་མྤི བྷཱ་ཝ་ཏྟཾ སི་དྡྷཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི? ན ཧོ་ཏི ཏི་ཎྞཾ དྷ་མྨ-ས་དྡཱ་ནཾ ནཱ་ན་ཏྠ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱ. ན ཧི ཏི་ཎྞཾ བྷཱ་ཝ་ཏྟེ ནཱ་ན་ཏྠ་ཏཱ ཨ་ཏྠི, ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ ཙ སཱ ཏ་ཡཱ་ཏི. ན་ནུ ཏི་ཎྞཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏྟེ་པི ནཱ་ན་ཏྠ་ཏཱ ན སི་ཡཱ་ཏི? མཱ ཧོ་ཏུ ནཱ་ན་ཏྠ་ཏཱ, ཏ་ཝ པ་ན ནཱ་ན་ཏྠ་ཏཾ པ་ཊི་ཛཱ་ན་ནྟ་སྶ ‘‘ཨེ་སོ དོ་སོ’’ཏི ཝ་དཱ་མི, ན པ་ན མ་ཡཱ ནཱ་ན་ཏྠ་ཏཱ ཨེ་ཀ་ཏྠ་ཏཱ ཝཱ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ་ཏི ཀུ་ཏོ མེ ཝི་རོ་དྷོ སི་ཡཱ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏྟཾ ཨཱ་པ་ནྣེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ཨ་ན་ཉྙེ ཀུ་ས་ལཱ་ད་ཡོ་པི ཨ་བྷཱ་ཝཱ ཨེ་ཝ སི་ཡུནྟི ཨི་དཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ནི་ཡ་མེ་ན ཡེ ཀེ་ཙི དྭེ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏྟཾ ཨཱ་པ་ནྣཱ, ཏེ་ཧི ཨ་ན་ཉྙེ་སཾ ཀུ་ས་ལཱ་དཱི་སུ ཡེ་སཾ ཀེ་ས་ཉྩི དྭི་ནྣཾ ཀུ་ས་ལཱ་དཱི་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ་པ་ཏྟིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་སྶ བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ. ཡ་མྤི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཏེ་ཧི ཙ ཨ་ཉྙོ ཀུ་ས་ལ་པ་རོ་པི ཨ་བྷཱ་ཝོ སི་ཡཱ’’ཏི, ཏཾ ཨ་ནི་ཡ་མ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ, ན ས་བྦེ་སཾ ཨ་བྷཱ་ཝ་སཱ་དྷ་ན་ཏྠཾ. ཨ་ཡ་ཉྷི ཏ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ཨ་ཀུ་ས་ལ་པ་ར་སྶ ཝཱ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་པ་ར་སྶ ཝཱ དྷ་མྨ་སྶ བྷཱ་ཝ་ཏྟེ ས་ཏི ཏེ་ཧི ཨ་ཉྙོ ཀུ་ས་ལ་པ་རོ་པི ཨ་བྷཱ་ཝོ སི་ཡཱ་ཏི.

ས་བྦ་མེ་ཏཾ ཨ་ཀཱ་ར་ཎནྟི ཨེ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎཾ ནཱ་མ ཡུ་ཏྟི. ཀུ་ས་ལ་ཀུ་ས་ལ་ས་དྡཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཨེ་ཀ་ནྟ་ཨེ་ཀ་ཏྠ་ཏཾ, ཀུ་ས་ལ་རཱུ་པ་ཙ་ཀྑུ་མ-ས་དྡཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཨེ་ཀ་ནྟ་ནཱ་ན་ཏྠ་ཏ་ཉྩ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏྭཱ ཡཱ་ཡཾ པུ་ན་རུ་ཏྟི ཚ་ཀྐ་ཙ་ཏུ་ཀྐཱ་པ་ཏྟི ཨ་ས་མྦ་ནྡྷ་ཝི་རོ་དྷཱ་བྷཱ་ཝཱ་པ་ཏྟི དོ་སཱ་རོ་པ་ན་ཡུ་ཏྟི ཝུ་ཏྟཱ, ས་བྦཱ སཱ ཨ་ཡུ་ཏྟི, ཏ་ཐཱ ཨེ་ཀ་ཏྠ་ནཱ་ན་ཏྠ་ཏཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཡཱ ཡཱ ཨ་ནུ་མ་ཏི ཡ་ཐཱ་ནུ་མ་ཏི ཨ་ནུ་མ་ཏི་ཡཱ ཨ་ནུ་མ་ཏི་ཡཱ ཝོ་ཧཱ་ར་སི་དྡྷི་ཏོ. ཨ་ནུ་མ་ཏི་ཡཱ ཨ་ནུ་རཱུ་པཾ ཝཱ ཡ་ཐཱ་ནུ་མ་ཏི, ཡ་ཐཱ ཨ་ནུ་མ་ཏི པ་ཝ་ཏྟཱ, ཏ་ཐཱ ཏ་ད་ནུ་རཱུ་པཾ ཝོ་ཧཱ་ར་སི་དྡྷི་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ནུ་མ་ཏི ཧི ཝི་སེ་ས་ན་ཝི་སེ་སི་ཏ་བྦཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཙྩ་ནྟ་མ་བྷི་ནྣེ་སུ ཀ་ཏྠ་ཙི ཀི་རི་ཡཱ་གུ་ཎཱ་དི་པ་རི་གྒ་ཧ་ཝི་སེ་སེ་ན ཨ་ཝི་ཝ་ཊ་ས་དྡ་ཏྠ་ཝི་ཝ་ར་ཎ་ཏྠཾ པ་ཝ་ཏྟཱ ཡ་ཐཱ ‘‘ས་ཀྐོ ཨི་ནྡོ པུ་རི་ནྡ་དོ’’ཏི. ཀ་ཏྠ་ཙི ཨ་ཙྩ་ནྟཾ བྷི་ནྣེ་སུ ཡ་ཐཱ ‘‘དྷ་ཝོ ཁ་དི་རོ པ་ལཱ་སོ ཙ ཨཱ་ནཱི་ཡ་ནྟཱུ’’ཏི. ཀ་ཏྠ་ཙི ཝི་སེ་ས་ན་ཝི་སེ་སི་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝ་ཏོ བྷེ་དཱ་བྷེ་ད་ཝ་ནྟེ་སུ སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ‘‘ནཱི་ལུ་པྤ་ལཾ པ་ཎྜི་ཏ་པུ་རི་སོ’’ཏི, ཏཱ་ཡ ཏཱ་ཡ ཨ་ནུ་མ་ཏི་ཡཱ ཏ་ད་ནུ་རཱུ་པ་ཉྩ ཏེ ཏེ ཝོ་ཧཱ་རཱ སི་དྡྷཱ. ཏ་སྨཱ ཨི་ཧཱ་པི ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨ-ས་དྡཱ་ནཾ ཝི་སེ་ས་ན་ཝི་སེ་སི་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝི་སེ་ས་ཏྠ་སཱ་མ་ཉྙ་ཏྠ་པ་རི་གྒ་ཧེ་ན ས་མཱ་ནེ ཨ་ཏྠེ བྷེ་དཱ་བྷེ་ད་ཡུ་ཏྟེ པ་ཝ་ཏྟི ཨ་ནུ་མ་ཏཱ་ཏི ཏཱ་ཡ ཏཱ་ཡ ཨ་ནུ་མ་ཏི་ཡཱ ཏ་ད་ནུ་རཱུ་པ་ཉྩ སི་དྡྷོ ཨེ་སོ ཝོ་ཧཱ་རོ. ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་བྦ་མེ་ཏཾ ཨ་ཀཱ་ར་ཎ’’ནྟི.

ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠ་ཝི་སེ་སཾ ཏ་སྶ དཱི་པེ་ནྟཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནཱ པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཾ ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་སུ་ཁ་ཝི་པཱ་ཀཱ་དི་ཀུ་ས་ལཱ་དི་བྷཱ་ཝཾ དྷ་མྨ-ས་དྡ་སྶ དཱི་པེ་ནྟི ཏ་ད་ཏྠ་སྶ ཏ་བྦྷཱ་ཝ་དཱི་པ་ན་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ན ཧི དྷ་མྨ-ས་དྡོ ཀུ་ས་ལཱ་དི་བྷཱ་ཝོ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཨི་མི་ནཱ་ཝཱཏི ‘‘དྷ་མྨ-ས་དྡོ པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཨཱ་དཱི་སུ དི་སྶ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ ས་བྷཱ་ཝཾ དྷཱ་རེ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཙ ན་ཡེ་ན. སོ ཧི ས་བྦ་ཏྠ ས་མཱ་ནོ, ན ཀུ་ས་ལ-ས་དྡོ ཨཱ་རོ་གྱཱ་དཱི་སུ དི་སྶ་ཏཱི་ཏི ‘‘ཀུ་ཙྪི་ཏེ ས་ལ་ཡ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀོ, སོ ཙ ཝི་སེ་ས་ན་ཡོ ‘‘ཨི་ཏོ པ་རཾ ཝི་སེ་ས་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཝ་ཀྑཱ་མཱ’’ཏི ཨེ་ཏེ་ན ཨ་པ་ནཱི་ཏོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ. ན ཧི ཀུ་ས་ལཱ་དི་ཝི་སེ་སཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟཱ སུ་ཁཱ་ཡ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ཏི་ཨཱ་ད་ཡོ ཝི་སེ་སཱ་ཏི.

༢. སུ་ཁ་སྶ ཙ པ་ཧཱ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ སུ་ཁི་ནྡྲི་ཡཾ ‘‘སུ་ཁ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་ཉྩ སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ‘‘སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱ་ཡཾ དི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ན པ་ན ‘‘ཏི་སྶོ ཨི་མཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝེ་ད་ནཱ སུ་ཁཱ ཝེ་ད་ནཱ’’ཏི་ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ (སཾ. ནི. ༤.༢༤༩ ཨཱ་ད་ཡོ) སུ་ཁ-ས་དྡོ ཝི་ཡ སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱ་ས་དྡེ་ན ས་མཱ་ན་ཏྠ་ཏྟཱ. ཨ་ཡ་ཉྷི སུ་ཁི་ནྡྲི་ཡ་ཏྠོ སུ་ཁ-ས་དྡོ ཀཱ་ཡ་སུ་ཁ་ནཾ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་གྒ་ཧཾ སཱ་ཏ་ཝི་སེ་སཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟོ, ན པ་ན སུ་ཁཱ ཝེ་ད་ནཱ ‘‘ཡཾ ཀི་ཉྩི ཝེ་ད་ནཾ ཝེ་དེ་ཏི སུ་ཁཾ ཝཱ (མ. ནི. ༡.༤༠༩), ཡོ སུ་ཁཾ དུ་ཀྑ་ཏོ’’ཏི་ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ (སཾ. ནི. ༤.༢༥༣) སུ་ཁ-ས་དྡོ ཝི་ཡ སཱ་ཏ་སཱ་མ་ཉྙཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟོ་ཏི. ཡ་སྨིཾ ས་ཏི སུ་ཁ་ཧེ་ཏཱུ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟི, ཏཾ སུ་ཁ་མཱུ་ལཾ. བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ ཙ ཀཱ་མ་ས་མ་ཏི་ཀྐ་མཱ་དི་ཀེ ཝི་རཱ་གེ ཙ ས་ཏི སུ་ཁ་ཧེ་ཏཱུ་ནཾ པུ་ཉྙ་པ་སྶ་དྡྷི་ཨཱ་དཱི་ནཾ པ་ཝ་ཏྟི ཧོ་ཏཱི་ཏི ཏཾ ‘‘སུ་ཁ་མཱུ་ལཾ སུ་ཁ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. སུ་ཁ་སྶ ཙ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏྟཱ ‘‘རཱུ་པཾ སུ་ཁ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. པུ་ཉྙཱ་ནཱིཏི ཡ་དི་དཾ ཝ་ཙ་ནཾ, ཏཾ སུ་ཁ་སྶ ཙ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ ཨི་ཊྛ་ཝི་པཱ་ཀ་སྶ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ ཏ་ད་ཏྠ་སྶ ཨི་ཊྛ་ཝི་པཱ་ཀ་ཝི་པ་ཙྩ་ན་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སུ་ཁ་པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ རཱུ་པཱ་དཱི་ནཾ ཨི་ཊྛཱ་ནཾ ཋཱ་ནཾ ཨོ་ཀཱ་སོ ས་གྒཱ ན་ནྡ་ན་ཉྩཱ་ཏི ‘‘སུ་ཁཱ ས་གྒཱ སུ་ཁཾ ན་ནྡ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. དི་ཊྛ་དྷ་མྨེཏི ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ. སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རཱཏི པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཝི་ཧཱ་རཱ་དཱི. ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་དི་བྱཱ་བཱ་དྷ་ར་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཨ་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ས་བྦ་ས་ངྑཱ་ར་དུ་ཀྑ་ནི་བྦཱ་པ་ན་ཏོ ཏཾ་ནི་རོ་དྷ་ཏྟཱ ཝཱ ‘‘ནི་བྦཱ་ནཾ སུ་ཁ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ‘‘ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཾ ས་ནྟཾ, སུ་ཁ་མི་ཙྩེ་ཝ བྷཱ་སི་ཏ’’ནྟི ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁེ. ‘‘དྭེ་པི མ་ཡཱ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཝེ་ད་ནཱ ཝུ་ཏྟཱ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན སུ་ཁཱ ཝེ་ད་ནཱ དུ་ཀྑཱ ཝེ་ད་ནཱ’’ཏི (སཾ. ནི. ༤.༢༦༧) སུ་ཁོ་པེ་ཀྑཱ་སུ ཙ ཨི་ཊྛཱ་སཱུ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ པ་ཝ་ཏྟི ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ.

དུ་ཀྑ་ཝ་ཏྠཱུཏི དུ་ཀྑ་སྶ ཨོ་ཀཱ་སོ. ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ན་མྤི ཧི ཏཾ དུ་ཀྑཾ ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་སུ ཏ་བྦ་ཏྠུ་ཀཾ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. དུ་ཀྑ་པ་ཙྩ་ཡེཏི དུ་ཀྑ་ཧེ་ཏུ་མྷི, དུ་ཀྑ་སྶ ཛ་ན་ཀེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. དུ་ཀྑ་པ་ཙྩ་ཡ་ཊྛཱ་ནེཏི དུ་ཀྑ་ཛ་ན་ཀ་ཀ་མྨ་སྶ ས་ཧཱ་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཨ་ནི་ཊྛ་རཱུ་པཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ ཋཱ་ནེ. པ་ཙྩ་ཡ་ས་དྡོ ཧི ཛ་ན་ཀེ ཛ་ན་ཀ་ས་ཧཱ་ཡེ ཙ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ‘‘ཡ་ད་ནི་ཙྩཾ ཏཾ དུ་ཀྑ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ (སཾ. ནི. ༣.༡༥, ༤༥-༤༦, ༧༦) ས་ངྑཱ་ར་དུ་ཀྑཱ་དཱི་སུ པ་ཝ་ཏྟི ད་ཊྛ་བྦཱ. ས་མྤ་ཡུ་ཏྟེ ཝ་ཏྠུ་ཉྩ ཀ་ར་ཛ་ཀཱ་ཡཾ སུ་ཁ་ཡ་ཏི ལ་དྡྷ་སྶཱ་དེ ཨ་ནུ་གྒ་ཧི་ཏེ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི སུ་ཁཱ. སུ་ཁཱ་ཏི ཝེ་ད་ནཱ་ས་དྡ་མ་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ སུ་ཁ་བྷཱ་ཝ་མ་ཏྟ་སྶ ཨ་པྤ་ཀཱ་ས་ནེ་ན ན་པུཾ་ས་ཀ་ལི་ངྒ་ཏཱ ན ཀ་ཏཱ. ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་ངྐ་པྤ་ཏོ ཙ ཡཾ ཨི་ཊྛཾ, ཏ་ད་ནུ་བྷ་ཝ་ནཾ ཨི་ཊྛཱ་ཀཱ་རཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ནཾ ཝཱ ཨི་ཊྛཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ནཾ.

ས་མནྟི ཨ་ཝི་ས་མཾ. ས་མཱ ཨེ་ཀཱི་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་ཏཱ ཝི་ཡ ཡུ་ཏྟཱ, ས་མཾ ཝཱ ས་ཧ ཡུ་ཏྟཱ་ཏི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཀུ་པྤཱ་དཱཏི ཨེ་ཀོ ས་མཱ་ནོ ཨུ་པྤཱ་དོ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཨེ་ཀུ་པྤཱ་དཱ, ས་མཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ས་ཧུ་པྤ་ཏྟི་ཀཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ཧུ་པྤ་ཏྟི་ཀཱ་ནཾ རཱུ་པཱ་རཱུ་པཱ་ན་ཉྩ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཏཱ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻཱ་ཏི ‘‘ཨེ་ཀ་ནི་རོ་དྷཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཡེ ས་མཱ་ནུ་པྤཱ་དཱ ས་མཱ་ན་ནི་རོ་དྷཱ ཙ, ཏེ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ཏི རཱུ་པཱ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ས་མྤ་ཡོ་གོ ནི་ཝཱ་རི་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝ་མ་པི ཨ་ཝི་ནི་བྦྷོ་ག་རཱུ་པཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཏཱ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻཱ་ཏི ‘‘ཨེ་ཀ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཡེ ཨེ་ཀུ་པྤཱ་དཱ ཨེ་ཀ་ནི་རོ་དྷཱ ཨེ་ཀ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ ཙ, ཏེ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ཏི. ཨེ་ཝ་མ་པི ཨ་ཝི་ནི་བྦྷོ་ག་རཱུ་པེ་སུ ཨེ་ཀཾ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཾ སེ་ས་མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏོ་པཱ་དཱ་རཱུ་པཱ་ནཾ ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཏེ་ན ཏཱ་ནི ཨེ་ཀ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་ནཱི་ཏི, ཙ་ཀྑཱ་དི་ནི་སྶ་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི ཝཱ བྷཱུ་ཏཱ་ནི ཨེ་ཀཾ ཝ་ཏྠུ ཨེ་ཏེ་སུ ས་ནྣི་སྶི་ཏ་ནྟི ཨེ་ཀ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་ནཱི་ཏི ཀ་པྤེ་ནྟ་སྶ ཏེ་སཾ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཏཱ་པ་ཏྟི སི་ཡཱ་ཏི ཏ་ནྣི་ཝཱ་ར་ཎ་ཏྠཾ ‘‘ཨེ་ཀཱ་ར་མྨ་ཎཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཡེ ཨེ་ཀུ་པྤཱ་དཱ…པེ… ཨེ་ཀཱ་ར་མྨ་ཎཱ ཙ ཧོ་ནྟི, ཏེ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ཏི. པ་ཊི་ལོ་མ་ཏོ ཝཱ ཨེ་ཀཱ་ར་མྨ་ཎཱཏི ཝུ་ཏྟེ ཨེ་ཀ་ཝཱི་ཐི་ཡ་ཉྩ པ་ཉྩ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནཱ་ནཾ ནཱ་ནཱ་ཝཱི་ཐི་ཡཾ པ་ར་ས་ནྟཱ་ནེ ཙ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ནཾ བྷི་ནྣ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་ནཾ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཏཱ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻཱ་ཏི ‘‘ཨེ་ཀ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཡེ ཨེ་ཀ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཱ་ར་མྨ་ཎཱ, ཏེ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ཏི. ཨེ་ཝ་མ་པི ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ན་ས་ནྟཱི་ར་ཎཱ་དཱི་ནཾ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཏཱ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻཱ་ཏི ‘‘ཨེ་ཀ་ནི་རོ་དྷཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཡེ ཨེ་ཀ་ནི་རོ་དྷཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ ཨེ་ཀཱ་ར་མྨ་ཎཱ, ཏེ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ཏི. ཀིཾ པ་ན ནཱ་ནུ་པྤཱ་དཱ་པི ཨེ་ཝཾ ཏི་ཝི་དྷ་ལ་ཀྑ་ཎཱ ཧོ་ནྟི, ཨ་ཐ ཨེ་ཀུ་པྤཱ་དཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཝི་ཙཱ་ར་ཎཱ་ཡ ཨེ་ཀུ་པྤཱ་དཱ ཨེ་ཝ ཨེ་ཝཾ ཏི་ཝི་དྷ་ལ་ཀྑ་ཎཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཨེ་ཀུ་པྤཱ་དཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.

༣. ཝི་པ་ཀྐ་བྷཱ་ཝ་མཱ་པ་ནྣཱ་ནཾ ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ནནྟི ཡ་ཐཱ སཱ་ལི་བཱི་ཛཱ་དཱི་ནཾ ཕ་ལཱ་ནི ཏཾ་ས་དི་སཱ་ནི ནི་བྦ་ཏྟཱ་ནི ཝི་པ་ཀྐཱ་ནི ནཱ་མ ཧོ་ནྟི, ཝི་པཱ་ཀ་ནི་རུ་ཏྟི་ཉྩ ལ་བྷ་ནྟི, ན མཱུ་ལ་ངྐུ་ར་པ་ཏྟ་ཁ་ནྡྷ་ནཱ་ལཱ༹་ནི, ཨེ་ཝཾ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ཕ་ལཱ་ནི ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨ་བྷཱ་ཝེ་ན སཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན སུ་ཀྐ་ཀ་ཎྷཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ ཏཾ་ས་དི་སཱ་ནི ཝི་པ་ཀྐ་བྷཱ་ཝ་མཱ་པ་ནྣཱ་ནཱི་ཏི ཝི་པཱ་ཀ་ནི་རུ་ཏྟིཾ ལ་བྷ་ནྟི, ན རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ ཀ་མྨ་ནི་བྦ་ཏྟཱ་པི ཀ་མྨཱ་ས་དི་སཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཛཱ་ཏི་ཛ་རཱ་ས་བྷཱ་ཝཱཏི ཛཱ་ཡ་ན་ཛཱི་ར་ཎ་ས་བྷཱ་ཝཱ. ཝི་པཱ་ཀ་པ་ཀ་ཏི་ཀཱཏི ཝི་པ་ཙྩ་ན་པ་ཀ་ཏི་ཀཱ. ཝི་པ་ཙྩ་ན་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ ཙ ཨ་ནུ་པ་ཙྪི་ནྣཱ་ཝི་ཛྫཱ་ཏ་ཎྷཱ་མཱ་ན་ས་ནྟཱ་ནེ ས་བྱཱ་པཱ་ར་ཏཱ, ཏེ་ན ཨ་བྷི་ཉྙཱ་དི་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ་པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ་དི་ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ན་ཉྩ ཝི་པཱ་ཀཱ་ནུ་པྤཱ་ད་ནེ་པི ཝི་པཱ་ཀ་དྷ་མྨ་ཏཱ སི་དྡྷཱ ཧོ་ཏི. ཝི་པ་ཀྐ་བྷཱ་ཝནྟི ཙེ་ཏྠ བྷཱ་ཝ-ས་དྡེ་ན ས་བྷཱ་ཝོ ཨེ་ཝ ཝུ་ཏྟོ. ཏཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཾ ཝི་པ་ཀྐ་ས་བྷཱ་ཝཾ དུ་ཏི་ཡ་སྶ ཝུ་ཏྟཾ ཝི་པ་ཙྩ་ན་ས་བྷཱ་ཝ་ཉྩ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཨུ་བྷ་ཡ་ས་བྷཱ་ཝ་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ.

༤. ཨུ་པེ་ཏེ་ན ཨཱ་དི་ནྣཱ ཨུ་པཱ་དི་ནྣཱ. ཀིཾ པ་ན ཏཾ ཨུ་པེ་ཏཾ, ཀེ་ན ཙ ཨུ་པེ་ཏཾ, ཀ་ཐ་ཉྩ ཨུ་པེ་ཏཾ, ཀེ ཙ ཏེ་ན ཨཱ་དི་ནྣཱ་ཏི? ས་ཏི ཙ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ་ནཾ ཀེ་ས་ཉྩི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱ་ཝེ ཏ་ནྣི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏྠཾ ཨུ་པེ་ཏ་ས་དྡ་ས་མྦ་ནྡྷི་ནཱ ཨུ་པ་ཡ-ས་དྡེ་ན ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ་ཧི ཙ་ཏུ་བྦི་དྷུ་པཱ་དཱ་ན་བྷཱུ་ཏཱ་ཧི ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛཱི་ཧི ཨུ་པེ་ཏཾ, ཏེ་ཧི ཙ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པེ་ཏཾ, ན ས་མ་ནྣཱ་ག་མ་ཝ་སེ་ན. ས་ཏི ཙ ས་བྦ་ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏྟེ ཡེ་ཧི ཝི་པཱ་ཀ་ཀ་ཊ་ཏྟཱ་རཱུ་པཱ་ནི ཨ་མྷེ་ཧི ནི་བྦ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨེ་ཏཱ་ནི ཕ་ལཱ་ནཱི་ཏི ག་ཎྷ་ནྟེ་ཧི ཝི་ཡ ཨཱ་དི་ནྣཱ་ནི, ཏཱ་ནི ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་ཀ་མྨཱ་ནི ཀ་མྨ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨེ་ཀ་ཏྟཾ ཨུ་པ་ནེ་ཏྭཱ ཨུ་པེ་ཏ་ནྟི ཨི་དྷ ག་ཧི་ཏཱ་ནི. ཏེ་ཧི ཙ ནི་བྦ་ཏྟཱ་ནི ཝི་པཱ་ཀ་ཀ་ཊ་ཏྟཱ་རཱུ་པཱ་ནི ཨུ་པཱ་དི་ནྣཱ དྷ་མྨཱ་ཏི ས་བྦ་མེ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཡ་ཉྩ ཨ་ཏྠ་ན་ཡོ ཡ་ཐཱ་ས་མྦྷ་ཝཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ, ན ཝ་ཙ་ནཱ་ནུ་པུ་བྦེ་ནཱ་ཏི. ཨེ་ཏྠཱ་ཧ – ཡ་དི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛཱི་ཧི ཨུ་པེ་ཏེ་ན ཨཱ་དི་ནྣཱ ཨུ་པཱ་དི་ནྣཱ, ས་བྦ་ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་དྷ་མྨཱ ཙ ཏ་ཎྷཱ་དཱི་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ ཧོ་ནྟི, ན ཙ ཨུ་པེ་ཏ་ས་དྡོ ཀ་མྨེ ཨེ་ཝ ནི་རུ་ལ༹ྷོ, ཏེ་ན ཀ་མྨ་སྶེ་ཝ ག་ཧ་ཎེ ཀཱ་ར་ཎཾ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ས་བྦ་ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་དྷ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དི་ཧེ་ཏཱུ་ཧི ནི་བྦ་ཏྟཱ་ནཾ ས་ངྑཱ་རཱ་དི་ཕ་ལཱ་ནཾ ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཏྟཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི ཏེ་ས་མྤི ཏེ་ཧི་ཕ་ལ་བྷཱ་ཝེ་ན ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ. ཨུ་པ-ས་དྡེ་ན ཙ ཨུ་པེ་ཏ་ཏཱ་མ་ཏྟཾ ཛོ་ཏི་ཏཾ, ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎཾ ས་མ་ནྣཱ་ག་མ་ནི་ཝ་ཏྟ་ཀཾ, ཨཱ་དི་ནྣ-ས་དྡེ་ན ཙ ག་ཧི་ཏ་ཏཱ་མ་ཏྟཾ ཝུ་ཏྟཾ, ན ཀ་མྨ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཏཱ་ཝི་སེ་སོ. ཏ་སྨཱ ས་བྦ་པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཏྟཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི? ནཱ་པ་ཛྫ་ཏི བོ་དྷ་ནེ་ཡྻ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཝ་སེ་ན དེ་ས་ནཱ་པ་ཝ་ཏྟི་ཏོ. ཡེ་ས་ཉྷི བོ་དྷ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཨུ་པཱ་དི་ནྣཱ’’ཏི ཨེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏེ ཏེ་ནེ་ཝ ཝ་ཙ་ནེ་ན ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེ དྷ་མྨེ བུ་ཛ྄ཛྷིཾ་སུ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི པ་ན ཏཱ་ཝ་ཏཱ བུ་ཛ྄ཛྷི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟེ་ན སུ་ཏྭཱ ཏ་ད་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི ཨེ་སཱ ཨ་ཏྠ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཱ ཀ་ཏཱ ‘‘ཀ་མྨུ་ནཱ’’ཏི.

ཨ་ཡཾ པ་ན ཨ་པ་རོ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ – ཨུ་པ-ས་དྡོ ཨུ་པེ་ཏཾ དཱི་པེ་ཏི. ཨ་ཡ་ཉྷི ཨུ་པ-ས་དྡོ ས་མཱ་སེ པ་ཡུ་ཛྫ་མཱ་ནོ ‘‘ཨ་ཏི་མཱ་ལཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་ཏི-ས་དྡོ ཝི་ཡ ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ནཾ ས་སཱ་དྷ་ནཾ ཨུ་པ་ག་མ་ནཾ ས་སཱ་དྷ་ནཾ ཝ་ད་ཏི, ཨུ་པ་ག་མ་ན་ཉྩ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཨུ་པ་ཡོ, ཏེ་ན ཨུ་པ་ག་ཏཾ ཨུ་པེ་ཏཾ. ཀིཾ པ་ན ཏ་ནྟི? ཡཾ ཨ་ས་ཏི ཨུ་པཱ་དཱ་ནེ ན ཧོ་ཏི, ཏཾ ‘‘ཨུ་པཱ་དཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ བྷ་ཝོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་ཀ་མྨཾ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན པུ་རི་མ་ཛཱ་ཏུ་པྤ་ནྣེ་ན ཨུ་པཱ་དཱ་ནེ་ན ཨུ་པ་ག་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཨུ་པེ་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ན ཧི ཀོ་ཙི ཨ་ནུ་པ་གྒ་མྨ ཨ་ནི་ཙྪ་ནྟོ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི. ཏེ་ན ཨུ་པེ་ཏེ་ན ཀ་མྨུ་ནཱ པུ་ན་བྦྷ་ཝ་སྶ ཨཱ་དཱ་ནཾ ཧོ་ཏི. ཀ་མྨུ་ནཱ ཧི སཱ་ས་ཝེ་ན ས་ཏྟཱ ཨཱ་དི་ཡ་ནྟི པུ་ན་བྦྷ་ཝཾ, ཏ་སྨཱ ཨཱ་དཱ་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝེ་ན པཱ་ཀ་ཊོ པུ་ན་བྦྷ་ཝོ. སོ ཙ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་བྷ་ཝོ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་ཝི་པཱ་ཀ་ཀ་ཊ་ཏྟཱ་རཱུ་པ་ས་ངྒ་ཧོ ‘‘བྷ་ཝ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཛཱ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཛཱ་ཏི་ཝ་ཙ་ནེ ས་མ་ཝ་རུ་དྡྷོ་ཏི ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨུ་པ་པ་ཏྟི་བྷ་ཝོ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨུ་པ་པ་ཏྟི་བྷ་ཝོ ཙ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་ཝི་པཱ་ཀ་ཀ་ཊ་ཏྟཱ་རཱུ་པཱ་ནཱི་ཏི དྷཱ་ཏུ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ཀཱ་སི་ཏ་མེ་ཏཾ. ཏ་སྨཱ ཨུ་པེ་ཏེ་ན ཨཱ་དི་ནྣཱཏི ཏེ ཨེ་ཝ དྷ་མྨཱ ཝུ་ཙྩ་ནྟཱི་ཏི སི་དྡྷོ ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ་ཏི. ཨུ་པཱ་དི་ནྣ-ས་དྡ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ཝ་ཏྭཱ ཏཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཨུ་པཱ་དཱ་ནི་ཡ-ས་དྡ་སྶ ཝི་སུཾ ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ས་དྡཱ་ན་པེ་ཀྑཾ ཨ་ཏྠཾ ཝ་ཏྟུཾ ‘‘ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ ཨ་ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ ‘‘ཨུ་པཱ་དཱ་ན་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ་ན་མེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཏཾ པ་ན ཨུ་པཱ་དཱ་ནི་ཡཾ ཨུ་པཱ་དི་ནྣཾ ཨ་ནུ་པཱ་དི་ནྣ་ནྟི དུ་ཝི་དྷཾ. ཏ་སྨཱ ཏཾ ཝི་སེ་ས་ནེ་ན ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨུ་པཱ་དི་ནྣཱ ཙ ཏེ ཨུ་པཱ་དཱ་ནི་ཡཱ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.

༥. སཾ་ཀི་ལེ་སོཏི ད་ས ཀི་ལེ་ས་ཝ་ཏྠཱུ་ནི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. སཾ་ཀི་ལི་ཊྛཱཏི ཏེ་ཧི ཝི་བཱ་དྷི་ཏཱ ཨུ་པ་ཏཱ་པི་ཏཱ ཙ. ཏེ པ་ན ཡ་སྨཱ སཾ་ཀི་ལེ་ས་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཨེ་ཀུ་པྤཱ་དཱ་དཱི་ཧི ནི་ནྣཱ་ན་ཏྟཱ ཨེ་ཀཱི་བྷཱ་ཝ་མི་ཝ ག་ཏཱ ཝི་སཱ་དཱི་ཧི ཝི་ཡ ས་པྤི་ཨཱ་ད་ཡོ ཝི་དཱུ་སི་ཏཱ མ་ལཱི་ནཱ ཝི་བཱ་དྷི་ཏཱ ཨུ་པ་ཏཱ་པི་ཏཱ ཙ ནཱ་མ ཧོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཨཱ་ཧ ‘‘སཾ་ཀི་ལེ་སེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ སཾ་ཀི་ལི་ཊྛཱ’’ཏི. སཾ་ཀི་ལེ་སཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟཱིཏི སཾ་ཀི་ལེ་ས་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན ཏཾ ལ་དྡྷུཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱ་ཝཱ་ན་ཏི་ཀྐ་མ་ན་ཏོཏི ཨེ་ཏེ་ན སཾ་ཀི་ལེ་སཱ་ན་ཏི་ཀྐ་མ་ན་མེ་ཝ ད་སྶེ་ཏི, ཝ་ཏྠ་ཡུ་གི་ཀ་སུ་ངྐ་སཱ་ལི་ཀ་ས་དྡཱ་ནཾ ཝི་ཡ སཾ་ཀི་ལེ་སི་ཀ-ས་དྡ་སྶ པ་ཝ་ཏྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.

༦. ས་ཧ ཝི་ཏ་ཀྐེ་ན ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཝ་ཙ་ན་སེ་སོ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ ཨ་ཝུ་ཙྩ་མཱ་ན་སྶ་པི བྷ་ཝ་ཏི-ཨ་ཏྠ་སྶ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་མཱ་ན་ཏྟཱ. མ་ཏྟཱཏི པ་མཱ་ཎ་ཝཱ་ཙ་ཀཾ ཨེ་ཀཾ པ་ད་ནྟི ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཝི་ཙཱ་རོ་ཝ མ་ཏྟཱ ཨེ་ཏེ་ས’’ནྟི ཨ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ. ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཨ་ཝི་པྤ་ཡོ་གཱི་སུ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རེ་སུ ཝི་ཙཱ་རོ་ཝ ཨེ་ཏེ་སཾ མ་ཏྟཱ, ཏ་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ ཝི་ཏ་ཀྐེ་ན ས་མྤ་ཡོ་གཾ ན ག་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཡ་མ་པ་རོ ཨ་ཏྠོ – མ་ཏྟ-ས་དྡོ ཝི་སེ་ས་ནི་ཝ་ཏྟི་ཨ་ཏྠོ. ས་ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་ཝི་ཙཱ་རཱ དྷ་མྨཱ ཧི ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་སི་ཊྛེ་ན ཝི་ཙཱ་རེ་ན ས་ཝི་ཙཱ་རཱ, ཨེ་ཏེ པ་ན ཝི་ཙཱ་ར་མ་ཏྟེ་ན ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་ངྑཱ་ཏ་ཝི་སེ་ས་ར་ཧི་ཏེ་ན, ཏ་སྨཱ ‘‘ཝི་ཙཱ་ར་མ་ཏྟཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི, ཝི་ཙཱ་ར་མ་ཏྟ་ཝ་ནྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝི་ཙཱ་ར་མ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཏྟེ སི་དྡྷེ ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་ནཾ ཨ་ཉྙེ་ས་མྤི ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝ་ཛོ་ཏ་ན་ཏྠཾ ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ ཧི ཝི་ཙཱ་ར་མ་ཏྟཱ ཙ ས་ནྟི ཨ་ཝི་ཙཱ་རཱ ཙཱ་ཏི ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ ཙ ཧོ་ནྟི, ཏེ་སུ ཨ་ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནེ་སུ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦ་ག་ཧེ་ཏ་བྦ་སྶ ཨ་ད་སྶི་ཏ་ཏྟཱ ཝི་ཙཱ་ར་མ་ཏྟཱ་ཝ་ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་ཏི ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻཱ་ཏི. ཝི་སེ་ས་ན་ཝི་སེ་སི་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝོ པ་ན ཡ་ཐཱ་ཀཱ་མཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི སཱ་མ་ཉྙེ་ན ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ཧ ཝི་ཙཱ་ར་མ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ དྷ་མྨ་ཝི་སེ་ས་ན་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་མ་ཏྟཱ’’ཏི པ་དཱ་ནུ་ཀྐ་མོ ཀ་ཏོ.

ཨ་ཐ ཝཱ ས་ཝི་ཙཱ་རཱ དུ་ཝི་དྷཱ ས་ཝི་ཏ་ཀྐཱ ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ ཙ, ཏེ་སུ ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐེ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏུཾ ཨཱ་དི་པ་དཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཝི་ཙཱ་རཱ ཙ དུ་ཝི་དྷཱ ས་ཝི་ཏ་ཀྐཱ ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ ཙ, ཏེ་སུ ས་ཝི་ཏ་ཀྐེ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏུཾ ཏ་ཏི་ཡ་པ་དཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཡེ པ་ན དྭཱི་ཧི་པི ནི་ཝ་ཏྟི་ཏཱ ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ ས་ཝི་ཏ་ཀྐཱ ཙ ས་ཝི་ཙཱ་རཱ ཨ་ཝི་ཙཱ་རཱ ཙ, ཏེ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ད་སྶ་ནཾ ཝཱ ཀ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ ཨུ་བྷ་ཡ་ད་སྶ་ནཾ ཝཱ. ཨུ་བྷ་ཡ་ད་སྶ་ནེ ཀ་རི་ཡ་མཱ་ནེ ཡ་དི ‘‘ས་ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་ཝི་ཙཱ་རཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩེ་ཡྻ, ཨཱ་དི་པ་ད་ཏྠ་ཏཱ་ཝ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨ་ཐ ‘‘ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཨ་ཝི་ཙཱ་རཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩེ་ཡྻ, ཨ་ནྟ་པ་ད་ཏྠ་ཏཱ. ཨ་ཐ པ་ན ‘‘ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་ཝི་ཙཱ་རཱ ས་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཨ་ཝི་ཙཱ་རཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩེ་ཡྻ, ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་བ་ཧི་དྡྷཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཨ་ཏྠ་ནྟ་རཱ་བྷཱ་ཝོ ཝཱ ས་ངྐ་ར་དོ་སོ ཝཱ ཨེ་ཀ་སྶེ་ཝ ས་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཏཱ་ས་ཝི་ཙཱ་རཱ་ཝི་ཙཱ་ར་ཏཱ་ཝི་རོ་དྷོ ཝཱ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻ, ཏ་སྨཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ད་སྶ་ནེ་ན ཨི་ཏ་ར་མྤི པ་ཀཱ་སེ་ཏུཾ ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝ་ཙ་ནེ་ན དྭི་པྤ་ཀཱ་རེ་སུ ཝ་ཏྟ་བྦེ་སུ ས་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཨ་ཝི་ཙཱ་རེ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་ཝི་ཙཱ་རེ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་མ་ཏྟཱ’’ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ཝི་ཏ་ཀྐཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨེ་ཏེ ཝི་ཙཱ་ར་མ་ཏྟཱ, ན ཝི་ཙཱ་ར་ཏོ ཨ་ཉྙ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི དྷ་མྨ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཝི་ཙཱ་ར་མ་ཏྟཱ ཝི་སེ་སི་ཏཱ.

༧. ཨུ་པེ་ཀྑ་ཏཱིཏི ཝེ་ད་ཡ་མཱ་ནཱ་པི མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཝེ་ད་ནཱ སུ་ཁཱ་ཀཱ་རེ དུ་ཀྑཱ་ཀཱ་རེ ཙ ཨུ་དཱ་སི་ནཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨུ་པེ་ཏཱ ཡུ་ཏྟཱ སུ་ཁ་དུ་ཀྑཱ་ནཾ ཨ་ཝི་རུ་དྡྷཱ ཨི་ཀྑཱ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ནཾ ཨུ་པེ་ཀྑཱ. ཝི་སེ་ས་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ནཱཏི ནཱ་ན་ཏྟ་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན. ཡ་དི ཧི པཱི་ཏི་ས་ཧ་ག་ཏཱ ཨེ་ཝ སུ་ཁ་ས་ཧ་ག་ཏཱ སི་ཡུཾ, ‘‘པཱི་ཏི་ས་ཧ་ག་ཏཱ’’ཏི ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ སི་དྡྷ་ཏྟཱ ‘‘སུ་ཁ་ས་ཧ་ག་ཏཱ’’ཏི ཨི་དཾ ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ, ‘‘སུ་ཁ་ས་ཧ་ག་ཏཱ’’ཏི ཝཱ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནེ ‘‘པཱི་ཏི་ས་ཧ་ག་ཏཱ’’ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏ་ཏོ ཏི་ཀཾ པཱུ་རེ་ནྟེ་ན དུ་ཀྑ་ས་ཧ་ག་ཏ་པ་དཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ, ཨེ་ཝ་ཉྩ ས་ཏི ‘‘ཝེ་ད་ནཱ་ཏྟི་ཀོ ཨེ་ཝཱ་ཡ’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘པཱི་ཏི་ས་ཧ་ག་ཏཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘སུ་ཁ་ས་ཧ་ག་ཏཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟོ པཱི་ཏི་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་མྤི སུ་ཁཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཏ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ སུ་ཁཾ ས་པྤཱི་ཏི་ཀ་སུ་ཁ་ཏོ བྷི་ནྣཾ ཀ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་ཐ ཝཱ པཱི་ཏི་སུ་ཁཱ་ནཾ དུ་བྦི་ཉྙེ་ཡྻ་ནཱ་ན་ཏྟཱ་ནཾ ནཱ་ན་ཏྟ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཨ་ཡཾ ཏི་ཀོ ཝུ་ཏྟོ. ‘‘པཱི་ཏི་ས་ཧ་ག་ཏཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཧི སུ་ཁེ་ཀ་དེ་སོ ས་ངྒ་ཧི་ཏོ, ན པཱི་ཏི. ‘‘སུ་ཁ་ས་ཧ་ག་ཏཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ པཱི་ཏི ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ, ན སུ་ཁཾ. པཱི་ཏི་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་སུ་ཁ་ས་ཧ་ག་ཏཱ ཙ པུ་རི་མེ་ན ཨ་ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ པ་ཙྪི་མེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ཏི སི་དྡྷོ པཱི་ཏི་སུ་ཁཱ་ནཾ ཝི་སེ་སོ་ཏི.

༨. ནི་བྦཱ་ནཾ ད་སྶ་ན་ཏོཏི ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ. ཨ་ཐ ཝཱ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྑུ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ནི་བྦ་ཏྟ་ནེ་ན བྷཱ་ཝ་ནཱ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་པྤ་ཏྟཾ ད་སྶ་ནཾ ནཱ་མ, དྷ་མྨ་ཙ་ཀྑུ ཙ པ་རི་ཉྙཱ་དི་ཀི་ཙྩ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་དྷ་མྨ་ད་སྶ་ནཾ ཏ་ད་ཏི་ས་ཡོ, ཏ་སྨཱ ན་ཏྠེ་ཏྠ གོ་ཏྲ་བྷུ་སྶ ད་སྶ་ན་བྷཱ་ཝཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི. ཨུ་བྷ་ཡ་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཝ་སེ་ནཱཏི དྭཱི་ཧི པ་དེ་ཧི ཝུ་ཏྟ་དྷ་མྨ་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཝ་སེ་ན, ན པ་ཧཱ་ཡ་ཀ་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཝ་སེ་ན. ཏ་ཐཱ ཧི ས་ཏི ད་སྶ་ན་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཧི ཨ་ཉྙོ ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན པ་ཧཱ་ཡ་ཀོ ཨ་ཏྠི, ཏེ་ན པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ ནེ་ཝ ད་སྶ་ནེ་ན ན བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ན ཙ ཨ་ཉྙོ པ་ཧཱ་ཡ་ཀོ ཨ་ཏྠི ཨ་ཉྙེ་ཧི ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏཱ་ན་ཉྩ པུ་ན་པྤ་ཝ་ཏྟི་ས་བྦྷཱ་ཝཱ, ནཱ་པི པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ ཏ་ཏི་ཡ་པ་དེ་ན ས་ངྒ་ཡ྄ཧ་ནྟི, ཀི་ནྟུ ཨ་པྤ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི. ཏ་སྨཱ པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་པ་དཾ པ་ཙྩེ་ཀཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ནེ་ཝ ད་སྶ་ནེ་ན པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ ན བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ་ཏི ད་སྶ་ནེ་ན བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པ་ཧཱ་ཏ་བྦེ་ཧི ཨ་ཉྙེ ག་ཧི་ཏཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.

༩. ཨེ་ཝ་མ་ཏྠཾ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱཏི ཨ་ཏྠཱ་ཡུ་ཏྟི་ཏོ ཙ ས་དྡཱ་ཡུ་ཏྟི་ཏོ ཙ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི. ད་སྶ་ན་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཧི ཨ་པྤ་ཧཱ་ཏ་བྦ་ཧེ་ཏུ་མ་ཏྟེ་སུ ཧི ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ནེ་སུ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ ཨ་ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ཏི ཡ་ཐཱ་དྷི་པྤེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ཨ་པ་རི་པུ་ཎྞ་ཏྟཱ ཨ་ཏྠཱ་ཡུ་ཏྟི, པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་ས་དྡ་སྶ ནི་ཙྩ་སཱ་པེ་ཀྑ་ཏྟེ ཙ ས་ཏི ན ས་མྦ་ནྡྷཱི་ས་དྡ་ཏོ པ་ཧཱ་ཡ་ཀ་ཏོ ཨ་ཉྙཾ པ་ཊི་སེ་དྷཾ ཨ་པེ་ཀྑ་མཱ་ན་སྶ ཧེ་ཏུ་ས་དྡེ་ན ས་མཱ་སོ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ས་དྡཱ་ཡུ་ཏྟི ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོཏི པ་ཧཱ་ཏ་བྦ-ས་དྡཾ པ་ཊི་སེ་དྷེ་ན ཨ་ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཡེ་སཾ ཨ་ཉྙ་པ་ད་ཏྠེ ས་མཱ་སོ, ཏ་བྦི་སེ་ས་ནཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨི་དཾ པ་ཊི་སེ་དྷེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ད་སྶ་ན་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཧི པ་ཧཱ་ཏ་བྦོ ཧེ་ཏུ ཨེ་ཏེ་སཾ ནེ་ཝ་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩ ས་ཏི ཡ་ཐཱ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྠོ ས་བྦོ ས་ངྒ་ཧི་ཏོ་ཏི. ཨ་ཏྠཱ་ཡུ་ཏྟི མཱ ཧོ་ཏུ, ས་དྡོ པ་ན ཨི་དྷཱ་པི ན ཡུ་ཏྟོ. ཨེ་ཀ་ནྟ་ཡོ་གཱི་ནཾ ཨ་ཏྠི-ས་དྡ་མེ་ཝ ཧི ཨ་པེ་ཀྑ་མཱ་ནཱ་ནཾ ཨུ་བྷི་ནྣཾ པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་ཧེ་ཏུ-ས་དྡཱ་ནཾ ས་མཱ་སོ ཡུ་ཏྟོ, ན པ་ཊི་སེ་དྷཾ ཨ་པེ་ཀྑ་མཱ་ནཱ་ན་ནྟི, ཏ་སྨཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ཏྠ་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟཾ ཨེ་ཏཾ ཀ་ཏཾ, ས་དྡོ པ་ན ཡ་ཐཱ ཡུ་ཛྫ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཝཾ པ་ན ཡུ་ཛྫ་ཏི – པ་ཧཱ་ཏ་བྦོ ཧེ་ཏུ ཨེ་ཏེ་སཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ. ཀེ་ན པ་ཧཱ་ཏ་བྦོ་ཏི? ད་སྶ་ནེ་ན བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཙ. ཏ་ཡི་དཾ པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་ཧེ་ཏུ་ཀ་པ་དཾ ད་སྶ་ན་བྷཱ་ཝ་ནཱ་པ་དེ་ཧི ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཏེ་ཧི ཡུ་ཏྟེ་ན ཡེ ད་སྶ་ནེ་ན པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ ནེ་ཝ ཧོ་ནྟི, བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ ཙ ན ཧོ་ནྟཱི་ཏི པ་ཊི་སེ་དྷ་ཉྩ ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཏེ ནེ་ཝ ད་སྶ་ནེ་ན ན བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ནེ་ཝ་ཝི་པཱ་ཀ་ན་ཝི་པཱ་ཀ་དྷ་མྨ་དྷ་མྨ་ཝ་ཙ་ནཾ ཝི་ཡ ཧི པུ་རི་མ་པ་ད་དྭ་ཡ་ས་ངྒ་ཧི་ཏ་དྷ་མྨ་པ་ཊི་སེ་དྷ་ནེ་ན ཏ་ད་ཉྙ་དྷ་མྨ་ནི་ད་སྶ་ན་མེ་ཏཾ ཧོ་ཏི, ན ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་པ་དཾ ཝི་ཡ ཧེ་ཏུ་ཝི་ར་ཧ་པྤ་ཀཱ་ས་ནེ་ནཱ་ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ དྭེ པ་ཊི་སེ་དྷཱ ཡུ་ཏྟཱ ཧོ་ནྟི.

ཧེ་ཏུ་ཡེ་ཝ ཧི ཏེ་སཾ ན་ཏྠི, ཡོ ད་སྶ་ན་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཧི པ་ཧཱ་ཏ་བྦོ སི་ཡཱཏི པུ་རི་མ་སྨི་ཉྷི ཨ་ཏྠེ ཧེ་ཏཱུ་ནཾ ད་སྶ་ན་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཧི པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་ཏཱ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཱ, པ་ཊི་ཀྑེ་པོ ཙ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ་ས་ངྐཱ་ས་བྦྷཱ་ཝེ ཧོ་ཏི, པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ་ས་ངྐཱ ཙ ཧེ་ཏུ་མྷི ས་ཏི སི་ཡཱ, ཏེ་སཾ པ་ན ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་ནཾ ཧེ་ཏུ་ཡེ་ཝ ན་ཏྠི, ཡོ ད་སྶ་ན་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཧི པ་ཧཱ་ཏ་བྦོ སི་ཡཱ, ཏ་ད་བྷཱ་ཝཱ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ་ས་ངྐཱ ན་ཏྠཱི་ཏི ཏཾ་ནི་ཝཱ་ར་ཎ་ཏྠོ པ་ཊི་ཀྑེ་པོ ན ས་མྦྷ་ཝ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ནེ་ཝ་ད་སྶ་ནེ་ན ན བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པ་ཧཱ་ཏ་བྦོ ཧེ་ཏུ ཨེ་ཏེ་ས’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་ནཾ ག་ཧ་ཎཾ ན བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨི་ཏ་ར་ཐཱ ཧི ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་ནཾ ཨ་གྒ་ཧ་ཎཾ བྷ་ཝེ་ཡྻཱཏི ཨ་ཏྠ་སྶ པཱ་ཀ་ཊ་ཏྟཱ ན ཀཱ་ར་ཎ་སཱ་དྷ་ནཱི་ཡོ ཨེ་སོ་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ཏྠ་སྶེ་ཝ ཀཱ་ར་ཎཾ ཝ་ད་ནྟོ ‘‘ཧེ་ཏུ་ཡེ་ཝ ཧི ཏེ་སཾ ན་ཏྠཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏེ་ས་ཉྷི ནེ་ཝ་ད་སྶ་ནེ་ན ན བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ་པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་ཧེ་ཏུ་ཀ་པ་ད་ཝ་ཙ་ནཱི་ཡཱ་ནཾ ཡོ ད་སྶ་ན་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཧི པ་ཧཱ་ཏ་བྦོ སི་ཡཱ, སོ ཨེ་ཝཾ་པ་ཀཱ་རོ ཧེ་ཏུ ན་ཏྠི. ཏེ ཧི ཨ་ནེ་ཀ་པྤ་ཀཱ་རཱ ས་ཧེ་ཏུ་ཀཱ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ ཙཱ་ཏི, ཏ་སྨཱ ནེ་ཝ་ད་སྶ་ནེ་ན ན བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པ་ཧཱ་ཏ་བྦོ ཧེ་ཏུ ཨེ་ཏེ་སཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.

༡༠. ཏཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱཏི ཨི་དཾ ཙ་ཏུ་ཀི་ཙྩ་སཱ་དྷ་ན་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཉྙ་ཐཱ གོ་ཏྲ་བྷུ་ཕ་ལ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་དཱི་ན་མྤི ཨ་པ་ཙ་ཡ་གཱ་མི་ཏཱ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻཱ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་པ་ཙ་ཡཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི ཨ་པ་ཙ་ཡ་གཱ་མི་ནོ. ནི་བྦཱ་ན་སྶ ཧི ཨ་ནི་བྦ་ཏྟ་ནི་ཡ་ཏྟེ་པི ས་མུ་ད་ཡ་པྤ་ཧཱ་ན་ས་མུ་ད་ཡ་ནི་རོ་དྷཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ག་མ་ཨ་དྷི་ག་ནྟ་བྦ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཧེ་ཏུ་ཧེ་ཏུ་ཕ་ལ་བྷཱ་ཝོ མ་གྒ་ནི་བྦཱ་ནཱ་ནཾ ཡུ་ཛྫ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷེ ཉཱ་ཎཾ ཨ་ཏྠ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ, དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནི་ཡཱ པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ ཉཱ་ཎཾ དྷ་མྨ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ’’ཏི (ཝི་བྷ. ༧༡༩). ཨ་ཏྠོཏི ཧི ཧེ་ཏུ་ཕ་ལཾ. དྷ་མྨོཏི ཧེ་ཏཱུ་ཏི. པུ་རི་མ་པ་ཙྪི་མཱ་ནཾ པུ་རི་མེ ས་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཱ, པ་ཙྪི་མེ ཀེ་ཝ་ལཱ. པུ་རི་མེ ཝི་ཡ པ་ན པ་ཙྪི་མེ ཨ་ཏྠེ་པི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་སཱི་སེ་ན ས་བྦ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ. དུ་ཏི་ཡེ ཨ་ཏྠ་ཝི་ཀ་པྤེ ‘‘ཨཱ་ཙ་ཡཾ གཱ་མི་ནོ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ ཨ་ནུ་ནཱ་སི་ཀ་ལོ་པོ ཀ་ཏོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ. ཨཱ་ཙི་ན་ནྟཱི་ཏི ཝཱ ཨཱ་ཙ་ཡཱ, ཨཱ་ཙ་ཡཱ ཧུ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟི པ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི་པི ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ.

༡༡. ས་ཏྟ པ་ན སེ་ཀྑཱ སི་ཀྑ་ན་སཱི་ལཱ་ཏི སེ་ཀྑཱ, ཏེ་སཾ ཨི་མེ་ཏི སེ་ཀྑཱ, ཨ་ཉྙཱ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ མ་གྒ་ཕ་ལ་ཏྟ་ཡ་དྷ་མྨཱ. ས་ཡ་མེ་ཝ སི་ཀྑ་ནྟཱིཏི སི་ཀྑ་ན་སཱི་ལཱ་ན་མེ་ཏཾ ནི་ད་སྶ་ནཾ. ཡེ ཧི དྷ་མྨཱ སི་ཀྑ་ནྟི, ཏེ སི་ཀྑ་ན་སཱི་ལཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི. ཨ་ཀྑ་ར་ཏྠོ པ་ན སི་ཀྑཱ ཨེ་ཏེ་སཾ སཱི་ལ་ནྟི སེ་ཀྑཱ་ཏི. ན སེ་ཀྑཱཏི ཡ་ཏྠ སེ་ཀྑ་བྷཱ་ཝཱ་ས་ངྐཱ ཨ་ཏྠི, ཏ་ཏྠཱ་ཡཾ པ་ཊི་སེ་དྷོ་ཏི ལོ་ཀི་ཡ་ནི་བྦཱ་ནེ་སུ ཨ་སེ་ཀྑ་བྷཱ་ཝཱ་ནཱ་པ་ཏྟི ད་ཊྛ་བྦཱ. སཱི་ལ་ས་མཱ་དྷི་པ་ཉྙཱ་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཧི སི་ཀྑཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཝི་པྤ་མུ་ཏྟཱ པ་རི་སུ་དྡྷཱ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སཱ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱ་ཝ་མྤི ཨ་ནུ་པ་ག་མ་ན་ཏོ ཨེ་ཏཱ སི་ཀྑཱ་ཏི ཝ་ཏྟུཾ ཡུ་ཏྟཱ ཨ་ཊྛ་སུ མ་གྒ་ཕ་ལེ་སུ ཝི་ཛྫ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཙ་ཏུ་མ་གྒ་ཧེ་ཊྛི་མ་ཕ་ལ་ཏྟ་ཡ་དྷ་མྨཱ ཝི་ཡ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་དྷ་མྨཱ་པི ཏཱ་སུ སི་ཀྑཱ་སུ ཛཱ་ཏཱ་ཏི ཙ, ཏཾ་སི་ཀྑཱ་ས་མ་ངྒི་ནོ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ཨི་ཏ་རེ་སཾ ཝི་ཡ སེ་ཀྑ་ཏྟེ ས་ཏི སེ་ཀྑ་སྶ ཨེ་ཏེ་ཏི ཙ, སི་ཀྑཱ སཱི་ལཾ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཙ སེ་ཀྑཱ་ཏི ཨཱ་ས་ངྐི་ཏ་བྦཱ སི་ཡུ་ནྟི ཏ་དཱ་ས་ངྐཱ་ནི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཨ་སེ་ཀྑཱ’’ཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་སེ་ཀྑ་བྷཱ་ཝ་པ་ཊི་སེ་དྷོ ཀ་ཏོ. ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལེ ཧི པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ སི་ཀྑཱ པ་རི་ནི་ཊྛི་ཏ་སི་ཀྑཱ་ཀི་ཙྩ་ཏྟཱ ན སི་ཀྑཱ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཀེ་ཝ་ལཾ སི་ཀྑཱ་ཕ་ལ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཏཱ ན སི་ཀྑཱ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟི, ནཱ་པི ཏཾ་ས་མ་ངྒི་ནོ སེ་ཀྑ་ཝ་ཙ་ནཾ, ན ཙ ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ སི་ཀྑ་ན་སཱི་ལཱ་ཏི སི་ཀྑཱ་སུ ཛཱ་ཏཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ཨ་ཏྠེ་ཧི ཨ་གྒ་ཕ་ལ་དྷ་མྨཱ སེ་ཀྑཱ ན ཧོ་ནྟི, ཧེ་ཊྛི་མ་ཕ་ལེ་སུ པ་ན སི་ཀྑཱ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་མ་གྒ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ སི་ཀྑཱ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་རོ་ནྟཱི་ཏི སི་ཀྑཱ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟི, ཏཾ་ས་མ་ངྒི་ནོ ཙ སེ་ཀྑ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཙ སི་ཀྑ་ན་སཱི་ལ་ཝུ་ཏྟཱི་ཏི ཏ་ཏྠ དྷ་མྨཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ཧི ཨ་ཏྠེ་ཧི སེ་ཀྑཱ ཧོ་ནྟི ཨེ་ཝ.

སེ་ཀྑཱཏི ཝཱ ཨ་པ་རི་ཡོ་སི་ཏ་སི་ཀྑཱ ད་སྶི་ཏཱ. ཨ་ན་ནྟ་ར་མེ་ཝ ‘‘ཨ་སེ་ཀྑཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ པ་རི་ཡོ་སི་ཏ་སི་ཀྑཱ་ནཾ ད་སྶ་ན་ནྟི ན ལོ་ཀི་ཡ་ནི་བྦཱ་ནཱ་ནཾ ཨ་སེ་ཀྑ་ཏཱ་པ་ཏྟི. ཝུ་དྡྷི་པྤ་ཏྟཱ ཝཱ སེ་ཀྑཱཏི ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ སེ་ཀྑ་དྷ་མྨེ་སུ ཨེ་ཝ ཀེ་ས་ཉྩི ཝུ་དྡྷི་པྤ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་སེ་ཀྑ་ཏཱ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཏེ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒ་དྷ་མྨཱ ཝུ་དྡྷི་པྤ་ཏྟཱ ཙ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ཧི ཙ ཨ་ཏྠེ་ཧི སེ་ཀྑཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཨ་སེ་ཀྑཱ ཨཱ་པ་ནྣཱ་ཏི? ན, ཏཾ་ས་དི་སེ་སུ ཏ་བྦོ་ཧཱ་རཱ. ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒ་ཏོ ཧི ནི་ནྣཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ པ་རི་ཉྙཱ་དི་ཀི་ཙྩ་ཀ་ར་ཎཾ ཝི་པཱ་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཉྩ, ཏ་སྨཱ ཏེ ཨེ་ཝ སེ་ཀྑཱ དྷ་མྨཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་པ་ནྣཱ་ཏི ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུཾ, ཀུ་ས་ལ་སུ་ཁ་ཏོ ཙ ཝི་པཱ་ཀ་སུ་ཁཾ ས་ནྟ་ཏ་ར་ཏཱ་ཡ པ་ཎཱི་ཏ་ཏ་ར་ནྟི ཝུ་དྡྷི་པྤ་ཏྟཱ ཙ ཏེ དྷ་མྨཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨ་སེ་ཀྑཱཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟཱི་ཏི.

༡༢. ཀི་ལེ་ས་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ནཱ་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་དཱི་ཧི པ་རི་ཏྟཱ. ‘‘ཀི་ལེ་ས…པེ… ཏཱ་ཡཱ’’ཏི ཨ་ཏྠ་ཏྟ་ཡ་མྤི ཀུ་ས་ལེ་སུ ཡུ་ཛྫ་ཏི, ཝི་པཱ་ཀ་ཀི་རི་ཡེ་སུ དཱི་གྷ་ས་ནྟཱ་ན་ཏཱ་ཝ. པ་མཱ་ཎ་ཀ་རེ་ཧི ཝཱ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀེ་ཧི ཀཱ་མ་ཏ་ཎྷཱ་དཱི་ཧི པ་རི་ཙྪི་ནྣཱ པ་རི་ཏྟཱ. ཏེ་ཧི ཨ་པ་རི་ཙྪི་ནྣ་ཏྟཱ སུ་ཁུ་མེ་ཧི རཱུ་པ་ཏ་ཎྷཱ་དཱི་ཧི པ་རི་ཙྪི་ནྣཱ པ་མཱ་ཎ་མ་ཧ་ཏྟཾ ག་ཏཱ་ཏི མ་ཧ་གྒ་ཏཱ. ཨ་པ་རི་ཙྪི་ནྣཱ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཱ.

༡༤. ཨ་ཏ་པྤ་ཀ་ཊྛེ་ནཱཏི དི་ཝ་ས་མྤི པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཡ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨཱ ཏི་ཏྟིཾ ན ཛ་ནེ་ནྟི ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཡ་མཱ་ནཱ་པི ཕ་ལ་དྷ་མྨཱ་ཏི.

༡༥. མཱ་ཏུ་གྷཱ་ཏཱ་དཱི་སུ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་པི ཧི་ཏ་སུ་ཁཾ ཨི་ཙྪ་ནྟཱ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི ཏེ དྷ་མྨཱ ཧི་ཏ་སུ་ཁཱ་ཝ་ཧཱ མེ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་སཱི་སི་ཏཱ ཧོ་ནྟི, ཏ་ཐཱ ཨ་སུ་བྷཱ་སུ་ཁཱ་ནི་ཙྩཱ་ན་ཏྟེ་སུ སུ་བྷཱ་དི་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ས་ད་ལ༹ྷ་ཏཱ་ཡ ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡ་ཀ་མྨ་ནི་ཡ་ཏ་མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛཱི་སུ པ་ཝ་ཏྟི ཧོ་ཏཱི་ཏི ཏེ དྷ་མྨཱ ཨ་སུ་བྷཱ་དཱི་སུ སུ་བྷཱ་དི་ཝི་པ་རཱི་ཏ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཀཱ ཧོ་ནྟི. མི་ཙྪཱ་ས་བྷཱ་ཝཱཏི མུ་སཱ་ས་བྷཱ་ཝཱ. ཨ་ནེ་ཀེ་སུ ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡེ་སུ ཀ་ཏེ་སུ ཡཾ ཏ་ཏྠ བ་ལ་ཝཾ, ཏཾ ཝི་པ་ཙྩ་ཏི, ན ཨི་ཏ་རཱ་ནཱི་ཏི ཨེ་ཀ་ནྟ་ཝི་པཱ་ཀ་ཛ་ན་ཀ་ཏཱ་ཡ ནི་ཡ་ཏ་ཏཱ ན ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུ་ནྟི ‘‘ཝི་པཱ་ཀ་དཱ་ནེ ས་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཁ་ནྡྷ་བྷེ་དཱ་ན་ནྟ་རནྟི ཙུ་ཏི་ཨ་ན་ནྟ་རཾ. ཙུ་ཏི ཧི མ་ར་ཎ་ནི་དྡེ་སེ (ཝི་བྷ. ༡༩༣) ‘‘ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ བྷེ་དོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ཏི. ཨེ་ཏེ་ན ཝ་ཙ་ནེ་ན ས་ཏི ཕ་ལ་དཱ་ནེ ཙུ་ཏི་ཨ་ན་ནྟ་རོ ཨེ་ཝ, ན ཨ་ཉྙོ ཨེ་ཏེ་སཾ ཕ་ལ་ཀཱ་ལོ་ཏི ཕ་ལ་ཀཱ་ལ་ནི་ཡ་མེ་ནེ་ཝ ནི་ཡ་ཏ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི, ན ཕ་ལ་དཱ་ན་ནི་ཡ་མེ་ནཱ་ཏི ནི་ཡ་ཏ་ཕ་ལ་ཀཱ་ལཱ་ནཾ ཨ་ཉྙེ་ས་མྤི ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཱ་ནཾ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཱ་ན་མྤི ནི་ཡ་ཏ་ཏཱ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཝི་པཱ་ཀ་དྷ་མྨ་དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡ་ནྟ་ར་ཝི་ཀ་ལ་ཏཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཝི་པ་ཙྩ་མཱ་ནཱ་ན་མྤི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་བྷཱ་ཝེ་ན ཝི་པཱ་ཀ་དྷ་མྨ་ཏཱ ཝི་ཡ བ་ལ་ཝ་ཏཱ ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡེ་ན ཝི་པཱ་ཀེ དི་ནྣེ ཨ་ཝི་པ་ཙྩ་མཱ་ནཱ་ན་མྤི ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡཱ་ནཾ ཕ་ལ་དཱ་ནེ ནི་ཡ་ཏ་ས་བྷཱ་ཝཱ ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡ་ས་བྷཱ་ཝཱ ཙ པ་ཝ་ཏྟཱི་ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་བྷཱ་ཝེ་ན ཕ་ལ་དཱ་ན་ནི་ཡ་མེ་ནེ་ཝ ནི་ཡ་ཏ་ཏཱ ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡ་ཏཱ ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨ་ཝ་སྶ་ཉྩ ནི་ཡ་ཏ་ས་བྷཱ་ཝཱ ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡ་ས་བྷཱ་ཝཱ ཙ ཏེ་སཾ པ་ཝ་ཏྟཱི་ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏ་བྦ་མེ་ཏཾ ཨ་ཉྙ་སྶ བ་ལ་ཝ་ཏོ ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝེ ཙུ་ཏི་ཨ་ན་ནྟ་རཾ ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན ཕ་ལ་དཱ་ན་ཏོ.

ན་ནུ ཨེ་ཝཾ ཨ་ཉྙེ་ས་མྤི ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཝི་པཱ་ཀ་དཱ་ཡ་ཀེ ཨ་ས་ཏི ཙུ་ཏི་ཨ་ན་ནྟ་ར་མེ་ཝ ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན ཕ་ལ་དཱ་ན་ཏོ ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡ་ས་བྷཱ་ཝཱ ནི་ཡ་ཏ་ས་བྷཱ་ཝཱ ཙ པ་ཝ་ཏྟི ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི? ནཱ་པ་ཛྫ་ཏི ཨ་ས་མཱ་ན་ཛཱ་ཏི་ཀེ་ན ཙེ་ཏོ་པ་ཎི་དྷི་ཝ་སེ་ན ཨུ་པ་གྷཱ་ཏ་ཀེ་ན ཙ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦ་ཝི་པཱ་ཀ་ཏྟཱ ཨ་ན་ནྟ་རེ་ཀ་ནྟ་ཕ་ལ་དཱ་ཡ་ཀ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝཱ, ན པ་ན ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡ་ཀཱ་ནཾ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དཱི་ནཾ དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཝི་ཡ ཨ་ས་མཱ་ན་ཛཱ་ཏི་ཀཾ ཕ་ལ་ནི་ཝ་ཏྟ་ཀཾ ཨ་ཏྠི ས་བྦཱ་ན་ནྟ་རི་ཡ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཝཱི་ཙི་ཕ་ལ་ཏྟཱ, ན ཙ ཧེ་ཊྛུ་པ་པ་ཏྟིཾ ཨི་ཙྪ་ཏོ སཱི་ལ་ཝ་ཏོ ཙེ་ཏོ་པ་ཎི་དྷི ཝི་ཡ ཨུ་པ་རཱུ་པ་པ་ཏྟི་ཛ་ན་ཀ་ཀ་མྨ་ཕ་ལཾ ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡ་ཀ་ཕ་ལཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ ཙེ་ཏོ་པ་ཎི་དྷི ཨ་ཏྠི ཨ་ནི་ཙྪ་ནྟ་སྶེ་ཝ ཨ་ཝཱི་ཙི་པཱ་ཏ་ན་ཏོ, ན ཙ ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡ་ཀོ་པ་གྷཱ་ཏ་ཀཾ ཀི་ཉྩི ཀ་མྨཾ ཨ་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ན་ནྟ་རེ་ཀ་ནྟ་ཝི་པཱ་ཀ་ཛ་ན་ཀ་ས་བྷཱ་ཝཱ པ་ཝ་ཏྟཱི་ཏི.

ཨ་ནེ་ཀཱ་ནི ཙ ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡ་ཀཱ་ནི ཀ་ཏཱ་ནི ཨེ་ཀ་ནྟེ ཝི་པཱ་ཀེ ས་ནྣི་ཡ་ཏ་ཏྟཱ ཨུ་པ་ར་ཏཱ་ཝི་པ་ཙྩ་ན་ས་བྷཱ་ཝཱ་ས་ངྐ་ཏྟཱ ནི་ཙྪི་ཏཱ་ནི ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ནི་ཡ་ཏཱ་ནེ་ཝ. ཙུ་ཏི་ཨ་ན་ནྟ་རཾ པ་ན ཕ་ལཾ ཨ་ན་ནྟ་རཾ ནཱ་མ ཏ་སྨིཾ ཨ་ན་ནྟ་རེ ནི་ཡུ་ཏྟཱ་ནི ཏ་ནྣི་བྦ་ཏྟ་ནེ་ན ཨ་ན་ནྟ་ར་ཀ་ར་ཎ་སཱི་ལཱ་ནི ཨ་ན་ནྟ་ར་པྤ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི ཙཱ་ཏི ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡ་ཀཱ་ནེ་ཝ ཙ ཧོ་ནྟི. ཏེ་སུ པ་ན ས་མཱ་ན་ས་བྷཱ་ཝེ་སུ ཨེ་ཀེ་ན ཝི་པཱ་ཀེ དི་ནྣེ ཨི་ཏ་རཱ་ནི ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀ་ཏྟ་བྦ་སྶ ཀི་ཙྩ་སྶ ཏེ་ནེ་ཝ ཀ་ཏ་ཏྟཱ ན དུ་ཏི་ཡཾ ཏ་ཏི་ཡ་མྤི ཙ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ཀ་རོ་ནྟི, ན ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཝི་གྷཱ་ཏ་ཏྟཱ་ཏི ན་ཏྠི ཏེ་སཾ ནི་ཡ་ཏཱ་ན་ནྟ་རི་ཡ་ཏཱ་ནི་ཝ་ཏྟཱི་ཏི. ན ཧི ས་མཱ་ན་ས་བྷཱ་ཝཾ ས་མཱ་ན་ས་བྷཱ་ཝ་སྶ ས་མ་ཏྠ་ཏཾ ཝི་ཧ་ན་ཏཱི་ཏི. ཨེ་ཀ་སྶ པ་ན ཨ་ཉྙཱ་ནི་པི ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀཱ་ནི ཧོ་ནྟཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཱ་ནཱི་ཏི. ས་མྨཱ ས་བྷཱ་ཝཱཏི ས་ཙྩ་ས་བྷཱ་ཝཱ.

༡༦. པ་རི་པུ་ཎྞ་མ་གྒ་ཀི་ཙྩ་ཏྟཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒཱ་ཝ ཨི་དྷ ‘‘མ་གྒཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ. པ་ཙྩ་ཡ་ཊྛེ་ནཱཏི མ་གྒ་པ་ཙྩ་ཡ་ཊྛེ་ན. ནི་ཀྑེ་པ་ཀ་ཎྜེ་པི ཧི ཡེ མ་གྒ་པ་ཙྩ་ཡཾ ལ་བྷ་ནྟི, ན པ་ན ས་ཡཾ མ་གྒ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ཏེ མ་གྒ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ས་མ་ངྒི་སྶ མ་གྒ་ངྒཱ་ནི ཋ་པེ་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི (དྷ. ས. ༡༠༣༩) ཝུ་ཏྟཾ. ཡོ པ་ན ཏ་ཏྠེ་ཝ ‘‘ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ས་མ་ངྒི་སྶ ཨ་ལོ་བྷོ ཨ་དོ་སོ ཨ་མོ་ཧོ, ཨི་མེ དྷ་མྨཱ མ་གྒ་ཧེ་ཏཱུ’’ཏི ཨཱ་དི་ན་ཡོ ཝུ་ཏྟོ, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘མ་གྒ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ས་མ་ངྒི་སྶ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི མ་གྒོ ཙེ་ཝ ཧེ་ཏུ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ན ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ས་མྨཱ་དི་ཊྛི ས་ཡ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ པ་ན ཨ་ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ས་ངྒ་ཎྷ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཏ་ཡོ ན་ཡཱ ཝུ་ཏྟཱ, ཧེ་ཏུ་བ་ཧུ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན ཏ་ཏི་ཡོ ན་ཡོ ཨི་དྷ དུ་ཏི་ཡོ ཝུ་ཏྟོ.

ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཊྛེ་ནཱཏི ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་དྷི་པ་ཏི་པི པུ་བྦཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཛེ་ཊྛ་ཀ་བྷཱ་ཝེ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནོ ས་ཧ་ཛཱ་ཏེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་སེ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ཡ་མཱ་ནོ ཏེ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དྷི་པ་ཏི་པི ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎེ དྷ་མྨེ ཏ་ཐེ་ཝ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ཡ་མཱ་ནོ ཏེ དྷ་མྨེ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ན པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་བྷཱ་ཝེ་ན, ཏ་སྨཱ ཨ་དྷི་པ་ཏི་དྭ་ཡ་མྤི ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ‘‘མ་གྒོ ཨ་དྷི་པ་ཏི ཨེ་ཏེ་ས’’ནྟི ཨ་ཡ་ཉྩ ཨ་ཏྠོ ནི་ཀྑེ་པ་ཀ་ཎྜེ ཨུ་དཱ་ཧ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ག་ཏཾ ཨ་ཏྠ་ན་ཡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟོ. ཡ་སྨཱ པ་ན པ་ཊྛཱ་ནེ (པ་ཊྛཱ. ༢.༡༦.༡༡) ‘‘མ་གྒཱ་དྷི་པ་ཏིཾ དྷ་མྨཾ པ་ཊི་ཙྩ མ་གྒཱ་དྷི་པ་ཏི དྷ་མྨོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ནཱ་དྷི་པ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡཱ, མ་གྒཱ་དྷི་པ་ཏཱི ཁ་ནྡྷེ པ་ཊི་ཙྩ མ་གྒཱ་དྷི་པ་ཏི ཨ་དྷི་པ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ མ་གྒོ ཨ་དྷི་པ་ཏི མ་གྒཱ་དྷི་པ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མྤི ཨ་ཏྠོ པཱ་ལི༹་ཡཾ ས་རཱུ་པེ་ཀ་སེ་ས་ཝ་སེ་ན ས་མཱ་ན་ས་དྡ་ཏྠ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ས་ངྒ་ཧི་ཏོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.

༡༧. ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱཏི ཨེ་ཏེ་ན ས་བྦོ ཨུ་པྤ་ནྣ་བྷཱ་ཝོ པ་ཊི་སི་དྡྷོ, ན ཨུ་པྤ་ནྣ་དྷ་མྨ་བྷཱ་ཝོ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཏེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣཱ ཝི་ག་ཏཱ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་པི ན ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཱ. ཡ་དི ཧི ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ སི་ཡུཾ, ‘‘ཨ་ནུ་པྤ་ནྣོ དྷ་མྨོ ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི་ཨེ་ཝ་མཱ་དི ཝུ་ཙྩེ་ཡྻ, ན ཏུ ཝུ་ཏྟ་ནྟི. ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ་ནི ཝི་པཱ་ཀ་ཀ་ཊ་ཏྟཱ་རཱུ་པཱ་ནི ཨ་ཏཱི་ཏེ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཝཱ ཀ་མྨེ པུ་རི་མ་ནི་པྥ་ནྣེ ཨེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ནྟི, ནཱ་ནི་པྥ་ནྣེ་ཏི པ་རི་ནི་ཊྛི་ཏ་ཀཱ་ར་ཎེ་ཀ་དེ་སཱ་ནེ་ཝ ཧོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཏཱ་ནི ‘‘ཨ་ཝ་སྶཾ ཨུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ནྟཱི་ཏི ཨུ་པྤཱ་དི་ནོ དྷ་མྨཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི.

༡༨. ཨ་ཏྟ་ནོ ས་བྷཱ་ཝནྟི ཀ་ཀྑ་ལ༹་ཕུ་ས་ནཱ་དི་ས་བྷཱ་ཝཾ.

༢༠. ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱཏི ཨེ་ཝཾ ཙ་ཀྑཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན ཕུ་ས་ནཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ ཨེ་ཀ་ས་ནྟ་ཏི་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ. ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་དྷི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཱཏི ཨ་དྷི-ས་དྡོ ས་མཱ་ས་ཝི་ས་ཡེ ཨ་དྷི་ཀཱ་ར་ཏྠཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཨ་ཏྠ་ཉྩ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཀི་ཙྩ ཨུ་དྡི་སྶ པ་ཝ་ཏྟཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཱ. ཏེ་ནཱཏི ཡ་སྶ ཛྷཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ བ་ཧི་དྡྷཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་བ་ཧི་དྡྷཱ ཙ སུ་ཉྙ་ཏཾ ཨཱ་ནེ་ཉྫ་ཉྩ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་སུ་ཉྙ་ཏཱ་དཱི་སུ ཙི་ཏྟཾ ན པ་ཀྑ་ནྡ་ཏི ན པ་སཱི་ད་ཏི ན ས་ནྟི་ཊྛ་ཏི ནཱ་དྷི་མུ་ཙྩ་ཏི, ཡོ ཙ ཨི་ཏི་ཧ ཏ་ཏྠ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ, ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ. ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ པུ་རི་མ་སྨིཾ ས་མཱ་དྷི་ནི་མི་ཏྟེཏི པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དི་ས་མཱ་དྷི་ནི་མི་ཏྟེ. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་མེ་ཝཱཏི ཛྷཱ་ན་གོ་ཙ་རེ ཀ་སི་ཎཱ་དི་མྷི. ཙི་ཏྟཾ ས་ཎྛ་པེ་ཏ་བྦནྟི པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དི་ཙི་ཏྟཾ ས་ཎྛ་པེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ར་ཏོཏི གོ་ཙ་ར་ཛ྄ཛྷ་ཏྟེ ནི་བྦཱ་ནེ ར་ཏོ, ས་མཱ་དྷི་གོ་ཙ་རེ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནེ ཝཱ ར་ཏོ. ‘‘ས་མཱ་ཧི་ཏོ ཨེ་ཀོ ས་ནྟུ་སི་ཏོ ཏ་མཱ་ཧུ བྷི་ཀྑུ’’ནྟི (དྷ. པ. ༣༦༢) གཱ་ཐཱ་སེ་སོ.

ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ས་མྤ་སཱ་ད་ནནྟི ཨེ་ཏྠ ཛྷཱ་ནཾ ས་ཀ་ས་ནྟ་ཏི་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཏྟཱ ‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ནི་ཡ་ཀ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཏྠོ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ-ས་དྡོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟནྟི ས་ཀ་ས་ནྟ་ཏི་ནི་ཡ་ཀཾ. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟེ བྷ་ཝཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱཏི ནི་ཡ་ཀ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟེ་སུ་པི ཨ་བྦྷ་ནྟ་རཱ ཙ་ཀྑཱ་ད་ཡོ ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཨེ་ཏྠ པ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ-ས་དྡོ ཙ་ཀྑཱ་དཱི་སུ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནོ ད་སྶི་ཏོ, ན ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ས་དྡོ, ཨ་ཏྠི ཙ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་ས་དྡཱ་ནཾ བ་ཧི་དྡྷཱ་བཱ་ཧི་ར-ས་དྡཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཝི་སེ་སོ. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་ས་དྡོ ཧི ས་པ་ར་ས་ནྟཱ་ནི་ཀེ་སུ ས་བྦེ་སུ ཙ་ཀྑཱ་དཱི་སུ རཱུ་པཱ་དཱི་སུ བཱ་ཧི་ར-ས་དྡོ ཝི་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ-ས་དྡོ པ་ན ས་ཀ་ས་ནྟཱ་ནི་ཀེ་སྭེ་ཝ ཙ་ཀྑུ་རཱུ་པཱ་དཱི་སུ ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙེ་སྭེ་ཝ བ་ཧི་དྡྷཱ-ས་དྡོ ཝི་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཏ་སྨཱ ས་དྡ་ཏོ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཙ ཨ་ས་མཱ་ན་ཏྟཱ ན ཨི་ད་མེ་ཏྠ ཨུ་དཱ་ཧ་ར་ཎཾ ཡུ་ཏྟ་ནྟི. ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ད་ཊྛ་བྦོ – ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟེ བྷ་ཝཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ་ཏི ཨ་ཡ་ཉྷི ཝ་ཙ་ན་ཏྠོ. ཡ་ཉྩ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟེ བྷ་ཝཾ, ཏེ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟེ་ནེ་ཝ བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ཏེ་ན ཏཾ་ཝཱ་ཙ་ཀ་སྶ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ-ས་དྡ་སྶ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ-ས་དྡ་སྶ ཙ ས་མཱ་ན་ཏྠ་ཏཱ. ཨུ་བྷི་ནྣ་མྤི ས་དྡཱ་ནཾ ས་མཱ་ན་ཏྠ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟེ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ-ས་དྡེ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ-ས་དྡོ ཏ་ཏྠ པ་ཝ་ཏྟོ་ཏི ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུ་ནྟི.

ཨ་ཡཾ ཁོ པ་ནཱ་ན་ནྡ, ཝི་ཧཱ་རོཏི ཝི་ཧཱ་ར་སུ་ཉྙ་ཏཱ་སུ་ཏྟེ (མ. ནི. ༣.༡༨༧) ས་ངྒ་ཎི་ཀཱ་རཱ་མ་ཏཱ་ཡ རཱུ་པཱ་དི་ར་ཏི་ཡཱ ཙ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ ཝ་ཏྭཱ ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑ་ཝི་ཧཱ་ར་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ སུ་ཉྙ་ཏནྟི ཝི་ས་ཡ་བྷཱུ་ཏཾ ཨི་སྶ་རི་ཡ་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏཾ སུ་ཉྙ་ཏཾ, སུ་ཉྙ་ཏཱ་ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཙི་ཏྟི་སྶ་རཱ ཧི བུ་དྡྷཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟོ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟཱ་པི ཡཾ མུ་ཧུ་ཏྟཾ ཏུ་ཎྷཱི བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ ཧོ་ཏི, ཏཾ མུ་ཧུ་ཏྟཾ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནྟི, པ་གེ་ཝ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ, ཏ་སྨཱ ས་བྦ་ཏྠཱ་པི ཨི་སྶ་རི་ཡཱ་ནཾ བ་ཧུ་ལཾ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཾ ཨི་སྶ་རི་ཡ་སྶ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི ‘‘ཨི་སྶ་རི་ཡ་ཊྛཱ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཱ. ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལཱ་དྷི་ག་མེ་ན ཝཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ཨི་སྶ་རི་ཡཾ ནི་བྦ་ཏྟཾ ཏཾ་ཛ་ན་ཀེ་ནེ་ཝ མ་གྒེ་ནཱ་ཏི ཏཾ ཏེ་སཾ ཨི་སྶ་རི་ཡ་ཊྛཱ་ནཾ. ཝི་ས་ཡོ ཙ ཨ་ན་ཉྙ་ཏྠ་བྷཱ་ཝོ་ཝ ཡ་ཐཱ ‘‘ཨཱ་ཀཱ་སེ ས་ཀུ་ཎཱ ཨུ་ད་ཀེ མ་ཙྪཱ’’ཏི, བུ་དྡྷཱ ཙ ཨ་ཉྙ་ཏྠ དི་སྶ་མཱ་ནཱ་པི ཝི་ཝེ་ཀ་པ་བྦྷཱ་ར་ཏཱ་ཡ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ནི་ནྣཱ་ཝ, ཏེ་ན ཏ་སྶཱ ཏ་སྶཱ ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཨ་ན་ནྟ་རཾ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཾ་ཡེ་ཝ བྷ་ཝ་ནྟཱི་ཏི སཱ ཏེ་སཾ ཝི་ས་ཡོ, ཏ་བྦི་ས་ཡ་ཏཱ ཙ ས་ཙྩ་ཀ་སུ་ཏྟེ་ན (མ. ནི. ༡.༣༦༤ ཨཱ་ད་ཡོ) དཱི་པེ་ཏ་བྦཱ.

༢༢. ཡེ་སཾ ད་ཊྛ་བྦ་བྷཱ་ཝོ ཨ་ཏྠི, ཏེ ས་ནི་ད་སྶ་ནཱ. ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་གོ་ཙ་ར་བྷཱ་ཝོ་ཝ ད་ཊྛ་བྦ་བྷཱ་ཝོ, ཏ་སྶ རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ནཱ ཨ་ན་ཉྙ་ཏྟེ་པི ཨ་ཉྙེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཝི་སེ་སེ་ཏུཾ ཨ་ཉྙཾ ཝི་ཡ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ས་ཧ ནི་ད་སྶ་ནེ་ནཱ་ཏི ས་ནི་ད་སྶ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཝ་སཱ་མ་ཉྙེ་ན ཧི ཨེ་ཀཱི་བྷཱུ་ཏེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཡོ ནཱ་ན་ཏྟ་ཀ་རོ ས་བྷཱ་ཝོ, སོ ཨ་ཉྙོ ཝི་ཡ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཙ་རི་ཏུཾ ཡུ་ཏྟོ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཨ་ཏྠ་ཝི་སེ་སཱ་ཝ་བོ་དྷོ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ས་ཡ་ཉྩ ནི་སྶ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཙ ས་མྤ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ས་མྤ་ཏྟཱ་ན་ཉྩ པ་ཊི་མུ་ཁ་བྷཱ་ཝོ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་པ་ཏ་ནཾ པ་ཊི་ཧ་ན་ན་བྷཱ་ཝོ, ཡེ་ན བྱཱ་པཱ་རཱ་དི་ཝི་ཀཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡ་ནྟ་ར་ས་ཧི་ཏེ་སུ ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ས་ཡེ་སུ ཝི་ཀཱ་རུ་པྤ་ཏྟི.

ཏི་ཀ་མཱ་ཏི་ཀཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

དུ་ཀ་མཱ་ཏི་ཀཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡-༦. མཱུ་ལ་ཊྛེ་ནཱཏི སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏ་བྷཱ་ཝ་སཱ་དྷ་ནེ་ན མཱུ་ལ་བྷཱ་ཝེ་ན, ན པ་ཙྩ་ཡ་མ་ཏྟ་ཊྛེ་ན ཧེ་ཏུ་དྷ་མྨཱ ཧེ་ཏཱུ དྷ་མྨཱ་ཏི ས་མཱ་སཱ་ས་མཱ་ས་ནི་དྡེ་ས་བྷཱ་ཝོ དྭི་ནྣཾ པཱ་ཋཱ་ནཾ ཝི་སེ་སོ. ཏ་ཐེ་ཝཱཏི ས་མྤ་ཡོ་ག་ཏོ་ཝ. ས་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་ནཾ ཧེ་ཏུ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ‘‘ས་མྤ་ཡོ་ག་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ, ན ས་ཧ་ས་དྡ་སྶ ས་མྤ་ཡོ་ག་ཏྠ་ཏྟཱ. ས་ཧ-ས་དྡོ པ་ན ཨེ་ཀ་པུ་ཉྫེ ཨུ་པྤཱ་ད་ཏོ ཡཱ་ཝ བྷ་ངྒཱ ས་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་ནཾ ཧེ་ཏཱུ་ཧི ས་མཱ་ན་དེ་ས་ག་ཧ་ཎཱ་ནཾ ཧེ་ཏུ་ཨཱ་དི་ས་བྦྷཱ་ཝཾ དཱི་པེ་ཏི, ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ-ས་དྡོ ཨེ་ཀུ་པྤཱ་དཱ་དི་ཝ་སེ་ན ས་ཧ ཧེ་ཏཱུ་ཧི ཨེ་ཀཱི་བྷཱ་ཝུ་པ་ག་མ་ནཾ, ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཙ དྭི་ནྣཾ དུ་ཀཱ་ནཾ ནཱ་ན་ཏྟཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. དྷ་མྨ་ནཱ་ན་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝེ་པི ཧི པ་ད་ཏྠ་ནཱ་ན་ཏྟེ་ན དུ་ཀ་ནྟ་རཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ན ཧི ཧེ་ཏུ་དུ་ཀ་ས་ངྒ་ཧི་ཏེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ཨ་ཉྙེ ས་ཧེ་ཏུ་ཀ་དུ་ཀཱ་དཱི་ཧི ཝུ་ཙྩ་ནྟི, ཏེ ཨེ་ཝ པ་ན ས་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་དི་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་ཧེ་ཏུ་ཀ་དུ་ཀཱ་དཱི་ཧི ཝུ་ཏྟཱ. ཨེ་ཝཾ ས་ཧེ་ཏུ་ཀ་དུ་ཀ་ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ ཨེ་ཝ ཧེ་ཏུ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཧེ་ཏུ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དུ་ཀེ་ན ཝུ་ཏྟཱ. ན ཧི དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཝུ་ཏྟ་ཏཱ་པེ་ཀྑཾ དུ་ཀ་ནྟ་ར་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ན་ཏྠི པུ་ན་རུ་ཏྟི་དོ་སོ. དེ་སེ་ཏ་བྦ་པྤ་ཀཱ་ར་ཛཱ་ན་ན་ཉྷི དེ་ས་ནཱ་ཝི་ལཱ་སོ ཏ་ཐཱ དེ་ས་ནཱ་ཉཱ་ཎ་ཉྩཱ་ཏི. ཏེ་ན དྷ་མྨཱ་ནཾ ཏ་པྤ་ཀཱ་ར་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི. ས་ཀ་ལེ་ཀ་དེ་ས་ཝ་སེ་ན པ་ཋ་མ་དུ་ཀཾ དུ་ཏི་ཡ་ཏ་ཏི་ཡེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་ཏྠཱ་ད་ཡོ ཏ་ཡོ དུ་ཀཱ ཝུ་ཏྟཱ. ས་ཀ་ལ་ཉྷི པ་ཋ་མ་དུ་ཀཾ དུ་ཏི་ཡ་དུ་ཀེ་ཀ་དེ་སེ་ན ས་ཧེ་ཏུ་ཀ་པ་དེ་ན ཏ་ཏི་ཡ་དུ་ཀེ་ཀ་དེ་སེ་ན ཧེ་ཏུ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་པ་དེ་ན ཙ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ ཙ་ཏུ་ཏྠ་པ་ཉྩ་མ་དུ་ཀཱ ཝུ་ཏྟཱ, ཏ་ཐཱ པ་ཋ་མ་དུ་ཀེ་ཀ་དེ་སཾ ན་ཧེ་ཏུ་པ་དཾ ས་ཀ་ལེ་ན དུ་ཏི་ཡ་དུ་ཀེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཚ་ཊྛ་དུ་ཀོ ཝུ་ཏྟོ. ཨི་ད་མྤི ས་མྦྷ་ཝ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏེ་ན ཨ་ཝུ་ཏྟ་མྤི ས་མྦྷ་ཝ་ཝ་སེ་ན དཱི་པི་ཏ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ས་མྦྷ་ཝོ ཧི ག་ཧ་ཎ་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི. ཡ་ཐཱ ཧེ་ཏུ་ས་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་ཏི ཨི་དཾ ས་མྦྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏཾ, ཨེ་ཝཾ ཧེ་ཏུ་ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་ཏི ཨི་ད་མྤི ས་མྦྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཉྙ་ཏྠཱ་པི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ.

ཨེ་ཝཾ པ་ཋ་མ་དུ་ཀཾ དུ་ཏི་ཡ་ཏ་ཏི་ཡ་དུ་ཀེ་སུ དུ་ཏི་ཡ་པ་དེ་ཧི ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ‘‘ཧེ་ཏཱུ ཙེ་ཝ དྷ་མྨཱ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ ཙ, ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ ཙེ་ཝ དྷ་མྨཱ ན ཙ ཧེ་ཏཱུ, ཧེ་ཏཱུ ཙེ་ཝ དྷ་མྨཱ ཧེ་ཏུ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཙ, ཧེ་ཏུ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཙེ་ཝ དྷ་མྨཱ ན ཙ ཧེ་ཏཱུ’’ཏི ཡེ དྭེ དུ་ཀཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ, ཏེ་སཾ ས་མྦྷ་ཝ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ས་ངྒ་ཧཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཁོ པ་ན-པ་དེ་ན ཨ་པ་རེ་ས་མྤི དུ་ཀཱ་ནཾ ས་ངྒ་ཧཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏ་ཏྲ ཡ་དེ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྲཱཏི པཱ་ལི༹་ཡཾ. ཨ་ཡཾ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཏྠོཏི ཨི་དཱ་ནི ཡཾ ཝ་ཀྑ་ཏི, ཏ་མ་ཏྠ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ པ་ན ཨ་ཉྙེ་པི ཨ་ཉྙ་ཐཱ་པཱིཏི ཨེ་ཏེ་སཾ ཝི་སུཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ དྭེ དུ་ཀཱ ད་སྶི་ཏཱ, ས་ཧ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ པ་ན ཨ་ཡ་མྤི དུ་ཀོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ ‘‘ཧེ་ཏཱུ ཙེ་ཝ དྷ་མྨཱ ཧེ་ཏུ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་པི ཧེ་ཏུ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟཱ་པཱི’’ཏི, ཨེ་ཏེ་སུ པ་ན པ་ཉྩ་སུ དུ་ཀེ་སུ དུ་ཏི་ཡ་དུ་ཀེ་ན ཏ་ཏི་ཡ་དུ་ཀོ ཝི་ཡ, ཙ་ཏུ་ཏྠ་དུ་ཀེ་ན པ་ཉྩ་མ་དུ་ཀོ ཝི་ཡ ཙ ཚ་ཊྛ་དུ་ཀེ་ན ནི་ནྣཱ་ན་ཏྠ་ཏྟཱ ‘‘ན ཧེ་ཏུ ཁོ པ་ན དྷ་མྨཱ ཧེ་ཏུ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་པི ཧེ་ཏུ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟཱ་པཱི’’ཏི ཨ་ཡཾ དུ་ཀོ ན ཝུ་ཏྟོ. ད་སྶི་ཏ་ནི་ནྣཱ་ན་ཏྠ་ན་ཡོ ཧི སོ པུ་རི་མ་དུ་ཀེ་ཧཱི་ཏི. ཨི་ཏ་རེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ ཧེ་ཏཱུ ཙེ་ཝ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་དུ་ཀེ་ན ས་མཱ་ན་ཏྠ་ཏྟཱ ཧེ་ཏཱུ ཙེ་ཝ ཧེ་ཏུ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་དུ་ཀོ, ཧེ་ཏུ་ས་ཧེ་ཏུ་ཀ་དུ་ཀེ་ན ས་མཱ་ན་ཏྠ་ཏྟཱ ཧེ་ཏུ་ཧེ་ཏུ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དུ་ཀོ ཙ ན་ཧེ་ཏུ་ཧེ་ཏུ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དུ་ཀོ ཝི་ཡ ན ཝ་ཏྟ་བྦོ. ཏེ་སུ པ་ན དྭཱི་སུ པ་ཙྪི་མ་དུ་ཀེ ‘‘ཧེ་ཏཱུ ཁོ པ་ན དྷ་མྨཱ ས་ཧེ་ཏུ་ཀཱ’’ཏི པ་དཾ ཙ་ཏུ་ཏྠ་དུ་ཀེ པ་ཋ་མ་པ་དེ་ན ནི་ནྣཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎ་ཏྟཱ ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ‘‘ཧེ་ཏཱུ ཁོ པ་ན དྷ་མྨཱ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ’’ཏི པ་དཾ ‘‘ཧེ་ཏཱུ ཙེ་ཝ དྷ་མྨཱ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ’’ཏི ཨེ་ཏེ་ན ནི་ནྣཱ་ན་ཏྟཱ ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཨ་ཝ་སི་ཊྛེ པ་ན ཨེ་ཀ་སྨིཾ དུ་ཀེ ‘‘ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ ཙེ་ཝ དྷ་མྨཱ ན ཙ ཧེ་ཏཱུ’’ཏི པ་དཾ ཚ་ཊྛ་དུ་ཀེ དུ་ཏི་ཡ་པ་དེ་ན ཨེ་ཀ་ཏྠ་ཏྟཱ ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཨི་དཱ་ནི ‘‘ཧེ་ཏཱུ ཙེ་ཝ དྷ་མྨཱ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ ཙཱ’’ཏི ཨི་ད་མེ་ཝེ་ཀཾ པ་དཾ ཨ་ཝ་སི་ཊྛཾ, ན ཙ ཨེ་ཀེ་ན པ་དེ་ན དུ་ཀོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཏ་ཉྩ ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི. ཙ་ཏུ་ཏྠ་དུ་ཀེ དུ་ཏི་ཡ་པ་དེ་ན པ་ན ས་མཱ་ན་ཏྠ་སྶ ཚ་ཊྛ་དུ་ཀེ པ་ཋ་མ་པ་ད་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ དུ་ཀ་པཱུ་ར་ཎ་ཏྠཾ, ཨེ་ཏེ་ན ཝཱ ག་ཏི་ད་སྶ་ནེ་ན ས་བྦ་སྶ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟ་སྶ ས་ངྒ་ཧོ ཀ་ཏོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ. ཏ་ཐཱ ཧི ས་བྦོ ས་མྦྷ་ཝ་དུ་ཀོ པ་ཋ་མ་དུ་ཀེ དུ་ཏི་ཡ་ཏ་ཏི་ཡ་དུ་ཀ་པ་ཀྑེ་པེ་ན ད་སྶི་ཏོ, ཏེ་སུ ཙ པ་ཋ་མ་དུ་ཀ་པ་ཀྑེ་པེ་ནཱ་ཏི.

༧-༡༣. ས་མཱ་ན་ཀཱ་ལེ་ན ཨ་ས་མཱ་ན་ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལ་ཝི་མུ་ཏྟེ་ན ཙ པ་ཙྩ་ཡེ་ན ནི་པྥ་ནྣཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡཱ་ཡ་ཏྟཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་མ་ཏྟེ་ན ཏེ་སཾ པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ ཨ་ཏྠི་ཏཾ དཱི་པེ་ཏུཾ ས་པྤ་ཙྩ་ཡཝ་ཙ་ནཾ, ན ས་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཝ་ཙ་ནཾ ཝི་ཡ ས་མཱ་ན་ཀཱ་ལཱ་ན་མེ་ཝ, ནཱ་པི ས་ནི་ད་སྶ་ནཾ ཝི་ཡ ཏཾ་ས་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་ན་ཏྠ་ནྟ་ར་བྷཱུ་ཏ་སྶ. ས་ངྑ་ཏ-ས་དྡོ པ་ན ས་མེ་ཏེ་ཧི ནི་པྥཱ་དི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ དཱི་པེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏེ་སཾ ཝི་སེ་སོ དུ་ཀ་ནྟ་ར་ཝ་ཙ་ནེ ཀཱ་ར་ཎཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡཱ ཨ་ས་ངྑ་ཏཱཏི བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་ནི་དྡེ་སོ ཨ་ཝི་ནི་ཙྪི་ཏ་ཏྠ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན མཱ་ཏི་ཀཱ་ཋ་པ་ན་ཏོ ཀ་ཏོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨུ་དྡེ་སེ་ན ཧི ཀུ་ས་ལཱ་དི་ས་བྷཱ་ཝཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཏྠི་ཏཱ་མ་ཏྟཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ན པ་རི་ཙྪེ་དོ་ཏི ཨ་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨུ་དྡེ་སོ ཝུ་ཏྟོ་ཏི. རཱུ་པནྟི རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ནཾ པ་ཐ་ཝི་ཡཱ་དི ཝཱ. པུ་རི་མ་སྨིཾ ཨ་ཏྠ་ཝི་ཀ་པྤེ རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ན་སྶ ཨ་ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ཏཱ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི རུ་པྤ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཝཱ རཱུ་པནྟི ཨ་ཡཾ ཨ་ཏྠ་ན་ཡོ ཝུ་ཏྟོ. ཏ་ཏྠ རཱུ་པནྟི རུ་པྤ་ན་ས་བྷཱ་ཝོ. ན ལུ་ཛྫ་ཏི ན པ་ལུ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཡོ ག་ཧི་ཏོ ཏ་ཐཱ ན ཧོ་ཏི, སོ ལོ་ཀོ་ཏི ཏཾ་ག་ཧ་ཎ་ར་ཧི་ཏཱ་ནཾ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ་ནཾ ན་ཏྠི ལོ་ཀ་ཏཱ. དུ་ཀྑ་ས་ཙྩཾ ཝཱ ལོ་ཀོ, ཏ་ཏྠ ཏེ་ནེ་ཝ ལོ་ཀ་ས་བྷཱ་ཝེ་ན ཝི་དི་ཏཱ་ཏི ལོ་ཀི་ཡཱ.

ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན ཝི་ཛཱ་ནི་ཏ་བྦ་སྶ རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ན་སྶ ཏེ་ནེ་ཝ ན་ཝི་ཛཱ་ནི་ཏ་བྦ་སྶ ས་དྡཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དི་ཀ་སྶ ཙ ནཱ་ན་ཏྟཱ དྭི་ནྣ་མྤི པ་དཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་ནཱ་ན་ཏྟ་ཏོ དུ་ཀོ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ པ་ན དུ་ཀེ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནེ དུ་ཀ་བ་ཧུ་ཏཱ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཡ་ཏྟ་ཀཱ་ནི ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ནི, ཏ་ཏྟ་ཀཱ དུ་ཀཱ ཝུ་ཏྟཱ ས་མ་ཏྟཱ ཋ་པེ་ཏྭཱ ས་བྦ་དྷ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ནི. ཏེ་སུ ཙ དུ་ཀ་སྶ པ་ཙྪེ་དོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཙ ས་ཏི ‘‘ཀེ་ན་ཙཱི’’ཏི པ་དཾ ས་བྦ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ས་ངྒཱ་ཧ་ཀཾ ན སི་ཡཱ, ནི་དྡེ་སེ་ན ཙ ཝི་རུ་དྡྷཾ ཨི་དཾ ཝ་ཙ་ནཾ. ཡོ ཙ ཏ་ཏྠ ‘‘ཡེ ཏེ དྷ་མྨཱ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ, ན ཏེ དྷ་མྨཱ སོ་ཏ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཡཾ དུ་ཀོ ན ཧོ་ཏཱི’’ཏི པ་ཊི་སེ་དྷོ ཀ་ཏོ, སོ ཙ ཀ་ཐཾ ཡུ་ཛྫེ་ཡྻ. ན ཧི ས་མ་ཏྠཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ པཱ་ལི༹ཾ པ་ཊི་སེ་དྷེ་ཏུ་ནྟི, ན ཙ ཀེ་ན་ཙི-ས་དྡ་སྶ ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཡཾ པ་ད་ཏྠོ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི, ‘‘ཀེ་ན་ཙཱི’’ཏི ཨེ་ཏ་སྶ ཨཱ་དི་པ་ད་སྶ ཨ་ནི་ཡ་མི་ཏཾ ཡཾ ཀི་ཉྩི ཨེ་ཀཾ པ་ད་ཏྠོ, ཏཾ ཝ་ཏྭཱ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ན་སྶ ‘‘ཀེ་ན་ཙཱི’’ཏི དུ་ཏི་ཡ་པ་ད་སྶ ཡཾ ཀི་ཉྩི ཨ་པ་རཾ ཨ་ནི་ཡ་མི་ཏཾ པ་ད་ཏྠོ་ཏི ལོ་ཀ་སི་དྡྷ་མེ་ཏཾ, ཏ་ཐེ་ཝ ཙ ནི་དྡེ་སོ པ་ཝ་ཏྟོ, ན ཙེ་ཏྠ ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦ་དྷ་མྨ་བྷེ་དེ་ན དུ་ཀ་བྷེ་དོ ས་མ་ཏྟོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི ཡ་ཏྟ་ཀཱ ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦཱ, ཏ་ཏྟ་ཀཱ དུ་ཀཱ་ཏི, ཏ་སྨཱ ན་ཏྠི དུ་ཀ་བ་ཧུ་ཏཱ. ན ཧི ཨེ་ཀཾ་ཡེ་ཝ ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦཾ ཀེ་ན་ཙི ཝི་ཉྙེ་ཡྻཾ ཀེ་ན་ཙི ན ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ཉྩ, ཀི་ནྟུ ཨ་པ་ར་མྤི ཨ་པ་ར་མྤཱི་ཏི ས་བྦ་ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦ་ས་ངྒ་ཧེ དུ་ཀོ ས་མ་ཏྟོ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝ་ཉྩ ས་ཏི ‘‘ཀེ་ན་ཙཱི’’ཏི པ་དཾ ཨ་ནི་ཡ་མེ་ན ས་བྦ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ས་ངྒཱ་ཧ་ཀ་ནྟི སི་དྡྷཾ ཧོ་ཏི, ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནཱ་ན་ཏྟེ་ན ཙ ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ཡཾ དུ་ཀོ ཝུ་ཏྟོ, ན ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་ནྟ་ར་ཏཱ་ཡཱ་ཏི. ཨེ་ཏ་སྶ པ་ན དུ་ཀ་སྶ ནི་ཀྑེ་པ་རཱ་སི་ནི་དྡེ་སོ དུ་ཀ་ས་ངྒ་ཧི་ཏ་དྷ་མྨེ་ཀ་དེ་སེ་སུ དུ་ཀ་པ་ད་དྭ་ཡ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟོ. ཨ་ཏྠུ་དྡྷཱ་ར་ནི་དྡེ་སོ ནི་ར་ཝ་སེ་ས་དུ་ཀ་ས་ངྒ་ཧི་ཏ་དྷ་མྨ་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.

༡༤-༡༩. ཙ་ཀྑུ་ཏོ་པི…པེ… མ་ན་ཏོ་པཱིཏི ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དི་ཝཱི་ཐཱི་སུ ཏ་ད་ནུ་ག་ཏ་མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཝཱི་ཐཱི་སུ ཙ ཀི་ཉྩཱ་པི ཀུ་ས་ལཱ་དཱི་ན་མྤི པ་ཝ་ཏྟི ཨ་ཏྠི, ཀཱ་མཱ་ས་ཝཱ་ད་ཡོ ཨེ་ཝ པ་ན ཝ་ཎ་ཏོ ཡཱུ་སཾ ཝི་ཡ པ་གྒྷ་ར་ཎ་ཀ་ཨ་སུ་ཙི་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ནྡ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཏེ ཨེ་ཝ ‘‘ཨཱ་ས་ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཧི པ་གྒྷ་ར་ཎ་ཀ་ཨ་སུ་ཙི་མྷི ནི་རུ་ལ༹ྷོ ཨཱ་ས་ཝ་ས་དྡོ་ཏི. དྷ་མྨ་ཏོ ཡཱ་ཝ གོ་ཏྲ་བྷུནྟི ཏ་ཏོ པ་རཾ མ་གྒ་ཕ་ལེ་སུ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏེ ཧི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན དྷ་མྨེ ག་ཙྪ་ནྟཱ ཏ་ཏོ པ་རཾ ན ག་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི. ན་ནུ ཏ་ཏོ པ་རཾ བྷ་ཝ་ངྒཱ་དཱི་ནི་པི ག་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི ཙེ? ན, ཏེ་ས་མྤི པུ་བྦེ ཨཱ་ལ་མྦི་ཏེ་སུ ལོ་ཀི་ཡ་དྷ་མྨེ་སུ སཱ་ས་ཝ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ནྟོ་ག་དྷ་ཏྟཱ ཏ་ཏོ པ་ར་ཏཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨེ་ཏྠ ཙ གོ་ཏྲ་བྷུ་ཝ་ཙ་ནེ་ན གོ་ཏྲ་བྷུ་ཝོ་དཱ་ན་ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་པུ་རེ་ཙཱ་རི་ཀ་པ་རི་ཀ་མྨཱ་ནི ཝུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི, པ་ཋ་མ་མ་གྒ་པུ་རེ་ཙཱ་རི་ཀ་མེ་ཝ ཝཱ གོ་ཏྲ་བྷུ ཨ་ཝ་དྷི་ནི་ད་སྶ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ག་ཧི་ཏཾ, ཏ་ཏོ པ་རཾ མ་གྒ་ཕ་ལ་ས་མཱ་ན་ཏཱ་ཡ པ་ན ཨ་ཉྙེ་སུ མ་གྒེ་སུ མ་གྒ་ཝཱི་ཐི་ཡཾ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཝཱི་ཐི་ཡཾ ནི་རོ་དྷཱ་ན་ནྟ་ར་ཉྩ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ་སུ ཕ་ལེ་སུ ནི་བྦཱ་ནེ ཙ པ་ཝ་ཏྟི ནི་ཝཱ་རི་ཏཱ ཨཱ་ས་ཝཱ་ན་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ས་ཝ་ནྟཱིཏི ག་ཙྪ་ནྟི. དུ་ཝི་དྷོ ཧི ཨ་ཝ་དྷི ཨ་བྷི་ཝི་དྷི་ཝི་ས་ཡོ ཨ་ན་བྷི་ཝི་དྷི་ཝི་ས་ཡོ ཙ. ཨ་བྷི་ཝི་དྷི་ཝི་ས་ཡཾ ཀི་རི་ཡཱ བྱཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི ‘‘ཨཱ་བྷ་ཝ་གྒཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཡ་སོ ག་ཏོ’’ཏི, ཨི་ཏ་རཾ བ་ཧི ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨཱ་པཱ་ཊ་ལི་པུ་ཏྟཱ ཝུ་ཊྛོ དེ་ཝོ’’ཏི. ཨ་ཡ་ཉྩ ཨཱ-ཀཱ་རོ ཨ་བྷི་ཝི་དྷི་ཨ་ཏྠོ ཨི་དྷ ག་ཧི་ཏོ་ཏི ‘‘ཨ་ནྟོ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.

ཙི་ར་པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཡ་ཊྛོ ཙི་ར་པ་རི་ཝུ་ཏྠ་ཏཱ པུ་རཱ་ཎ་བྷཱ་ཝོ. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ‘‘པུ་རི་མཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀོ་ཊི ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི བྷ་ཝ་ཏ་ཎྷཱ་ཡཱ’’ཏི (ཨ. ནི. ༡༠.༦༢) ཨི་དཾ སུ་ཏྟཾ ས་ངྒ་ཧི་ཏཾ. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་ཝ་བྷ་ཝཱ་ས་ཝཱ་ན་ཉྩ ཙི་ར་པ་རི་ཝུ་ཏྠ་ཏཱ་ཡ ད་སྶི་ཏཱ་ཡ ཏ་བྦྷཱ་ཝ་བྷཱ་ཝཱི་ནཾ ཀཱ་མཱ་ས་ཝ་དི་ཊྛཱ་ས་ཝཱ་ན་ཉྩ ཙི་ར་པ་རི་ཝུ་ཏྠ་ཏཱ ད་སྶི་ཏཱ ཧོ་ཏི. ཨ་ཉྙེ་སུ་པི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ དྷ་མྨེ ཨོ་ཀཱ་ས་ཉྩ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ་སུ མཱ་ནཱ་དཱི་སུ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་སུ ཨ་ཏྟ་ཏྟ་ནི་ཡཱ་དི་གྒཱ་ཧ་ཝ་སེ་ན ཨ་བྷི་བྱཱ་པ་ནཾ མ་ད་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ས་ཝ་ས་དི་ས་ཏཱ ཙ ཨེ་ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ, ནཱ་ཉྙེ་ས་ནྟི ཨེ་ཏེ་སྭེ་ཝ ཨཱ་ས་ཝ་ས་དྡོ ནི་རུ་ལ༹ྷོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨཱ་ཡ་ཏཾ ཝཱ ས་ཝ་ནྟི ཕ་ལ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ས་ཝཱ. ན ཧི ཀི་ཉྩི སཾ་སཱ་ར་དུ་ཀྑཾ ཨཱ་ས་ཝེ་ཧི ཝི་ནཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི. ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན ཡེ དྷ་མྨཱ ཝ་ཎོ ཝི་ཡ ཨཱ་ས་ཝེ པ་གྒྷ་ར་ནྟི, ཏེ ཨ་ས་མྤ་ཡོ་གེ ཨ་ཏ་བྦྷཱ་ཝེ་པི ས་ཧ ཨཱ་ས་ཝེ་ཧཱི་ཏི སཱ་ས་ཝཱ, ཨཱ་ས་ཝ་ཝ་ནྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.

ཨོ་སཱ་ན་དུ་ཀེ ‘‘ནོ ཨཱ་ས་ཝཱ ཁོ པ་ནཱ’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨཱ་ས་ཝ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཁོ པ་ནཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ སཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ས་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་ནཾ ཝི་ཡ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟེ་ཧི ཏཾ་ས་ཧི་ཏ་ཏཱ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ. ཨེ་ཝཾ སེ་ས་གོ་ཙྪ་ཀེ་སུ་པི ཡ་ཐཱ་ས་མྦྷ་ཝཾ ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་གྒ་ཧ་ཎེ པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨ་པི་ཙ ‘‘ནོ ཨཱ་ས་ཝཱ ཁོ པ་ན དྷ་མྨཱ སཱ་ས་ཝཱ’’ཏི ཨི་དཾ པ་དཾ ཙ་ཏུ་ཏྠ་དུ་ཀེ དུ་ཏི་ཡ་པ་དེ་ན ནི་ནྣཱ་ནཾ, ན ཙ ཨེ་ཀེ་ན དུ་ཀོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨཱ་ས་ཝ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་པ་ད་མེ་ཝ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨོ་སཱ་ན་དུ་ཀ་ཡོ་ཛ་ནཱ ཉཱ་ཡཱ་ག་ཏཱ་ཏི ཀ་ཏཱ. ཧེ་ཏུ་གོ་ཙྪ་ཀེ པ་ན ཧེ་ཏུ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ནཾ ས་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཏཱ ན་ཏྠཱི་ཏི ཏེ ག་ཧེ་ཏྭཱ དུ་ཀ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ཡ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ཏྟཱ ན་ཧེ་ཏུ་པ་དཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨོ་སཱ་ན་དུ་ཀ་ཡོ་ཛ་ནཱ ཀ་ཏཱ. ཡེ ཝཱ པ་ན པ་ཋ་མེ དུ་ཀེ དུ་ཏི་ཡ་སྶ པ་ཀྑེ་པེ ཨེ་ཀོ, ཏ་ཏི་ཡ་སྶ དྭེ, པ་ཋ་མ་སྶ དུ་ཏི་ཡེ ཨེ་ཀོ, ཏ་ཏི་ཡེ དྭེ, དུ་ཏི་ཡ་སྶ ཏ་ཏི་ཡེ ཨེ་ཀོ, དུ་ཏི་ཡེ ཙ ཏ་ཏི་ཡ་སྶ ཨེ་ཀོ་ཏི ཨ་ཊྛ དུ་ཀཱ ལ་བྦྷ་ནྟི, ཏེ་སུ ཏཱི་ཧི ཨི་ཏ་རེ ཙ ན་ཡ་ཏོ ད་སྶི་ཏཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་ས་གོ་ཙྪ་ཀེ་སུ་པི.

༢༠-༢༥. ཀི་ལེ་ས་ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀ་ཝ་ཊྚཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ཏ་ཏྠ སཾ་ཡོ་ཛེ་ནྟི, ས་ཏི་པི ཨ་ཉྙེ་སཾ ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ ན ཝི་ནཱ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི ཏེ་སཾ ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཨ་ཏྠི, ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡུ་དྡྷ་མྦྷཱ་གི་ཡ་ས་ངྒ་ཧི་ཏེ་ཧི ཙ ཏཾ་ཏཾ་བྷ་ཝ་ནི་བྦ་ཏྟ་ཀ་ཀ་མྨ་ནི་ཡ་མོ བྷ་ཝ་ནི་ཡ་མོ ཙ ཧོ་ཏི, ན ཙ ཨུ་པ་ཙྪི་ནྣ་སཾ་ཡོ་ཛ་ན་སྶ ཀ་ཏཱ་ནི་པི ཀ་མྨཱ་ནི བྷ་ཝཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ནྟཱི་ཏི. སཾ་ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ་ཏི ཝཱ སཾ་ཡོ་ཛ་ནི་ཡཱ, སཾ་ཡོ་ཛ་ནེ ནི་ཡུ་ཏྟཱ་ཏི ཝཱ. དཱུ་ར་ག་ཏ་སྶ་པི ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ན་ཏོ ནི་སྶ་རི་ཏུཾ ཨ་པྤ་དཱ་ན་ཝ་སེ་ན བ་ནྡྷ་ནཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ, ག་ནྠ་ཀ་ར་ཎཾ ས་ངྑ་ལི་ཀ་ཙ་ཀྐ་ལ་ཀཱ་ནཾ ཝི་ཡ པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཏཱ་ཀ་ར་ཎཾ ཝཱ ག་ནྠ་ནཾ ག་ནྠོ, སཾ་སི་ལི་ས་ཀ་ར་ཎཾ ཡོ་ཛ་ནཾ ཡོ་གོ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏེ་སཾ ཝི་སེ་སོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་བྷཱ་ཝ་ཀི་ཙྩ་ཝི་སེ་ས་ཉྙུ་ནཱ པ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟེ་སུ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡེ་སུ ཙ ཏེ་ཧི ཏེ་ཧི ནི་པྥཱ་དི་ཡ་མཱ་ནཾ ཏཾ ཏཾ ཀི་ཙྩ་ཝི་སེ་སཾ པ་སྶ་ནྟེ་ན ཏེ ཏེ དྷ་མྨཱ ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཨཱ་ས་ཝ་སཾ་ཡོ་ཛ་ན་ག་ནྠཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ‘‘ཀི་མ་ཏྠཾ ཨེ་ཏེ་ཡེ་ཝ དྷ་མྨཱ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཱ, ཀ་སྨཱ ཙ ཝུ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ པུ་ན ཝུ་ཏྟཱ’’ཏི ན ཙོ་དེ་ཏ་བྦ་མེ་ཏཾ.

༢༦-༣༧. ག་ནྠ་ནི་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཡ་མ་ཉྙོ ཨ་ཏྠོ ‘‘ག་ནྠ་ཀ་ར་ཎཾ ག་ནྠ་ནཾ, ག་ནྠ་ནེ ནི་ཡུ་ཏྟཱ་ཏི ག་ནྠ་ནི་ཡཱ, ག་ནྠ་ཡི་ཏུཾ ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻཱ, ག་ནྠ་ཡི་ཏུཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟཱི་ཏི ཝཱ ག་ནྠ་ནི་ཡཱ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨོ་གྷ་ནི་ཡཱ་དཱི་སུ་པི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཏེ་ནཱ་ཏི་ཀྐ་མ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཏཾ དྷཱ་ཏྭ་ཏྠཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨོ་གྷ་ནི་ཡཱཏི པ་ད་སི་དྡྷི ཀ་ཏཱ.

༥༠-༥༤. དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཝཾ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ པ་ར་ཏོ ཨཱ་མ་ས་ནྟཱི་ཏི པ་རཱ་མཱ་སཱ. པ་ར་ཏོཏི ནི་ཙྩཱ་དི་ཏོ. ཨཱ་མ་ས་ནྟཱིཏི ས་བྷཱ་ཝ་པ་ཊི་སེ་དྷེ་ན པ་རི་མ་ཛྫ་ནྟི.

༥༥-༦༨. ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཾ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཾ ཝཱ ཝི་ཙི་ཏྟ་ས་ཉྙཱ་ཡ ས་ཉྙི་ཏཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཏོ ཨཱ་ལ་མྦ་མཱ་ནཱ དྷ་མྨཱ སཱ་ར་མྨ་ཎཱ. ཙི་ནྟ་ནཾ ག་ཧ་ཎཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱུ་པ་ལ་དྡྷི. ཙེ་ཏ་སི ནི་ཡུ་ཏྟཱ, ཙེ་ཏ་སཱ སཾ་ས་ཊྛཱ ཝཱ ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ. དུ་བྦི་ཉྙེ་ཡྻ་ནཱ་ན་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཀཱི་བྷཱ་ཝ་མི་ཝུ་པ་ག་མ་ནཾ ནི་ར་ནྟ་ར་བྷཱ་ཝུ་པ་ག་མ་ནཾ. ཡེ་སཾ རཱུ་པཱ་ནཾ ཙི་ཏྟཾ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི, ཏེ་སཾ ཙི་ཏྟ་སྶ ཙ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ནཱ་ན་ཏྟ་ནྟི ནི་ར་ནྟ་ར་བྷཱ་ཝཱ་ནུ་པ་ག་མ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཀ་ཏོ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་པཱིཏི ཨ་པི-ས་དྡོ ཀོ པ་ན ཝཱ་དོ ཨེ་ཀ་ཏོ ཨ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ཏི ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ དཱི་པེ་ཏི. ཨི་ད་མེ་ཏྠ ཝི་ཙཱ་རེ་ཏ་བྦཾ – ཨ་ཝི་ནི་བྦྷོ་ག་རཱུ་པཱ་ནཾ ཀིཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ སཾ་ས་ཊྛ་ཏཱ, ཨུ་དཱ་ཧུ ཝི་སཾ་ས་ཊྛ་ཏཱ་ཏི? ཝི་སུཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ནཱ་ན་ཏྟ་ཏྟཱ ན སཾ་ས་ཊྛ་ཏཱ, ནཱ་པི ཝི་སཾ་ས་ཊྛ་ཏཱ སཾ་ས་ཊྛཱ་ཏི ཨ་ནཱ་ས་ངྐ་ནཱི་ཡ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ. ཙ་ཏུ་ནྣ་ཉྷི ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ སཾ་ས་ཊྛ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ རཱུ་པ་ནི་བྦཱ་ནེ་ཧི་པི སོ སཾ་ས་ཊྛ་བྷཱ་ཝོ ཨ་ཏྠི ན་ཏྠཱི་ཏི སི་ཡཱ ཨཱ་ས་ངྐཱ, ཏ་སྨཱ ཏེ་སཾ ཨི་ཏ་རེ་ཧི, ཨི་ཏ་རེ་ས་ཉྩ ཏེ་ཧི ཝི་སཾ་ས་ཊྛ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ན པ་ན རཱུ་པཱ་ནཾ རཱུ་པེ་ཧི ཀ་ཏྠ་ཙི སཾ་ས་ཊྛ་ཏཱ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཏ་དཱ་ས་ངྐཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝི་སཾ་ས་ཊྛ་ཏཱ ཙ རཱུ་པཱ་ནཾ རཱུ་པེ་ཧི ན ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི. ཨེ་ས ཧི ཏེ་སཾ ས་བྷཱ་ཝོ་ཏི. ཙི་ཏྟ་སཾ་ས་ཊྛ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱདི་པ་དེ་སུ སཾ་ས་ཊྛ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དི་ས་དྡཱ ཙི་ཏྟ་ས་དྡཱ་པེ་ཀྑཱ་ཏི པ་ཙྩེ་ཀཾ ཙི་ཏྟ་ས་དྡ་ས་མྦ་ནྡྷ་ཏྟཱ ཙི་ཏྟ་སཾ་ས་ཊྛཱ ཙ ཏེ ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ ཙཱ་ཏི པ་ཙྩེ་ཀཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ. ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ནྟེ་ཝཱཏི བྷཱུ་ཏཱ་ནི ག་ཎྷ་ནྟི ཨེ་ཝ, ནི་སྶ་ཡ་ནྟི ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་ཐཱ བྷཱུ་ཏཱ་ནི ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ནྟི ག་ཡ྄ཧ་ནྟི ནི་སྶཱི་ཡ་ནྟི, ན ཏ་ཐཱ ཨེ་ཏཱ་ནི ག་ཡ྄ཧ་ནྟི ནི་སྶཱི་ཡ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཨུ་པཱ་དཱ. ཨ་ཐ ཝཱ བྷཱུ་ཏཱ་ནི ཨ་མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ཝ་ཎྞ་ནི་བྷཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ཏོ ཨུ་པཱ་དཱ.

༧༥-༨༢. སཾ་ཀི་ལི་ཊྛ་ཏྟི་ཀེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནཱཏི སཾ-ས་དྡཾ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ ཀི་ལི་ས་ནྟཱི་ཏི ཀི་ལེ་སཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན.

༨༣-༡༠༠. ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱདཱི་སུ ཨ་ཡ་མ་པ་རོ ཨ་ཏྠོ – ཀཱ་མ་ཏ་ཎྷཱ ཀཱ་མོ, ཨེ་ཝཾ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་ཏ་ཎྷཱ རཱུ་པཾ ཨ་རཱུ་པ་ཉྩ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཏཱ་ནི ཡ་ཏྠ ཨ་ཝ་ཙ་ར་ནྟི, ཏེ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱད་ཡོ་ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྷི ས་ཏི ཨ་ཉྙ་བྷཱུ་མཱི་སུ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ནཾ ཨ་ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ་དི་ཏཱ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ་དི་ཏཱ ཙ ནཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི སི་དྡྷཾ ཧོ་ཏི. ནི་ཀྑེ་པ་ཀ་ཎྜེཔི ‘‘ཨེ་ཏྠཱ་ཝ་ཙ་རཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཝཱི་ཙི་པ་ར་ནི་མྨི་ཏ་པ་རི་ཙྪི་ནྣོ་ཀཱ་སཱ་ཡ ཀཱ་མ་ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱ་ཝཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ, ཏ་དོ་ཀཱ་ས་ཏཱ ཙ ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཏ་ནྣི་ནྣ་ཏཱ་ཡ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཡ་དི པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ས་དྡ་སྶ ཨ་ནྟོ་ག་དྷཱ་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ, མ་གྒཱ་དི་དྷ་མྨཱ་ན་ཉྩ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ནྟོ་ག་དྷ་ཏྟཱ པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཏཱ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ན ཧི ‘‘པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་ག་ཧ་ཎཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི? ནཱ་པ་ཛྫ་ཏི ས་བྦ་དཱ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་སྶ པ་ཙྩ་ཀྑ་སྶ ལོ་ཀ་སྶ ཝ་སེ་ན པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ནི་ཙྪ་ཡ་ཏོ. ཨ་ཐ ཝཱ པ་རི་ཙྪེ་ད་ཀཱ་རི་ཀཱ་ཡ ཏ་ཎྷཱ་ཡ པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ཨཱ་པ་ནྣཱ པ་ཊི་པ་ནྣཱ ག་ཧི་ཏཱ་ཏི པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ.

ཨ་ནཱི་ཡ-ས་དྡོ བ་ཧུ་ལཱ ཀ་ཏྟུ་ཨ་བྷི་དྷཱ་ཡ་ཀོ་ཏི ཝ་ཊྚ་ཙཱ་ར་ཀ་ཏོ ནི་ཡྻ་ནྟཱི་ཏི ནི་ཡྻཱ་ནཱི་ཡཱ, ནཱི-ཀཱ་ར་སྶ ར་སྶ་ཏྟཾ ཡ-ཀཱ་ར་སྶ ཙ ཀ-ཀཱ་ར་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ནི་ཡྻཱ་ན་ཀ་ར་ཎ་སཱི་ལཱ ཝཱ ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀཱ. ཨུ་ཏྟ་རི་ཏ་བྦ་སྶ ཨ་ཉྙ་སྶ ནི་དྡི་ཊྛ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཱ ནི་དྡི་སི་ཡ་མཱ་ནཱ ས་ཨུ་ཏྟ་རཱ དྷ་མྨཱ་ཝ ཨུ་ཏྟ་རི་ཏ་བྦཱ་ཏི ‘‘ཨ་ཏྟཱ་ན’’ནྟི ཨཱ་ཧ. རཱ་གཱ་དཱི་ནནྟི རཱ་གཱ་དཱི་ནཾ ད་ས་ནྣཾ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ས་བྦ་ནི་ཡ་ཏཱ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ཝཱ. ཏེ་ཧི ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་དུ་ཀྑ་ནི་བྦ་ཏྟ་ཀེ་ཧི ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏཱ ས་ཏྟཱ ཀ་ནྡ་ནྟི ཨ་ཀ་ནྡ་ནྟཱ་པི ཀ་ནྡ་ན་ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཡ་སྨཱ པ་ན པ་ཧཱ་ནེ་ཀ་ཊྛ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན ཙ ‘‘ས་ར་ཎཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ, ཏ་སྨཱ ‘‘རཱ་གཱ་དཱི་ན’’ནྟི ཝ་ཙ་ནེ་ན རཱ་ག་དོ་ས་མོ་ཧཱ་ཝ ག་ཧི་ཏཱ་ཏི ཉཱ་ཡ་ཏི. ར་ཎ-ས་དྡོ ཝཱ རཱ་གཱ་དི་རེ་ཎཱུ་སུ ནི་རུ་ལ༹ྷོ ད་ཊྛ་བྦོ, ར་ཎཾ ཝཱ ཡུ་དྡྷཾ, ‘‘ཀཱ་མཱ ཏེ པ་ཋ་མཱ སེ་ནཱ’’ཏི (སུ. ནི. ༤༣༨; མ་ཧཱ་ནི. ༢༨, ༦༨, ༡༤༩; ཙཱུ་ལ༹་ནི. ན་ནྡ་མཱ་ཎ་ཝ་པུ་ཙྪཱ་ནི་དྡེ་ས ༤༧) ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཀཱ ཙ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ སེ་ནཱ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ཡུ་དྡྷེ་ན ཛེ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ས་ཡུ་དྡྷ་ཏྟཱ ‘‘ས་ར་ཎཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟཱི་ཏི. ཨ་ར་ཎ་ཝི་བྷ་ངྒ་སུ་ཏྟེ (མ. ནི. ༣.༣༢༣ ཨཱ་ད་ཡོ) པ་ན ས་དུ་ཀྑཱ ས་ཨུ་པ་གྷཱ་ཏཱ ས་ཨུ་པཱ་ཡཱ་སཱ ས་པ་རི་ལཱ༹་ཧཱ མི་ཙྪཱ་པ་ཊི་པ་དཱ་བྷཱུ་ཏཱ ཀཱ་མ་སུ་ཁཱ་ནུ་ཡོ་གཱ་ད་ཡོ ‘‘ས་ར་ཎཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ཏི དུ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ ར་ཎ་བྷཱ་ཝོ ཏ་ནྣི་བྦ་ཏྟ་ཀ་ས་བྷཱ་ཝཱ་ནཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ས་ར་ཎ་ཏཱ ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.

པི་ཊྛི་དུ་ཀཱ ས་མ་ཏྟཱ.

སུ་ཏྟ་ནྟི་ཀ་དུ་ཀ་མཱ་ཏི་ཀཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡༠༡-༡༠༨. ཝི་ཛྫཱ་རཱ་ས་ནྟོ་ག་དྷ་དྷ་མྨཱ ཝི་ཛྫཱ་ས་བྷཱ་ག་ཏཱ་ཡ ཏ་དེ་ཀ་དེ་སེ ཝི་ཛྫཱ་ཀོ་ཊྛཱ་སེ ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ཝ་ཛི་ར་སྶ ཡ་ཏྠ ཏཾ པ་ཏ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཨ་བྷེ་ཛྫཾ ནཱ་མ ཀི་ཉྩི མ་ཎི་པཱ་སཱ་ཎཱ་དི ན་ཏྠི, ན ཙ ཏེ་ན ག་མ་ན་མ་གྒོ ཝི་རུ་ཧ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ན ཡ་ཏྠ སོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྨིཾ ས་ནྟཱ་ནེ ཨ་བྷེ་ཛྫོ ཀི་ལེ་སོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ན ཙ བྷི་ནྣོ པུ་ན ཝི་རུ་ཧ་ཏཱི་ཏི ཝ་ཛི་རུ་པ་མ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏ་དུ་པ་ཙཱ་རེ་ན བཱ་ལཱ ཡ་ཐཱ ‘‘མ་ཉྩཱ གྷོ་ས་ནྟཱི’’ཏི. ཀ་ཎྷཱ་བྷི་ཛཱ་ཏཱིཏི ཨ་པཱ་ཡཱ ཝུ་ཙྩ་ནྟི མ་ནུ་སྶེ་སུ ཙ དོ་བྷ་གྒི་ཡཾ. ཏ་པ་ན་སྶ ཝཱ དུ་ཀྑ་སྶ ཧི་ཏཱ་ཏི ཏ་པ་ནི་ཡཱ.

དཱ་སཱ་དཱི་སུ་པི སི་རི་ཝ་ཌྜྷ་ཀཱ་དི་ས་དྡཱ ཝི་ཡ ཨ་ཏ་ཐ་ཏྟཱ ཝ་ཙ་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཨ་དྷི་ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟཱ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཱ. ཡ་སྨཱ པ་ན ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན་ནི་རུ་ཏྟི་པ་ཉྙ་ཏྟི་པ་དཱ་ནི ས་མཱ་ན་ཏྠཱ་ནི, ས་བྦ་ཉྩ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཱ་དི་བྷཱ་ཝཾ བྷ་ཛ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏེ་སུ་པི ཝ་ཙ་ན་ཝི་སེ་སེ་སུ ཝི་སེ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟེ་ཧི ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཱ་དི་ས་དྡེ་ཧི ས་བྦཱ་ནི ཝ་ཙ་ནཱ་ནི ཨ་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་ས་ན་སཱ་མ་ཉྙེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཨ་ཡཾ ཨ་ཏྠ་ཡོ་ཛ་ནཱ ཀ་ཏཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨ་དྷི-ས་དྡོ ཨུ་པ་རི་བྷཱ་གེ, ཨུ་པ་རི ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཀ་སྶ ཨུ་པ་རི? པ་ཀཱ་སེ་ཏ་བྦ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶཱ་ཏི ཝི་དི་ཏོ་ཝཱ་ཡ་མ་ཏྠོ. ཨ་དྷཱི་ནཾ ཝཱ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཀེ་ན ཨ་དྷཱི་ནཾ? ཨ་ཏྠེ་ན. ཏ་ཐཱ ཏཾ་ཏཾ་ཨ་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་ས་ནེ ནི་ཙྪི་ཏཾ, ནི་ཡ་ཏཾ ཝཱ ཝ་ཙ་ནཾ ནི་རུ་ཏྟི. པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ་པུ་རི་སཱ་དི་ཏཾ་ཏཾ་པ་ཀཱ་རེ་ན ཉཱ་པ་ན་ཏོ པ་ཉྙ་ཏྟཱིཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཱ་དི་པ་དཱ་ནཾ ས་བྦ་ཝ་ཙ་ནེ་སུ པ་ཝ་ཏྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨ་ཉྙ་ཐཱ སི་རི་ཝ་ཌྜྷ་ཀ་དྷ་ན་ཝ་ཌྜྷ་ཀ་པྤ་ཀཱ་རཱ་ན་མེ་ཝ ཨ་བྷི་ལཱ་པཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན་ཏཱ, ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རོ་ནྟཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ་པ་ཀཱ་རཱ་ན་མེ་ཝ ནི་དྡྷཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནཾ ནི་རུ་ཏྟི་ཏཱ, ཏ་ཀྐོ ཝི་ཏ་ཀྐོ་ཏི ཨེ་ཝཾ་པ་ཀཱ་རཱ་ན་མེ་ཝ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ཏེ་ན ཏེ་ན པ་ཀཱ་རེ་ན ཉཱ་པེ་ནྟཱ་ནཾ པ་ཉྙ་ཏྟི་ཏཱ ཙ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻཱ་ཏི.

༡༠༩-༡༡༨. ཕ་སྶོ ཝེ་ད་ནཱ་ཏི ས་བྦ་དཱ་པི ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཕ་སྶཱ་དི་ནཱ་མ་ཀ་ཏྟཱ པ་ཐ་ཝི་ཡཱ་དཱི་ནཾ ཀེ་ས་ཀུ་མྦྷཱ་དི་ནཱ་མ་ནྟ་རཱ་པ་ཏྟི ཝི་ཡ ནཱ་མ་ནྟ་རཱ་ནཱ་པ་ཛྫ་ན་ཏོ ཙ ས་དཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ ཀ་ཏ་ནཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཙ་ཏུ་ཀྑ་ནྡྷ་ནི་བྦཱ་ནཱ་ནི ནཱ་མ་ཀ་ར་ཎ་ཊྛེ་ན ནཱ་མཾ. ན་མ་ནཾ ཨ་ཝི་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་བྷི་མུ་ཁ་ཏཱ, ན་མ་ན་ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏ་ཏཱ ནཱ་མ་ནཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན་ས་མྥ་སྶོ ཝི་ཡ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ ནཱ་མ་མ་ནྟ་རེ་ན ཡེ ཨ་ནུ་པ་ཙི་ཏ་བོ་དྷི་ས་མྦྷཱ་རཱ་ནཾ ག་ཧ་ཎཾ ན ག་ཙྪ་ནྟི, ཏེ ནཱ་མཱ་ཡ་ཏྟ་གྒ་ཧ་ཎཱ ནཱ་མཾ. རཱུ་པཾ པ་ན ཝི་ནཱ་པི ནཱ་མ་སཱ་དྷ་ནཾ ཨ་ཏྟ་ནོ རུ་པྤ་ན་ས་བྷཱ་ཝེ་ན ག་ཧ་ཎཾ ཨུ་པ་ཡཱ་ཏཱི་ཏི རཱུ་པཾ.

༡༡༩-༡༢༣. ཨི་ཏོ པུ་བྦེ པ་རི་ཀ་མྨཾ པ་ཝ་ཏྟཾ, ཨི་ཏོ པ་རཾ བྷ་ཝ་ངྒཾ, མ་ཛ྄ཛྷེ ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ ཨ་པྤ་ནཱ་པ་རི་ཙྪེ་ད་པ་ཉྙཱ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཀུ་ས་ལ་ཏཱ. ཝུ་ཊྛཱ་ནེ ཀུ་ས་ལ་བྷཱ་ཝོ པུ་བྦེ ཝུ་ཊྛཱ་ནེ པ་རི་ཙྪེ་ད་ཀ་ར་ཎ་ཉཱ་ཎཾ. ལ་ཀྑ་ཎཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཙ མ་ན་སི ཀ་ར་ཎཾ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ.

༡༢༤-༡༣༤. སུ་ཙི་སཱི་ལ་ཏཱ སོ་ར་ཙྩཾ. སཱ ཧི སོ་བྷ་ན་ཀ་མྨ་ར་ཏ་ཏཱ་ཏི. ས་མྨོ་ད་ཀ་སྶ, ས་མྨོ་ད་ཀོ ཝཱ མུ་དུ་བྷཱ་ཝོ ས་མྨོ་ད་ཀ་མུ་དུ་བྷཱ་ཝོ, ས་ཎྷ་ཝཱ་ཙ་ཏཱ. ‘‘ཨ་གུ་ཏྟ་དྭཱ་ར་ཏཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཀེ་སུ དྭཱ་རེ་སཱུ་ཏི ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ‘‘ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སཱུ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ས་མྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ. ཏ་ད་པི ཉཱ་ཎཾ ཡ་སྨཱ ས་མྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ས་མྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ས་མྤ་ཛ་ཉྙ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཨ་པྤ་ཊི་ས་ངྑཱ་ནེ ནི་མི་ཏྟེ ཝི་ས་ཡེ ཝཱ. ཝཱི་རི་ཡ་སཱི་སེ་ནཱཏི ཝཱི་རི་ཡ་པཱ་མོ་ཀྑེ་ན. ཨུ་པྤ་ནྣཾ བ་ལནྟི ཝཱི་རི་ཡོ་པ་ཏྠ་མྦྷེ་ན ཧི ཀུ་ས་ལ་བྷཱ་ཝ་ནཱ བ་ལ་ཝ་ཏཱི ཐི་རཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཏ་ཐཱ ཨུ་པྤ་ནྣཱ བ་ལ་ཝ་ཏཱི ཀུ་ས་ལ་བྷཱ་ཝ་ནཱ བ་ལ་ཝ་ནྟོ ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་ཏི་པི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཀ་སི་ཎ་ནི་མི་ཏྟཾ ཝི་ཡ ས་ཉྙཱ་ཎཾ ཝི་ཡ ས་ཝི་གྒ་ཧཾ ཝི་ཡ ཙ སུ་ཊྛུ ཨུ་པ་ལ་ཀྑེ་ཏ་བྦཱ་ཀཱ་རཾ ‘‘ནི་མི་ཏྟ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ས་མ་ཐོ ཙ ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ཀཱ་རོ་ཏི ‘‘ནི་མི་ཏྟ’’ནྟི ཝུ་ཏྟོ. ཏ་ཐཱ ཧི སོ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ནྟེ་ན པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཏོ ག་ཡ྄ཧ་ཏཱི་ཏི. ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་མི་ཝ ཙི་ཏྟཾ ན ཝི་ཀྑི་པ་ཏཱི་ཏི, ཝི་ཀྑེ་པ་པ་ཊི་ཀྑེ་པོ ཝཱ ཨ་ཝི་ཀྑེ་པོ.

༡༣༥-༡༤༢. སཱི་ལ་མེ་ཝ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨཱ་སེ་ཝི་ཡ་མཱ་ནཾ ལོ་ཀི་ཡཾ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མྤི སཱི་ལཾ པ་རི་པཱུ་རེ་ཏཱི་ཏི ‘‘སཱི་ལ་པ་རི་པཱུ་ར་ཎ་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. སཱི་ལ་སྶ ས་མྤ་དཱཏི ཀཱ་ར་ཎ་སཱི་ལ་མྤི ཕ་ལ་སཱི་ལ་མྤི ས་མྤ་ནྣ་ས་མུ་དཱ་ཡ་སྶ ཨེ་ཀ་དེ་ས་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ‘‘ཀ་ཏ་མེ ཙ ཐ་པ་ཏི ཨ་ཀུ་ས་ལཱ སཱི་ལཱ? ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ པཱ་པ་ཀོ ཨཱ་ཛཱི་ཝོ’’ཏི (མ. ནི. ༢.༢༦༤) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ས་བྦ་མྤི ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཾ ‘‘སཱི་ལ’’ནྟི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཀུ་ས་ལ་སཱི་ལཾ ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏྭཱ ‘‘སཱི་ལ་ས་མྤ་དཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི་ས་མྤ་དཱཔི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.

དི་ཊྛི་ཝི་སུ་དྡྷི ཁོ པ་ན ཡ་ཐཱ་དི་ཊྛི་སྶ ཙ པ་དྷཱ་ན་ནྟི ཀ་མྨ་སྶ་ཀ་ཏ་ཉཱ་ཎཱ་དི་ས་ངྑཱ་ཏཱ དི་ཊྛི་ཝི་སུ་དྡྷི ཙེ་ཝཱཏི པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ དི་ཊྛི་ཝི་སུ་དྡྷི དི་ཊྛི་ཝི་སུ་དྡྷི ཁོ པ་ནཱ་ཏི ཙ པ་ད་དྭ་ཡ་སྶ ས་མཱ་ན་ཏྟཱ པ་ཉྙཱ. ཡ་ཐཱ་དི་ཊྛི་སྶཱཏི ནི་བྦ་ཏྟི་ཏ་པྤ་ཀཱ་ར་དི་ཊྛི་སྶ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏ་བྦ་པ་དྷཱ་ནཱ་ནུ་རཱུ་པ་དི་ཊྛི་སྶ ཝཱ ཡ་ཐཱ་དི་ཊྛི་པ་ཝ་ཏྟ་ཀི་རི་ཡ་སྶ ཝཱ. སཾ་ཝེ་གོཏི ས་ཧོ་ཏྟ་པྤཾ ཉཱ་ཎཾ, ཨོ་ཏྟ་པྤ་མེ་ཝ ཝཱ. ས་མ་ཏྟཾ ཏུ་སྶ་ནཾ ཏི་ཏྟི ས་ནྟུ་ཊྛི, ན་ཏྠི ཨེ་ཏ་སྶ ས་ནྟུ་ཊྛཱི་ཏི ཨ་ས་ནྟུ་ཊྛི, ཨ་ས་ནྟུ་ཊྛི་སྶ བྷཱ་ཝོ ཨ་ས་ནྟུ་ཊྛི་ཏཱ. ཝཱི་རི་ཡ་པྤ་ཝཱ་ཧེ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ ཨ་ནྟ་རཱ ཨེ་ཝ པ་ཊི་ག་མ་ནཾ ནི་ཝ་ཏྟ་ནཾ པ་ཊི་ཝཱ་ནཾ, ཏཾ ཨ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི པ་ཊི་ཝཱ་ནཱི, ན པ་ཊི་ཝཱ་ནཱི ཨ་པྤ་ཊི་ཝཱ་ནཱི, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ ཨ་པྤ་ཊི་ཝཱ་ནི་ཏཱ. ཝི་མུ་ཙྩ་ནཾ ནཱ་མ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨ་དྷི་མུ་ཏྟ་ཏཱ ཀི་ལེ་སེ་ཧི ས་བྦ་ས་ངྑཱ་རེ་ཧི ཙ ནི་སྶ་ཊ་ཏཱ ཙ. པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ནཱཏི ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཏཾ་ཏཾ་མ་གྒ་ཝ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་མ་གྒེ ཁ་ནྡྷ་ས་ནྟཱ་ནེ པུ་ན སཾ་ད་ཧ་ན་ཝ་སེ་ན. ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་བྷཱུ་ཏེཏི ཏཾ་ཏཾ་ཕ་ལེ. ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེཏི ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་ཀ་རོ མ་གྒོ ཨ་ནུ་པྤཱ་དོ, ཏ་སྶ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ.

སུ་ཏྟ་ནྟི་ཀ་དུ་ཀ་མཱ་ཏི་ཀཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

དུ་ཀ་མཱ་ཏི་ཀཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལ་པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡. ‘‘ཡེ ཝཱ པ་ན…པེ… ཨ་རཱུ་པི་ནོ དྷ་མྨཱ’’ཏི ཨི་དཾ ‘‘ཕ་སྶོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཀཾ ཝི་ཡ ན ཝི་སུཾ ‘‘ཏེ་པི ཧོ་ནྟཱི’’ཏི ཧོ་ཏི-ས་དྡེ་ན ས་མྦ་ནྡྷཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ, ཨུ་དྡི་ཊྛཱ་ཝ་སེ་སེ ཙ པ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ཀུ་ས་ལཱ’’ཏི ཨ་པྤེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་པྤ་ནཱ་ཡ ཨ་ཝ་རོ་དྷི་ཏཾ. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ནི་དྡེ་སེ་པི ཨེ་ཏ་སྶ པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡཾ ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི. ས་རཱུ་པེ་ན པ་ན ཨ་ད་སྶི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཨ་ཏྠཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ དུ་ཏི་ཡེ་ན ཧོ་ཏི-ས་དྡེ་ན ས་མྦ་ནྡྷོ ནི་དྡེ་སོ ཙ ན ཀ་ཏོ, ས་ངྑེ་པེ་ན པ་ན ཨུ་དྡི་སི་ཏྭཱ ས་ངྑེ་པེ་ནེ་ཝ ཡེ ཝཱ པ་ན དྷ་མྨཱ ནི་དྡི་ཊྛཱ་ཏི ཨེ་ཏ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཨུ་དྡེ་སེ ཨ་ཝ་རོ་དྷོ ཡུ་ཏྟོ. དྷ་མྨ་ནི་དྡེ་སེ ཙ ནི་དྡེ་སཱ་ཝ་སཱ་ནེ ཝུ་ཏྟ་སྶཱ་ཏི.

པུ་ཙྪཱ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཝ་ཙ་ནེ་ནེ་ཝ པུ་ཙྪཱ་བྷཱ་ཝེ ཝི་ཉྙཱ་ཏེ པུ་ཙྪཱ་ཝི་སེ་ས་ཉཱ་པ་ན་ཏྠཾ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཡཾ ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་པུ་ཙྪཱ’’ཏི. པ་ཉྩ་ཝི་དྷཱ ཧཱིཏི མ་ཧཱ་ནི་དྡེ་སེ (མ་ཧཱ་ནི. ༡༥༠; ཙཱུ་ལ༹་ནི. པུ་ཎྞ་ཀ་མཱ་ཎ་ཝ་པུ་ཙྪཱ་ནི་དྡེ་ས ༡༢; མེ་ཏྟ་གཱུ་མཱ་ཎ་ཝ་པུ་ཙྪཱ་ནི་དྡེ་ས ༡༨) ཨཱ་ག་ཏཱ པུ་ཙྪཱ ད་སྶེ་ཏི. ལ་ཀྑ་ཎནྟི ཉཱ་ཏུཾ ཨི་ཙྪི་ཏོ ཡོ ཀོ་ཙི ས་བྷཱ་ཝོ. ཨ་ཉྙཱ་ཏནྟི ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་ཉྙཱ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་ཧ. ཨ་དི་ཊྛནྟི ད་སྶ་ན་བྷཱུ་ཏེ་ན ཉཱ་ཎེ་ན པ་ཙྩ་ཀྑཾ ཝི་ཡ ཨ་དི་ཊྛ་ཏཾ. ཨ་ཏུ་ལི་ཏནྟི ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཨི་ད’’ནྟི ཏུ་ལཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ཏུ་ལི་ཏ་ཏཾ. ཨ་ཏཱི་རི་ཏནྟི ཏཱི་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ཀ་ཏ་ཉཱ་ཎ་ཀི་རི་ཡཱ་ས་མཱ་པ་ན་ཏཾ. ཨ་ཝི་བྷཱུ་ཏནྟི ཉཱ་ཎ་སྶ ཨ་པཱ་ཀ་ཊ་བྷཱ་ཝཾ. ཨ་ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏནྟི ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་པཱ་ཀ་ཊཱི་ཀ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ. ཨ་དི་ཊྛཾ ཛོ་ཏཱི་ཡ་ཏི ཨེ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་དི་ཊྛ་ཛོ་ཏ་ནཱ. ཨ་ནུ་མ་ཏི་ཡཱ པུ་ཙྪཱ ཨ་ནུ་མ་ཏི་པུ་ཙྪཱ. ‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝེ’’ཏི་ཨཱ་དི་པུ་ཙྪཱ་ཡ ཧི ‘‘ཀཱ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ནུ་མ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ནུ་མ་ཏི པུ་ཙྪི་ཏཱ ཧོ་ཏི. ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱཏི ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་ཡ.

པ་བྷེ་ད་ཏོ དྷ་མྨཱ་ནཾ དེ་ས་ནནྟི མཱ་ཏི་ཀཱ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཧི པུ་ར་ཏོ ཀུ་ས་ལཱ་དི་ཀེ པ་བྷེ་དེ ཝ་ཏྭཱ པ་ཙྪ་ཏོ དྷ་མྨཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ‘‘པ་བྷེ་ད་ཝ་ནྟ་ད་སྶ་ན་ཏྠ’’ནྟི ནི་དྡེ་སཾ ཨཱ་ཧ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – མཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ ས་ཝི་སེ་ས་ནཱ དྷ་མྨཱ ཝུ་ཏྟཱ, ཏེ ཙ ཝི་སེ་སི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ པ་དྷཱ་ནཱ, པ་དྷཱ་ན་ཉྩ ཨི་ཏི་ཀ་ཏྟ་བྦ་ཏཱ་ཡ ཡུ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི དྷ་མྨཱ་ན་མེ་ཝ པ་དྷཱ་ནཱ་ནཾ པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏཱ ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏ་བྦ་ཏཱ ཙ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏེ པུ་ཙྪི་ཏ་བྦེ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཀ་ཏ་མེ དྷ་མྨཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏེ པ་ན ཝི་སེ་ས་ཝ་ནྟོ པུ་ཙྪི་ཏཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ པུ་ན ‘‘ཀུ་ས་ལཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨེ་ཝཾ པ་བྷེ་ད་ཝ་ནྟ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཨ་ཡཾ པ་དཱ་ནུ་ཀྐ་མོ ཀ་ཏོ་ཏི. ‘‘ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ཀུ་ས་ལཱ’’ཏི ཝི་སྶ་ཛྫ་ནེ་པི ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཡོ་ཛ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ. ‘‘པ་བྷེ་ད་ཏོ དྷ་མྨཱ་ནཾ དེ་ས་ནཾ དཱི་པེ་ཏྭཱ’’ཏི ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ཝི་ཝ་རི་ཏུཾ ‘‘ཨི་མ་སྨི་ཉྷཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨ་ནེ་ཀ་པྤ་བྷེ་དཱ དེ་སེ་ཏ་བྦཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་སྨཱཏི ཨ་ཝོ་ཧཱ་ར་དེ་ས་ན་ཏོ དྷ་མྨཱ་ན་མེ་ཝ དེ་སེ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ཏེ་ས་ཉྩ གྷ་ན་ཝི་ནི་བྦྷོ་ག་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཉཱ་ཎཱ་ཝ་ཧ་ན་ཏོ པ་བྷེ་ད་ཝ་ནྟཱ་ནཾ དེ་སེ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ཀུ་ས་ལཱ…པེ… དཱི་པེ་ཏྭཱ’’ཏི ཨེ་ཏེ་ན ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཧི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་དཱི་པ་ན་སྶ ཧེ་ཏུཾ ས་ཀཱ་ར་ཎཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏུཾ པུ་ན ‘‘དྷ་མྨཱ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟ་ནྟི. དྷ་མྨཱཏི སཱ་མ་ཉྙ་མ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ས་མཱུ་ཧཱ་དི་གྷ་ན་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀ་ཏྟ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཀ་ཏྟ་ཝི་ནི་བྦྷོ་ག་ཀ་ར་ཎཾ གྷ་ན་ཝི་ནི་བྦྷོ་ག་ཉཱ་ཎཾ ཨཱ་ཝ་ཧ་ཏི པ་བྷེ་ད་དེ་ས་ནཱ, ཏ་ཐཱ ཀུ་ས་ལཱ་དི་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཱ་དི་ཨ་ཏྠཱ་ན་ཉྩ དཱི་པ་ན་ཏོ དྷ་མྨ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་དི་ཉཱ་ཎ་ཉྩ ཨཱ་ཝ་ཧ་ཏི. ‘‘པ་བྷེ་ད་ཝ་ནྟ་ད་སྶ་ན་ཏྠ’’ནྟི ཨེ་ཏཾ ཝི་ཝ་རི་ཏུཾ ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཡེ ཏེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. པ་བྷེ་ད…པེ… ཡུ་ཛྫ་ཏི ཨི་ཏི་ཀ་ཏྟ་བྦ་ཏཱ་ཡུ་ཏྟ་སྶ ཝི་སེ་ས་ན་ཏྟཱ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨུ་དྡེ་སོ དྷ་མྨ་པྤ་དྷཱ་ནོ, པུ་ཙྪཱ སཾ་ས་ཡི་ཏ་པྤ་དྷཱ་ནཱ, ན ཙ དྷ་མྨ་བྷཱ་ཝོ སཾ་ས་ཡི་ཏོ, ཀུ་ས་ལཱ་དི་བྷེ་དོ པ་ན སཾ་ས་ཡི་ཏོ་ཏི ནི་ཙྪི་ཏ་སཾ་ས་ཡི་ཏ་ཝ་སེ་ནཱ་ཡཾ པ་དཱ་ནུ་ཀྐ་མོ ཀ་ཏོ.

ཨེ་ཏྠཱཏི ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཝ་ཙ་ནེ. ཀི་མ་ཏྠ་མཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ་ཏི ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཨཱ་ཧ ‘‘ས་མ་ཡེ ནི་དྡི་སི ཙི་ཏྟ’’ནྟི. པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེཏི ས་མ་ཡེ ཙི་ཏྟ་ནི་དྡེ་ས་སྶ ‘‘ཡ་སྨིཾ…པེ… ཨཱ་ར་བྦྷཱ’’ཏི ཨེ་ཏ་སྶ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ. ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེཏི ཏ་སྨིཾ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་ས་མ་ཡེ. ཙི་ཏྟེ་ན ས་མ་ཡཾ ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ་ན ཨ་ཐ པ་ཙྪཱ བོ་དྷེ་ཏུ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་པི བྷོ་ཛ་ན་ག་མ་ནཱ་དི་ས་མ་ཡ་ནཱ་ན་ཏྟེ ས་མ་ཝཱ་ཡཱ་དི་ནཱ་ན་ཏྟེ ཙ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་ནི་ཡ་མི་ཏཱ ཝི་སེ་སི་ཏཱ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཡ་ཐཱ་དྷི་པྤེ་ཏཱ་ནཾ ཕ་སྶཱ་དཱི་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝཱ ཙི་ཏྟ་ནི་ཡ་མི་ཏེ ས་མ་ཡེ ཕ་སྶཱ་ད་ཡོ བོ་དྷེ་ཏུཾ ཝི་སེ་ས་ན་མེ་ཝ ཏཱ་ཝ ཙི་ཏྟཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ས་མ་ཡེ ཙི་ཏྟཾ ནི་དྡི་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝི་སེ་སི་ཏ་བྦོ་པི ཧི ས་མ་ཡོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཏྠཾ ཝི་སེ་ས་ན་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཝི་སེ་ས་ན་བྷཱུ་ཏ་ཉྩ ཙི་ཏྟཾ ཏ་དུ་པ་ཀཱ་ར་ཏྠཾ ཝི་སེ་སི་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝ་ནྟི. ས་ནྟ་ཏི་གྷ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཡཾ ཝི་སེ་སོ – པུ་རི་མ་པ་ཙྪི་མཱ་ནཾ ནི་ར་ནྟ་ར་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཀཱི་བྷཱུ་ཏཱ་ན་མི་ཝ པ་ཝ་ཏྟི ས་ནྟ་ཏི་གྷ་ན་ཏཱ, ཏ་ཐཱ ཕ་སྶཱ་དཱི་ནཾ ཨེ་ཀ་ས་མཱུ་ཧ་ཝ་སེ་ན དུ་བྦི་ཉྙེ་ཡྻ་ཀི་ཙྩ་བྷེ་ད་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན ཙ ཨེ་ཀཱི་བྷཱུ་ཏཱ་ན་མི་ཝ པ་ཝ་ཏྟི ས་མཱུ་ཧཱ་དི་གྷ་ན་ཏཱཏི.

ཀཱ་ལ་ཉྩ ས་མ་ཡ་ཉྩཱཏི ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ལ་ཉྩ པ་ཙྩ་ཡ་སཱ་མ་གྒི་ཉྩ. ཁ་ཎོཏི ཨོ་ཀཱ་སོ. ཏ་ཐཱ་ག་ཏུ་པྤཱ་དཱ་དི་ཀོ ཧི མ་གྒ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཨོ་ཀཱ་སོ ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡ་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཧེ་ཏུ་ཏྟཱ. ཁ་ཎོ ཨེ་ཝ ཙ ས་མ་ཡོ. ཡོ ‘‘ཁ་ཎོ’’ཏི ཙ ‘‘ས་མ་ཡོ’’ཏི ཙ ཝུ་ཙྩ་ཏི, སོ ཨེ་ཀོ་ཝཱཏི ཨ་ཏྠོ. མ་ཧཱ་ས་མ་ཡོཏི མ་ཧཱ་ས་མཱུ་ཧོ. ས་མ་ཡོ་པི ཁོཏི སི་ཀྑཱ་པ་རི་པཱུ་ར་ཎ་སྶ ཧེ་ཏུ་པི. ས་མ་ཡ་པྤ་ཝཱ་ད་ཀེཏི དི་ཊྛི་པྤ་ཝཱ་ད་ཀེ. ཏ་ཏྠ ཧི ནི་སི་ནྣཱ ཏི་ཏྠི་ཡཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་མ་ཡཾ པ་ཝ་ད་ནྟཱི་ཏི. ཨ་ཏྠཱ་བྷི་ས་མ་ཡཱཏི ཧི་ཏ་པ་ཊི་ལཱ་བྷཱ. ཨ་བྷི་ས་མེ་ཏ་བྦོ་ཏི ཨ་བྷི་ས་མ་ཡོ, ཨ་བྷི་ས་མ་ཡོ ཨ་ཏྠོ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡ་ཊྛོཏི པཱི་ལ༹་ནཱ་དཱི་ནི ཨ་བྷི་ས་མི་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨེ་ཀཱི་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་པ་ནེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཱ་ནི, ཨ་བྷི་ས་མ་ཡ་སྶ ཝཱ པ་ཊི་ཝེ་དྷ་སྶ ཝི་ས་ཡ་བྷཱུ་ཏོ ཨ་ཏྠོ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡ་ཊྛོཏི ཏཱ་ནེ་ཝ ཏ་ཐཱ ཨེ་ཀ་ཏྟེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ཏ་ཏྠ པཱི་ལ༹་ནཾ དུ་ཀྑ་ས་ཙྩ་སྶ ཏཾ་ས་མ་ངྒི་ནོ ཧིཾ ས་ནཾ ཨ་ཝི་པྥཱ་རི་ཀ་ཏཱ་ཀ་ར་ཎཾ. ས་ནྟཱ་པོ དུ་ཀྑ་དུ་ཀྑ་ཏཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ནྟཱ་པ་ནཾ པ་རི་ད་ཧ་ནཾ.

‘‘ཨི་དྷཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཀུ་ས་ལེ་སུ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏེ་སུ ཙ ཀེ་སུ་ཙི ཁ་ཎ་སྶ ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. ན་ནུ ཀུ་ས་ལཱ་ན་ཉྩ ན་ཝ་མེ་ན ཁ་ཎེ་ན ཝི་ནཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི ཧོ་ཏཱི་ཏི? ནོ ན ཧོ་ཏི, ན པ་ན ན་ཝ་མོ ཨེ་ཝ ཁ་ཎོ, ཙ་ཏུ་ཙ་ཀྐཱ་ནི་པི ཁ་ཎོ་ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ས་བྦ་ནྟི་མེ་ན པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན ཨ་ཏྟ་ས་མྨཱ་པ་ཎི་དྷི་ཁ་ཎ་མ་ནྟ་རེ་ན ན་ཏྠི ཀུ་ས་ལ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟཱི་ཏི ཁ་ཎོ ཨི་དྷ ག་ཧི་ཏོ. ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཝི་ས་ཡ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ་དྷཱི་ནཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དི སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཕ་ལཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ན་ཝ་མོཏི ཨ་ཊྛ་ཀྑ་ཎེ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཙ་ཏུ་ཙ་ཀྐཾ ཝ་ཏྟ་ཏཱིཏི པུ་ན པ་ཏི་རཱུ་པ་དེ་ས་ཝཱ་སཱ་དི་ས་མྤ་ཏྟི ཙ་ཏུ་ཙ་ཀྐཾ ཝི་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨོ་ཀཱ་ས་བྷཱུ་ཏཱ་ནཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ནི་བྦ་ཏྟི་ཡཱ ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟུ ཀུ་ས་ལཱ་ནཱི’’ཏི ཨ་ནུ་མ་ཏི་དཱ་ནཾ ཝི་ཡ བྷཱུ་ཏཱ་ནི.

ཙི་ཏྟ་ཀཱ་ལོཏི དྷ་མྨེ་ནེ་ཝ ས་ཏཱ ཀཱ་ལོ ཝི་སེ་སི་ཏོ, ན ཏ་སྶ པ་ཝ་ཏྟི་ཏྠ པ་ཝ་ཏྟི་སྶ་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཏེ་ན ཨ་ཝ་ཏྠཱ་ཝི་སེ་སེ་ན, ནཱ་པི ཏ་སྶ ཝི་ཛཱ་ན་ན་ཀི་ཙྩེ་ན, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ་ཝི་དྷེ དྷ་མྨེ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ པ་ཉྙ་ཏྟོ་ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཀ་མ་པྤ་ཝ་ཏྟཱ ཝི་སེ་སཱ ཨེ་ཝ པ་ཊི་པཱ་ཊཱི་ཏི བཱི་ཛ་བྷཱ་ཝོ ཙ པ་ཊི་པཱ་ཊཱི་ཏི ཝ་ཏྟུ་མ་ར་ཧ་ཏཱི་ཏི ཨི་མི་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ‘‘བཱི་ཛ་ཀཱ་ལོ་ཏི དྷ་མྨ་པ་ཊི་པཱ་ཊིཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ པ་ཉྙ་ཏྟོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. དྷ་མྨ་པ་ཊི་པཱ་ཊིཾ ཝཱཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ལཱ་པ་དྷ་མྨེ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ. ས་ཉྩི་ཏཱ ཝི་ཡ ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ན་ཀཱ་ལཱ ཨེ་ཝ ཀཱ་ལ་ས་ཉྩ་ཡོ, ཡ་ཐཱ ཝཱ ཏ་ཐཱ ཝཱ ཀཱ་ལོ་ཏི ཨེ་ཀཾ ས་བྷཱ་ཝཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་སཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཏ་ད་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ནི་སེ་དྷ་ན་ཏྠཾ ‘‘སོ པ་ནེ་ས ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏྟཱ པ་ཉྙ་ཏྟི་མ་ཏྟ་ཀོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཉ་ཏྭཱ ཝི་ཉྙེ་ཡྻོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨི་ཏ་རོ པ་ན ཧེ་ཏཱུཏི ཨེ་ས ས་མ་ཡོ པ་ཙྩ་ཡོ་ཝ ཝི་ཉྙེ་ཡྻོ. ཨེ་ཏྠཱཏི ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཨ་དྷི་ཀཱ་རེ ན ཧེ་ཏུ་ཧེ་ཏུ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཧེ་ཏུ ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་མ་ཝཱ་ཡོ པ་ཙྩ་ཡ་སཱ་མ་གྒཱི, ཧེ་ཏུ པ་ན ཨེ་ཀེ་ཀོ པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏེ་སཾ ཝི་སེ་སོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ནེ་ཀ་པ་ཙྩ་ཡ་ད་སྶ་ནེ་ན ཏཾ་ཏཾ་དྭཱ་རི་ཀཱ་ནཾ ཀུ་ས་ལཱ་ན་ཉྩ ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི.

པ་རི་གྒ་ཧོ ཀ་ཏོ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཙ་རི་ཡེ་ཧི. ཨེ་ཀ་ཀཱ་ར་ཎ་ཝཱ་དོཏི པ་ཀ་ཏི་ཀཱ་ར་ཎ་ཝཱ་དོ, ཨི་སྶ་ར་ཀཱ་ར་ཎ་ཝཱ་དོ ཝཱ. ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཱ་པེ་ཀྑོཏི ཨ་ཝ་ཡ་ཝཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཱ་པེ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ ས་མུ་དཱ་ཡོ ཝུ་ཏྟོ. ཨ་པེ་ཀྑཱ ཙ ཡཱ་ཝ ས་ཧཱ་ཡ་ཀཱ་ར་ཎ་ས་མཱ་ག་མོ ན ཧོ་ཏི, ཏཱ་ཝ ཕ་ལ་སྶ ཨ་ནི་པྥཱ་ད་ནཾ ས་མཱ་ག་མེ ནི་པྥཱ་ད་ན་ས་མ་ཏྠ་སྶ ནི་པྥཱ་ད་ན་ཉྩ. ས་མཱ་ག་མོ ཙ ཡེ་སུ ཡུ་ཛྫ་མཱ་ནེ་སུ ནི་བྱཱ་པཱ་རེ་སུ་པི ཕ་ལ་སྶ པ་ཝ་ཏྟི, ཏེ་སཾ ས་བྦྷཱ་ཝོ་ཏི.

ཨ་སཱ་མ་གྒཱི…པེ… པ་ཏྟི་ཏོཏི ཙ་ཀྑུ་རཱུ་པཱ་ལོ་ཀ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ་ནཾ ཨ་ས་མ་ཝེ་ཏཱ་ནཾ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཨ་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝེ ས་ཏི ས་མ་ཝེ་ཏཱ་ན་ཉྩ ཏཾ་ས་བྷཱ་ཝཱ་ཝི་ནི་ཝ་ཏྟི་ཏོ ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝཱ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན ཧི ས་བྷཱ་ཝ་ནྟ་རཾ ཨ་ཉྙེ་ན ས་ཧི་ཏཾ ས་བྷཱ་ཝ་ནྟ་རཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཨེ་ཀ་སྨིནྟི ཨ་ནྡྷ་ས་ཏེ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ ཨ་ནྡྷེ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཡ་ཐཱ་རུ་ཏ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྠེ ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ནེ ཨེ་ཀ་སྶ ཨ་ནྡྷ་སྶ ད་སྶ་ནཱ་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ ས་བྦེ་ས་མྤི ན ཧོ་ཏི, ནཱ་པི ཨེ་ཀ་སྶ ཨ་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཡ ས་བྦེ་ས་མྤི ཨ་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ, ཀི་ནྟུ ས་བྦེ་སཾ ཝི་སུཾ ཨ་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨུ་པ་མཱ་ཝ་ཙ་ནཾ ན ཡུ་ཛྫེ་ཡྻ, ནཱ་པི ཨུ་པ་མོ་པ་མི་ཏ་བྦ་ས་མྦ་ནྡྷོ. ན ཧི ཨུ་པ་མི་ཏ་བྦེ་སུ ཙ་ཀྑཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཀ་སྶ ཨ་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཡ ས་བྦེ་ས་མྤི ཨ་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ, ཀི་ནྟུ ས་བྦེ་སཾ ཝི་སུཾ ཨ་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཡ ས་ཧི་ཏཱ་ནཾ ཨ་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཏི. ཨ་ནྡྷ་ས་ཏཾ པ་སྶ་ཏཱིཏི ཙ ཨ་ནྡྷ་ས་ཏཾ ས་ཧི་ཏཾ པ་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཨུ་པ་མི་ཏ་བྦཱ་ས་མཱ་ན་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཏོ. སཱ་དྷཱ…པེ… ཋི་ཏ་བྷཱ་ཝོཏི ཡེ་སུ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་སུ ཕ་ལ་པྤ་ཝ་ཏྟི ཏེ་སཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ, ཡ་ཐཱ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ་སུ ཏེ་སུ ཕ་ལ་པྤ་ཝ་ཏྟི, ཏ་ཐཱ པ་ཝ་ཏྟི་མཱ་ཧ. ན ཡེ་སཾ ཀེ་ས་ཉྩི ཨ་ནེ་ཀེ་སཾ ས་མོ་དྷཱ་ན་མ་ཏྟཾ སཱ་མ་གྒཱི. ན ཧི ས་དྡ་ག་ནྡྷ་ར་ས་ཕོ་ཊྛ་བྦ་ས་མོ་དྷཱ་ནཾ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ, ཀ་ཊྛ་ཀ་པཱ་ལ་པཱ་སཱ་ཎ་ས་མོ་དྷཱ་ནཾ ཝཱ སོ་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཧེ་ཏཱུ་ཏི. ཏནྟི ཏཾ ད་སྶ་ནཾ. ཨ་སཱ…པེ… སི་དྡྷོཏི ནཱ་ཡ་མ་ཏྠོ སཱ་དྷེ་ཏ་བྦོ ཝི་སུཾ ཨ་ཧེ་ཏཱུ་ནཾ ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ ས་ཧི་ཏཱ་ནཾ ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་སྶ པ་ཙྩ་ཀྑ་སི་དྡྷ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན ཧི པ་ཙྩ་ཀྑ་སི་དྡྷེ ཡུ་ཏྟི་མ་གྒ་ནཾ ཡུ་ཏྟ་ནྟི.

མ་ནུ་སྶ་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ ཁ་ཎཱ་ཝ་ཡ་ཝཱ་ནཾ སཱ་མ་གྒཱི ཁ་ཎ་སཱ་མ་གྒཱི, ཏཾ ཝི་ནཱ སོ ན་ཝ་མ་ཙ་ཀྐ་ས་མྤ་ཏྟི་ས་ངྑཱ་ཏོ ཁ་ཎོ ན་ཏྠི. སཱ ཨེ་ཝ ཧི ཁ་ཎ་སཱ་མ་གྒཱི སོ ཁ་ཎོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཁ་ཎ…པེ… དཱི་པེ་ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ དུ་ལླ་བྷ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཁ་ཎ་ཏྠོ ཝཱ ས་མ་ཡ་ས་དྡོ ཁ་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏོ ས་མ་ཡོ་ཏི ཝུ་ཏྟོ. སོ ཡ་སྨིཾ དུ་ལླ་བྷེ ཁ་ཎེ ས་ཏཱི་ཏི ཨི་མ་སྶ་ཏྠ་སྶ ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཝ་སེ་ན ཏ་དཱ་ཡ་ཏྟཱ་ཡ ཀུ་ས་ལུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ དུ་ལླ་བྷ་བྷཱ་ཝཾ དཱི་པེ་ཏི. ཨེ་ཏེ་ནུ་པཱ་ཡེ་ན ས་མ་ཝཱ་ཡ…པེ… ཝུ་ཏྟིཾ དཱི་པེ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨི་ཏོ པ་རེ་སུ ཙ ཡོ་ཛ་ནཱ ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཏཾ་ཏཾ་དཱི་པ་ནེ ཀཱ་ཏ་བྦཱ.

ཏ་སྶ པུ་རི་ས་སྶཱཏི ‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི བྷི་ཀྑ་ཝེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ད་ལ༹ྷ་དྷ་མྨཱ དྷ་ནུ་གྒ་ཧཱ སི་ཀྑི་ཏཱ ཀ་ཏ་ཧ་ཏྠཱ ཀ་ཏུ་པཱ་ས་ནཱ ཙ་ཏུ་དྡི་སཱ ཋི་ཏཱ ཨ་སྶུ, ཨ་ཐ པུ་རི་སོ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻ ‘ཨ་ཧཾ ཨི་མེ་སཾ…པེ… ཀ་ཏུ་པཱ་ས་ནཱ་ནཾ ཀ་ཎྜེ ཁི་ཏྟེ ཁི་ཏྟེ ཨ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏེ པ་ཐ་ཝི་ཡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ་རི་སྶཱ་མཱི’’’ཏི (སཾ. ནི. ༢.༢༢༨) ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་ཛ་ཝ་ན་པུ་རི་ས་སྶ. ཏཱ་ཝ པ་རི་ཏྟ་ཀོཏི ག་མ་ན་སྶཱ་དཱ་ནཾ དེ་ཝ་པུ་ཏྟཱ་ནཾ ཧེ་ཊྛུ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན པ་ཊི་མུ་ཁཾ དྷཱ་ཝ་ནྟཱ་ནཾ སི་ར་སི པཱ་དེ ཙ བ་དྡྷ་ཁུ་ར་དྷཱ་རཱ་ས་ནྣི་པཱ་ཏ་ཏོ ཙ པ་རི་ཏྟ་ཏ་རོ ཀཱ་ལོ. ཀཱ་ལ་ས་ངྑཱ་ཏོ ས་མ་ཡོ ཙི་ཏྟ་པ་རི་ཙྪི་ནྣོ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོ ཏེ་ནེ་ཝ པ་རི་ཙྪེ་ད་ཀ་ཙི་ཏྟེ་ན ‘‘ཨེ་ཝཾ པ་རི་ཏྟོ ཨ་ཧ’’ནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་ཏྟ་ཏཾ དཱི་པེ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཙཱ་ཧཾ, ཨེ་ཝཾ ས་བྦོ ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཀཱ་ལོ་ཏི ཏ་སྶ པ་རི་ཏྟ་ཏཾ དཱི་པེ་ཏི. ས་དྡ་སྶ དཱི་པ་ནཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.

པ་ཀ་ཏི་ཝཱ་དཱི་ནཾ མ་ཧ་ཏོ ཝི་ཡ ཨ་ཎུ་ཝཱ་དཱི་ནཾ དྭི་ཨ་ཎུ་ཀ་སྶ ཝི་ཡ ཙ ཨེ་ཀ་སྶེ་ཝ. ཧེ་ཏུ…པེ… ཝུ་ཏྟི་ཏཾ དཱི་པེ་ཏཱིཏི པ་ཙྩ་ཡཱ་ཡ་ཏྟ་ཝུ་ཏྟི་དཱི་པ་ན་ཏོ ཏ་པྤ་ར་བྷཱ་ཝཱ ཧེ་ཏུ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ པ་རཱ་ཡ་ཏྟ་ཝུ་ཏྟི་དཱི་པ་ན་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ. ས་ཏི པ་ན པ་ཙྩ་ཡཱ་ཡ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ པ་ཙྩ་ཡ་སཱ་མ་གྒཱི་ཨཱ་ཡ་ཏྟ་ཏཱ ས་མ་ཝཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན དཱི་པི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏ་པྤ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཏ་སྶ ཏཾ་དཱི་པ་ན་ཏཱ ན ཝུ་ཏྟཱ. ཨ་ནེ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཀ་ཏྟུ་བྷཱུ་ཏེ་ན, ཨ་ནེ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཝཱ ཀ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ པ་ཊི་སེ་དྷི་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ས ན་ཡོ པུ་རི་མཱ་སུ དཱི་པ་ནཱ་སུ.

ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཨཱ་དྷཱ་ར་ཝ་སེ་ན. ཨེ་ཏྠཱཏི ཀཱ་ལ་ས་མཱུ་ཧ་ས་ངྑཱ་ཏེ ས་མ་ཡེ ག་ཧི་ཏེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀཱ་ལོ་པི ཧི ཙི་ཏྟ་པ་རི་ཙྪི་ནྣོ ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནོ་པི ཨཱ་དྷཱ་ར་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ས་ཉྙཱ་ཏོ ‘‘ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ’’ནྟི ཝུ་ཏྟོ ཏཾ་ཁ་ཎ་པྤ་ཝ་ཏྟཱ་ནཾ ཏ་ཏོ པུ་བྦེ པ་ར་ཏོ ཙ ཨ་བྷཱ་ཝཱ. བྷཱ་ཝོཏི ཀི་རི་ཡཱ. ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཀི་རི་ཡ་ནྟ་ར་ལ་ཀྑ་ཎཾ བྷཱ་ཝེ་ན་བྷཱ་ཝ་ལ་ཀྑ་ཎཾ. ཡ་ཐཱ གཱ་ཝཱི་སུ དུ་ཡ྄ཧ་མཱ་ནཱ་སུ ག་ཏོ, དུ་དྡྷཱ་སུ ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི དོ་ཧ་ན་ཀི་རི་ཡཱ ག་མ་ན་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ལ་ཀྑ་ཎཾ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝ་མི་ཧཱ་པི ‘‘ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ’’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟེ ས་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་མཱ་ནོ ཨེ་ཝ ཧོ་ཏི ཨ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡཱ་ས་མྦ་ནྡྷཱ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ད་ཏྠ་སྶ ས་ཏྟཱ་ཝི་ར་ཧཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ས་མ་ཡ་སྶ ས་ཏྟཱ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་ཀི་རི་ཡཱ ཕ་སྶཱ་དི་བྷ་ཝ་ན་ཀི་རི་ཡཱ ཙ ལ་ཀྑཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ ས་མ་ཡ་ས་དྡེ བྷུ་མྨ་ནི་དྡེ་སོ ཀ་ཏོ ལ་ཀྑ་ཎ་བྷཱུ་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཡུ་ཏྟོ་ཏི.

ཨུ་དྡཱ་ན་ཏོཏི ཨུ་དྡེ་ས་ཏོ ས་ངྑེ་པ་ཏོ. ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མོ ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མ་བྷཱ་ཝཾ བྷ་ཛ་ནྟོ ཀཱ་མ་ནཱི་ཡ་ཝ་སེ་ན བྷ་ཛ་ཏི, ན ཀཱ་མ་ན་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཀཱ་མ་ན་ཝ་སེ་ན ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མོ ཨེ་ཝ ཧོ་ཏི, ན ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མོ. དུ་ཝི་དྷོ་པེ་སོཏི ཝ་ཙ་ནེ་ན དུ་ཝི་དྷ་སྶ་པི ས་ཧི་ཏ་སྶ ཨ་ཝ་ཙ་ར་ཎ་པྤ་དེ་སཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཏེ་ན ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མ་སྶེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟི་དེ་སོ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ་དྭ་ཡཾ ཨ་པ་ནཱི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ན་ནུ ཙ དུ་ཝི་དྷོ་པི ས་ཧི་ཏོ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་དྷཱ་ཏཱུ་སུ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི རཱུ་པཱ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མ་ཏྟཱ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནཾ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་རཱ་གཱ་ན་ཉྩ ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མ་བྷཱ་ཝ་སི་དྡྷི་ཏོ་ཏི? ཏཾ ན, བ་ཧ་ལ་ཀི་ལེ་ས་སྶ ཀཱ་མ་རཱ་ག་སྶ ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨི་དྷ ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་དྷཱ་ཏཱུ་སུ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ་སུ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་དྷ་མྨེ་སུ ནི་ཀ་ནྟི ཨི་དྷ ན ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ སུ་ཁུ་མ་ཏྟཱ. ‘‘ཨུ་དྡཱ་ན་ཏོ དྭེ ཀཱ་མཱ’’ཏི ས་བྦ་ཀཱ་མེ ཨུ་དྡི་སི་ཏྭཱ་པི ཧི ‘‘དུ་ཝི་དྷོ་པེ་སོ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཏ་དེ་ཀ་དེ་ས་བྷཱུ་ཏཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ས་ཧི་ཏ་ཏཱ་པ་རི་ཙྪི་ནྣཱ ཀཱ་མ་རཱ་ག་ཏ་བྦ་ཏྠུ་ཀ་དྷ་མྨཱ་ཝ ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ཏི, ནི་ར་ཝ་སེ་སོ ཝཱ ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མོ ཀཱ་མ་རཱ་གོ ཀཱ་མ་ཏ་ཎྷཱ་རཱུ་པ་ཏ་ཎྷཱ་ཨ་རཱུ་པ་ཏ་ཎྷཱ་ནི་རོ་དྷ་ཏ་ཎྷཱ་བྷེ་དོ ཨི་དྷ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘དུ་ཝི་དྷོ་པེ་སོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མོ་པི ཙ ཨ་པྤ་ཀོ ཨི་དྷཱ་པི ན ཝ་ཏྟ་ཏི རཱུ་པཱ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཝི་པཱ་ཀ་མ་ཏྟོ, ཏ་ཐཱ་པི པ་རི་པུ་ཎྞ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མ་ཏྟཱ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་དྷ་མྨཱ་ཝ ཨི་དྷ ག་ཧི་ཏཱ. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ས་ས་ཏྠཱ་ཝ་ཙ་རོ་པ་མཱ ཡུ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི. ‘‘རཱུ་པཱུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ མ་གྒཾ བྷཱ་ཝེ་ཏཱི’’ཏི (དྷ. ས. ༡༦༣; ཝི་བྷ. ༦༢༥) ཨེ་ཏྠ རཱུ་པ་བྷ་ཝོ ཨུ་ཏྟ་ར་པ་ད་ལོ་པཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘རཱུ་པ’’ནྟི ཝུ་ཏྟོ, ཨེ་ཝ་མི་དྷཱ་པི ཨུ་ཏྟ་ར་པ་ད་ལོ་པོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཧི ཙི་ཏྟཾ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ་ཝ་ཙ་ར་ནྟི ཝུ་ཙྩེ་ཡྻཱ་ཏི. ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ནཱཏི་ཨཱ་དི་ཀེ ‘‘ཀཱ་མོ’’ཏི ས་བྦཾ ཏ་ཎྷ་མཱ་ཧ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཀཱ་མ་ཉྩེ་སཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ, ‘‘ཀཱ་མེ ཨ་ཝ་ཙཱ་རེ་ཏཱི་ཏི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙཱ་ར’’ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦེ ཙཱ-ས་དྡ་སྶ ར་སྶ་ཏྟཾ ཀ་ཏཾ.

རུ་ལ༹ྷི་ས་དྡེ་ནཱཏི ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟེ་སུ རུ་ལ༹ྷེ་ན ས་དྡེ་ན, ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟེ་སུ ཝཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་སུ་ཁ་ཝི་པཱ་ཀ་ཏཱ་ཡ ཏཾ་ས་དི་སེ་སུ ཉཱ་ཎ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟེ་སུ རུ་ལ༹ྷེ་ན ས་དྡེ་ན. ཨ་ཐ ཝཱ ཀི་ཉྩི ནི་མི་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་ཏི་པི ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཏཾ་ནི་མི་ཏྟ་ཡུ་ཏྟེ ཀི་སྨི་ཉྩི་དེ་ཝ ཝི་ས་ཡེ ས་མྨུ་ཏི་ཡཱ ཙི་ར་ཀཱ་ལ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན ནི་མི་ཏྟ་ཝི་ར་ཧེ་པི པ་ཝ་ཏྟི རུ་ལ༹ྷི ནཱ་མ ཡ་ཐཱ ‘‘མ་ཧི་ཡཾ སེ་ཏཱི་ཏི མ་ཧིཾ་སོ, ག་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི གཱ་ཝོ’’ཏི, ཨེ་ཝཾ ཀུ་ས་ལ་ས་དྡ་སྶ་པི རུ་ལ༹ྷི་བྷཱ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. པ་ཉྙཱ་ནི་དྡེ་སེ ‘‘ཀོ་ས་ལླ’’ནྟི ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ (དྷ. ས. ༡༦) ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྶ ཙ བྷཱ་ཝཱ ཀུ་ས་ལ་ས་དྡ་པྤ་ཝ་ཏྟཱི་ཏི ཀོ་ས་ལླ་ཡོ་གཱ ཀུ་ས་ལ་ནྟི ཨ་ཡཾ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ ཧོ་ཏི. ཀུ་ས་ལནྟི ཀུ་ས་ལ་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་ཧ.

ཝི་པཱ་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཝ་ཛྫ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏཱ ན་ཏྠཱི་ཏི ཀུ་ས་ལ་མེ་ཝ ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་ལ་ཀྑ་ཎ་མེ་ཝཱཏི སུ་ཁ་ཝི་པཱ་ཀ་ས་བྷཱ་ཝ་སྶ ལ་ཀྑ་ཎ་བྷཱ་ཝ་ནི་ཝཱ་ར་ཎ་ཏྠཾ ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎཾ ཀ་ཏཾ, ཏཾ་ནི་ཝཱ་ར་ཎ་ཉྩ ཏ་སྶ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཏཾ ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཀ་ཏཾ. ས་མྤ་ཏྟི་ཨ་ཏྠེ་ན ར་སེ་ན ཝོ་དཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ར་སཾ. ཕ་ལ་ཊྛེ་ན པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནེ་ན ཨི་ཊྛ་ཝི་པཱ་ཀ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ. ས་བྷཱ་ཝོ ཀ་ཀྑ་ལཱ༹་དི་ཕུ་ས་ནཱ་དི་ཀོ ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎོ. སཱ་མ་ཉྙཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎོ ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ས་བྷཱ་ཝོ. ཨི་དྷ ཙ ཀུ་ས་ལ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ས་བྦ་ཀུ་ས་ལ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ སཱ་མ་ཉྙཾ ད་ཊྛ་བྦཾ, ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་དཱི་ཧི ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏཱ་ཡ ས་བྷཱ་ཝོ ཝཱ. ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ཀཱ་རོཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝེ་ན ཉཱ་ཎ་སྶ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནཱ་ཀཱ་རོ. ཕ་ལཾ པ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཀཱ་ར་ཎཾ པ་ཊི་ཙྩ ཏ་པྤ་ཊི་བི་མྦ་བྷཱ་ཝེ་ན, པ་ཊི་མུ་ཁཾ ཝཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏཱི་ཏི པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ.

ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཏཱིཏི ས་ཉྙཱ་པ་ཉྙཱ་ཀི་ཙྩ་ཝི་སི་ཊྛཾ ཝི་ས་ཡ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཨཱ་ཧ. ས་བྦ་ཙི་ཏྟ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ ཡ་ཏྠ ཡ་ཏྠ ཡ་ཐཱ ཡ་ཐཱ ཨ་ཏྠོ ལ་བྦྷ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ་ཏི. ཡཾ ཨཱ་སེ་ཝ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ཙི་ནོ་ཏི, ཡ་ཉྩ ཀ་མྨུ་ནཱ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ཏ་ཏྟཱ ཙི་ཏཾ, ཏཾ ཏ་ཐཱ ‘‘ཙི་ཏྟ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཡཾ པ་ན ཏ་ཐཱ ན ཧོ་ཏི, ཏཾ པ་རི་ཏྟ་ཀི་རི་ཡ་དྭ་ཡཾ ཨ་ནྟི་མ་ཛ་ཝ་ན་ཉྩ ལ་བྦྷ་མཱ་ན་ཙི་ནྟ་ན་ཝི་ཙི་ཏྟ་ཏཱ་དི་ཝ་སེ་ན ‘‘ཙི་ཏྟ’’ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཧ་སི་ཏུ་པྤཱ་དོ པ་ན ཨ་ཉྙ་ཛ་ཝ་ན་ག་ཏི་ཀོ་ཝ. ཙི་ཏྟཱ་ནཾ པ་ནཱཏི ཝི་ཙི་ཏྲཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ད་ནྟོ་ག་དྷ་ཏྟཱ ཧི ས་མུ་དཱ་ཡ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན ཨ་ཝ་ཡ་ཝོ་པི ‘‘ཙི་ཏྟ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི ཡ་ཐཱ པ་བྦ་ཏ་ན་དཱི་ས་མུ་དྡཱ་དི་ཨེ་ཀ་དེ་སེ་སུ དི་ཊྛེ་སུ པ་བྦ་ཏཱ་ད་ཡོ དི་ཊྛཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟཱི་ཏི. ཙ་ར་ཎཾ ནཱ་མ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཙ་རི་ཏ་བྦ་ཙི་ཏྟ་པ་ཊོ. རཱུ་པཱ་ནཱིཏི བི་མྦཱ་ནི.

ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀནྟི ཨི་ནྡྲི་ཡ་བ་དྡྷཾ ཝ་ད་ཏི. ཙི་ཏྟ་ཀ་ཏ་མེ་ཝཱཏི ཙི་ཏྟ་སྶ མཱུ་ལ་ཀཱ་ར་ཎ་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཀ་མྨ་སྶ ཧེ་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི. ཏཾ པ་ན ཨ་ཏྠཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ ‘‘ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཱ་དི་བྷེ་ད’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ལི་ངྒ་ནཱ་ན་ཏྟནྟི ས་ཎྛཱ་ན་ནཱ་ན་ཏྟཾ, བྷི་ནྣ་ས་ཎྛཱ་ན་ངྒ་པ་ཙྩ་ངྒ་ཝ་ཏོ ས་རཱི་ར་སྶ ཝཱ ནཱ་ན་ཏྟཾ. ཝོ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨི་ཏྠི་པུ་རི་སཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན ཝོ་ཧ་རི་ཏ་བྦེ་སུ པ་ཏྠ་ནཱ་ཝི་སེ་སཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཏ་ཏོ ཀ་མྨ་ཝི་སེ་སཱ. ཨེ་ཝ་མི་དཾ ཀ་མྨ་ནཱ་ན་ཏྟཾ ཝོ་ཧཱ་ར་ནཱ་ན་ཏྟ་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨ་པཱ…པེ… ཀཱ་དི་ཏཱཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ཧི ག་ཏི་ཡཱ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ལོ་ཀ་དྷ་མྨེ་སུ ཙ ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཱ་ནི སུ་ཏྟཱ་ག་ཏཱ་ནི ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི.

ཀ་མྨ་ནཱ་ན་ཏྟཱ་དི་ཝ་སེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཝ་སེ་ན ཀ་མྨ་ནཱ་ན་ཏྟཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཝི་ས་དི་ས་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ ཧི ནཱ་ན་ཏྟ་ནྟི. ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་སྶ དཱ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ པུ་ཐུ་ཏྟཾ, ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་སྶ ཙ མ་ཙྪ་རི་ཡཱ་དཱི་ཧི ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་དཱི་ཧི ཙ པུ་ཐུ་ཏྟཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. བ་ཧུ་པྤ་ཀཱ་ར་ཏཱ ཧི པུ་ཐུ་ཏྟ་ནྟི. ཨ་ནྣ་དཱ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན དཱ་ནཱ་དཱི་ནཾ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་ཝི་ར་ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏཱ་དཱི་ནཾ ཨཱ་ཝཱ་ས་མ་ཙྪ་རི་ཡཱ་དི་ཝ་སེ་ན མ་ཙྪ་རི་ཡཱ་དཱི་ནཾ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་དཱི་ན་ཉྩ པ་བྷེ་དོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཀེ་ཀ་སྶ ཧི པ་ཀཱ་ར་སྶ བྷེ་དོ པ་བྷེ་དོ་ཏི. ནཱ་ན་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཝ་ཝ་ཏྠི་ཏ་ཏཱ ནི་ཙྪི་ཏ་ཏཱ. ཨེ་ཏེ་ནུ་པཱ་ཡེ་ན ལི་ངྒ་ནཱ་ན་ཏྟཱ་དཱི་ནི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཀ་མྨ་ནཱ་ན་ཏྟཱ་དཱི་ཧི ནི་བྦ་ཏྟཱ་ནི ཧི ཏཱ་ནཱི་ཏི.

པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་སྶ ལི་ངྒ་སྶ ཀ་མྨ་ཏོ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཏ་ད་ནུ་ཀྐ་མེ་ན པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ཀ་མྨ་སྶ ནི་པྥ་ཏྟི་ཉྩ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ལི་ངྒ་ནཱ་ན་ཏྟཱ་དི་ནི་པྥ་ཏྟི་ད་སྶ་ནེ་ན སཾ་སཱ་རཾ གྷ་ཊེ་ནྟོ ‘‘ཀ་མྨ་ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ པ་ཊི་ཙྩཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ པུ་རི་མེ་ན ཀ་མྨ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་ངྑཱ་རཱ, ལི་ངྒཱ་དི་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དཱི་ནི བྷ་ཝ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ་ནི, ག་ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཛཱ་ཏི་ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཱ་ནི ག་ཧི་ཏཱ་ནཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཱ་ནི. ཏ་ཏྠ ག་ཏཱིཏི ནི་ར་ཡཱ་ད་ཡོ པ་ཉྩ ག་ཏི་ཡོ ཝུ་ཙྩ་ནྟི, ཏཱ་སཾ ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ ཨ་པ་དཱ་དི་བྷཱ་ཝོ. ཏཱ ཧི ཏ་ཐཱ བྷི་ནྣཱ་ཏི. ཨུ་པ་པ་ཏྟཱིཏི གོ་མ་ཧིཾ་སཱ་དི་ཁ་ཏྟི་ཡཱ་དི་ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་དི་ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཡོ, ཏཱ་སཾ ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ ཨུ་ཙྩཱ་དི་ཏཱ. ཁ་ཏྟི་ཡོ ཨེ་ཝ ཧི ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཀུ་ལ་བྷོ་ག་ཨི་སྶ་རི་ཡཱ་དཱི་ཧི ཨུ་ཙྩོ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཀ་ཙྩོ ནཱི་ཙོ. ཏེ་ཧི ཨེ་ཝ ཧཱི་ན་ཏཱ་ཡ ཧཱི་ནོ, པ་དྷཱ་ན་བྷཱ་ཝཾ ནཱི་ཏ་ཏཱ་ཡ པ་ཎཱི་ཏོ, ཨ་ཌྜྷ་ཏཱ་ཡ སུ་ག་ཏོ, ད་ལི་དྡ་ཏཱ་ཡ དུ་གྒ་ཏོ. ཀུ་ལ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཨུ་ཙྩ་ནཱི་ཙ་ཏཱ, ཨི་སྶ་རི་ཡ་ཝ་སེ་ན ཧཱི་ན་པ་ཎཱི་ཏ་ཏཱ, བྷོ་ག་ཝ་སེ་ན སུ་ག་ཏ་དུ་གྒ་ཏ་ཏཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ. སུ་ཝ་ཎྞ་དུ་བྦ་ཎྞ་ཏཱཏི ཨོ་དཱ་ཏ་སཱ་མཱ་དི་ཝ་ཎྞ་སུ་དྡྷི་ཨ་སུ་དྡྷི་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. སུ་ཛཱ་ཏ་དུ་ཛྫཱ་ཏ་ཏཱཏི ནི་གྲོ་དྷ་པ་རི་མ་ཎྜ་ལཱ་དི་ཨཱ་རོ་ཧ་པ་རི་ཎཱ་ཧེ་ཧི ལ་ཀྑ་ཎེ་ཧི ཝཱ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་པ་རི་པུ་ཎྞཱ་པ་རི་པུ་ཎྞ་ཛཱ་ཏ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན. སུ་ས་ཎྛི་ཏ་དུ་སྶ་ཎྛི་ཏ་ཏཱཏི ཨ་ངྒ་པ་ཙྩ་ངྒཱ་ནཾ ས་ཎྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན.

ཨ་པ་ར་མྤི ཝུ་ཏྟཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་ཙི་ཏྟ་སྶ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་སྶ ཙི་ཏྟ་ཀ་ཏ་བྷཱ་ཝ་སཱ་དྷ་ཀཾ སུ་ཏྟཾ ‘‘ཀ་མྨ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཀ་མྨ་ཉྷི ཙི་ཏྟ་ཏོ ནི་བྦ་ཏྟ་ནྟི ཏ་ཏོ ནི་པྥ་ཛྫ་མཱ་ནཾ ས་བྦ་མྤི ཙི་ཏྟཾ ཙི་ཏྟ་ཀ་ཏ་མེ་ཝཱ་ཏི སཱ་དྷེ་ཏི. ཀ་མྨ་ནི་བྦ་ཏྟ་ཏོ ལི་ངྒ་ཏོ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ལི་ངྒ་ས་ཉྙཱ མཱུ་ལ་ཀཱ་ར་ཎ་ཏོ ཀ་མྨ་ཏོ ཨཱ་ས་ནྣ་ཀཱ་ར་ཎ་ཏོ ལི་ངྒ་ཏོ ཙ པ་ཝ་ཏྟཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ‘‘ཀ་མྨ་ཏོ…པེ… པ་ཝ་ཏྟ་རེ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཐ ཝཱ ལི་ངྒ་ཉྩ ས་ཉྙཱ ཙ ལི་ངྒ་ས་ཉྙཱ, ཏཱ ཡ་ཐཱ་ས་ངྑྱཾ ཀ་མྨ་ཏོ ལི་ངྒ་ཏོ ཙ པ་ཝ་ཏྟ་རེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ཉྙཱ་ཏོ བྷེ་དཾ ག་ཙྪ་ནྟཱིཏི ཏེ ཨི་ཏྠི་པུ་རི་སཱ་དི་ལི་ངྒ་ས་ཉྙཱ་ཏོ ཨི་ཏྠི་པུ་རི་སཱ་དི་ཝོ་ཧཱ་ར་བྷེ་དཾ དྷ་མྨཱ ག་ཙྪ་ནྟི, ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཝོ་ཧ་རི་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་མཱ་ཡ གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཏཱི་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་དྡྷ་པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་ཝ་སེ་ན ཙི་ཏྟ་ཀ་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ད་སྶི་ཏཾ.

ལོ་ཀོ ཨེ་ཝ པ་ཛཱ་ཏ་ཏྟཱ པ་ཛཱཏི པུ་རི་མ་པཱ་ད་སྶ ཝི་ཝ་ར་ཎཾ པ་ཙྪི་མ་པཱ་དོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཡ་ཐཱ ར་ཐ་སྶ ཨཱ་ཎི ནི་བ་ནྡྷ་ནཱ, ཨེ་ཝཾ ས་ཏྟ་ལོ་ཀ་ར་ཐ་སྶ ཀ་མྨཾ ནི་བ་ནྡྷ་ན་ནྟི ཨུ་པ་མཱ་སཾ་ས་ནྡ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨི་མཱ་ཡ ཙ གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་དྡྷ་དྭ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཙི་ཏྟ་སྶ ཀ་མྨ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀ་ཏ་ཏཱ ད་སྶི་ཏཱ. ཀི་ཏྟིནྟི པ་ར་མྨུ་ཁཱ ཀི་ཏྟ་ནཾ པ་ཏྠ་ཊ་ཡ་ས་ཏཾ. པ་སཾ་སནྟི ས་མྨུ་ཁཱ པ་སཾ་ས་ནཾ ཐུ་ཏིཾ. ཀ་མྨ་ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎནྟི ཀ་མྨ་ཏོ ནི་བྦ་ཏྟ་ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ ཀ་མྨ་ཛེ་ཧི ཨ་ནུ་མི་ཡ་མཱ་ནཾ ཀ་མྨ་སྶེ་ཝ ཝཱ ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ.

ཀ་མྨ་སྶ་ཀཱཏི ཀ་མྨ་ས་ཡཱ. ཀ་མྨ་སྶ དཱ་ཡཾ ཏེ་ན དཱ་ཏ་བྦཾ ཨཱ་དི་ཡ་ནྟཱི་ཏི ཀ་མྨ་དཱ་ཡཱ་དཱ. ཨ་ཎྜ་ཛཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཡོ་ནཱི་ནཾ ཀ་མྨ་ཏོ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏྟཱ ཀ་མྨ་མེ་ཝ ཡོ་ནི ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ནི་མི་ཏྟཾ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཀ་མྨ་ཡོ་ནཱི. བ་ནྡྷ་ན་ཊྛེ་ན ཀ་མྨཾ བ་ནྡྷུ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཀ་མྨ་བ་ནྡྷཱུ.

ཙི་ཏྟ་སྶཱཏི ཀ་མྨ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ. ཏ་སྶ པ་ན ཨ་ལ་དྡྷོ་ཀཱ་ས་ཏཱ ཨ་ཉྙེ་ན ཀ་མྨེ་ན པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཏ་ད་ཝི་པ་ཙྩ་ནོ་ཀཱ་སེ པུ་གྒ་ལ་སྶ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏྟཱ ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་མྤི ཨ་པ་རཱ་པ་རི་ཡ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡ་ཀ་མྨ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཀཱ་ལ་ག་ཏི་པ་ཡོ་གཱ་དི་ས་ཧ་ཀཱ་རཱི་པ་ཙྩ་ཡ་ཝི་ཀ་ལ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཝ་སེ་ས་པ་ཙྩ་ཡ་ཝེ་ཀ་ལླཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨེ་ཀ་ཙྩ་ཙི་ཏྟནྟི ཙི་ཏྟེ་ན ཀ་ཏྟ་བྦ་ཙི་ཏྲེ་ན ཨེ་ཀ་ཙྩ་བྷཱུ་ཏཾ ཏེ་ན ཀ་ཏྟ་བྦ་ཙི་ཏྲ་མཱ་ཧ.

ཨ་ནུ་བྷ་ཝི་ཏྭཱ བྷ་ཝི་ཏྭཱ ཙ ཨ་པ་ག་ཏཾ བྷཱུ་ཏཱ་པ་ག་ཏཾ. ཨ་ནུ་བྷཱུ་ཏ་བྷཱུ་ཏ་ཏཱ ཧི བྷཱུ་ཏ་ཏཱ་སཱ་མ་ཉྙེ་ན བྷཱུ་ཏ་ས་དྡེ་ན ཝུ་ཏྟཱ. སཱ་མ་ཉྙ་མེ་ཝ ཧི ཨུ་པ་ས་གྒེ་ན ཝི་སེ་སཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི. ཨ་ནུ་བྷཱུ་ཏ་ས་དྡོ ཙ ཀ་མྨ་ཝ་ཙ་ནི་ཙྪཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ཀ་ཝཱ་ཙ་ཀོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཝི་ཀ་པྤ་གཱ་ཧ་ཝ་སེ་ན རཱ་གཱ་དཱི་ཧི ཏ་བྦི་པ་ཀྑེ་ཧི ཙ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཀུ་ས་ལ་ཉྩ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ར་སཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ཏི, ན ཝི་པཱ་ཀོ ཀ་མྨ་ཝེ་ག་ཀྑི་ཏྟ་ཏྟཱ, ནཱ་པི ཀི་རི་ཡཱ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཏི་དུ་བྦ་ལ་ཏཱ་ཡ ས་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་ན་ཉྩ ཁཱི་ཎ་ཀི་ལེ་ས་སྶ ཚ་ལ༹་ངྒུ་པེ་ཀྑཱ་ཝ་ཏོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ནཾ ཨ་ཏི་ས་ནྟ་ཝུ་ཏྟི་ཏྟཱ. ཨེ་ཏྠ ཙ པུ་རི་མ་ན་ཡེ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་མེ་ཝ ཝ་ཏྟུཾ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཝ་སེ་ན ‘‘བྷཱུ་ཏཱ་པ་ག་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཡཾ ‘‘ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཋི་ཏི་ཡཱ’’ཏི (སཾ. ནི. ༥.༦༥༡-༦༦༢; ཝི་བྷ. ༣༩༠-༣༩༡) ཨེ་ཏྠ ཨུ་པྤ་ནྣ་ནྟི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏཾ་ས་དི་སཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཾ, ཝུ་དྡྷི ཙ ཝུ་ཏྟཱ, པ་ཙྪི་མ་ན་ཡེ པ་ན ཙ-ས་དྡེ་ན ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཉྩ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཏྭཱ ས་བྦཾ ས་ངྑ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ བྷཱུ་ཏཱ་པ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝཱ་བྷི་དྷཱ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན.

ཝི་པ་ཙྩི་ཏུཾ ཨོ་ཀཱ་ས་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ཏི་ཏཾ ཨ་ཏཱི་ཏ་ཀ་མྨ་ཉྩ ཏ་ཏོ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏུཾ ཨཱ་ར་དྡྷོ ཨ་ནཱ་ག་ཏོ ཝི་པཱ་ཀོ ཙ ‘‘ཨོ་ཀཱ་ས་ཀ་ཏུ་པྤ་ནྣ’’ནྟི ཝུ་ཏྟོ. ཡཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་ས་དྡེ་ན ཝི་ནཱ་པི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་མཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ, ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ནཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཉྩེ་ཏ་ནི་ཀཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི (ཨ. ནི. ༡༠.༢༡༧, ༢༡༩) ཝུ་ཏྟཾ. ཏཱ་སུ ཏཱ་སུ བྷཱུ་མཱི་སཱུཏི མ་ནུ་སྶ་དེ་ཝཱ་དི་ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏེ་སུ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷེ་སུ. ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ས་ནྟཱ་ནེ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ཨ་ནཱ་པཱ་དི་ཏ་ཏཱ་ཡ ཨ་ས་མཱུ་ཧ་ཏཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ ལ་དྡྷ་བྷཱུ་མི་ཀཾ ‘‘བྷཱུ་མི་ལ་དྡྷ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཨ་གྒི་ཨཱ་ཧི་ཏོ ཝི་ཡ. ཨོ་ཀཱ་ས་ཀ་ཏུ་པྤ་ནྣ་ས་དྡེ་པི ཙ ཨོ་ཀཱ་སོ ཀ་ཏོ ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི, ཨོ་ཀཱ་སོ ཀ་ཏོ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཙ དུ་ཝི་དྷ་ཏྠེ་པི ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཀ་ཏ་ས་དྡ་སྶ པ་ར་ནི་པཱ་ཏོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.

ས་བྦ་དཱ ཨ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་མྤི ག་མི་ཡ་ཙི་ཏྟཾ པ་ཊི་པ་ཀྑ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་ཡ ཨ་ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཨུ་པྤ་ནྣ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་པེ་ཏཱིཏི ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཀཱ ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི ཝི་ཀྑ་མྦྷེ་ཏི. ཨ་ནྟ་རཱ་ཡེ་ཝཱཏི བྷཱུ་མི་ལ་དྡྷེ ས་བྷཱུ་མི་ཡཾ ཨ་བྦོ་ཙྪི་ནྣེ ཝི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ན་ཏཱི་ཏཾ ཨ་ན་ནཱ་ག་ཏ་ཉྩ ཁ་ཎ་ཏྟ་ཡེ་ཀ་དེ་ས་ག་ཏ་མྤི ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཾ ‘‘ཁ་ཎ་ཏྟ་ཡ་ག་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. དེ་ས་ནཱ་ཡ པ་དྷཱ་ནེ་ན ག་ཧི་ཏོ ཨ་ཏྠོ ‘‘སཱི་ས’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ལོ་ཀི་ཡ་དྷ་མྨ་ཉྷི དེ་སེ་ཏ་བྦཾ པ་ཏྭཱ དེ་ས་ནཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ པུ་བྦ་ངྒ་མཾ ཧོ་ཏི, དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཝཾ ཝཱ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཀུ་ས་ལཱཏི ས་བྦེ་པི ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཙེ་ཏ་ནཱ་ཏི ཀེ་ཙི. ཨ་ཀུ་ས་ལ་བྷཱ་གི་ཡཱཏི རཱ་གཱ་ད་ཡོ ཨེ་ཀ་ནྟ་ཨ་ཀུ་ས་ལཱ. ཨ་ཀུ་ས་ལ་པ་ཀྑི་ཀཱཏི ཕ་སྶཱ་ད་ཡོ་པི ཏ་པྤ་ཀྑི་ཀཱ. མ་ནོ ཏེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཋ་མཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱིཏི ས་ཧ་ཛཱ་ཏོ་པི མ་ནོ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟེ ས་ངྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ཨ་དྷི་པ་ཏི་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནོ པ་ཋ་མཾ ཨུ་པྤ་ནྣོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟོ. ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་པི ཏ་ད་ནུ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏཱ་ཡ ཨ་ནྭ་དེ་ཝ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཱ, ཨ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡ་མ་ནཾ ཝཱ ས་ནྡྷཱ་ཡ མ་ནོ་པུ་བྦ་ངྒ་མ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཙི་ཏྟེ་ན ནཱི་ཡ་ཏཱིཏི ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ, ཏ་ཎྷཱ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ ཝཱ. པ་བྷ་སྶ་རནྟི ས་བྷཱ་ཝ་པ་ཎྜ་ར་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ. ཨ་ར་ཀྑི་ཏེཏི ས་ཏི་ཡཱ ཨ་ནུ་ན་ཡ་པ་ཊི་གྷཱ་དཱི་ཧི ཨ་ར་ཀྑི་ཏེ, རཱ་གཱ་དཱི་ཧི བྱཱ་པ་ནྣེ, ཏེ་ཧི ཨེ་ཝ ཨ་ཝ་སྶུ་ཏེ. ཙི་ཏྟ་སྶ པུ་བྦ་ངྒ་མ་བྷཱ་ཝ་སཱ་དྷ་ནེ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ བ་ལ་དཱ་ན་ཝ་སེ་ན སུ་ཏྟཱ་ནུ་ར་ཀྑ་ཎཾ, ཨི་དྷ ཝཱ ཨུ་པ་སཾ་ཧ་ཏཱ་ནཾ ཨཱ་བྷི་དྷ་མྨི་ཀེ་ཧི ཝི་ཉྙཱ་ཏཱ་ནཾ ཙི་ར་ཀཱ་ལ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

ཀ་ཏ་ར་པ་ཉྙཾ ཏྭནྟི་ཨཱ་དི ན པཱ་ལི༹་ཨཱ་རུ་ལ༹ྷཾ, ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ པུ་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཉྙཱ པ་ན ཀི་མ་ཏྠི་ཡཱཏི ཨི་ད་མྤི ཨེ་ཀཾ སུ་ཏྟཾ. ‘‘ཨ་བྷི་ཉྙ་ཏྠཱ པ་རི་ཉྙ་ཏྠཱ པ་ཧཱ་ན་ཏྠཱ’’ཏི ཏ་སྶ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ.

སཱ་ཏནྟི ས་བྷཱ་ཝ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, མ་དྷུ་རནྟི མ་དྷུ་རཾ ཝི་ཡཱ་ཏི ཨུ་པ་མཱ་ཝ་སེ་ན. པོ་ནོ་བྦྷ་ཝི་ཀཱཏི པུ་ན་བྦྷ་ཝ་ཀ་ར་ཎ་སཱི་ལཱ. ཏ་ཏྲ་ཏ་ཏྲཱ་བྷི་ན་ནྡ་ན་ཏོ ན་ནྡཱི, ན་ནྡི་བྷཱུ་ཏོ རཱ་གོ ན་ནྡི་རཱ་གོ, ན་ནྡི་རཱ་ག་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ཧ་ག་ཏཱ་ཏི ན་ནྡི་རཱ་ག་ས་ཧ་ག་ཏཱཏི ན ཨེ་ཏྠ ས་མྤ་ཡོ་ག་ཝ་སེ་ན ས་ཧ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝོ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ས་ཧ་ག་ཏ་ས་དྡོ ཏ་ཎྷཱ་ཡ ན་ནྡི་རཱ་ག་བྷཱ་ཝཾ ཛོ་ཏེ་ཏི. ན་ནྡི་རཱ་ག་བྷཱུ་ཏཱཏི ཙ་སྶ ཨ་ཏྠོ. ནི་སྶ་ཡེཏི པཱ་ད་ཀེ. རཱུ་པཱ་རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནནྟི པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎཱ་དི་ཨཱ་ཀཱ་སཱ་དི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནཾ. སཾ་ས་ཊྛེཏི ཁཱི་རོ་ད་ཀཾ ཝི་ཡ ས་མོ་དི་ཏེ ཨེ་ཀཱི་བྷཱ་ཝ་མི་ཝ ག་ཏེ. ས་ཧ་ཛཱ་ཏེཏི ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ས་ཧ་ཛཱ་ཏེ, ན ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་མ་ཏྟེ. ཨི་དྷཱ་པཱིཏི ‘‘ཨི་མ་སྨི་མྤི པ་དེ ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཨ་ཏྠོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ’’ཏི ཨི་མི་སྶཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཡ་ཐཱ་ད་སྶི་ཏ་སཾ་ས་ཊྛ་ས་དྡོ ས་ཧ་ཛཱ་ཏེ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ་ཏི. ཨ་རཱུ་པཾ རཱུ་པེ་ནཱཏི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀྑ་ཎེ ཝ་ཏྠུ་ནཱ. ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་ནི་དྡེ་སོཏི ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ས་ངྒ་ཧེ་ན ཀ་ཏོ ཨ་ཏི་ས་ཡ་ནི་དྡེ་སོ.

ཨ་ནཱ་བྷ་ཊྛ་ཏཱ་ཡེ་ཝཱཏི ‘‘དི་ཊྛཾ སུ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ དི་ཊྛ་ཏཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ ཨ་བྷཱ་སི་ཏ་བྦ་ཏཱ ཨ་ནཱ་བྷ་ཊྛ་ཏཱ. ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན ས་དི་ས་སྶ དུ་ཏི་ཡ་ཙི་ཏྟ་སྶ ས་ས་ངྑཱ་རི་ཀ་ཏཱ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨི་མ་སྶ ཨ་ས་ངྑཱ་རི་ཀ་ཏཱ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨ་བྷཱ་སི་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཡ ན ག་ཧི་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ ཡུ་ཛྫ་ཏི. ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ པ་ན པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨ་བྷཱ་སི་ཏ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ ཏ་ཏྠ དེ་སེ་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝེ་ན ན ག་ཧི་ཏོ ན ས་ངྒ་ཧི་ཏོ ན ཏ་སྶ་ཏྠ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཱ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨ་ནཱ་བྷ་ཊྛ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ན ག་ཧི་ཏོ ན ཏ་སྶ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ. ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ་ཝཱཏི པ་ར་ཏོ ཨེ་ཝཾ་ཝི་དྷ་སྶེ་ཝ ས་ས་ངྑཱ་རི་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨི་དྷ ཏ་ད་ཝ་ཙ་ནེ་ནེ་ཝ ཨ་ས་ངྑཱ་རི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ.

མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎནྟི ཨེ་ཏྠ དྭཱ་རཾ ཝ་ཏྠཱུ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ, དྭཱ་རེ་ན ཝཱ ཏཾ་ས་ཧཱ་ཡ་བྷཱུ་ཏཾ ཧ་ད་ཡ་ཝ་ཏྠུ ཝུ་ཏྟཾ. ས་ར་ས་བྷཱ་ཝེ་ནཱཏི ས་ཀི་ཙྩ་བྷཱ་ཝེ་ན. ཨ་ཝི་ཛྫཱ ཧི ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཀི་ཙྩཱ, ཨ་ཉྙཱ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎོ ཝཱ ར་སི་ཏ་བྦོ ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦོ བྷཱ་ཝོ ས་ར་ས་བྷཱ་ཝོ, ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་བྷཱ་ཝོ ས་ངྑཱ་ར་ས་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཀོ. ‘‘ས་ར་ས་ས་བྷཱ་ཝེ་ནཱ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ, སོ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ་ཏི ཝཱ ས་ར་སེ་ན, ས་ངྑཱ་རཱ་ཏི ས་བྷཱ་ཝེ་ན.

ཨེ་ཀ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དི་ཏཱ རཱུ་པ་དྷ་མྨེ་སུ ཨེ་ཝ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ ཏེ་སུ ཏ་བྦོ་ཧཱ་ར་བཱ་ཧུ་ལླ་ཏོ. ཨ་ཏཱི་ཏཱ་དི་བྷཱ་ཝོ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་དྷ་མྨེ་སུ, ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀ་ནི་བྦཱ་ནཱ་ན་མྤི ཝཱ ཡ་ཐཱ་ས་བྷཱ་ཝཾ ཨེ་ཀ་དྭི་ན་ཀུ་ཏོ་ཙི་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཏཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ. ཨ་ནཱ་པཱ་ཐ་ག་ཏཱཏི ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ ཨ་གོ་ཙ་ར་ག་ཏཱ སུ་ཁུ་མ་ར་ཛཱ་དི་རཱུ་པཾ ཝི་ཡ ཝ་ཏྠུ་པ་རི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཏ་ཏྟཱ་ཡོ་གུ་ལེ༹ པ་ཏི་ཏོ་ད་ཀ་བི་ནྡུ་རཱུ་པཾ ཝི་ཡ ཁ་ཎ་པ་རི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཏི་དཱུ་ར་ཏཱ་ཡ ཨ་ཙྩཱ་ས་ནྣཱ་དི་ཏཱ་ཡ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་ཏཱ་ཡ ཙ. ཝི་ས་ཡོ ཨ་ན་ཉྙ་ཏྠ་བྷཱ་ཝེ་ན, གོ་ཙ་རོ ཙ ཏ་ཏྠ ཙ་ར་ཎེ་ན ཝུ་ཏྟོ, ཏ་བྦི་ས་ཡ་ནི་ཙྪ་ཡེ་ན མ་ནོ པ་ཊི་ས་ར་ཎཾ. ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ སི་དྡྷོ ཧོ་ཏི ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཏེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན ‘‘ནེ་སཾ གོ་ཙ་ར་ཝི་ས་ཡཾ པ་ཙྩ་ནུ་བྷོ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ན་སྶ ཨ་ནུ་པ་པ་ཏྟི་ཏོ. དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་དི་བྦ་སོ་ཏ་ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷ་ཉཱ་ཎེ་ཧི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཨ་ནཱ་པཱ་ཐ་ག་ཏཱ་ནི རཱུ་པཱ་དཱི་ནི ཨཱ་ལ་མྦི་ཡ་མཱ་ནཱ་ནི ན དྷ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎ་ནྟི ཀ་ཏྠ་ཙི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ་ནི དི་ཊྛཱ་ནི, ཨི་ཏ་ར་ཐཱ ཙ དི་ཊྛཱ་ནི ‘‘དི་བྦེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱ རཱུ་པཾ པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སཱུ་ཏི.

ཨཱ་པཱ་ཐ་མཱ་ག་ཙྪ་ཏི མ་ན་སཱ པ་ཉྩ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ཧི ཙ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་མ་ནེ་ན. གྷ་ཊྚེ་ཏྭཱཏི པ་ཊི་མུ་ཁ་བྷཱ་ཝཱ་པཱ་ཐཾ ག་ནྟྭཱ. ས་ར་བྷཱ་ཎ་ཀ་སྶ ཨོ་སཱ་ར་ཀ་སྶ. པ་ཀ་ཏི་ཡཱ དི་ཊྛཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨཱ་པཱ་ཐ་ག་མ་ན་ཉྩ བྷོ་ཛ་ན་པ་རི་ཎཱ་མ་ཨུ་ཏུ་བྷོ་ཛ་ན་ཝི་སེ་ས་ཨུ་སྶཱ་ཧཱ་དཱི་ཧི ཀ་ལྱཾ, རོ་གི་ནོ ཝཱ་ཏཱ་དཱི་ཧི ཙ ཨུ་པ་དྡུ་ཏཾ ཝཱ ཀཱ་ཡཾ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ནྟ་སྶ ཛཱ་ག་ར་སྶ བྷ་ཝ་ངྒ་སྶ ཙ་ལ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ ཀཱ་ཡི་ཀ་སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་ཨུ་ཏུ་བྷོ་ཛ་ནཱ་དི་ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡཱ་ནཾ ཙི་ཏྟ་པ་ཎི་ད་ཧ་ན་ས་དི་སཱ་ས་དི་ས་ས་མྦ་ནྡྷ་ད་སྶ་ནཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ, སུ་ཏྟ་སྶ ཙ སུ་པི་ན་ད་སྶ་ནེ དྷཱ་ཏུ་ཀྑོ་བྷཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་དི་ཊྛ་སྶ ཨ་སུ་ཏ་སྶ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་བུ་དྡྷ་རཱུ་པཱ་དི་ནོ པ་སཱ་ད་དཱ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཝ་ཏྠུ་སྶ ཏཾ་ས་དི་ས་ཏཱ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན དི་ཊྛ་སུ་ཏ་ས་མྦ་ནྡྷེ་ནེ་ཝ. ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཏཾ་ས་དི་ས་ཏཱ་ཝ ཨུ་བྷ་ཡ་ས་མྦ་ནྡྷོ, ཀི་ནྟུ ཏ་བྦི་པ་ཀྑ་ཏཱ ཏ་དེ་ཀ་དེ་ས་ཏཱ ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཏཱ་དི་ཀོ ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཀེ་ན་ཙི ཝུ་ཏྟེ ཀི་སྨི་ཉྩི སུ་ཏེ ཨ་ཝི་ཙཱ་རེ་ཏྭཱ ས་དྡ་ཧ་ནཾ ས་དྡྷཱ, ས་ཡ་མེ་ཝ ཏཾ ཝི་ཙཱ་རེ་ཏྭཱ རོ་ཙ་ནཾ རུ་ཙི, ‘‘ཨེ་ཝཾ ཝཱ ཨེ་ཝཾ ཝཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཀཱ་ར་ཝི་ཙཱ་ར་ཎཾ ཨཱ་ཀཱ་ར་པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐོ, ཝི་ཙཱ་རེ་ནྟ་སྶ ཀ་ཏྠ་ཙི དི་ཊྛི་ཡཱ ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཀྑ་མ་ནཾ དི་ཊྛི་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཀྑ་ནྟི.

གེ་རུ་ཀ་ཧ་རི་ཏཱ་ལ་ཉྫ་ནཱ་དི་དྷཱ་ཏཱུ་སུ. སུ་བྷ་ནི་མི་ཏྟཾ སུ་བྷ་གྒ་ཧ་ཎ་སྶ ནི་མི་ཏྟཾ. ཏཾ སུ་བྷ་ནི་མི་ཏྟ་ཏྟཱ ར་ཉྫ་ནཱི་ཡ་ཏྟཱ ཙ ལོ་བྷ་སྶ ཝ་ཏྠུ. ནི་ཡ་མི་ཏ་སྶ ཙི་ཏྟ་སྶ ཝ་སེ་ན ནི་ཡ་མི་ཏ་ཝ་སེ་ན. ཨེ་ཝ་མི་ཏ་རེ་སུ དྭཱི་སུ. ཨཱ་བྷོ་གོ ཨཱ་བྷུ་ཛི་ཏཾ. ལཱུ་ཁ་པུ་གྒ་ལཱ དོ་ས་བ་ཧུ་ལཱ. ཨ་དོ་ས་བ་ཧུ་ལཱ སི་ནི་དྡྷ་པུ་གྒ་ལཱ. ཏ་ད་དྷི་མུ་ཏྟ་ཏཱཏི པཱི་ཏི་ནི་ནྣ་ཙི་ཏྟ་ཏཱ. ཨི་མེ་ཧི…པེ… ཝེ་དི་ཏ་བྦོ པཱི་ཏི་ཡཱ སོ་མ་ན་སྶ་ཝི་པྤ་ཡོ་གཱ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.

ཛཱི་ཝི་ཏ་ཝུ་ཏྟི་ཡཱ ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཧ་ཏྠཱ་རོ་ཧཱ་དི་སི་པྤ་མེ་ཝ སི་པྤཱ་ཡ་ཏ་ནཾ. ཀ་སི་ཝཱ་ཎི་ཛྫཱ་དི་ཀ་མྨ་མེ་ཝ ཀ་མྨཱ་ཡ་ཏ་ནཾ. ཨཱ་ཡུ་ཝེ་དཱ་དི་ཝི་ཛྫཱ ཨེ་ཝ ཝི་ཛྫཱ་ཊྛཱ་ནཾ. ཨ་བྱཱ་པ་ཛྫེཏི དོ་མ་ན་སྶ་བྱཱ་པཱ་ད་ར་ཧི་ཏེ རཱུ་པ་བྷ་ཝེ. དྷ་མྨ་པ་དཱཏི དྷ་མྨ་ཀོ་ཊྛཱ་སཱ. པི་ལ་ཝ་ནྟཱིཏི ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟི པ་དི་སྶ་ནྟི. ཡོ་གཱཏི བྷཱ་ཝ་ནཱ་བྷི་ཡོ་གཱ ས་མཱ་དྷི་ཏོ. ཝ་ཏྠུ་ཝི་ས་ད་ཀི་རི་ཡཱཏི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་བཱ་ཧི་རཱ་ནཾ ཝ་ཏྠཱུ་ནཾ ནི་མྨ་ལ་བྷཱ་ཝ་ཀི་རི་ཡཱ. ས་དྡྷཱ་དཱི་ནཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཱ་ན་ཏི་ཝ་ཏྟ་ནཾ ཨི་ནྡྲི་ཡ་ས་མ་ཏྟ་པ་ཊི་པཱ་ད་ན་ཏཱ. ག་མྦྷཱི་རཱ་ནཾ ཉཱ་ཎེ་ན ཙ་རི་ཏ་བྦཱ་ནཾ, ག་མྦྷཱི་ར་ཉཱ་ཎེ་ན ཝཱ ཙ་རི་ཏ་བྦཱ་ནཾ སུ་ཏྟ་ནྟཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ ག་མྦྷཱི་ར་ཉཱ་ཎ་ཙ་རི་ཡ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ.

ཝཾ་སོཏི ཨ་ནུ་ཀྐ་མོ. ཏ་ནྟཱིཏི ས་ནྟ་ཏི. པ་ཝེ་ཎཱིཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ས་བྦ་མེ་ཏཾ ཙཱ་རི་ཏྟ་ཀི་རི་ཡཱ་པ་བ་ནྡྷ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ. ཙཱ་རི་ཏྟ་སཱི་ལ་ཏྟཱ སཱི་ལ་མ་ཡཾ. ‘‘ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཙཱི་བྷེ་དེ་ན ཝ་ཏྠུ་སྶ པ་རི་ཎ་ཏ་ཏྟཱ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ དཱ་ནཾ ཨཱ་ར་དྡྷཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཡ་ཏོ ཏ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་ཎཱ་མ་ནཱ་དཱི་སུ ཨཱ་པ་ཏྟི ཧོ་ཏི. ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ཙི་ནྟ་ན་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ དཱ་ནཾ ཨཱ་ར་དྡྷ་ནྟི ཏ་ཏྠ དཱ་ན་མ་ཡཾ ཀུ་ས་ལཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ན ཧི དཱ་ན་ཝ་ཏྠུཾ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཀ་མྤི ས་ངྑ་རོ་ནྟ་སྶ ཀུ་ས་ལཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཏཾ པ་ན དཱ་ན་མ་ཡ་སྶ པུ་བྦ་བྷཱ་གོ་ཏི ཏ་དེ་ཝ བྷ་ཛེ་ཡྻ, ཝུ་ཏྟཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ. ཀུ་ལ་ཝཾ་སཱ་དི་ཝ་སེ་ནཱཏི ཨུ་དཱ་ཧ་ར་ཎ་མ་ཏྟ་མེ་ཝེ་ཏཾ. ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་མཱ་དི་ནྣ་ཝ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ས་པྤུ་རི་ས་ཝ་ཏྟ་གཱ་མ་ཛ་ན་པ་ད་ཝ་ཏྟཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཙ ཙཱ་རི་ཏྟ་སཱི་ལ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.

ས་ཝ་ཏྠུ་ཀནྟི བྷེ་རི་ཨཱ་དི་ཝ་ཏྠུ་ས་ཧི་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ. ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཀ་ཝ་ཏྠུནྟི བྷེ་རི་ཨཱ་དི་ཝ་ཏྠུཾ. དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་གྷོ་ས་ནཱ་དཱི་སུ ཙ ས་ཝ་ཏྠུ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ས་དྡ་སྶ དཱ་ནཾ ས་དྡ་ཝ་ཏྠཱུ་ནཾ ཋཱ་ན་ཀ་ར་ཎཱ་ནཾ ས་ས་དྡ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཀ་ར་ཎ་མེ་ཝཱ་ཏི ཏ་སྶ ཙི་ནྟ་ནཾ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཝ་ཏྠུ་པ་རི་ཙྩཱ་གོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. བྷཱ་ཛེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་སི དྷ་མྨ་རཱ་ཛཱ ཨི་དྷ ཙ རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དི་བྷཱ་ཝཾ, ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཙ ‘‘ཏཱི་ཎི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡ་ཝ་ཏྠཱུ་ནཱི’’ཏི (དཱི. ནི. ༣.༣༠༥) དཱ་ན་མ་ཡཱ་དི་བྷཱ་ཝཾ, ཨ་པ་ར་ཏྠ ཙ ‘‘ཀ་ཏ་མེ དྷ་མྨཱ ཀུ་ས་ལཱ? ཏཱི་ཎི…པེ… ཏཾ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཱ་དི་བྷཱ་ཝ་ཉྩ ཝ་ད་ནྟོ. ཨ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ ཙཱཏི པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏྟཱ ཨ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ཏྟཱ ཙ ཨ་ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ.

པ་རི་བྷོ་ག་ར་སོ པ་རི་བྷོ་ག་པ་ཙྩ་ཡཾ པཱི་ཏི་སོ་མ་ན་སྶཾ. ཨ་ཡཾ པ་ན ར་ས་ས་མཱ་ན་ཏཱ་ཝ་སེ་ན ག་ཧ་ཎཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ར་སཱ་ར་མྨ་ཎ་ནྟི ཝུ་ཏྟོ, ན ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ས་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ན ག་ཧ་ཎཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ པཱི་ཏི་སོ་མ་ན་སྶཾ དྷ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ‘‘སུ་ཁཱ ཝེ་ད་ནཱ དྷ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་མེ་ཝ ནི་བ་དྡྷནྟི རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཾ…པེ… དྷ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཀ་མྨ་སྶ ཨ་ནི་བ་དྡྷ་ཏྟཱཏི ཀ་མྨ་སྶ ཨ་ནི་ཡ་ཏ་ཏྟཱ. ཡ་ཐཱ ཧི རཱུ་པཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཀཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ན་ཉྙཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཧོ་ཏི, ན ཨེ་ཝཾ ཀཱ་ཡ་དྭཱ་རཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཀ་དྭཱ་རི་ཀ་ཀ་མྨཾ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ དྭཱ་རེ ནུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཀ་མྨ་སྶ དྭཱ་ར་ནི་ཡ་མ་ར་ཧི་ཏ་ཏྟཱ དྭཱ་ར་མྤི ཀ་མྨ་ནི་ཡ་མ་ར་ཧི་ཏ་ནྟི ཨི་དྷ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཝི་ཡ ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ ན ཝུ་ཏྟཾ. ཝི་ནཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་ན ཨ་ནུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོཏི ཨེ་ཏ་སྶ་པི ཙ་ཏྠོ ‘‘ཡ་ཐཱ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཀཾ ཀ་མྨཾ ཏེ་ན དྭཱ་རེ་ན ཝི་ནཱ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ དྭཱ་རེ ཙ་ར་ཏི, ན ཨེ་ཝཾ རཱུ་པཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཀཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཙི་ཏྟཾ ཏེ་ནཱ་ར་མྨ་ཎེ་ན ཝི་ནཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ནྟ་རེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ན ཧི ཡ་ཐཱ ཝ་ཙཱི་དྭཱ་རེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ན་མྤི ‘‘ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ས་དྡཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཾ ‘‘རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི.

ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལཾ

ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་དྭཱ་ར་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

ཨི་མ་སྶ པ་ན་ཏྠ་སྶཱཏི ཀ་མྨ་དྭཱ་རཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྨིཾ ཨ་ནི་ཡ་ཏ་ཏཱ་ཡ ‘‘དྭཱ་རེ ཙ་ར་ནྟི ཀ་མྨཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ཀཱ་ས་ན་ཏྠཾ. པ་ཉྩ ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ནཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཚ་ཊྛ་སྶ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཏ་སྶ ཙ དྭཱ་ར་སྶ ཨ་ནུ་དྡེ་སོ དྭཱ་ར་དྭཱ་ར་ཝ་ནྟཱ་ནཾ ས་ཧཱ་བྷཱ་ཝཱ. ནི་ཡ་ཏ་རཱུ་པ་རཱུ་པ་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནི་ཀ་ཀཱ་ཡཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ས་དྡ་སྶ ཝི་ཀཱ་ར་རཱུ་པཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨ་ས་ངྒ་ཧོ.

པ་ཋ་མ་ཛ་ཝ་ན་ས་མུ་ཊྛི་ཏཱ ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ ཡ་དི་པི ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ རཱུ་པཱ་ནཾ དེ་ས་ནྟ་རུ་པྤ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཙཱ་ལེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཏ་ཐཱ་པི ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཝི་ཀཱ་ར་ས་ཧི་ཏཱ་ཝ སཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ད་ས་སུ ཧི དི་སཱ་སུ ཡཾ དི་སཾ ག་ནྟུ་ཀཱ་མོ ཨ་ངྒ་པ་ཙྩ་ངྒཱ་ནི ཝཱ ཁི་པི་ཏུ་ཀཱ་མོ, ཏཾ་དི་སཱ་བྷི་མུ་ཁཱ་ནེ་ཝ རཱུ་པཱ་ནི སཱ ས་ནྠ་མྦྷེ་ཏི ས་ནྡྷཱ་རེ་ཏི ཙཱ་ཏི ཏ་ད་བྷི་མུ་ཁ་བྷཱ་ཝ་ཝི་ཀཱ་ར་ཝ་ཏཱི ཧོ་ཏི, ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ས་ཧ་བྷཱ་ཝཱི ཙ ཝི་ཀཱ་རོ ཝི་ཉྙ་ཏྟཱི་ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་སྶ་པི ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ཀ་བྷཱ་ཝོ ཡ་ཐཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཝི་ཀཱ་ར་རཱུ་པུ་པྤཱ་ད་ནེ་ན ཨུ་པ་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི, ཡ་ཏོ བཱ་ཏྟིཾ་ས ཙི་ཏྟཱ་ནི རཱུ་པི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཛ་ན་ཀཱ་ནི ཝུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི. ཡོ་ཛ་ནཾ ག་ཏོ, ད་ས་ཡོ་ཛ་ནཾ ག་ཏོ་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཾ ཨཱ་པ་ཛྫཱ་པེ་ཏི ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཧ་སྶ་ཝཱ་རཾ ཨུ་པྤ་ནྣཱ.

ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ…པེ… པ་ཙྩ་ཡོ བྷ་ཝི་ཏུནྟི ཐ་མྦྷ་ན་ཙ་ལ་ནེ་སུ ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ པ་ཙྩ་ཡོ བྷ་ཝི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཨེ་ཀོ ཨཱ་ཀཱ་ར་ཝི་སེ་སོ ཨ་ཏྠི, ཨ་ཡཾ ཝི་ཉྙ་ཏྟི ནཱ་མ. ཏེ་ས་ཉྷི ཏ་དཱ་ཀཱ་ར་ཏྟཱ ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ ཐ་མྦྷེ་ཏི ཙཱ་ལེ་ཏི ཙཱ་ཏི. ན ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱཏི ཨེ་ཏེ་ན པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཨ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. ན ཧི རཱུ་པཾ ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡཾ ཨ་ཏྠི, ན ཙ ནི་བྦཱ་ན་ཝ་ཛྫོ ཨ་ཏྠོ ནི་ཙྩོ ཨ་ཏྠཱི་ཏི. ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཏཱ་ཡཱཏི ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཝི་ཀཱ་ར་ཏཱ་ཡ. ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝོ ཝི་ཡ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏ་ཝི་ཀཱ་ར་ཏཱ་ཡ ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པ་བྷཱ་ཝོ ཙ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.

ཀཱ་ཡི་ཀ་ཀ་ར་ཎནྟི ཀཱ་ཡ་དྭཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟཾ ཙི་ཏྟ་ཀི་རི་ཡཾ, ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཀཱ་རེ་ཏི མ་ཉྙེཏི ཨེ་ཏེ་ན ཝ་ཎྞ་གྒ་ཧ་ཎཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ག་ཧི་ཏཱ་ཡ ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཡཾ ཀ་ར་ཎཾ ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦཾ, ཏ་སྶ ཝི་ཛཱ་ན་ནེ་ན ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཾ ད་སྶེ་ཏི. ན ཧི ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ར་ཧི་ཏེ་སུ རུ་ཀྑ་ཙ་ལ་ནཱ་དཱི་སུ ‘‘ཨི་ད་མེ་ས ཀཱ་རེ་ཏཱི’’ཏི ཝི་ཛཱ་ན་ནཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཧི རཱུ་པེ ཨ་བྷི་ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ ཀི་ཙྩཾ, ན ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ས་ཧ་བྷུ་ནོ ཙ་ལ་ན་ཝི་ཀཱ་ར་སྶ ག་ཧ་ཎཾ. ཙི་ཏྟ་སྶ པ་ན ལ་ཧུ་པ་རི་ཝ་ཏྟི་ཏཱ་ཡ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཝཱི་ཐི་ཡཱ ཨ་ན་ནྟ་རཾ མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཏ་མྤི ཙ་ལ་ནཾ ཙ་ཀྑུ་ནཱ དི་ཊྛཾ ཝི་ཡ མ་ཉྙ་ནྟི ཨ་ཝི་སེ་ས་ཝི་དུ་ནོ, ཏ་སྨཱ ཡ་ཐཱ ནཱི་ལཱ་བྷི་ནི་པཱ་ཏ་ཝ་ས་པྤ་ཝ་ཏྟཱ་ཡ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཝཱི་ཐི་ཡཱ ནཱི་ལ་ནྟི པ་ཝ་ཏྟཱ་ཡ མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཝཱི་ཐི་ཡཱ ཙ ཨ་ནྟ་རཾ ན ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝི་ཉྙཱ་ཡ་མཱ་ན་ནྟ་རེ་ན མ་ནོ་དྭཱ་ར་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན ག་ཧི་ཏེ ཏ་སྨིཾ ཙི་ཏྟེ་ན ས་ཧེ་ཝ ཨ་ནུ་པ་རི་ཝ་ཏྟེ ཀཱ་ཡ་ཐ་མྦྷ་ན་ཝི་ཀཱ་ར་ཙོ་པ་ན་ས་ངྑཱ་ཏེ ‘‘ཨི་ད་མེ་ས ཀཱ་རེ་ཏི, ཨ་ཡ་མ་སྶ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ’’ཏི ཝི་ཛཱ་ན་ནཾ ཧོ་ཏི.

ཏཱ་ལ་པ་ཎྞཱ་དི་རཱུ་པཱ་ནི དི་སྭཱ ཏ་ད་ན་ནྟ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟཱ་ཡ མ་ནོ་དྭཱ་ར་ཝཱི་ཐི་ཡཱ ཨ་ཝི་ཉྙཱ་ཡ་མཱ་ན་ནྟ་རཱ་ཡ ཏཱ་ལ་པ་ཎྞཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་ད་ཀཱ་དི་ས་ཧ་ཙཱ་རི་པྤ་ཀཱ་ར་ཏཾ ས་ཉྙཱ་ཎཱ་ཀཱ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀཱ་དི་གྒ་ཧ་ཎཾ ཝི་ཡ. ཨེ་ཏྠ ཨུ་ད་ཀཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཙ ཨུ་ད་ཀཱ་དི་ས་མྦ་ནྡྷ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན རཱུ་པ་གྒ་ཧ་ཎཱ་ནུ་སཱ་ར་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན ཡཾ ཨུ་ད་ཀཱ་དི ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦཾ, ཏ་སྶ ཝི་ཛཱ་ན་ནེ་ན ཏ་དཱ་ཀཱ་ར་སྶ ཝི་ཉྙཱ་ཏ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཱ. ཨེ་ཏ་སྶ པ་ན ཀཱ་ཡི་ཀ་ཀ་ར་ཎ་གྒ་ཧ་ཎ་སྶ ཨུ་ད་ཀཱ་དི་གྒ་ཧ་ཎ་སྶ ཙ པུ་རི་མ་སི་དྡྷ་ས་མྦ་ནྡྷ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨ་ཐ པ་ན ནཱ་ལ་མྦི་ཏཱ་པི ཝི་ཉྙ་ཏྟི ཀཱ་ཡི་ཀ་ཀ་ར་ཎ་གྒ་ཧ་ཎ་སྶ ཙ པ་ཙྩ་ཡོ པུ་རི་མ་སི་དྡྷ་ས་མྦ་ནྡྷ་གྒ་ཧ་ཎོ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཝ་སེ་ན སཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཝི་ཀཱ་ར་བྷཱུ་ཏ་ཝ་ཎྞ་གྒ་ཧ་ཎཱ་ན་ནྟ་རཾ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་སྶ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་གྒ་ཧ་ཎ་སྶ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ས་ཧ་བྷཱུ་ཝི་ཀཱ་རཱ་བྷཱ་ཝེ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཨེ་ཝཾ ས་ཏི ཝ་ཎྞ་གྒ་ཧ་ཎཱ་ན་ནྟ་རེ་ན ཨུ་ད་ཀཱ་དི་གྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ ཏཱ་ལ་པ་ཎྞཱ་དི་ས་ཉྙཱ་ཎཱ་ཀཱ་རོ ཝི་ཡ ཝ་ཎྞ་གྒ་ཧ་ཎཱ་ན་ནྟ་རེ་ན ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་གྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ ཝི་ཉྙ་ཏྟི པཱ་ཀ་ཊཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ‘‘ཨི་ད་ཉྩི་ད་ཉྩ ཨེ་ས ཀཱ་རེ་ཏི མ་ཉྙེ’’ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཝི་ཛཱ་ན་ནེ་ནེ་ཝ ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་ཉྙཱ་ཏ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ.

ཨ་ཡཾ ནོ པ་ཧ་རི་ཏུ་ཀཱ་མོཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཝི་ཛཱ་ན་ནེ་ན ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ པཱ་ཀ་ཊ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. ན ཧི ཏ་ད་པཱ་ཀ་ཊ་བྷཱ་ཝེ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཝི་ཛཱ་ན་ནཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ས་མྨུ་ཁཱི…པེ… ཡེ་ཝ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱིཏི ཨ་ས་མྨུ་ཁཱི་བྷཱུ་ཏ་ཏཱ་ཡ ཨ་ནཱ་པཱ་ཐ་ག་ཏཱ་ནཾ རཱུ་པཱ་དཱི་ནཾ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ་དི་བྷཱ་ཝོ ཝི་ཡ ས་བྷཱ་ཝ་བྷཱུ་ཏཾ ཏཾ དྭི་དྷཱ ཝི་ཉྙ་ཏྟི་བྷཱ་ཝཾ སཱ་དྷེ་ཏི. པ་རཾ བོ་དྷེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཝི་ནཱ་པི ཨ་བྷི་ཀྐ་མ་ནཱ་དི་པྤ་ཝ་ཏྟ་ནེ་ན སོ ཙི་ཏྟ་ས་ཧ་བྷཱུ་ཝི་ཀཱ་རོ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏི, ས་ཡ་ཉྩ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི དྭི་དྷཱ་པི ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.

ཏ་སྨིཾ དྭཱ་རེ སི་དྡྷཱཏི ཏེ་ན དྭཱ་རེ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཏེ་ནེ་ཝ དྭཱ་རེ་ན ནཱ་མ་ལཱ་བྷ་ཏོ ཏ་སྨིཾ དྭཱ་རེ པཱ་ཀ་ཊ་བྷཱ་ཝ་ཝ་སེ་ན སི་དྡྷཱ. ཀུ་ས་ལཾ ཝཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཝཱ་ཏི ཋ་པེ་ཏ་བྦཾ. ཀ་སྨཱ? ཡ་སྨཱ པ་ར་ཝཱ་དི་ནོ ཨ་ཝི་པཱ་ཀ་སྶ ཀ་མྨ་བྷཱ་ཝོ ན སི་དྡྷོ, ཨི་ཏ་ར་སྶ པ་ན སི་དྡྷོ་ཏི ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ཀཱ་ནཾ ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ནྣཾ ཀི་རི་ཡ་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཏི་ཀཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཋ་པེ་ཏ་བྦཾ.

དྭཱ་རེ ཙ་ར་ནྟི ཀ་མྨཱ་ནཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཡ་མ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – ཡ་དི དྭཱ་རཱ དྭཱ་ར་ནྟ་ར་ཙཱ་རི་ནོ ཧོ་ནྟི, དྭཱ་ར་ས་མྦྷེ་དཱ ཀ་མྨ་ས་མྦྷེ་དོ་པཱི་ཏི ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་དྭཱ་ར་ནྟི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ ན སི་ཡཱ, ཀ་མྨཱ་ན་མྤི ཀ་མྨ་ནྟ་ར་ཙ་ར་ཎེ ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཡ་དི པ་ན དྭཱ་རཱ་ན་མྤི དྭཱ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན ཀ་མྨ་ནྟ་ར་ཙ་ར་ཎཾ ཀ་མྨཱ་ན་ཉྩ དྭཱ་ར་ནྟ་ར་ཙ་ར་ཎཾ ན སི་ཡཱ, སུ་ཊྛུ་ཏ་རཾ ཀ་མྨ་དྭཱ་ར་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ སི་ཡཱ. ན པ་ན ཀ་མྨཱ་ནཾ དྭཱ་ར་ནྟ་རེ ཨ་ཙ་ར་ཎཾ ཨ་ཏྠི, ཀི་ནྟུ དྭཱ་རེ ཨ་ཉྙ་སྨི་ཉྩ ཙ་ར་ནྟི ཀ་མྨཱ་ནི ཨ་ཉྙཱ་ནི་པི. ཡ་སྨཱ པ་ན དྭཱ་རེ དྭཱ་རཱ་ནི ན ཙ་ར་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཨ་དྭཱ་ར་ཙཱ་རཱི་ཧི དྭཱ་རེ་ཧི ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏེ་ཧི ཀ་མྨཱ་ནི དྭཱ་ར་ནྟ་རེ ཙ་ར་ནྟཱ་ནི་པི ཝ་ཝ་ཏྠི་ཏཱ་ནི. ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཀ་མྨཱ་ནེ་ཝ, ཏེ་ཧི པ་ན དྭཱ་རཱ་ནི་པཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཀ་མྨ་དྭཱ་རཱ་ནི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཝ་ཝ་ཏྠི་ཏཱ་ནི ‘‘ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན་ཝུ་ཏྟི་ཏཱ་ཡ ཏ་བྦ་ཧུ་ལ་ཝུ་ཏྟི་ཏཱ་ཡ ཙཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ་ཡ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་ཡུ་ཏྟི་ཡཱ. ཏ་ཏྠ དྭཱ་རཱ་པེ་ཀྑ་ཏྟཱ ཀ་མྨཱ་ནཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཱ་དི་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་དྭཱ་ར་ཙཱ་རཱི་ཧི དྭཱ་རེ་ཧི ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ ཧོ་ཏི, ན པ་ན དྭཱ་ར་ནྟ་ར་ཙཱ་རཱི་ཧི ཀ་མྨེ་ཧི དྭཱ་རཱ་ནཾ ཨ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ ཀ་མྨཱ་ན་པེ་ཀྑ་ཀཱ་ཡ་དྭཱ་རཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ཧི དྭཱ་རེ་ཧི ཝ་ཝ་ཏྠི་ཏཱ་ནཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཱ་དཱི་ནཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་དྭཱ་རཱ་དི་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་ཀ་ར་ཏྟཱ. ཨ་ཐ ཝཱ དྭཱ་ར་ནྟ་རེ ཙ་ར་ནྟཱ་ནི་པི ཀཱ་ཡཱ་དཱི་ཧི ཨུ་པ་ལ་ཀྑི་ཏཱ་ནེ་ཝ ཙ་ར་ནྟི པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དཱི་ནཾ ཨེ་ཝཾ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཧ་ཏྠ་ཝི་ཀཱ་རཱ་དཱི་ཧི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ན་སྶ་པི ཀཱ་ཡཱ་དཱི་ཧི སཱ་དྷེ་ཏ་བྦ་ས་བྷཱ་ཝཱ་ཝ་བོ་དྷ་ཏོ, ཏ་སྨཱ ན ཀ་མྨ་ནྟ་ར་སྶ ཨ་ཏྟ་ནི ཙ་ར་ནྟ་སྶ་པི དྭཱ་ར་ནྟ་རཾ ས་ནཱ་མཾ དེ་ཏི, ནཱ་པི ཀ་མྨཾ དྭཱ་ར་སྶ, ཏཾ་ཏཾ་དྭཱ་ར་མེ་ཝ པ་ན ཀ་མྨ་སྶ ཀ་མྨ་ཉྩ དྭཱ་ར་ནྟ་རེ ཙ་ར་ནྟ་མྤི ཨ་ཏྟ་ནོ་ཡེ་ཝ དྭཱ་ར་སྶ ནཱ་མཾ དེ་ཏཱི་ཏི སི་དྡྷཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ. པུ་བྦེ པ་ན དྭཱ་རེ་སུ ཨ་ནི་བ་དྡྷ་ཏཱ ཀ་མྨཱ་ནཾ དྭཱ་ར་ནྟ་ར་ཙ་ར་ཎ་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཱ, ན ཨེ་ཏཾ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་ནྟི.

ཏ་ཏྠཱཏི ཏེ་སུ དྭཱ་ར་ཀ་མྨེ་སུ. ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་སྶ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཊྛཱ་ནནྟི ཏཾ་ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཀི་ཉྩཱ་པི ཧི སཱ ཏ་སྶ ཀེ་ན་ཙི པ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ ན ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ་པི ཀ་མྨ་སྶ ཝི་སེ་སི་ཀཱ ཝི་ཉྙ་ཏྟི ཏཾ་ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཏ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཏྟཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ནི་ཡ་མེ་ན ཨ་ཉྙ་ཝི་སེ་ས་ན་སྶ ཀ་མྨ་སྶ ཝི་སེ་ས་ན་ནྟ་རེ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཨ་བྷཱ་ཝཱ. ཀཱ་ཡེ་ན པ་ན ཀ་ཏ་ཏྟཱཏི ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙ་ཏྟིཾ ཛ་ནེ་ཏྭཱ ཏཱ་ཡ ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡུ་པ་ཙྪེ་དཱ་དི་ནི་པྥཱ་ད་ན་ཏོ ཨ་ཏྟ་ནོ ནི་པྥ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ‘‘ཀཱ་ཡེ་ན ཀ་ཏཾ ཀ་མྨ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏོ ཧི པ་ནེ་ཏྠ ཀཱ་ཡོ་ཏི.

ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཝ་ཝ་ཏྠི་ཏཱཏི ཨེ་ཏྠ ཀ་མྨུ་ནཱ ཀཱ་ཡོ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་དྭཱ་ར་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཝ་ཝ་ཏྠི་ཏོ, ན ཀཱ་ཡོ ཨི་ཙྩེ་ཝ. ཡ་ཐཱ སཱུ་ཙི་ཀ་མྨུ་ནཱ སཱུ་ཙི་ཀ་མྨ་ཀ་ར་ཎ་ནྟི ཝ་ཝ་ཏྠི་ཏཱ, ན སཱུ་ཙི ཨི་ཙྩེ་ཝ, ཏ་ཐཱ ཨི་ད་མྤི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཝ་ཝ་ཏྠི་ཏཱཏི ཙ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཝི་སེ་སི་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཾ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་ནི་ཡ་མཾ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘དྭཱ་རེ ཙ་ར་ནྟི ཀ་མྨཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཝ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཙོ་དེ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེཏི ཀ་མྨཱ་ནཾ དྭཱ་ར་ཙ་ར་ཎེ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙེ་ན ཙ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནེ ནཱ་མ་ལཱ་བྷེ ཝི་སེ་ས་ནེ ས་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.

ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་དྭཱ་ར་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨ་དྭཱ་ར་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

ཙ་ཏཱུ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱཏི ཨེ་ཏྠ སུ་བྷཱ་སི་ཏ་བྷཱ་ས་ན་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཨ་པི་སུ་ཎ་ཝཱ་ཙཱ, དྷ་མྨ་བྷཱ་ས་ན་ས་ངྑཱ་ཏོ ཨ་ས་མྥ་པྤ་ལཱ་པོ, པི་ཡ་བྷཱ་ས་ན་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཨ་ཕ་རུ་ས་ཝཱ་ཙཱ, ས་ཙྩ་བྷཱ་ས་ན་ས་ངྑཱ་ཏོ ཨ་མུ་སཱ་ཝཱ་དོ ཙཱ་ཏི ཨེ་ཏཱ ཝཱ་ཙཱ ཏ་ཐཱ་པ་ཝ་ཏྟཱ ཙེ་ཏ་ནཱ ད་ཊྛ་བྦཱ. ས་ཧ་ས་དྡཱ པ་ནཱཏི ཏ་སྶ ཝི་ཀཱ་ར་སྶ ས་དྡེ་ན ས་ཧ ས་མྦྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཙི་ཏྟཱ་ནུ་པ་རི་ཝ་ཏྟི་ཏཱ་ཡ པ་ན སོ ན ཡཱ་ཝ ས་དྡ་བྷཱ་ཝཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ, ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་པྥཱ་ར་ས་དྡོ ན སོ་ཏ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻོ་ཏི པ་ཝ་ཏྟེ་ན མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝཱ་དེ་ན ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ས་དྡོ ཝི་ནཱ་པི ཝི་ཉྙ་ཏྟི་གྷ་ཊྚ་ནེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ‘‘ཡཱ ཏཱ་ཡ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝི་ཉྙ་ཏྟཱི’’ཏི (དྷ. ས. ༦༣༦) ཧི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨ་སོ་ཏ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ས་དྡེ་ན ས་ཧ ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི ན་ཏྠཱི་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི.

ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ས་དྡཱ་ཡ་ཏ་ནནྟི ཨེ་ཏྠ ཙ ན ཀོ་ཙི ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནོ ས་དྡོ ཨ་ས་ངྒ་ཧི་ཏོ ནཱ་མ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝཱ་དཾ པ་ཊི་སེ་དྷེ་ཏི. ཚ་བྦི་དྷེ་ན རཱུ་པ་ས་ངྒ་ཧཱ་དཱི་སུ ཧི ‘‘སོ་ཏ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ’’ནྟི ‘‘དི་ཊྛཾ སུ་ཏ’’ནྟི ཨེ་ཏྠ ‘‘སུ་ཏ’’ནྟི ཙ ན ཀོ་ཙི ས་དྡོ ན ས་ངྒ་ཡ྄ཧ་ཏཱི་ཏི. མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ས་ཧ་ཛ་མེ་ཝ ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཏཱ་ལུ་ཙ་ལ་ནཱ་དི་ཀ་ར་ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་མུ་ཊྛི་ཏཾ སུ་ཁུ་མ་ས་དྡཾ ‘‘དི་བྦ་སོ་ཏེ་ན སུ་ཏྭཱ ཨཱ་དི་ས་ཏཱི’’ཏི སུ་ཏྟེ པ་ཊྛཱ་ནེ ཙ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་ས་དྡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘སོ་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཨ་སོ་ཏ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ སི་ཡཱ. ས་དྡོ ཙ ཨ་སོ་ཏ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻོ ཙཱ་ཏི ཝི་རུ་དྡྷ་མེ་ཏ་ནྟི པ་ན པ་ཊི་ཀྑེ་པོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཝི་ཉྙ་ཏྟི་པ་ཙྩ་ཡཱ གྷ་ཊྚ་ནཱ ཝི་ཉྙ་ཏྟི་གྷ་ཊྚ་ནཱ. ཝི་ཉྙ་ཏྟི ཨེ་ཝ ཝཱ. གྷ་ཊྚ་ནཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟ་བྷཱུ་ཏ་ཝི་ཀཱ་རོ ཧི ‘‘གྷ་ཊྚ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ. ས་ངྒྷ་ཊྚ་ནེ་ན ས་ཧེ་ཝ ས་དྡོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ན པུ་བྦཱ་པ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན. པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ་ཡཱཏི ཨི་དཾ ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཝི་ཡ ཙཱ་ལ་ནཾ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ས་ངྒྷ་ཊྚ་ནཾ ཀི་ཙྩཾ ཨ་དྷི་ཀ་ནྟི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ, ཝི་ཀཱ་ར་སྶ ཙ ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏ་བྦི་ཀཱ་རཱ་ན་ཉྷི བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ་ཏི. ཨ་ཉྙ་མྤི ས་བྦཾ ཝི་དྷཱ་ནཾ ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཾ ཝི་ཡ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

ཏི་ས་མུ་ཊྛཱ་ནི་ཀ་ཀཱ་ཡཾ…པེ… ན ལ་བྦྷ་ཏི. ན ཧི ཙཱ་ལ་ནཾ ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་གྷ་ཊྚ་ན་ནྟི. ཙཱ་ལ་ན་ཉྷི དེ་ས་ནྟ་རུ་པྤཱ་ད་ན་པ་ར་མྤ་ར་ཏཱ, གྷ་ཊྚ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡ་ཝི་སེ་སེ་ན བྷཱུ་ཏ་ཀ་ལཱ་པཱ་ནཾ ཨཱ་ས་ནྣ་ཏ་རུ་པྤཱ་དོ་ཏི. ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ན་ཀི་ཙྩ་མྤི ན་ཏྠཱིཏི ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ནེ་ན ཝི་ནཱ པ་ཋ་མ་ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་པི གྷ་ཊྚ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི གྷ་ཊྚ་ན་ཏྠཾ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ནེ་ན པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ན་ཏྠི, ལ་དྡྷཱ་སེ་ཝ་ནེ་ན ཙི་ཏྟེ་ནེ་ཝ གྷ་ཊྚ་ན་སྶ བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ནཾ ན་ཏྠི ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཝི་ཙཱ་རེ་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.

ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨ་དྭཱ་ར་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

མ་ནོ་ཀ་མྨ་དྭཱ་ར་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

ཨ་ཡཾ ནཱ་མ ཙེ་ཏ་ནཱ ཀ་མྨཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦཱཏི ཨི་དཾ ཡ་སྶ དྭཱ་རཾ མ་ནོ, ཏཾ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཀ་པྤེ་ཏཱིཏི ‘‘ཏྭཾ ཕུ་ས་ནཾ ཀ་རོ་ཧི, ཏྭཾ ཝེ་ད་ཡི་ཏ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཀ་པྤེ་ནྟཾ ཝི་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཀ་པྤ་ནཉྩ ཏ་དེ་ཝ. ཀིཾ པི་ཎྜཾ ཀ་རོ་ཏཱིཏི ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ན་ཏྠ་ཝ་སེ་ན པུ་ཙྪ་ཏི. ཕ་སྶཱ་དི་དྷ་མྨེ ཧི ཨ་ཝི་པྤ་ཀི་ཎྞེ ཀ་ཏྭཱ ས་ཀི་ཙྩེ་སུ པ་ཝ་ཏྟ་ནཾ ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ནཾ, ཏ་ཏྠེ་ཝ བྱཱ་པཱ་ར་ཎཾ ཙེ་ཏ་ཡ་ནཾ, ཏ་ཐཱ་ཀ་ར་ཎཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ར་ཎནྟི. ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་སྶེ་ཝ ག་ཧ་ཎཾ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཀ་མྨ་སྶ ཀ་མྨ་ཀྑ་ཡ་ཀ་ར་ཏྟཱ.

མ་ནོ་ཀ་མྨ་དྭཱ་ར་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

ཀ་མྨ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

ཙེ་ཏ་ཡི་ཏྭཱ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཡ་སྨཱ པུ་རི་མ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ཙེ་ཏ་ཡི་ཏྭཱ ས་ནྣི་ཊྛཱ་ན་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཙེ་ཏ་ནཱ་པུ་བྦ་ཀཾ ཀ་མྨཾ ཏཾ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ས་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝཱ་ཏི ཙེ་ཏ་ནཾ ཨ་ཧཾ ཀ་མྨཾ ཝ་དཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐ ཝཱ ས་མཱ་ན་ཀཱ་ལ་ཏྟེ་པི ཀཱ་ར་ཎ་ཀི་རི་ཡཱ པུ་བྦ་ཀཱ་ལཱ ཝི་ཡ ཝ་ཏྟུཾ ཡུ་ཏྟཱ, ཕ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ ཙ ཨ་པ་ར་ཀཱ་ལཱ ཝི་ཡ. ཡ་སྨཱ ཙ ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ཙེ་ཏ་ཡི་ཏྭཱ ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་ཧི ཙོ་པ་ན་ཀི་རི་ཡཾ མ་ན་སཱ ཙ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དི་ཀི་རི་ཡཾ ཀ་རོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏ་སྶཱ ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཀཱ་རི་ཀཾ ཙེ་ཏ་ནཾ ཨ་ཧཾ ཀ་མྨཾ ཝ་དཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀཱ་ཡེ ཝཱཏི ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ས་ངྑཱ་ཏེ ཀཱ་ཡེ ཝཱ. ས་ཏཱིཏི དྷ་ར་མཱ་ནེ, ཨ་ནི་རོ་དྷི་ཏེ ཝཱ. ཀཱ་ཡ་ས་མུ་ཊྛཱ་པི་ཀཱ ཙེ་ཏ་ནཱ ཀཱ་ཡ་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ. ཨེ་ཏྠ ཙ སུ་ཁ་དུ་ཀྑུ་པྤཱ་ད་ཀེ་ན ཀ་མྨེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ཙེ་ཏ་ནཱ ཙ སུ་ཁ་དུ་ཀྑུ་པྤཱ་དི་ཀཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཏ་སྶཱ ཀ་མྨ་བྷཱ་ཝོ སི་དྡྷོ ཧོ་ཏི. ས་ཉྩེ་ཏ་ནི་ཡནྟི ས་ཉྩེ་ཏ་ན་ས་བྷཱ་ཝ་ཝ་ནྟཾ. ས་མི་དྡྷི་ཏྠེ་རེ་ན ‘‘ས་ཉྩེ་ཏ་ནི་ཡཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ…པེ… མ་ན་སཱ སུ་ཁཾ སོ ཝེ་ད་ཡ་ཏཱི’’ཏི (མ. ནི. ༣.༣༠༠; ཀ་ཐཱ. ༥༣༩) ཨ་ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ བྱཱ་ཀ་ཏོ. སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ན ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ བྱཱ་ཀཱ་ཏ་བྦོ སོ པ་ཉྷོ, ཏ་སྨཱ ས་མྨཱ བྱཱ་ཀ་ཏོ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི. ཨི་ཏ་ར་དྭ་ཡེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཡ་ཐཱ པ་ན སུ་ཏྟཱ་ནི ཋི་ཏཱ་ནི, ཏ་ཐཱ ཙོ་པ་ན་ཀི་རི་ཡཱ་ནི་སྶ་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དི་ཀི་རི་ཡཱ་ནི་སྶ་ཡོ ཙ མ་ནོ་དྭཱ་རཱ་ནི, ཡཱ་ཡ པ་ན ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ཏེ་ཧི ཀཱ་ཡཱ་དཱི་ཧི ཀ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏེ་ཧི ཙོ་པ་ནཱ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དི་ཀི་རི་ཡཾ ཀ་རོ་ནྟི ཝཱ་སི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཝི་ཡ ཚེ་ད་ནཱ་དིཾ, སཱ ཙེ་ཏ་ནཱ ཀ་མྨ་ནྟི དྭཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡ་མྤི ཀ་མྨ་དྭཱ་རཱ་བྷེ་ད་ན་ཉྩ ཀ་མྨ་དྭཱ་ར་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་ཉྩ དི་སྶ་ཏི, ཨེ་ཝ་ཉྩ ས་ཏི ‘‘ཀཱ་ཡེ་ན ཙེ ཀ་ཏཾ ཀ་མྨ’’ནྟི་ཨཱ་དི་གཱ་ཐཱ་ཡོ (དྷ. ས. ཨ་ཊྛ. ༡ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་དྭཱ་ར) ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཡུ་ཛྫ་ནྟི.

ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མ་གྒོ ཨི་དྷ ལོ་ཀི་ཡ་ཀ་མྨ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཨ་ན་དྷི་པྤེ་ཏོ་པི བྷ་ཛཱ་པི་ཡ་མཱ་ནོ ཏཱི་ཎི ཀ་མྨཱ་ནི བྷ་ཛ་ཏི. མ་ནེ་ན དུ་སྶཱི་ལྱནྟི ཀཱ་ཡི་ཀ་ཝཱ་ཙ་སི་ཀ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ཝ་ཛྫཾ ས་བྦཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི, མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ས་ངྐ་པྤ་ཝཱ་ཡཱ་མ་ས་ཏི་ས་མཱ་དྷིཾ ཝཱ. ཏ་མྤི ཙེ་ཏཾ ‘‘མ་ན་སཱ སཾ་ཝ་རོ སཱ་དྷཱུ’’ཏི (སཾ. ནི. ༡.༡༡༦; དྷ. པ. ༣༦༡) ཝུ་ཏྟ་སྶ སཾ་ཝ་ར་སྶ པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ན སཱི་ལ་ཝི་པ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན. ན ཧི སཱ མཱ་ན་སི་ཀཱ ཨ་ཏྠཱི་ཏི མ་གྒ་སྶེ་ཝ བྷ་ཛཱ་པ་ནཾ མ་ཧཱ་ཝི་ས་ཡ་ཏྟཱ. བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ ཧི མ་ནོ་ཀ་མྨ་མེ་ཝ བྷ་ཛེ་ཡྻུཾ, ན ཙ ན ས་ཀྐཱ མ་གྒ་བྷ་ཛཱ་པ་ནེ་ནེ་ཝ ཏེ་སཾ བྷ་ཛཱ་པ་ནཾ ཝི་ཉྙཱ་ཏུ་ནྟི.

ཀ་མྨ་པ་ཐཾ ཨ་པྤ་ཏྟཱ་ན་མྤི ཏཾ་ཏཾ་དྭཱ་རེ སཾ་ས་ནྡ་ནཾ ཨ་ཝ་རོ་དྷ་ནཾ དྭཱ་ར་ནྟ་རེ ཀ་མྨ་ནྟ་རུ་པྤ་ཏྟི་ཡ་མྤི ཀ་མྨ་དྭཱ་རཱ་བྷེ་ད་ན་ཉྩ དྭཱ་ར་སཾ་ས་ནྡ་ནཾ ནཱ་མ. ‘‘ཏི་ཝི་དྷཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀཱ་ཡ་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཀ་ཐཱ. ༥༣༩) ཀ་མྨ་པ་ཐ་པྤ་ཏྟཱ་ཝ ས་ནྣི་ཊྛཱ་པ་ཀ་ཙེ་ཏ་ནཱ ཀ་མྨ་ནྟི ཝུ་ཏྟཱ་ཏི པུ་རི་མ་ཙེ་ཏ་ནཱ ས་བྦཱ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཏྭཱ…པེ… ཨ་ལ་བྷ་ནྟ་སྶཱཏི ཨཱ་ཎ་ཏྟེ་ཧི ཨ་མཱ་རི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི ཨ་ཀ་མྨ་པ་ཐ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ‘‘ཨི་མེ ས་ཏྟཱ ཧ་ཉྙ་ནྟཱུ’’ཏི པ་ཝ་ཏྟ་བྱཱ་པཱ་ད་ཝ་སེ་ན ཙེ་ཏ་ནཱ་པ་ཀྑི་ཀཱ ཝཱ བྷ་ཝ་ནྟི ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་ཝོ་ཧཱ་ར་ལཱ་བྷཱ. ཨ་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀཱ ཝཱ མ་ནོ་ཀ་མྨ་ཝོ་ཧཱ་ར་ཝི་ར་ཧཱ. ས་ས་མྦྷཱ་ར་པ་ཐ་ཝཱི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨཱ་པཱ་ད་ཡོ ཨེ་ཏྠ ནི་ད་སྶ་ནཾ.

ཀུ་ལུ་མྦ་སྶཱཏི ག་བྦྷ་སྶ, ཀུ་ལ་སྶེ་ཝ ཝཱ. ཏི་སྶོ་པི ས་ངྒཱི་ཏི་ཡོ ཨཱ་རུ་ལ༹ྷ་ཏཱ་ཡ ཨ་ན་ནུ་ཛཱ་ན་ན་ཏོ ‘‘ཏ་ཝ སུ་ཏྟ་སྶཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ད་ས་ཝི་དྷཱ ཨི་དྡྷི པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་མ་གྒེ ཨི་དྡྷི་ཀ་ཐཱ་ཡ ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ. བྷཱ་ཝ་ནཱ་མ་ཡནྟི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནི་དྡྷིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. གྷ་ཊ་བྷེ་དོ ཝི་ཡ པ་རཱུ་པ་གྷཱ་ཏོ, ཨུ་ད་ཀ་ཝི་ནཱ་སོ ཝི་ཡ ཨི་དྡྷི་ཝི་ནཱ་སོ ཙ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨུ་པ་མཱ སཾ་ས་ནྡ་ཏི. ཏ་ཝ པ་ཉྷོཏི བྷཱ་ཝ་ནཱ་མ་ཡཱ་ཡ པ་རཱུ་པ་གྷཱ་ཏོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟོ ཉཱ་པེ་ཏུཾ ཨི་ཙྪི་ཏོ ཨ་ཏྠོ. ཨཱ་ཐ་བྦ་ཎི་དྡྷི ཝི་ཛྫཱ་མ་ཡི་དྡྷི ཧོ་ཏི. ས་ཏྟ་མེ པ་དེཏི མ་ཎྜ་ལཱ་དི་ཏོ ས་ཏྟ་མེ པ་དེ.

ཝ་ཙ་ན་ནྟ་རེ་ན ག་མེ་ཏ་བྦ་ཏྠཾ ནེ་ཡྻ་ཏྠཾ, ས་ཡ་མེ་ཝ ག་མི་ཏ་བྦ་ཏྠཾ ནཱི་ཏ་ཏྠཾ. ཀི་རི་ཡ་ཏོ ས་མུ་ཊྛཱ་ཏི, ཨུ་དཱ་ཧུ ཨ་ཀི་རི་ཡ་ཏོཏི ཏེ་ནཱ་དྷི་པྤེ་ཏཾ ས་མྤ་ཛཱ་ན་མུ་སཱ་ཝཱ་དཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ པུ་ཙྪ་ཏི, ན ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧི སོ ཨ་ན་རི་ཡ་ཝོ་ཧཱ་རཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝོ་ཧ་ར་ཏཱི་ཏི. ཝཱ་ཙཱ་གི་རནྟི ཝཱ་ཙཱ་ས་ངྑཱ་ཏཾ གི་རཾ, ཝཱ་ཙཱ་ནུ་ཙྩཱ་ར་ཎཾ ཝཱ.

ཁ་ནྡ་སི་ཝཱ་ད་ཡོ སེ་ཊྛཱཏི ཁ་ནྡཱཏི ཀུ་མཱ་རཱ. སི་ཝཱཏི མ་ཧེ་སྶ་རཱ, མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ ནི་ད་སྶ་ན་ཏྠ་མི་དཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ན་ཏྠི་ཀ་དི་ཊྛཱ་ད་ཡོ ཨེ་ཝ ཧི ཀ་མྨ་པ་ཐ་པྤ་ཏྟཱ ཀ་མྨ་ནྟི. ཙེ་ཏ་ནཱ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀཱཏི ཀཱ་ཡ་དྭཱ་རེ ཝ་ཙཱི་དྭཱ་རེ ཙ ས་མུ་ཊྛི་ཏཱ་པི ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨ་ནྟི ཙ ཝོ་ཧཱ་རཾ ན ལ་བྷ་ཏི ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དི་པྤ་དྷཱ་ན་ཏྟཱ. ‘‘ཏི་ཝི་དྷཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ནོ་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ མ་ནོ་ཀ་མྨ’’ནྟི པ་ན ཝ་ཙ་ན་ཏོ ས་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ སཱ མ་ནོ་ཀ་མྨཾ, ན ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དི་པ་ཀྑི་ཀ་ཏྟཱ་ཏི ‘‘ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དི་པ་ཀྑི་ཀཱ་ཝཱ’’ཏི ན ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན ཋཱ་ནེ ཀཱ་ཡ་ངྒ་ཝཱ་ཙ་ངྒཱ་ནི ཨ་ཙོ་པེ་ཏྭཱ ཙི་ནྟ་ན་ཀཱ་ལེ ཙེ་ཏ་ནཱ་པི ཙེ་ཏ་ནཱ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་པི མ་ནོ་དྭཱ་རེ ཨེ་ཝ ས་མུ་ཊྛ་ཧ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ཨ་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀ་བྷཱ་ཝོ ཀ་ཐ་ཉྩི ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.

‘‘ཏི་ཝི་དྷཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀཱ་ཡ་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ ཀུ་ས་ལཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ (ཀ་ཐཱ. ༥༣༩) པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དི་པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱུ་ཏཱ ཏ་བྦི་ར་ཏི་ཝི་སི་ཊྛཱ ཙེ་ཏ་ནཱ་ཝ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏ་ཝི་ར་ཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ‘‘ཙེ་ཏ་ནཱ་པ་ཀྑི་ཀཱ ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ན ‘‘ཝི་ར་ཏི་པ་ཀྑི་ཀཱ’’ཏི. ར་ཀྑ་ཏཱིཏི ཨ་ཝི་ནཱ་སེ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ཏི. བྷི་ནྡ་ཏཱིཏི ཝི་ནཱ་སེ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ཏི.

ཀ་མྨ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྭཱ་རནྟི ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ དྭཱ་རཾ. ཙ་ཀྑུ ཙ ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྭཱ་ར་ཉྩཱ་ཏི ཝཱ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྭཱ་རཾ. ཙ་ཀྑུ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྭཱ་ར་ནྟི ཝཱ ཨ་ས་མཱ་ས་ནི་དྡེ་སོ. ཏཾ པ་ན ཙ་ཀྑུ་མེ་ཝ. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་སེ་སུ་པི. ‘‘ཙ་ཀྑུ་ནཱ སཾ་ཝ་རོ སཱ་དྷཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ་ཡ (དྷ. པ. ༣༦༠) གཱ་ཐཱ་ཡ པ་སཱ་ད་ཀཱ་ཡ་ཙོ་པ་ན་ཀཱ་ཡ་སཾ་ཝ་རེ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ཀ་ཏྭཱ ཀཱ་ཡེ་ན སཾ་ཝ་རོ ཝུ་ཏྟོ, ཏཾ ཨི་དྷ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ཊྛ སཾ་ཝ་རཱ, ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་སཾ་ཝ་རཱ ཨ་ཊྛ ཀ་ཐི་ཏཱ. སཱི་ལ་སཾ་ཝ་རཱ་ད་ཡོ་པི པ་ཉྩེ་ཝ སཾ་ཝ་རཱ ས་བྦ་དྭཱ་རེ་སུ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ་པི, ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱ་ཝེ་ན དུ་སྶཱི་ལྱཱ་དཱི་ནི ཨ་སཾ་ཝ་རཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ཏ་ཏྠ དུ་སྶཱི་ལྱཾ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དི་ཙེ་ཏ་ནཱ. མུ་ཊྛ་སྶ་ཙྩཾ ས་ཏི་པ་ཊི་པ་ཀྑཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ. པ་མཱ་ད་ནྟི ཀེ་ཙི. སཱི་ཏཱ་དཱི་སུ པ་ཊི་གྷོ ཨ་ཀྑ་ནྟི. ཐི་ན་མི་དྡྷཾ ཀོ་ས་ཛྫཾ.

ཝི་ནཱ ཝ་ཙཱི་དྭཱ་རེ་ན སུ་དྡྷཾ ཀཱ་ཡ་དྭཱ་ར་ས་ངྑཱ་ཏནྟི ཨི་དཾ ཝ་ཙཱི་དྭཱ་ར་ས་ལླ་ཀྑི་ཏ་སྶ མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ་དི་ནོ་པི ཀཱ་ཡ་དྭཱ་རེ པ་ཝ་ཏྟི་ས་བྦྷཱ་ཝཱ ཨ་སུ་དྡྷ་ཏཱ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཏཾ་ནི་ཝཱ་ར་ཎ་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ན ཧི ཏཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ཧོ་ཏི. སུ་དྡྷ་ཝ་ཙཱི་དྭཱ་རོ་པ་ལ་ཀྑི་ཏཾ པ་ན ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཨ་སཾ་ཝ་རོཏི ཨེ་ཏེ་ན སུ་དྡྷ་ཀཱ་ཡ་དྭཱ་རེ་ན ཨུ་པ་ལ་ཀྑི་ཏོ ཨ་སཾ་ཝ་རོ དྭཱ་ར་ནྟ་རེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནོ་པི ཝུ་ཏྟོ. དྭཱ་ར་ནྟ་རཱ་ནུ་པ་ལ་ཀྑི་ཏཾ ས་བྦཾ ཏཾ་དྭཱ་རི་ཀཱ་ཀུ་ས་ལ་ཉྩེ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ཀ་མྨ་པ་ཐ་སཾ་ས་ནྡ་ནེ ‘‘ཙོ་པ་ན་ཀཱ་ཡ་ཨ་སཾ་ཝ་ར་དྭཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནོ ཨ་སཾ་ཝ་རོ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ‘‘ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ཙོ་པ་ན་ཀཱ་ཡ་ཨ་སཾ་ཝ་ར་དྭཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཝ་ཙཱི་ཨ་སཾ་ཝ་ར་ཝ་སེ་ན ཙ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་ཧ ཨ་ཝི་རུ་དྡྷཾ ཧོ་ཏི. ཨ་སཾ་ཝ་རོ ཧི དྭཱ་ར་ནྟ་རེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནོ་པི ས་དྭཱ་རེ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ས་དྭཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣོ་ཏི ཙ, ཀ་མྨཾ ཨ་ཉྙ་དྭཱ་རེ ཨ་ཉྙ་དྭཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཙཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝི་རུ་དྡྷཾ.

ཨ་ཐ ཝཱ ཨེ་ཏྠཱཏི སུ་དྡྷཾ ཨ་སུ་དྡྷ་ནྟི ཨེ་ཏཾ ཨ་ཝི་ཙཱ་རེ་ཏྭཱ ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཙོ་པ་ནེ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ས་ཏི དྭཱ་ར་ནྟ་རོ་པ་ལ་ཀྑི་ཏཾ ཀ་མྨ་པ་ཐ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཝ་ཙཱི་མ་ནོ་ཀ་མྨཾ ཙོ་པ་ན་ཀཱ་ཡ་ཨ་སཾ་ཝ་ར་དྭཱ་རེ ཨུ་པྤ་ནྣཾ, སེ་སཾ ས་བྦཾ ཏཾ་དྭཱ་རུ་པྤ་ནྣཱ་ཀུ་ས་ལཾ ཝི་ཡ ‘‘ཙོ་པ་ན་ཀཱ་ཡ་ཨ་སཾ་ཝ་རོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཀ་མྨ་པ་ཐ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ དྭཱ་ར་ནྟ་རུ་པྤ་ནྣཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་ཉྩ ཏ་ཐཱ ན ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཀ་མྨ་པ་ཐ་སཾ་ས་ནྡ་ན་ཝི་རོ་དྷོ སི་ཡཱ, ཏ་ད་ཝི་རོ་དྷཾ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཝ་ཀྑཱ་མ. སཱི་ལ་སཾ་ཝ་རཱ་ད་ཡོ པ་ཉྩ ནི་ཀྑེ་པ་ཀ་ཎྜེ ཨཱ་ཝི བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཉཱ་ཎ་སཾ་ཝ་རེ པ་ཙྩ་ཡ་ས་ནྣི་སྶི་ཏ་སཱི་ལ་སྶ, ཝཱི་རི་ཡ་སཾ་ཝ་རེ ཙ ཨཱ་ཛཱི་ཝ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཡཱ ཨ་ནྟོ་ག་དྷ་ཏཱ ད་ཊྛ་བྦཱ.

ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ