ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལ་པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡. ‘‘ཡེ ཝཱ པ་ན…པེ… ཨ་རཱུ་པི་ནོ དྷ་མྨཱ’’ཏི ཨི་དཾ ‘‘ཕ་སྶོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཀཾ ཝི་ཡ ན ཝི་སུཾ ‘‘ཏེ་པི ཧོ་ནྟཱི’’ཏི ཧོ་ཏི-ས་དྡེ་ན ས་མྦ་ནྡྷཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ, ཨུ་དྡི་ཊྛཱ་ཝ་སེ་སེ ཙ པ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ཀུ་ས་ལཱ’’ཏི ཨ་པྤེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་པྤ་ནཱ་ཡ ཨ་ཝ་རོ་དྷི་ཏཾ. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ནི་དྡེ་སེ་པི ཨེ་ཏ་སྶ པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡཾ ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི. ས་རཱུ་པེ་ན པ་ན ཨ་ད་སྶི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཨ་ཏྠཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ དུ་ཏི་ཡེ་ན ཧོ་ཏི-ས་དྡེ་ན ས་མྦ་ནྡྷོ ནི་དྡེ་སོ ཙ ན ཀ་ཏོ, ས་ངྑེ་པེ་ན པ་ན ཨུ་དྡི་སི་ཏྭཱ ས་ངྑེ་པེ་ནེ་ཝ ཡེ ཝཱ པ་ན དྷ་མྨཱ ནི་དྡི་ཊྛཱ་ཏི ཨེ་ཏ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཨུ་དྡེ་སེ ཨ་ཝ་རོ་དྷོ ཡུ་ཏྟོ. དྷ་མྨ་ནི་དྡེ་སེ ཙ ནི་དྡེ་སཱ་ཝ་སཱ་ནེ ཝུ་ཏྟ་སྶཱ་ཏི.
པུ་ཙྪཱ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཝ་ཙ་ནེ་ནེ་ཝ པུ་ཙྪཱ་བྷཱ་ཝེ ཝི་ཉྙཱ་ཏེ པུ་ཙྪཱ་ཝི་སེ་ས་ཉཱ་པ་ན་ཏྠཾ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཡཾ ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་པུ་ཙྪཱ’’ཏི. པ་ཉྩ་ཝི་དྷཱ ཧཱིཏི མ་ཧཱ་ནི་དྡེ་སེ (མ་ཧཱ་ནི. ༡༥༠; ཙཱུ་ལ༹་ནི. པུ་ཎྞ་ཀ་མཱ་ཎ་ཝ་པུ་ཙྪཱ་ནི་དྡེ་ས ༡༢; མེ་ཏྟ་གཱུ་མཱ་ཎ་ཝ་པུ་ཙྪཱ་ནི་དྡེ་ས ༡༨) ཨཱ་ག་ཏཱ པུ་ཙྪཱ ད་སྶེ་ཏི. ལ་ཀྑ་ཎནྟི ཉཱ་ཏུཾ ཨི་ཙྪི་ཏོ ཡོ ཀོ་ཙི ས་བྷཱ་ཝོ. ཨ་ཉྙཱ་ཏནྟི ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་ཉྙཱ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་ཧ. ཨ་དི་ཊྛནྟི ད་སྶ་ན་བྷཱུ་ཏེ་ན ཉཱ་ཎེ་ན པ་ཙྩ་ཀྑཾ ཝི་ཡ ཨ་དི་ཊྛ་ཏཾ. ཨ་ཏུ་ལི་ཏནྟི ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཨི་ད’’ནྟི ཏུ་ལཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ཏུ་ལི་ཏ་ཏཾ. ཨ་ཏཱི་རི་ཏནྟི ཏཱི་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ཀ་ཏ་ཉཱ་ཎ་ཀི་རི་ཡཱ་ས་མཱ་པ་ན་ཏཾ. ཨ་ཝི་བྷཱུ་ཏནྟི ཉཱ་ཎ་སྶ ཨ་པཱ་ཀ་ཊ་བྷཱ་ཝཾ. ཨ་ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏནྟི ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་པཱ་ཀ་ཊཱི་ཀ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ. ཨ་དི་ཊྛཾ ཛོ་ཏཱི་ཡ་ཏི ཨེ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་དི་ཊྛ་ཛོ་ཏ་ནཱ. ཨ་ནུ་མ་ཏི་ཡཱ པུ་ཙྪཱ ཨ་ནུ་མ་ཏི་པུ་ཙྪཱ. ‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝེ’’ཏི་ཨཱ་དི་པུ་ཙྪཱ་ཡ ཧི ‘‘ཀཱ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ནུ་མ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ནུ་མ་ཏི པུ་ཙྪི་ཏཱ ཧོ་ཏི. ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱཏི ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་ཡ.
པ་བྷེ་ད་ཏོ དྷ་མྨཱ་ནཾ དེ་ས་ནནྟི མཱ་ཏི་ཀཱ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཧི པུ་ར་ཏོ ཀུ་ས་ལཱ་དི་ཀེ པ་བྷེ་དེ ཝ་ཏྭཱ པ་ཙྪ་ཏོ དྷ་མྨཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ‘‘པ་བྷེ་ད་ཝ་ནྟ་ད་སྶ་ན་ཏྠ’’ནྟི ནི་དྡེ་སཾ ཨཱ་ཧ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – མཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ ས་ཝི་སེ་ས་ནཱ དྷ་མྨཱ ཝུ་ཏྟཱ, ཏེ ཙ ཝི་སེ་སི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ པ་དྷཱ་ནཱ, པ་དྷཱ་ན་ཉྩ ཨི་ཏི་ཀ་ཏྟ་བྦ་ཏཱ་ཡ ཡུ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི དྷ་མྨཱ་ན་མེ་ཝ པ་དྷཱ་ནཱ་ནཾ པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏཱ ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏ་བྦ་ཏཱ ཙ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏེ པུ་ཙྪི་ཏ་བྦེ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཀ་ཏ་མེ དྷ་མྨཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏེ པ་ན ཝི་སེ་ས་ཝ་ནྟོ པུ་ཙྪི་ཏཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ པུ་ན ‘‘ཀུ་ས་ལཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨེ་ཝཾ པ་བྷེ་ད་ཝ་ནྟ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཨ་ཡཾ པ་དཱ་ནུ་ཀྐ་མོ ཀ་ཏོ་ཏི. ‘‘ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ཀུ་ས་ལཱ’’ཏི ཝི་སྶ་ཛྫ་ནེ་པི ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཡོ་ཛ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ. ‘‘པ་བྷེ་ད་ཏོ དྷ་མྨཱ་ནཾ དེ་ས་ནཾ དཱི་པེ་ཏྭཱ’’ཏི ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ཝི་ཝ་རི་ཏུཾ ‘‘ཨི་མ་སྨི་ཉྷཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨ་ནེ་ཀ་པྤ་བྷེ་དཱ དེ་སེ་ཏ་བྦཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་སྨཱཏི ཨ་ཝོ་ཧཱ་ར་དེ་ས་ན་ཏོ དྷ་མྨཱ་ན་མེ་ཝ དེ་སེ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ཏེ་ས་ཉྩ གྷ་ན་ཝི་ནི་བྦྷོ་ག་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཉཱ་ཎཱ་ཝ་ཧ་ན་ཏོ པ་བྷེ་ད་ཝ་ནྟཱ་ནཾ དེ་སེ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ཀུ་ས་ལཱ…པེ… དཱི་པེ་ཏྭཱ’’ཏི ཨེ་ཏེ་ན ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཧི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་དཱི་པ་ན་སྶ ཧེ་ཏུཾ ས་ཀཱ་ར་ཎཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏུཾ པུ་ན ‘‘དྷ་མྨཱ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟ་ནྟི. དྷ་མྨཱཏི སཱ་མ་ཉྙ་མ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ས་མཱུ་ཧཱ་དི་གྷ་ན་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀ་ཏྟ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཀ་ཏྟ་ཝི་ནི་བྦྷོ་ག་ཀ་ར་ཎཾ གྷ་ན་ཝི་ནི་བྦྷོ་ག་ཉཱ་ཎཾ ཨཱ་ཝ་ཧ་ཏི པ་བྷེ་ད་དེ་ས་ནཱ, ཏ་ཐཱ ཀུ་ས་ལཱ་དི་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཱ་དི་ཨ་ཏྠཱ་ན་ཉྩ དཱི་པ་ན་ཏོ དྷ་མྨ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་དི་ཉཱ་ཎ་ཉྩ ཨཱ་ཝ་ཧ་ཏི. ‘‘པ་བྷེ་ད་ཝ་ནྟ་ད་སྶ་ན་ཏྠ’’ནྟི ཨེ་ཏཾ ཝི་ཝ་རི་ཏུཾ ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཡེ ཏེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. པ་བྷེ་ད…པེ… ཡུ་ཛྫ་ཏི ཨི་ཏི་ཀ་ཏྟ་བྦ་ཏཱ་ཡུ་ཏྟ་སྶ ཝི་སེ་ས་ན་ཏྟཱ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨུ་དྡེ་སོ དྷ་མྨ་པྤ་དྷཱ་ནོ, པུ་ཙྪཱ སཾ་ས་ཡི་ཏ་པྤ་དྷཱ་ནཱ, ན ཙ དྷ་མྨ་བྷཱ་ཝོ སཾ་ས་ཡི་ཏོ, ཀུ་ས་ལཱ་དི་བྷེ་དོ པ་ན སཾ་ས་ཡི་ཏོ་ཏི ནི་ཙྪི་ཏ་སཾ་ས་ཡི་ཏ་ཝ་སེ་ནཱ་ཡཾ པ་དཱ་ནུ་ཀྐ་མོ ཀ་ཏོ.
ཨེ་ཏྠཱཏི ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཝ་ཙ་ནེ. ཀི་མ་ཏྠ་མཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ་ཏི ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཨཱ་ཧ ‘‘ས་མ་ཡེ ནི་དྡི་སི ཙི་ཏྟ’’ནྟི. པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེཏི ས་མ་ཡེ ཙི་ཏྟ་ནི་དྡེ་ས་སྶ ‘‘ཡ་སྨིཾ…པེ… ཨཱ་ར་བྦྷཱ’’ཏི ཨེ་ཏ་སྶ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ. ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེཏི ཏ་སྨིཾ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་ས་མ་ཡེ. ཙི་ཏྟེ་ན ས་མ་ཡཾ ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ་ན ཨ་ཐ པ་ཙྪཱ བོ་དྷེ་ཏུ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་པི བྷོ་ཛ་ན་ག་མ་ནཱ་དི་ས་མ་ཡ་ནཱ་ན་ཏྟེ ས་མ་ཝཱ་ཡཱ་དི་ནཱ་ན་ཏྟེ ཙ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་ནི་ཡ་མི་ཏཱ ཝི་སེ་སི་ཏཱ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཡ་ཐཱ་དྷི་པྤེ་ཏཱ་ནཾ ཕ་སྶཱ་དཱི་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝཱ ཙི་ཏྟ་ནི་ཡ་མི་ཏེ ས་མ་ཡེ ཕ་སྶཱ་ད་ཡོ བོ་དྷེ་ཏུཾ ཝི་སེ་ས་ན་མེ་ཝ ཏཱ་ཝ ཙི་ཏྟཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ས་མ་ཡེ ཙི་ཏྟཾ ནི་དྡི་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝི་སེ་སི་ཏ་བྦོ་པི ཧི ས་མ་ཡོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཏྠཾ ཝི་སེ་ས་ན་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཝི་སེ་ས་ན་བྷཱུ་ཏ་ཉྩ ཙི་ཏྟཾ ཏ་དུ་པ་ཀཱ་ར་ཏྠཾ ཝི་སེ་སི་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝ་ནྟི. ས་ནྟ་ཏི་གྷ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཡཾ ཝི་སེ་སོ – པུ་རི་མ་པ་ཙྪི་མཱ་ནཾ ནི་ར་ནྟ་ར་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཀཱི་བྷཱུ་ཏཱ་ན་མི་ཝ པ་ཝ་ཏྟི ས་ནྟ་ཏི་གྷ་ན་ཏཱ, ཏ་ཐཱ ཕ་སྶཱ་དཱི་ནཾ ཨེ་ཀ་ས་མཱུ་ཧ་ཝ་སེ་ན དུ་བྦི་ཉྙེ་ཡྻ་ཀི་ཙྩ་བྷེ་ད་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན ཙ ཨེ་ཀཱི་བྷཱུ་ཏཱ་ན་མི་ཝ པ་ཝ་ཏྟི ས་མཱུ་ཧཱ་དི་གྷ་ན་ཏཱཏི.
ཀཱ་ལ་ཉྩ ས་མ་ཡ་ཉྩཱཏི ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ལ་ཉྩ པ་ཙྩ་ཡ་སཱ་མ་གྒི་ཉྩ. ཁ་ཎོཏི ཨོ་ཀཱ་སོ. ཏ་ཐཱ་ག་ཏུ་པྤཱ་དཱ་དི་ཀོ ཧི མ་གྒ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཨོ་ཀཱ་སོ ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡ་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཧེ་ཏུ་ཏྟཱ. ཁ་ཎོ ཨེ་ཝ ཙ ས་མ་ཡོ. ཡོ ‘‘ཁ་ཎོ’’ཏི ཙ ‘‘ས་མ་ཡོ’’ཏི ཙ ཝུ་ཙྩ་ཏི, སོ ཨེ་ཀོ་ཝཱཏི ཨ་ཏྠོ. མ་ཧཱ་ས་མ་ཡོཏི མ་ཧཱ་ས་མཱུ་ཧོ. ས་མ་ཡོ་པི ཁོཏི སི་ཀྑཱ་པ་རི་པཱུ་ར་ཎ་སྶ ཧེ་ཏུ་པི. ས་མ་ཡ་པྤ་ཝཱ་ད་ཀེཏི དི་ཊྛི་པྤ་ཝཱ་ད་ཀེ. ཏ་ཏྠ ཧི ནི་སི་ནྣཱ ཏི་ཏྠི་ཡཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་མ་ཡཾ པ་ཝ་ད་ནྟཱི་ཏི. ཨ་ཏྠཱ་བྷི་ས་མ་ཡཱཏི ཧི་ཏ་པ་ཊི་ལཱ་བྷཱ. ཨ་བྷི་ས་མེ་ཏ་བྦོ་ཏི ཨ་བྷི་ས་མ་ཡོ, ཨ་བྷི་ས་མ་ཡོ ཨ་ཏྠོ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡ་ཊྛོཏི པཱི་ལ༹་ནཱ་དཱི་ནི ཨ་བྷི་ས་མི་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨེ་ཀཱི་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་པ་ནེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཱ་ནི, ཨ་བྷི་ས་མ་ཡ་སྶ ཝཱ པ་ཊི་ཝེ་དྷ་སྶ ཝི་ས་ཡ་བྷཱུ་ཏོ ཨ་ཏྠོ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡ་ཊྛོཏི ཏཱ་ནེ་ཝ ཏ་ཐཱ ཨེ་ཀ་ཏྟེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ཏ་ཏྠ པཱི་ལ༹་ནཾ དུ་ཀྑ་ས་ཙྩ་སྶ ཏཾ་ས་མ་ངྒི་ནོ ཧིཾ ས་ནཾ ཨ་ཝི་པྥཱ་རི་ཀ་ཏཱ་ཀ་ར་ཎཾ. ས་ནྟཱ་པོ དུ་ཀྑ་དུ་ཀྑ་ཏཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ནྟཱ་པ་ནཾ པ་རི་ད་ཧ་ནཾ.
‘‘ཨི་དྷཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཀུ་ས་ལེ་སུ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏེ་སུ ཙ ཀེ་སུ་ཙི ཁ་ཎ་སྶ ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. ན་ནུ ཀུ་ས་ལཱ་ན་ཉྩ ན་ཝ་མེ་ན ཁ་ཎེ་ན ཝི་ནཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི ཧོ་ཏཱི་ཏི? ནོ ན ཧོ་ཏི, ན པ་ན ན་ཝ་མོ ཨེ་ཝ ཁ་ཎོ, ཙ་ཏུ་ཙ་ཀྐཱ་ནི་པི ཁ་ཎོ་ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ས་བྦ་ནྟི་མེ་ན པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན ཨ་ཏྟ་ས་མྨཱ་པ་ཎི་དྷི་ཁ་ཎ་མ་ནྟ་རེ་ན ན་ཏྠི ཀུ་ས་ལ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟཱི་ཏི ཁ་ཎོ ཨི་དྷ ག་ཧི་ཏོ. ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཝི་ས་ཡ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ་དྷཱི་ནཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དི སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཕ་ལཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ན་ཝ་མོཏི ཨ་ཊྛ་ཀྑ་ཎེ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཙ་ཏུ་ཙ་ཀྐཾ ཝ་ཏྟ་ཏཱིཏི པུ་ན པ་ཏི་རཱུ་པ་དེ་ས་ཝཱ་སཱ་དི་ས་མྤ་ཏྟི ཙ་ཏུ་ཙ་ཀྐཾ ཝི་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨོ་ཀཱ་ས་བྷཱུ་ཏཱ་ནཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ནི་བྦ་ཏྟི་ཡཱ ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟུ ཀུ་ས་ལཱ་ནཱི’’ཏི ཨ་ནུ་མ་ཏི་དཱ་ནཾ ཝི་ཡ བྷཱུ་ཏཱ་ནི.
ཙི་ཏྟ་ཀཱ་ལོཏི དྷ་མྨེ་ནེ་ཝ ས་ཏཱ ཀཱ་ལོ ཝི་སེ་སི་ཏོ, ན ཏ་སྶ པ་ཝ་ཏྟི་ཏྠ པ་ཝ་ཏྟི་སྶ་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཏེ་ན ཨ་ཝ་ཏྠཱ་ཝི་སེ་སེ་ན, ནཱ་པི ཏ་སྶ ཝི་ཛཱ་ན་ན་ཀི་ཙྩེ་ན, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ་ཝི་དྷེ དྷ་མྨེ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ པ་ཉྙ་ཏྟོ་ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཀ་མ་པྤ་ཝ་ཏྟཱ ཝི་སེ་སཱ ཨེ་ཝ པ་ཊི་པཱ་ཊཱི་ཏི བཱི་ཛ་བྷཱ་ཝོ ཙ པ་ཊི་པཱ་ཊཱི་ཏི ཝ་ཏྟུ་མ་ར་ཧ་ཏཱི་ཏི ཨི་མི་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ‘‘བཱི་ཛ་ཀཱ་ལོ་ཏི དྷ་མྨ་པ་ཊི་པཱ་ཊིཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ པ་ཉྙ་ཏྟོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. དྷ་མྨ་པ་ཊི་པཱ་ཊིཾ ཝཱཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ལཱ་པ་དྷ་མྨེ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ. ས་ཉྩི་ཏཱ ཝི་ཡ ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ན་ཀཱ་ལཱ ཨེ་ཝ ཀཱ་ལ་ས་ཉྩ་ཡོ, ཡ་ཐཱ ཝཱ ཏ་ཐཱ ཝཱ ཀཱ་ལོ་ཏི ཨེ་ཀཾ ས་བྷཱ་ཝཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་སཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཏ་ད་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ནི་སེ་དྷ་ན་ཏྠཾ ‘‘སོ པ་ནེ་ས ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏྟཱ པ་ཉྙ་ཏྟི་མ་ཏྟ་ཀོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཉ་ཏྭཱ ཝི་ཉྙེ་ཡྻོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨི་ཏ་རོ པ་ན ཧེ་ཏཱུཏི ཨེ་ས ས་མ་ཡོ པ་ཙྩ་ཡོ་ཝ ཝི་ཉྙེ་ཡྻོ. ཨེ་ཏྠཱཏི ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཨ་དྷི་ཀཱ་རེ ན ཧེ་ཏུ་ཧེ་ཏུ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཧེ་ཏུ ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་མ་ཝཱ་ཡོ པ་ཙྩ་ཡ་སཱ་མ་གྒཱི, ཧེ་ཏུ པ་ན ཨེ་ཀེ་ཀོ པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏེ་སཾ ཝི་སེ་སོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ནེ་ཀ་པ་ཙྩ་ཡ་ད་སྶ་ནེ་ན ཏཾ་ཏཾ་དྭཱ་རི་ཀཱ་ནཾ ཀུ་ས་ལཱ་ན་ཉྩ ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི.
པ་རི་གྒ་ཧོ ཀ་ཏོ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཙ་རི་ཡེ་ཧི. ཨེ་ཀ་ཀཱ་ར་ཎ་ཝཱ་དོཏི པ་ཀ་ཏི་ཀཱ་ར་ཎ་ཝཱ་དོ, ཨི་སྶ་ར་ཀཱ་ར་ཎ་ཝཱ་དོ ཝཱ. ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཱ་པེ་ཀྑོཏི ཨ་ཝ་ཡ་ཝཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཱ་པེ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ ས་མུ་དཱ་ཡོ ཝུ་ཏྟོ. ཨ་པེ་ཀྑཱ ཙ ཡཱ་ཝ ས་ཧཱ་ཡ་ཀཱ་ར་ཎ་ས་མཱ་ག་མོ ན ཧོ་ཏི, ཏཱ་ཝ ཕ་ལ་སྶ ཨ་ནི་པྥཱ་ད་ནཾ ས་མཱ་ག་མེ ནི་པྥཱ་ད་ན་ས་མ་ཏྠ་སྶ ནི་པྥཱ་ད་ན་ཉྩ. ས་མཱ་ག་མོ ཙ ཡེ་སུ ཡུ་ཛྫ་མཱ་ནེ་སུ ནི་བྱཱ་པཱ་རེ་སུ་པི ཕ་ལ་སྶ པ་ཝ་ཏྟི, ཏེ་སཾ ས་བྦྷཱ་ཝོ་ཏི.
ཨ་སཱ་མ་གྒཱི…པེ… པ་ཏྟི་ཏོཏི ཙ་ཀྑུ་རཱུ་པཱ་ལོ་ཀ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ་ནཾ ཨ་ས་མ་ཝེ་ཏཱ་ནཾ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཨ་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝེ ས་ཏི ས་མ་ཝེ་ཏཱ་ན་ཉྩ ཏཾ་ས་བྷཱ་ཝཱ་ཝི་ནི་ཝ་ཏྟི་ཏོ ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝཱ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན ཧི ས་བྷཱ་ཝ་ནྟ་རཾ ཨ་ཉྙེ་ན ས་ཧི་ཏཾ ས་བྷཱ་ཝ་ནྟ་རཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཨེ་ཀ་སྨིནྟི ཨ་ནྡྷ་ས་ཏེ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ ཨ་ནྡྷེ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཡ་ཐཱ་རུ་ཏ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྠེ ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ནེ ཨེ་ཀ་སྶ ཨ་ནྡྷ་སྶ ད་སྶ་ནཱ་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ ས་བྦེ་ས་མྤི ན ཧོ་ཏི, ནཱ་པི ཨེ་ཀ་སྶ ཨ་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཡ ས་བྦེ་ས་མྤི ཨ་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ, ཀི་ནྟུ ས་བྦེ་སཾ ཝི་སུཾ ཨ་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨུ་པ་མཱ་ཝ་ཙ་ནཾ ན ཡུ་ཛྫེ་ཡྻ, ནཱ་པི ཨུ་པ་མོ་པ་མི་ཏ་བྦ་ས་མྦ་ནྡྷོ. ན ཧི ཨུ་པ་མི་ཏ་བྦེ་སུ ཙ་ཀྑཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཀ་སྶ ཨ་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཡ ས་བྦེ་ས་མྤི ཨ་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ, ཀི་ནྟུ ས་བྦེ་སཾ ཝི་སུཾ ཨ་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཡ ས་ཧི་ཏཱ་ནཾ ཨ་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཏི. ཨ་ནྡྷ་ས་ཏཾ པ་སྶ་ཏཱིཏི ཙ ཨ་ནྡྷ་ས་ཏཾ ས་ཧི་ཏཾ པ་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཨུ་པ་མི་ཏ་བྦཱ་ས་མཱ་ན་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཏོ. སཱ་དྷཱ…པེ… ཋི་ཏ་བྷཱ་ཝོཏི ཡེ་སུ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་སུ ཕ་ལ་པྤ་ཝ་ཏྟི ཏེ་སཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ, ཡ་ཐཱ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ་སུ ཏེ་སུ ཕ་ལ་པྤ་ཝ་ཏྟི, ཏ་ཐཱ པ་ཝ་ཏྟི་མཱ་ཧ. ན ཡེ་སཾ ཀེ་ས་ཉྩི ཨ་ནེ་ཀེ་སཾ ས་མོ་དྷཱ་ན་མ་ཏྟཾ སཱ་མ་གྒཱི. ན ཧི ས་དྡ་ག་ནྡྷ་ར་ས་ཕོ་ཊྛ་བྦ་ས་མོ་དྷཱ་ནཾ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ, ཀ་ཊྛ་ཀ་པཱ་ལ་པཱ་སཱ་ཎ་ས་མོ་དྷཱ་ནཾ ཝཱ སོ་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཧེ་ཏཱུ་ཏི. ཏནྟི ཏཾ ད་སྶ་ནཾ. ཨ་སཱ…པེ… སི་དྡྷོཏི ནཱ་ཡ་མ་ཏྠོ སཱ་དྷེ་ཏ་བྦོ ཝི་སུཾ ཨ་ཧེ་ཏཱུ་ནཾ ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ ས་ཧི་ཏཱ་ནཾ ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་སྶ པ་ཙྩ་ཀྑ་སི་དྡྷ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན ཧི པ་ཙྩ་ཀྑ་སི་དྡྷེ ཡུ་ཏྟི་མ་གྒ་ནཾ ཡུ་ཏྟ་ནྟི.
མ་ནུ་སྶ་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ ཁ་ཎཱ་ཝ་ཡ་ཝཱ་ནཾ སཱ་མ་གྒཱི ཁ་ཎ་སཱ་མ་གྒཱི, ཏཾ ཝི་ནཱ སོ ན་ཝ་མ་ཙ་ཀྐ་ས་མྤ་ཏྟི་ས་ངྑཱ་ཏོ ཁ་ཎོ ན་ཏྠི. སཱ ཨེ་ཝ ཧི ཁ་ཎ་སཱ་མ་གྒཱི སོ ཁ་ཎོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཁ་ཎ…པེ… དཱི་པེ་ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ དུ་ལླ་བྷ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཁ་ཎ་ཏྠོ ཝཱ ས་མ་ཡ་ས་དྡོ ཁ་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏོ ས་མ་ཡོ་ཏི ཝུ་ཏྟོ. སོ ཡ་སྨིཾ དུ་ལླ་བྷེ ཁ་ཎེ ས་ཏཱི་ཏི ཨི་མ་སྶ་ཏྠ་སྶ ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཝ་སེ་ན ཏ་དཱ་ཡ་ཏྟཱ་ཡ ཀུ་ས་ལུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ དུ་ལླ་བྷ་བྷཱ་ཝཾ དཱི་པེ་ཏི. ཨེ་ཏེ་ནུ་པཱ་ཡེ་ན ས་མ་ཝཱ་ཡ…པེ… ཝུ་ཏྟིཾ དཱི་པེ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨི་ཏོ པ་རེ་སུ ཙ ཡོ་ཛ་ནཱ ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཏཾ་ཏཾ་དཱི་པ་ནེ ཀཱ་ཏ་བྦཱ.
ཏ་སྶ པུ་རི་ས་སྶཱཏི ‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི བྷི་ཀྑ་ཝེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ད་ལ༹ྷ་དྷ་མྨཱ དྷ་ནུ་གྒ་ཧཱ སི་ཀྑི་ཏཱ ཀ་ཏ་ཧ་ཏྠཱ ཀ་ཏུ་པཱ་ས་ནཱ ཙ་ཏུ་དྡི་སཱ ཋི་ཏཱ ཨ་སྶུ, ཨ་ཐ པུ་རི་སོ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻ ‘ཨ་ཧཾ ཨི་མེ་སཾ…པེ… ཀ་ཏུ་པཱ་ས་ནཱ་ནཾ ཀ་ཎྜེ ཁི་ཏྟེ ཁི་ཏྟེ ཨ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏེ པ་ཐ་ཝི་ཡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ་རི་སྶཱ་མཱི’’’ཏི (སཾ. ནི. ༢.༢༢༨) ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་ཛ་ཝ་ན་པུ་རི་ས་སྶ. ཏཱ་ཝ པ་རི་ཏྟ་ཀོཏི ག་མ་ན་སྶཱ་དཱ་ནཾ དེ་ཝ་པུ་ཏྟཱ་ནཾ ཧེ་ཊྛུ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན པ་ཊི་མུ་ཁཾ དྷཱ་ཝ་ནྟཱ་ནཾ སི་ར་སི པཱ་དེ ཙ བ་དྡྷ་ཁུ་ར་དྷཱ་རཱ་ས་ནྣི་པཱ་ཏ་ཏོ ཙ པ་རི་ཏྟ་ཏ་རོ ཀཱ་ལོ. ཀཱ་ལ་ས་ངྑཱ་ཏོ ས་མ་ཡོ ཙི་ཏྟ་པ་རི་ཙྪི་ནྣོ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོ ཏེ་ནེ་ཝ པ་རི་ཙྪེ་ད་ཀ་ཙི་ཏྟེ་ན ‘‘ཨེ་ཝཾ པ་རི་ཏྟོ ཨ་ཧ’’ནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་ཏྟ་ཏཾ དཱི་པེ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཙཱ་ཧཾ, ཨེ་ཝཾ ས་བྦོ ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཀཱ་ལོ་ཏི ཏ་སྶ པ་རི་ཏྟ་ཏཾ དཱི་པེ་ཏི. ས་དྡ་སྶ དཱི་པ་ནཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
པ་ཀ་ཏི་ཝཱ་དཱི་ནཾ མ་ཧ་ཏོ ཝི་ཡ ཨ་ཎུ་ཝཱ་དཱི་ནཾ དྭི་ཨ་ཎུ་ཀ་སྶ ཝི་ཡ ཙ ཨེ་ཀ་སྶེ་ཝ. ཧེ་ཏུ…པེ… ཝུ་ཏྟི་ཏཾ དཱི་པེ་ཏཱིཏི པ་ཙྩ་ཡཱ་ཡ་ཏྟ་ཝུ་ཏྟི་དཱི་པ་ན་ཏོ ཏ་པྤ་ར་བྷཱ་ཝཱ ཧེ་ཏུ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ པ་རཱ་ཡ་ཏྟ་ཝུ་ཏྟི་དཱི་པ་ན་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ. ས་ཏི པ་ན པ་ཙྩ་ཡཱ་ཡ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ པ་ཙྩ་ཡ་སཱ་མ་གྒཱི་ཨཱ་ཡ་ཏྟ་ཏཱ ས་མ་ཝཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན དཱི་པི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏ་པྤ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཏ་སྶ ཏཾ་དཱི་པ་ན་ཏཱ ན ཝུ་ཏྟཱ. ཨ་ནེ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཀ་ཏྟུ་བྷཱུ་ཏེ་ན, ཨ་ནེ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཝཱ ཀ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ པ་ཊི་སེ་དྷི་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ས ན་ཡོ པུ་རི་མཱ་སུ དཱི་པ་ནཱ་སུ.
ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཨཱ་དྷཱ་ར་ཝ་སེ་ན. ཨེ་ཏྠཱཏི ཀཱ་ལ་ས་མཱུ་ཧ་ས་ངྑཱ་ཏེ ས་མ་ཡེ ག་ཧི་ཏེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀཱ་ལོ་པི ཧི ཙི་ཏྟ་པ་རི་ཙྪི་ནྣོ ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནོ་པི ཨཱ་དྷཱ་ར་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ས་ཉྙཱ་ཏོ ‘‘ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ’’ནྟི ཝུ་ཏྟོ ཏཾ་ཁ་ཎ་པྤ་ཝ་ཏྟཱ་ནཾ ཏ་ཏོ པུ་བྦེ པ་ར་ཏོ ཙ ཨ་བྷཱ་ཝཱ. བྷཱ་ཝོཏི ཀི་རི་ཡཱ. ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཀི་རི་ཡ་ནྟ་ར་ལ་ཀྑ་ཎཾ བྷཱ་ཝེ་ན་བྷཱ་ཝ་ལ་ཀྑ་ཎཾ. ཡ་ཐཱ གཱ་ཝཱི་སུ དུ་ཡ྄ཧ་མཱ་ནཱ་སུ ག་ཏོ, དུ་དྡྷཱ་སུ ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི དོ་ཧ་ན་ཀི་རི་ཡཱ ག་མ་ན་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ལ་ཀྑ་ཎཾ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝ་མི་ཧཱ་པི ‘‘ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ’’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟེ ས་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་མཱ་ནོ ཨེ་ཝ ཧོ་ཏི ཨ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡཱ་ས་མྦ་ནྡྷཱ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ད་ཏྠ་སྶ ས་ཏྟཱ་ཝི་ར་ཧཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ས་མ་ཡ་སྶ ས་ཏྟཱ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་ཀི་རི་ཡཱ ཕ་སྶཱ་དི་བྷ་ཝ་ན་ཀི་རི་ཡཱ ཙ ལ་ཀྑཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ ས་མ་ཡ་ས་དྡེ བྷུ་མྨ་ནི་དྡེ་སོ ཀ་ཏོ ལ་ཀྑ་ཎ་བྷཱུ་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཡུ་ཏྟོ་ཏི.
ཨུ་དྡཱ་ན་ཏོཏི ཨུ་དྡེ་ས་ཏོ ས་ངྑེ་པ་ཏོ. ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མོ ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མ་བྷཱ་ཝཾ བྷ་ཛ་ནྟོ ཀཱ་མ་ནཱི་ཡ་ཝ་སེ་ན བྷ་ཛ་ཏི, ན ཀཱ་མ་ན་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཀཱ་མ་ན་ཝ་སེ་ན ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མོ ཨེ་ཝ ཧོ་ཏི, ན ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མོ. དུ་ཝི་དྷོ་པེ་སོཏི ཝ་ཙ་ནེ་ན དུ་ཝི་དྷ་སྶ་པི ས་ཧི་ཏ་སྶ ཨ་ཝ་ཙ་ར་ཎ་པྤ་དེ་སཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཏེ་ན ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མ་སྶེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟི་དེ་སོ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ་དྭ་ཡཾ ཨ་པ་ནཱི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ན་ནུ ཙ དུ་ཝི་དྷོ་པི ས་ཧི་ཏོ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་དྷཱ་ཏཱུ་སུ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི རཱུ་པཱ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མ་ཏྟཱ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནཾ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་རཱ་གཱ་ན་ཉྩ ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མ་བྷཱ་ཝ་སི་དྡྷི་ཏོ་ཏི? ཏཾ ན, བ་ཧ་ལ་ཀི་ལེ་ས་སྶ ཀཱ་མ་རཱ་ག་སྶ ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨི་དྷ ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་དྷཱ་ཏཱུ་སུ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ་སུ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་དྷ་མྨེ་སུ ནི་ཀ་ནྟི ཨི་དྷ ན ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ སུ་ཁུ་མ་ཏྟཱ. ‘‘ཨུ་དྡཱ་ན་ཏོ དྭེ ཀཱ་མཱ’’ཏི ས་བྦ་ཀཱ་མེ ཨུ་དྡི་སི་ཏྭཱ་པི ཧི ‘‘དུ་ཝི་དྷོ་པེ་སོ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཏ་དེ་ཀ་དེ་ས་བྷཱུ་ཏཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ས་ཧི་ཏ་ཏཱ་པ་རི་ཙྪི་ནྣཱ ཀཱ་མ་རཱ་ག་ཏ་བྦ་ཏྠུ་ཀ་དྷ་མྨཱ་ཝ ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ཏི, ནི་ར་ཝ་སེ་སོ ཝཱ ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མོ ཀཱ་མ་རཱ་གོ ཀཱ་མ་ཏ་ཎྷཱ་རཱུ་པ་ཏ་ཎྷཱ་ཨ་རཱུ་པ་ཏ་ཎྷཱ་ནི་རོ་དྷ་ཏ་ཎྷཱ་བྷེ་དོ ཨི་དྷ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘དུ་ཝི་དྷོ་པེ་སོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མོ་པི ཙ ཨ་པྤ་ཀོ ཨི་དྷཱ་པི ན ཝ་ཏྟ་ཏི རཱུ་པཱ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཝི་པཱ་ཀ་མ་ཏྟོ, ཏ་ཐཱ་པི པ་རི་པུ་ཎྞ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མ་ཏྟཱ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་དྷ་མྨཱ་ཝ ཨི་དྷ ག་ཧི་ཏཱ. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ས་ས་ཏྠཱ་ཝ་ཙ་རོ་པ་མཱ ཡུ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི. ‘‘རཱུ་པཱུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ མ་གྒཾ བྷཱ་ཝེ་ཏཱི’’ཏི (དྷ. ས. ༡༦༣; ཝི་བྷ. ༦༢༥) ཨེ་ཏྠ རཱུ་པ་བྷ་ཝོ ཨུ་ཏྟ་ར་པ་ད་ལོ་པཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘རཱུ་པ’’ནྟི ཝུ་ཏྟོ, ཨེ་ཝ་མི་དྷཱ་པི ཨུ་ཏྟ་ར་པ་ད་ལོ་པོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཧི ཙི་ཏྟཾ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ་ཝ་ཙ་ར་ནྟི ཝུ་ཙྩེ་ཡྻཱ་ཏི. ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ནཱཏི་ཨཱ་དི་ཀེ ‘‘ཀཱ་མོ’’ཏི ས་བྦཾ ཏ་ཎྷ་མཱ་ཧ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཀཱ་མ་ཉྩེ་སཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ, ‘‘ཀཱ་མེ ཨ་ཝ་ཙཱ་རེ་ཏཱི་ཏི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙཱ་ར’’ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦེ ཙཱ-ས་དྡ་སྶ ར་སྶ་ཏྟཾ ཀ་ཏཾ.
རུ་ལ༹ྷི་ས་དྡེ་ནཱཏི ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟེ་སུ རུ་ལ༹ྷེ་ན ས་དྡེ་ན, ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟེ་སུ ཝཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་སུ་ཁ་ཝི་པཱ་ཀ་ཏཱ་ཡ ཏཾ་ས་དི་སེ་སུ ཉཱ་ཎ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟེ་སུ རུ་ལ༹ྷེ་ན ས་དྡེ་ན. ཨ་ཐ ཝཱ ཀི་ཉྩི ནི་མི་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་ཏི་པི ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཏཾ་ནི་མི་ཏྟ་ཡུ་ཏྟེ ཀི་སྨི་ཉྩི་དེ་ཝ ཝི་ས་ཡེ ས་མྨུ་ཏི་ཡཱ ཙི་ར་ཀཱ་ལ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན ནི་མི་ཏྟ་ཝི་ར་ཧེ་པི པ་ཝ་ཏྟི རུ་ལ༹ྷི ནཱ་མ ཡ་ཐཱ ‘‘མ་ཧི་ཡཾ སེ་ཏཱི་ཏི མ་ཧིཾ་སོ, ག་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི གཱ་ཝོ’’ཏི, ཨེ་ཝཾ ཀུ་ས་ལ་ས་དྡ་སྶ་པི རུ་ལ༹ྷི་བྷཱ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. པ་ཉྙཱ་ནི་དྡེ་སེ ‘‘ཀོ་ས་ལླ’’ནྟི ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ (དྷ. ས. ༡༦) ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྶ ཙ བྷཱ་ཝཱ ཀུ་ས་ལ་ས་དྡ་པྤ་ཝ་ཏྟཱི་ཏི ཀོ་ས་ལླ་ཡོ་གཱ ཀུ་ས་ལ་ནྟི ཨ་ཡཾ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ ཧོ་ཏི. ཀུ་ས་ལནྟི ཀུ་ས་ལ་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་ཧ.
ཝི་པཱ་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཝ་ཛྫ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏཱ ན་ཏྠཱི་ཏི ཀུ་ས་ལ་མེ་ཝ ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་ལ་ཀྑ་ཎ་མེ་ཝཱཏི སུ་ཁ་ཝི་པཱ་ཀ་ས་བྷཱ་ཝ་སྶ ལ་ཀྑ་ཎ་བྷཱ་ཝ་ནི་ཝཱ་ར་ཎ་ཏྠཾ ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎཾ ཀ་ཏཾ, ཏཾ་ནི་ཝཱ་ར་ཎ་ཉྩ ཏ་སྶ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཏཾ ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཀ་ཏཾ. ས་མྤ་ཏྟི་ཨ་ཏྠེ་ན ར་སེ་ན ཝོ་དཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ར་སཾ. ཕ་ལ་ཊྛེ་ན པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནེ་ན ཨི་ཊྛ་ཝི་པཱ་ཀ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ. ས་བྷཱ་ཝོ ཀ་ཀྑ་ལཱ༹་དི་ཕུ་ས་ནཱ་དི་ཀོ ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎོ. སཱ་མ་ཉྙཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎོ ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ས་བྷཱ་ཝོ. ཨི་དྷ ཙ ཀུ་ས་ལ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ས་བྦ་ཀུ་ས་ལ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ སཱ་མ་ཉྙཾ ད་ཊྛ་བྦཾ, ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་དཱི་ཧི ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏཱ་ཡ ས་བྷཱ་ཝོ ཝཱ. ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ཀཱ་རོཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝེ་ན ཉཱ་ཎ་སྶ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནཱ་ཀཱ་རོ. ཕ་ལཾ པ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཀཱ་ར་ཎཾ པ་ཊི་ཙྩ ཏ་པྤ་ཊི་བི་མྦ་བྷཱ་ཝེ་ན, པ་ཊི་མུ་ཁཾ ཝཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏཱི་ཏི པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ.
ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཏཱིཏི ས་ཉྙཱ་པ་ཉྙཱ་ཀི་ཙྩ་ཝི་སི་ཊྛཾ ཝི་ས་ཡ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཨཱ་ཧ. ས་བྦ་ཙི་ཏྟ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ ཡ་ཏྠ ཡ་ཏྠ ཡ་ཐཱ ཡ་ཐཱ ཨ་ཏྠོ ལ་བྦྷ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ་ཏི. ཡཾ ཨཱ་སེ་ཝ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ཙི་ནོ་ཏི, ཡ་ཉྩ ཀ་མྨུ་ནཱ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ཏ་ཏྟཱ ཙི་ཏཾ, ཏཾ ཏ་ཐཱ ‘‘ཙི་ཏྟ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཡཾ པ་ན ཏ་ཐཱ ན ཧོ་ཏི, ཏཾ པ་རི་ཏྟ་ཀི་རི་ཡ་དྭ་ཡཾ ཨ་ནྟི་མ་ཛ་ཝ་ན་ཉྩ ལ་བྦྷ་མཱ་ན་ཙི་ནྟ་ན་ཝི་ཙི་ཏྟ་ཏཱ་དི་ཝ་སེ་ན ‘‘ཙི་ཏྟ’’ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཧ་སི་ཏུ་པྤཱ་དོ པ་ན ཨ་ཉྙ་ཛ་ཝ་ན་ག་ཏི་ཀོ་ཝ. ཙི་ཏྟཱ་ནཾ པ་ནཱཏི ཝི་ཙི་ཏྲཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ད་ནྟོ་ག་དྷ་ཏྟཱ ཧི ས་མུ་དཱ་ཡ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན ཨ་ཝ་ཡ་ཝོ་པི ‘‘ཙི་ཏྟ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི ཡ་ཐཱ པ་བྦ་ཏ་ན་དཱི་ས་མུ་དྡཱ་དི་ཨེ་ཀ་དེ་སེ་སུ དི་ཊྛེ་སུ པ་བྦ་ཏཱ་ད་ཡོ དི་ཊྛཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟཱི་ཏི. ཙ་ར་ཎཾ ནཱ་མ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཙ་རི་ཏ་བྦ་ཙི་ཏྟ་པ་ཊོ. རཱུ་པཱ་ནཱིཏི བི་མྦཱ་ནི.
ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀནྟི ཨི་ནྡྲི་ཡ་བ་དྡྷཾ ཝ་ད་ཏི. ཙི་ཏྟ་ཀ་ཏ་མེ་ཝཱཏི ཙི་ཏྟ་སྶ མཱུ་ལ་ཀཱ་ར་ཎ་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཀ་མྨ་སྶ ཧེ་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི. ཏཾ པ་ན ཨ་ཏྠཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ ‘‘ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཱ་དི་བྷེ་ད’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ལི་ངྒ་ནཱ་ན་ཏྟནྟི ས་ཎྛཱ་ན་ནཱ་ན་ཏྟཾ, བྷི་ནྣ་ས་ཎྛཱ་ན་ངྒ་པ་ཙྩ་ངྒ་ཝ་ཏོ ས་རཱི་ར་སྶ ཝཱ ནཱ་ན་ཏྟཾ. ཝོ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨི་ཏྠི་པུ་རི་སཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན ཝོ་ཧ་རི་ཏ་བྦེ་སུ པ་ཏྠ་ནཱ་ཝི་སེ་སཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཏ་ཏོ ཀ་མྨ་ཝི་སེ་སཱ. ཨེ་ཝ་མི་དཾ ཀ་མྨ་ནཱ་ན་ཏྟཾ ཝོ་ཧཱ་ར་ནཱ་ན་ཏྟ་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨ་པཱ…པེ… ཀཱ་དི་ཏཱཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ཧི ག་ཏི་ཡཱ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ལོ་ཀ་དྷ་མྨེ་སུ ཙ ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཱ་ནི སུ་ཏྟཱ་ག་ཏཱ་ནི ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི.
ཀ་མྨ་ནཱ་ན་ཏྟཱ་དི་ཝ་སེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཝ་སེ་ན ཀ་མྨ་ནཱ་ན་ཏྟཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཝི་ས་དི་ས་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ ཧི ནཱ་ན་ཏྟ་ནྟི. ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་སྶ དཱ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ པུ་ཐུ་ཏྟཾ, ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་སྶ ཙ མ་ཙྪ་རི་ཡཱ་དཱི་ཧི ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་དཱི་ཧི ཙ པུ་ཐུ་ཏྟཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. བ་ཧུ་པྤ་ཀཱ་ར་ཏཱ ཧི པུ་ཐུ་ཏྟ་ནྟི. ཨ་ནྣ་དཱ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན དཱ་ནཱ་དཱི་ནཾ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་ཝི་ར་ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏཱ་དཱི་ནཾ ཨཱ་ཝཱ་ས་མ་ཙྪ་རི་ཡཱ་དི་ཝ་སེ་ན མ་ཙྪ་རི་ཡཱ་དཱི་ནཾ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་དཱི་ན་ཉྩ པ་བྷེ་དོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཀེ་ཀ་སྶ ཧི པ་ཀཱ་ར་སྶ བྷེ་དོ པ་བྷེ་དོ་ཏི. ནཱ་ན་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཝ་ཝ་ཏྠི་ཏ་ཏཱ ནི་ཙྪི་ཏ་ཏཱ. ཨེ་ཏེ་ནུ་པཱ་ཡེ་ན ལི་ངྒ་ནཱ་ན་ཏྟཱ་དཱི་ནི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཀ་མྨ་ནཱ་ན་ཏྟཱ་དཱི་ཧི ནི་བྦ་ཏྟཱ་ནི ཧི ཏཱ་ནཱི་ཏི.
པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་སྶ ལི་ངྒ་སྶ ཀ་མྨ་ཏོ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཏ་ད་ནུ་ཀྐ་མེ་ན པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ཀ་མྨ་སྶ ནི་པྥ་ཏྟི་ཉྩ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ལི་ངྒ་ནཱ་ན་ཏྟཱ་དི་ནི་པྥ་ཏྟི་ད་སྶ་ནེ་ན སཾ་སཱ་རཾ གྷ་ཊེ་ནྟོ ‘‘ཀ་མྨ་ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ པ་ཊི་ཙྩཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ པུ་རི་མེ་ན ཀ་མྨ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་ངྑཱ་རཱ, ལི་ངྒཱ་དི་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དཱི་ནི བྷ་ཝ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ་ནི, ག་ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཛཱ་ཏི་ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཱ་ནི ག་ཧི་ཏཱ་ནཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཱ་ནི. ཏ་ཏྠ ག་ཏཱིཏི ནི་ར་ཡཱ་ད་ཡོ པ་ཉྩ ག་ཏི་ཡོ ཝུ་ཙྩ་ནྟི, ཏཱ་སཾ ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ ཨ་པ་དཱ་དི་བྷཱ་ཝོ. ཏཱ ཧི ཏ་ཐཱ བྷི་ནྣཱ་ཏི. ཨུ་པ་པ་ཏྟཱིཏི གོ་མ་ཧིཾ་སཱ་དི་ཁ་ཏྟི་ཡཱ་དི་ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་དི་ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཡོ, ཏཱ་སཾ ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ ཨུ་ཙྩཱ་དི་ཏཱ. ཁ་ཏྟི་ཡོ ཨེ་ཝ ཧི ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཀུ་ལ་བྷོ་ག་ཨི་སྶ་རི་ཡཱ་དཱི་ཧི ཨུ་ཙྩོ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཀ་ཙྩོ ནཱི་ཙོ. ཏེ་ཧི ཨེ་ཝ ཧཱི་ན་ཏཱ་ཡ ཧཱི་ནོ, པ་དྷཱ་ན་བྷཱ་ཝཾ ནཱི་ཏ་ཏཱ་ཡ པ་ཎཱི་ཏོ, ཨ་ཌྜྷ་ཏཱ་ཡ སུ་ག་ཏོ, ད་ལི་དྡ་ཏཱ་ཡ དུ་གྒ་ཏོ. ཀུ་ལ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཨུ་ཙྩ་ནཱི་ཙ་ཏཱ, ཨི་སྶ་རི་ཡ་ཝ་སེ་ན ཧཱི་ན་པ་ཎཱི་ཏ་ཏཱ, བྷོ་ག་ཝ་སེ་ན སུ་ག་ཏ་དུ་གྒ་ཏ་ཏཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ. སུ་ཝ་ཎྞ་དུ་བྦ་ཎྞ་ཏཱཏི ཨོ་དཱ་ཏ་སཱ་མཱ་དི་ཝ་ཎྞ་སུ་དྡྷི་ཨ་སུ་དྡྷི་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. སུ་ཛཱ་ཏ་དུ་ཛྫཱ་ཏ་ཏཱཏི ནི་གྲོ་དྷ་པ་རི་མ་ཎྜ་ལཱ་དི་ཨཱ་རོ་ཧ་པ་རི་ཎཱ་ཧེ་ཧི ལ་ཀྑ་ཎེ་ཧི ཝཱ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་པ་རི་པུ་ཎྞཱ་པ་རི་པུ་ཎྞ་ཛཱ་ཏ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན. སུ་ས་ཎྛི་ཏ་དུ་སྶ་ཎྛི་ཏ་ཏཱཏི ཨ་ངྒ་པ་ཙྩ་ངྒཱ་ནཾ ས་ཎྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན.
ཨ་པ་ར་མྤི ཝུ་ཏྟཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་ཙི་ཏྟ་སྶ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་སྶ ཙི་ཏྟ་ཀ་ཏ་བྷཱ་ཝ་སཱ་དྷ་ཀཾ སུ་ཏྟཾ ‘‘ཀ་མྨ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཀ་མྨ་ཉྷི ཙི་ཏྟ་ཏོ ནི་བྦ་ཏྟ་ནྟི ཏ་ཏོ ནི་པྥ་ཛྫ་མཱ་ནཾ ས་བྦ་མྤི ཙི་ཏྟཾ ཙི་ཏྟ་ཀ་ཏ་མེ་ཝཱ་ཏི སཱ་དྷེ་ཏི. ཀ་མྨ་ནི་བྦ་ཏྟ་ཏོ ལི་ངྒ་ཏོ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ལི་ངྒ་ས་ཉྙཱ མཱུ་ལ་ཀཱ་ར་ཎ་ཏོ ཀ་མྨ་ཏོ ཨཱ་ས་ནྣ་ཀཱ་ར་ཎ་ཏོ ལི་ངྒ་ཏོ ཙ པ་ཝ་ཏྟཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ‘‘ཀ་མྨ་ཏོ…པེ… པ་ཝ་ཏྟ་རེ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཐ ཝཱ ལི་ངྒ་ཉྩ ས་ཉྙཱ ཙ ལི་ངྒ་ས་ཉྙཱ, ཏཱ ཡ་ཐཱ་ས་ངྑྱཾ ཀ་མྨ་ཏོ ལི་ངྒ་ཏོ ཙ པ་ཝ་ཏྟ་རེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ཉྙཱ་ཏོ བྷེ་དཾ ག་ཙྪ་ནྟཱིཏི ཏེ ཨི་ཏྠི་པུ་རི་སཱ་དི་ལི་ངྒ་ས་ཉྙཱ་ཏོ ཨི་ཏྠི་པུ་རི་སཱ་དི་ཝོ་ཧཱ་ར་བྷེ་དཾ དྷ་མྨཱ ག་ཙྪ་ནྟི, ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཝོ་ཧ་རི་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་མཱ་ཡ གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཏཱི་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་དྡྷ་པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་ཝ་སེ་ན ཙི་ཏྟ་ཀ་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ད་སྶི་ཏཾ.
ལོ་ཀོ ཨེ་ཝ པ་ཛཱ་ཏ་ཏྟཱ པ་ཛཱཏི པུ་རི་མ་པཱ་ད་སྶ ཝི་ཝ་ར་ཎཾ པ་ཙྪི་མ་པཱ་དོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཡ་ཐཱ ར་ཐ་སྶ ཨཱ་ཎི ནི་བ་ནྡྷ་ནཱ, ཨེ་ཝཾ ས་ཏྟ་ལོ་ཀ་ར་ཐ་སྶ ཀ་མྨཾ ནི་བ་ནྡྷ་ན་ནྟི ཨུ་པ་མཱ་སཾ་ས་ནྡ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨི་མཱ་ཡ ཙ གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་དྡྷ་དྭ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཙི་ཏྟ་སྶ ཀ་མྨ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀ་ཏ་ཏཱ ད་སྶི་ཏཱ. ཀི་ཏྟིནྟི པ་ར་མྨུ་ཁཱ ཀི་ཏྟ་ནཾ པ་ཏྠ་ཊ་ཡ་ས་ཏཾ. པ་སཾ་སནྟི ས་མྨུ་ཁཱ པ་སཾ་ས་ནཾ ཐུ་ཏིཾ. ཀ་མྨ་ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎནྟི ཀ་མྨ་ཏོ ནི་བྦ་ཏྟ་ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ ཀ་མྨ་ཛེ་ཧི ཨ་ནུ་མི་ཡ་མཱ་ནཾ ཀ་མྨ་སྶེ་ཝ ཝཱ ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ.
ཀ་མྨ་སྶ་ཀཱཏི ཀ་མྨ་ས་ཡཱ. ཀ་མྨ་སྶ དཱ་ཡཾ ཏེ་ན དཱ་ཏ་བྦཾ ཨཱ་དི་ཡ་ནྟཱི་ཏི ཀ་མྨ་དཱ་ཡཱ་དཱ. ཨ་ཎྜ་ཛཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཡོ་ནཱི་ནཾ ཀ་མྨ་ཏོ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏྟཱ ཀ་མྨ་མེ་ཝ ཡོ་ནི ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ནི་མི་ཏྟཾ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཀ་མྨ་ཡོ་ནཱི. བ་ནྡྷ་ན་ཊྛེ་ན ཀ་མྨཾ བ་ནྡྷུ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཀ་མྨ་བ་ནྡྷཱུ.
ཙི་ཏྟ་སྶཱཏི ཀ་མྨ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ. ཏ་སྶ པ་ན ཨ་ལ་དྡྷོ་ཀཱ་ས་ཏཱ ཨ་ཉྙེ་ན ཀ་མྨེ་ན པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཏ་ད་ཝི་པ་ཙྩ་ནོ་ཀཱ་སེ པུ་གྒ་ལ་སྶ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏྟཱ ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་མྤི ཨ་པ་རཱ་པ་རི་ཡ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡ་ཀ་མྨ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཀཱ་ལ་ག་ཏི་པ་ཡོ་གཱ་དི་ས་ཧ་ཀཱ་རཱི་པ་ཙྩ་ཡ་ཝི་ཀ་ལ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཝ་སེ་ས་པ་ཙྩ་ཡ་ཝེ་ཀ་ལླཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨེ་ཀ་ཙྩ་ཙི་ཏྟནྟི ཙི་ཏྟེ་ན ཀ་ཏྟ་བྦ་ཙི་ཏྲེ་ན ཨེ་ཀ་ཙྩ་བྷཱུ་ཏཾ ཏེ་ན ཀ་ཏྟ་བྦ་ཙི་ཏྲ་མཱ་ཧ.
ཨ་ནུ་བྷ་ཝི་ཏྭཱ བྷ་ཝི་ཏྭཱ ཙ ཨ་པ་ག་ཏཾ བྷཱུ་ཏཱ་པ་ག་ཏཾ. ཨ་ནུ་བྷཱུ་ཏ་བྷཱུ་ཏ་ཏཱ ཧི བྷཱུ་ཏ་ཏཱ་སཱ་མ་ཉྙེ་ན བྷཱུ་ཏ་ས་དྡེ་ན ཝུ་ཏྟཱ. སཱ་མ་ཉྙ་མེ་ཝ ཧི ཨུ་པ་ས་གྒེ་ན ཝི་སེ་སཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི. ཨ་ནུ་བྷཱུ་ཏ་ས་དྡོ ཙ ཀ་མྨ་ཝ་ཙ་ནི་ཙྪཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ཀ་ཝཱ་ཙ་ཀོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཝི་ཀ་པྤ་གཱ་ཧ་ཝ་སེ་ན རཱ་གཱ་དཱི་ཧི ཏ་བྦི་པ་ཀྑེ་ཧི ཙ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཀུ་ས་ལ་ཉྩ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ར་སཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ཏི, ན ཝི་པཱ་ཀོ ཀ་མྨ་ཝེ་ག་ཀྑི་ཏྟ་ཏྟཱ, ནཱ་པི ཀི་རི་ཡཱ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཏི་དུ་བྦ་ལ་ཏཱ་ཡ ས་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་ན་ཉྩ ཁཱི་ཎ་ཀི་ལེ་ས་སྶ ཚ་ལ༹་ངྒུ་པེ་ཀྑཱ་ཝ་ཏོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ནཾ ཨ་ཏི་ས་ནྟ་ཝུ་ཏྟི་ཏྟཱ. ཨེ་ཏྠ ཙ པུ་རི་མ་ན་ཡེ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་མེ་ཝ ཝ་ཏྟུཾ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཝ་སེ་ན ‘‘བྷཱུ་ཏཱ་པ་ག་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཡཾ ‘‘ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཋི་ཏི་ཡཱ’’ཏི (སཾ. ནི. ༥.༦༥༡-༦༦༢; ཝི་བྷ. ༣༩༠-༣༩༡) ཨེ་ཏྠ ཨུ་པྤ་ནྣ་ནྟི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏཾ་ས་དི་སཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཾ, ཝུ་དྡྷི ཙ ཝུ་ཏྟཱ, པ་ཙྪི་མ་ན་ཡེ པ་ན ཙ-ས་དྡེ་ན ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཉྩ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཏྭཱ ས་བྦཾ ས་ངྑ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ བྷཱུ་ཏཱ་པ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝཱ་བྷི་དྷཱ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན.
ཝི་པ་ཙྩི་ཏུཾ ཨོ་ཀཱ་ས་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ཏི་ཏཾ ཨ་ཏཱི་ཏ་ཀ་མྨ་ཉྩ ཏ་ཏོ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏུཾ ཨཱ་ར་དྡྷོ ཨ་ནཱ་ག་ཏོ ཝི་པཱ་ཀོ ཙ ‘‘ཨོ་ཀཱ་ས་ཀ་ཏུ་པྤ་ནྣ’’ནྟི ཝུ་ཏྟོ. ཡཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་ས་དྡེ་ན ཝི་ནཱ་པི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་མཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ, ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ནཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཉྩེ་ཏ་ནི་ཀཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི (ཨ. ནི. ༡༠.༢༡༧, ༢༡༩) ཝུ་ཏྟཾ. ཏཱ་སུ ཏཱ་སུ བྷཱུ་མཱི་སཱུཏི མ་ནུ་སྶ་དེ་ཝཱ་དི་ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏེ་སུ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷེ་སུ. ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ས་ནྟཱ་ནེ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ཨ་ནཱ་པཱ་དི་ཏ་ཏཱ་ཡ ཨ་ས་མཱུ་ཧ་ཏཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ ལ་དྡྷ་བྷཱུ་མི་ཀཾ ‘‘བྷཱུ་མི་ལ་དྡྷ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཨ་གྒི་ཨཱ་ཧི་ཏོ ཝི་ཡ. ཨོ་ཀཱ་ས་ཀ་ཏུ་པྤ་ནྣ་ས་དྡེ་པི ཙ ཨོ་ཀཱ་སོ ཀ་ཏོ ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི, ཨོ་ཀཱ་སོ ཀ་ཏོ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཙ དུ་ཝི་དྷ་ཏྠེ་པི ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཀ་ཏ་ས་དྡ་སྶ པ་ར་ནི་པཱ་ཏོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ས་བྦ་དཱ ཨ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་མྤི ག་མི་ཡ་ཙི་ཏྟཾ པ་ཊི་པ་ཀྑ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་ཡ ཨ་ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཨུ་པྤ་ནྣ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་པེ་ཏཱིཏི ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཀཱ ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི ཝི་ཀྑ་མྦྷེ་ཏི. ཨ་ནྟ་རཱ་ཡེ་ཝཱཏི བྷཱུ་མི་ལ་དྡྷེ ས་བྷཱུ་མི་ཡཾ ཨ་བྦོ་ཙྪི་ནྣེ ཝི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ན་ཏཱི་ཏཾ ཨ་ན་ནཱ་ག་ཏ་ཉྩ ཁ་ཎ་ཏྟ་ཡེ་ཀ་དེ་ས་ག་ཏ་མྤི ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཾ ‘‘ཁ་ཎ་ཏྟ་ཡ་ག་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. དེ་ས་ནཱ་ཡ པ་དྷཱ་ནེ་ན ག་ཧི་ཏོ ཨ་ཏྠོ ‘‘སཱི་ས’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ལོ་ཀི་ཡ་དྷ་མྨ་ཉྷི དེ་སེ་ཏ་བྦཾ པ་ཏྭཱ དེ་ས་ནཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ པུ་བྦ་ངྒ་མཾ ཧོ་ཏི, དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཝཾ ཝཱ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཀུ་ས་ལཱཏི ས་བྦེ་པི ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཙེ་ཏ་ནཱ་ཏི ཀེ་ཙི. ཨ་ཀུ་ས་ལ་བྷཱ་གི་ཡཱཏི རཱ་གཱ་ད་ཡོ ཨེ་ཀ་ནྟ་ཨ་ཀུ་ས་ལཱ. ཨ་ཀུ་ས་ལ་པ་ཀྑི་ཀཱཏི ཕ་སྶཱ་ད་ཡོ་པི ཏ་པྤ་ཀྑི་ཀཱ. མ་ནོ ཏེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཋ་མཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱིཏི ས་ཧ་ཛཱ་ཏོ་པི མ་ནོ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟེ ས་ངྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ཨ་དྷི་པ་ཏི་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནོ པ་ཋ་མཾ ཨུ་པྤ་ནྣོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟོ. ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་པི ཏ་ད་ནུ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏཱ་ཡ ཨ་ནྭ་དེ་ཝ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཱ, ཨ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡ་མ་ནཾ ཝཱ ས་ནྡྷཱ་ཡ མ་ནོ་པུ་བྦ་ངྒ་མ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཙི་ཏྟེ་ན ནཱི་ཡ་ཏཱིཏི ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ, ཏ་ཎྷཱ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ ཝཱ. པ་བྷ་སྶ་རནྟི ས་བྷཱ་ཝ་པ་ཎྜ་ར་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ. ཨ་ར་ཀྑི་ཏེཏི ས་ཏི་ཡཱ ཨ་ནུ་ན་ཡ་པ་ཊི་གྷཱ་དཱི་ཧི ཨ་ར་ཀྑི་ཏེ, རཱ་གཱ་དཱི་ཧི བྱཱ་པ་ནྣེ, ཏེ་ཧི ཨེ་ཝ ཨ་ཝ་སྶུ་ཏེ. ཙི་ཏྟ་སྶ པུ་བྦ་ངྒ་མ་བྷཱ་ཝ་སཱ་དྷ་ནེ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ བ་ལ་དཱ་ན་ཝ་སེ་ན སུ་ཏྟཱ་ནུ་ར་ཀྑ་ཎཾ, ཨི་དྷ ཝཱ ཨུ་པ་སཾ་ཧ་ཏཱ་ནཾ ཨཱ་བྷི་དྷ་མྨི་ཀེ་ཧི ཝི་ཉྙཱ་ཏཱ་ནཾ ཙི་ར་ཀཱ་ལ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཀ་ཏ་ར་པ་ཉྙཾ ཏྭནྟི་ཨཱ་དི ན པཱ་ལི༹་ཨཱ་རུ་ལ༹ྷཾ, ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ པུ་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཉྙཱ པ་ན ཀི་མ་ཏྠི་ཡཱཏི ཨི་ད་མྤི ཨེ་ཀཾ སུ་ཏྟཾ. ‘‘ཨ་བྷི་ཉྙ་ཏྠཱ པ་རི་ཉྙ་ཏྠཱ པ་ཧཱ་ན་ཏྠཱ’’ཏི ཏ་སྶ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ.
སཱ་ཏནྟི ས་བྷཱ་ཝ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, མ་དྷུ་རནྟི མ་དྷུ་རཾ ཝི་ཡཱ་ཏི ཨུ་པ་མཱ་ཝ་སེ་ན. པོ་ནོ་བྦྷ་ཝི་ཀཱཏི པུ་ན་བྦྷ་ཝ་ཀ་ར་ཎ་སཱི་ལཱ. ཏ་ཏྲ་ཏ་ཏྲཱ་བྷི་ན་ནྡ་ན་ཏོ ན་ནྡཱི, ན་ནྡི་བྷཱུ་ཏོ རཱ་གོ ན་ནྡི་རཱ་གོ, ན་ནྡི་རཱ་ག་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ཧ་ག་ཏཱ་ཏི ན་ནྡི་རཱ་ག་ས་ཧ་ག་ཏཱཏི ན ཨེ་ཏྠ ས་མྤ་ཡོ་ག་ཝ་སེ་ན ས་ཧ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝོ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ས་ཧ་ག་ཏ་ས་དྡོ ཏ་ཎྷཱ་ཡ ན་ནྡི་རཱ་ག་བྷཱ་ཝཾ ཛོ་ཏེ་ཏི. ན་ནྡི་རཱ་ག་བྷཱུ་ཏཱཏི ཙ་སྶ ཨ་ཏྠོ. ནི་སྶ་ཡེཏི པཱ་ད་ཀེ. རཱུ་པཱ་རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནནྟི པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎཱ་དི་ཨཱ་ཀཱ་སཱ་དི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནཾ. སཾ་ས་ཊྛེཏི ཁཱི་རོ་ད་ཀཾ ཝི་ཡ ས་མོ་དི་ཏེ ཨེ་ཀཱི་བྷཱ་ཝ་མི་ཝ ག་ཏེ. ས་ཧ་ཛཱ་ཏེཏི ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ས་ཧ་ཛཱ་ཏེ, ན ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་མ་ཏྟེ. ཨི་དྷཱ་པཱིཏི ‘‘ཨི་མ་སྨི་མྤི པ་དེ ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཨ་ཏྠོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ’’ཏི ཨི་མི་སྶཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཡ་ཐཱ་ད་སྶི་ཏ་སཾ་ས་ཊྛ་ས་དྡོ ས་ཧ་ཛཱ་ཏེ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ་ཏི. ཨ་རཱུ་པཾ རཱུ་པེ་ནཱཏི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀྑ་ཎེ ཝ་ཏྠུ་ནཱ. ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་ནི་དྡེ་སོཏི ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ས་ངྒ་ཧེ་ན ཀ་ཏོ ཨ་ཏི་ས་ཡ་ནི་དྡེ་སོ.
ཨ་ནཱ་བྷ་ཊྛ་ཏཱ་ཡེ་ཝཱཏི ‘‘དི་ཊྛཾ སུ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ དི་ཊྛ་ཏཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ ཨ་བྷཱ་སི་ཏ་བྦ་ཏཱ ཨ་ནཱ་བྷ་ཊྛ་ཏཱ. ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན ས་དི་ས་སྶ དུ་ཏི་ཡ་ཙི་ཏྟ་སྶ ས་ས་ངྑཱ་རི་ཀ་ཏཱ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨི་མ་སྶ ཨ་ས་ངྑཱ་རི་ཀ་ཏཱ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨ་བྷཱ་སི་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཡ ན ག་ཧི་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ ཡུ་ཛྫ་ཏི. ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ པ་ན པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨ་བྷཱ་སི་ཏ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ ཏ་ཏྠ དེ་སེ་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝེ་ན ན ག་ཧི་ཏོ ན ས་ངྒ་ཧི་ཏོ ན ཏ་སྶ་ཏྠ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཱ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨ་ནཱ་བྷ་ཊྛ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ན ག་ཧི་ཏོ ན ཏ་སྶ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ. ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ་ཝཱཏི པ་ར་ཏོ ཨེ་ཝཾ་ཝི་དྷ་སྶེ་ཝ ས་ས་ངྑཱ་རི་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨི་དྷ ཏ་ད་ཝ་ཙ་ནེ་ནེ་ཝ ཨ་ས་ངྑཱ་རི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ.
མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎནྟི ཨེ་ཏྠ དྭཱ་རཾ ཝ་ཏྠཱུ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ, དྭཱ་རེ་ན ཝཱ ཏཾ་ས་ཧཱ་ཡ་བྷཱུ་ཏཾ ཧ་ད་ཡ་ཝ་ཏྠུ ཝུ་ཏྟཾ. ས་ར་ས་བྷཱ་ཝེ་ནཱཏི ས་ཀི་ཙྩ་བྷཱ་ཝེ་ན. ཨ་ཝི་ཛྫཱ ཧི ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཀི་ཙྩཱ, ཨ་ཉྙཱ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎོ ཝཱ ར་སི་ཏ་བྦོ ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦོ བྷཱ་ཝོ ས་ར་ས་བྷཱ་ཝོ, ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་བྷཱ་ཝོ ས་ངྑཱ་ར་ས་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཀོ. ‘‘ས་ར་ས་ས་བྷཱ་ཝེ་ནཱ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ, སོ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ་ཏི ཝཱ ས་ར་སེ་ན, ས་ངྑཱ་རཱ་ཏི ས་བྷཱ་ཝེ་ན.
ཨེ་ཀ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དི་ཏཱ རཱུ་པ་དྷ་མྨེ་སུ ཨེ་ཝ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ ཏེ་སུ ཏ་བྦོ་ཧཱ་ར་བཱ་ཧུ་ལླ་ཏོ. ཨ་ཏཱི་ཏཱ་དི་བྷཱ་ཝོ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་དྷ་མྨེ་སུ, ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀ་ནི་བྦཱ་ནཱ་ན་མྤི ཝཱ ཡ་ཐཱ་ས་བྷཱ་ཝཾ ཨེ་ཀ་དྭི་ན་ཀུ་ཏོ་ཙི་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཏཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ. ཨ་ནཱ་པཱ་ཐ་ག་ཏཱཏི ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ ཨ་གོ་ཙ་ར་ག་ཏཱ སུ་ཁུ་མ་ར་ཛཱ་དི་རཱུ་པཾ ཝི་ཡ ཝ་ཏྠུ་པ་རི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཏ་ཏྟཱ་ཡོ་གུ་ལེ༹ པ་ཏི་ཏོ་ད་ཀ་བི་ནྡུ་རཱུ་པཾ ཝི་ཡ ཁ་ཎ་པ་རི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཏི་དཱུ་ར་ཏཱ་ཡ ཨ་ཙྩཱ་ས་ནྣཱ་དི་ཏཱ་ཡ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་ཏཱ་ཡ ཙ. ཝི་ས་ཡོ ཨ་ན་ཉྙ་ཏྠ་བྷཱ་ཝེ་ན, གོ་ཙ་རོ ཙ ཏ་ཏྠ ཙ་ར་ཎེ་ན ཝུ་ཏྟོ, ཏ་བྦི་ས་ཡ་ནི་ཙྪ་ཡེ་ན མ་ནོ པ་ཊི་ས་ར་ཎཾ. ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ སི་དྡྷོ ཧོ་ཏི ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཏེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན ‘‘ནེ་སཾ གོ་ཙ་ར་ཝི་ས་ཡཾ པ་ཙྩ་ནུ་བྷོ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ན་སྶ ཨ་ནུ་པ་པ་ཏྟི་ཏོ. དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་དི་བྦ་སོ་ཏ་ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷ་ཉཱ་ཎེ་ཧི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཨ་ནཱ་པཱ་ཐ་ག་ཏཱ་ནི རཱུ་པཱ་དཱི་ནི ཨཱ་ལ་མྦི་ཡ་མཱ་ནཱ་ནི ན དྷ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎ་ནྟི ཀ་ཏྠ་ཙི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ་ནི དི་ཊྛཱ་ནི, ཨི་ཏ་ར་ཐཱ ཙ དི་ཊྛཱ་ནི ‘‘དི་བྦེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱ རཱུ་པཾ པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སཱུ་ཏི.
ཨཱ་པཱ་ཐ་མཱ་ག་ཙྪ་ཏི མ་ན་སཱ པ་ཉྩ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ཧི ཙ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་མ་ནེ་ན. གྷ་ཊྚེ་ཏྭཱཏི པ་ཊི་མུ་ཁ་བྷཱ་ཝཱ་པཱ་ཐཾ ག་ནྟྭཱ. ས་ར་བྷཱ་ཎ་ཀ་སྶ ཨོ་སཱ་ར་ཀ་སྶ. པ་ཀ་ཏི་ཡཱ དི་ཊྛཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨཱ་པཱ་ཐ་ག་མ་ན་ཉྩ བྷོ་ཛ་ན་པ་རི་ཎཱ་མ་ཨུ་ཏུ་བྷོ་ཛ་ན་ཝི་སེ་ས་ཨུ་སྶཱ་ཧཱ་དཱི་ཧི ཀ་ལྱཾ, རོ་གི་ནོ ཝཱ་ཏཱ་དཱི་ཧི ཙ ཨུ་པ་དྡུ་ཏཾ ཝཱ ཀཱ་ཡཾ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ནྟ་སྶ ཛཱ་ག་ར་སྶ བྷ་ཝ་ངྒ་སྶ ཙ་ལ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ ཀཱ་ཡི་ཀ་སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་ཨུ་ཏུ་བྷོ་ཛ་ནཱ་དི་ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡཱ་ནཾ ཙི་ཏྟ་པ་ཎི་ད་ཧ་ན་ས་དི་སཱ་ས་དི་ས་ས་མྦ་ནྡྷ་ད་སྶ་ནཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ, སུ་ཏྟ་སྶ ཙ སུ་པི་ན་ད་སྶ་ནེ དྷཱ་ཏུ་ཀྑོ་བྷཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་དི་ཊྛ་སྶ ཨ་སུ་ཏ་སྶ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་བུ་དྡྷ་རཱུ་པཱ་དི་ནོ པ་སཱ་ད་དཱ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཝ་ཏྠུ་སྶ ཏཾ་ས་དི་ས་ཏཱ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན དི་ཊྛ་སུ་ཏ་ས་མྦ་ནྡྷེ་ནེ་ཝ. ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཏཾ་ས་དི་ས་ཏཱ་ཝ ཨུ་བྷ་ཡ་ས་མྦ་ནྡྷོ, ཀི་ནྟུ ཏ་བྦི་པ་ཀྑ་ཏཱ ཏ་དེ་ཀ་དེ་ས་ཏཱ ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཏཱ་དི་ཀོ ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཀེ་ན་ཙི ཝུ་ཏྟེ ཀི་སྨི་ཉྩི སུ་ཏེ ཨ་ཝི་ཙཱ་རེ་ཏྭཱ ས་དྡ་ཧ་ནཾ ས་དྡྷཱ, ས་ཡ་མེ་ཝ ཏཾ ཝི་ཙཱ་རེ་ཏྭཱ རོ་ཙ་ནཾ རུ་ཙི, ‘‘ཨེ་ཝཾ ཝཱ ཨེ་ཝཾ ཝཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཀཱ་ར་ཝི་ཙཱ་ར་ཎཾ ཨཱ་ཀཱ་ར་པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐོ, ཝི་ཙཱ་རེ་ནྟ་སྶ ཀ་ཏྠ་ཙི དི་ཊྛི་ཡཱ ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཀྑ་མ་ནཾ དི་ཊྛི་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཀྑ་ནྟི.
གེ་རུ་ཀ་ཧ་རི་ཏཱ་ལ་ཉྫ་ནཱ་དི་དྷཱ་ཏཱུ་སུ. སུ་བྷ་ནི་མི་ཏྟཾ སུ་བྷ་གྒ་ཧ་ཎ་སྶ ནི་མི་ཏྟཾ. ཏཾ སུ་བྷ་ནི་མི་ཏྟ་ཏྟཱ ར་ཉྫ་ནཱི་ཡ་ཏྟཱ ཙ ལོ་བྷ་སྶ ཝ་ཏྠུ. ནི་ཡ་མི་ཏ་སྶ ཙི་ཏྟ་སྶ ཝ་སེ་ན ནི་ཡ་མི་ཏ་ཝ་སེ་ན. ཨེ་ཝ་མི་ཏ་རེ་སུ དྭཱི་སུ. ཨཱ་བྷོ་གོ ཨཱ་བྷུ་ཛི་ཏཾ. ལཱུ་ཁ་པུ་གྒ་ལཱ དོ་ས་བ་ཧུ་ལཱ. ཨ་དོ་ས་བ་ཧུ་ལཱ སི་ནི་དྡྷ་པུ་གྒ་ལཱ. ཏ་ད་དྷི་མུ་ཏྟ་ཏཱཏི པཱི་ཏི་ནི་ནྣ་ཙི་ཏྟ་ཏཱ. ཨི་མེ་ཧི…པེ… ཝེ་དི་ཏ་བྦོ པཱི་ཏི་ཡཱ སོ་མ་ན་སྶ་ཝི་པྤ་ཡོ་གཱ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ཛཱི་ཝི་ཏ་ཝུ་ཏྟི་ཡཱ ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཧ་ཏྠཱ་རོ་ཧཱ་དི་སི་པྤ་མེ་ཝ སི་པྤཱ་ཡ་ཏ་ནཾ. ཀ་སི་ཝཱ་ཎི་ཛྫཱ་དི་ཀ་མྨ་མེ་ཝ ཀ་མྨཱ་ཡ་ཏ་ནཾ. ཨཱ་ཡུ་ཝེ་དཱ་དི་ཝི་ཛྫཱ ཨེ་ཝ ཝི་ཛྫཱ་ཊྛཱ་ནཾ. ཨ་བྱཱ་པ་ཛྫེཏི དོ་མ་ན་སྶ་བྱཱ་པཱ་ད་ར་ཧི་ཏེ རཱུ་པ་བྷ་ཝེ. དྷ་མྨ་པ་དཱཏི དྷ་མྨ་ཀོ་ཊྛཱ་སཱ. པི་ལ་ཝ་ནྟཱིཏི ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟི པ་དི་སྶ་ནྟི. ཡོ་གཱཏི བྷཱ་ཝ་ནཱ་བྷི་ཡོ་གཱ ས་མཱ་དྷི་ཏོ. ཝ་ཏྠུ་ཝི་ས་ད་ཀི་རི་ཡཱཏི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་བཱ་ཧི་རཱ་ནཾ ཝ་ཏྠཱུ་ནཾ ནི་མྨ་ལ་བྷཱ་ཝ་ཀི་རི་ཡཱ. ས་དྡྷཱ་དཱི་ནཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཱ་ན་ཏི་ཝ་ཏྟ་ནཾ ཨི་ནྡྲི་ཡ་ས་མ་ཏྟ་པ་ཊི་པཱ་ད་ན་ཏཱ. ག་མྦྷཱི་རཱ་ནཾ ཉཱ་ཎེ་ན ཙ་རི་ཏ་བྦཱ་ནཾ, ག་མྦྷཱི་ར་ཉཱ་ཎེ་ན ཝཱ ཙ་རི་ཏ་བྦཱ་ནཾ སུ་ཏྟ་ནྟཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ ག་མྦྷཱི་ར་ཉཱ་ཎ་ཙ་རི་ཡ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ.
ཝཾ་སོཏི ཨ་ནུ་ཀྐ་མོ. ཏ་ནྟཱིཏི ས་ནྟ་ཏི. པ་ཝེ་ཎཱིཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ས་བྦ་མེ་ཏཾ ཙཱ་རི་ཏྟ་ཀི་རི་ཡཱ་པ་བ་ནྡྷ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ. ཙཱ་རི་ཏྟ་སཱི་ལ་ཏྟཱ སཱི་ལ་མ་ཡཾ. ‘‘ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཙཱི་བྷེ་དེ་ན ཝ་ཏྠུ་སྶ པ་རི་ཎ་ཏ་ཏྟཱ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ དཱ་ནཾ ཨཱ་ར་དྡྷཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཡ་ཏོ ཏ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་ཎཱ་མ་ནཱ་དཱི་སུ ཨཱ་པ་ཏྟི ཧོ་ཏི. ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ཙི་ནྟ་ན་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ དཱ་ནཾ ཨཱ་ར་དྡྷ་ནྟི ཏ་ཏྠ དཱ་ན་མ་ཡཾ ཀུ་ས་ལཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ན ཧི དཱ་ན་ཝ་ཏྠུཾ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཀ་མྤི ས་ངྑ་རོ་ནྟ་སྶ ཀུ་ས་ལཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཏཾ པ་ན དཱ་ན་མ་ཡ་སྶ པུ་བྦ་བྷཱ་གོ་ཏི ཏ་དེ་ཝ བྷ་ཛེ་ཡྻ, ཝུ་ཏྟཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ. ཀུ་ལ་ཝཾ་སཱ་དི་ཝ་སེ་ནཱཏི ཨུ་དཱ་ཧ་ར་ཎ་མ་ཏྟ་མེ་ཝེ་ཏཾ. ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་མཱ་དི་ནྣ་ཝ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ས་པྤུ་རི་ས་ཝ་ཏྟ་གཱ་མ་ཛ་ན་པ་ད་ཝ་ཏྟཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཙ ཙཱ་རི་ཏྟ་སཱི་ལ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ས་ཝ་ཏྠུ་ཀནྟི བྷེ་རི་ཨཱ་དི་ཝ་ཏྠུ་ས་ཧི་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ. ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཀ་ཝ་ཏྠུནྟི བྷེ་རི་ཨཱ་དི་ཝ་ཏྠུཾ. དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་གྷོ་ས་ནཱ་དཱི་སུ ཙ ས་ཝ་ཏྠུ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ས་དྡ་སྶ དཱ་ནཾ ས་དྡ་ཝ་ཏྠཱུ་ནཾ ཋཱ་ན་ཀ་ར་ཎཱ་ནཾ ས་ས་དྡ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཀ་ར་ཎ་མེ་ཝཱ་ཏི ཏ་སྶ ཙི་ནྟ་ནཾ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཝ་ཏྠུ་པ་རི་ཙྩཱ་གོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. བྷཱ་ཛེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་སི དྷ་མྨ་རཱ་ཛཱ ཨི་དྷ ཙ རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དི་བྷཱ་ཝཾ, ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཙ ‘‘ཏཱི་ཎི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡ་ཝ་ཏྠཱུ་ནཱི’’ཏི (དཱི. ནི. ༣.༣༠༥) དཱ་ན་མ་ཡཱ་དི་བྷཱ་ཝཾ, ཨ་པ་ར་ཏྠ ཙ ‘‘ཀ་ཏ་མེ དྷ་མྨཱ ཀུ་ས་ལཱ? ཏཱི་ཎི…པེ… ཏཾ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཱ་དི་བྷཱ་ཝ་ཉྩ ཝ་ད་ནྟོ. ཨ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ ཙཱཏི པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏྟཱ ཨ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ཏྟཱ ཙ ཨ་ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ.
པ་རི་བྷོ་ག་ར་སོ པ་རི་བྷོ་ག་པ་ཙྩ་ཡཾ པཱི་ཏི་སོ་མ་ན་སྶཾ. ཨ་ཡཾ པ་ན ར་ས་ས་མཱ་ན་ཏཱ་ཝ་སེ་ན ག་ཧ་ཎཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ར་སཱ་ར་མྨ་ཎ་ནྟི ཝུ་ཏྟོ, ན ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ས་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ན ག་ཧ་ཎཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ པཱི་ཏི་སོ་མ་ན་སྶཾ དྷ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ‘‘སུ་ཁཱ ཝེ་ད་ནཱ དྷ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་མེ་ཝ ནི་བ་དྡྷནྟི རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཾ…པེ… དྷ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཀ་མྨ་སྶ ཨ་ནི་བ་དྡྷ་ཏྟཱཏི ཀ་མྨ་སྶ ཨ་ནི་ཡ་ཏ་ཏྟཱ. ཡ་ཐཱ ཧི རཱུ་པཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཀཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ན་ཉྙཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཧོ་ཏི, ན ཨེ་ཝཾ ཀཱ་ཡ་དྭཱ་རཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཀ་དྭཱ་རི་ཀ་ཀ་མྨཾ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ དྭཱ་རེ ནུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཀ་མྨ་སྶ དྭཱ་ར་ནི་ཡ་མ་ར་ཧི་ཏ་ཏྟཱ དྭཱ་ར་མྤི ཀ་མྨ་ནི་ཡ་མ་ར་ཧི་ཏ་ནྟི ཨི་དྷ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཝི་ཡ ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ ན ཝུ་ཏྟཾ. ཝི་ནཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་ན ཨ་ནུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོཏི ཨེ་ཏ་སྶ་པི ཙ་ཏྠོ ‘‘ཡ་ཐཱ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཀཾ ཀ་མྨཾ ཏེ་ན དྭཱ་རེ་ན ཝི་ནཱ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ དྭཱ་རེ ཙ་ར་ཏི, ན ཨེ་ཝཾ རཱུ་པཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཀཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཙི་ཏྟཾ ཏེ་ནཱ་ར་མྨ་ཎེ་ན ཝི་ནཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ནྟ་རེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ན ཧི ཡ་ཐཱ ཝ་ཙཱི་དྭཱ་རེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ན་མྤི ‘‘ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ས་དྡཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཾ ‘‘རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལཾ
ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་དྭཱ་ར་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨི་མ་སྶ པ་ན་ཏྠ་སྶཱཏི ཀ་མྨ་དྭཱ་རཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྨིཾ ཨ་ནི་ཡ་ཏ་ཏཱ་ཡ ‘‘དྭཱ་རེ ཙ་ར་ནྟི ཀ་མྨཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ཀཱ་ས་ན་ཏྠཾ. པ་ཉྩ ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ནཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཚ་ཊྛ་སྶ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཏ་སྶ ཙ དྭཱ་ར་སྶ ཨ་ནུ་དྡེ་སོ དྭཱ་ར་དྭཱ་ར་ཝ་ནྟཱ་ནཾ ས་ཧཱ་བྷཱ་ཝཱ. ནི་ཡ་ཏ་རཱུ་པ་རཱུ་པ་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནི་ཀ་ཀཱ་ཡཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ས་དྡ་སྶ ཝི་ཀཱ་ར་རཱུ་པཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨ་ས་ངྒ་ཧོ.
པ་ཋ་མ་ཛ་ཝ་ན་ས་མུ་ཊྛི་ཏཱ ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ ཡ་དི་པི ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ རཱུ་པཱ་ནཾ དེ་ས་ནྟ་རུ་པྤ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཙཱ་ལེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཏ་ཐཱ་པི ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཝི་ཀཱ་ར་ས་ཧི་ཏཱ་ཝ སཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ད་ས་སུ ཧི དི་སཱ་སུ ཡཾ དི་སཾ ག་ནྟུ་ཀཱ་མོ ཨ་ངྒ་པ་ཙྩ་ངྒཱ་ནི ཝཱ ཁི་པི་ཏུ་ཀཱ་མོ, ཏཾ་དི་སཱ་བྷི་མུ་ཁཱ་ནེ་ཝ རཱུ་པཱ་ནི སཱ ས་ནྠ་མྦྷེ་ཏི ས་ནྡྷཱ་རེ་ཏི ཙཱ་ཏི ཏ་ད་བྷི་མུ་ཁ་བྷཱ་ཝ་ཝི་ཀཱ་ར་ཝ་ཏཱི ཧོ་ཏི, ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ས་ཧ་བྷཱ་ཝཱི ཙ ཝི་ཀཱ་རོ ཝི་ཉྙ་ཏྟཱི་ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་སྶ་པི ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ཀ་བྷཱ་ཝོ ཡ་ཐཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཝི་ཀཱ་ར་རཱུ་པུ་པྤཱ་ད་ནེ་ན ཨུ་པ་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི, ཡ་ཏོ བཱ་ཏྟིཾ་ས ཙི་ཏྟཱ་ནི རཱུ་པི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཛ་ན་ཀཱ་ནི ཝུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི. ཡོ་ཛ་ནཾ ག་ཏོ, ད་ས་ཡོ་ཛ་ནཾ ག་ཏོ་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཾ ཨཱ་པ་ཛྫཱ་པེ་ཏི ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཧ་སྶ་ཝཱ་རཾ ཨུ་པྤ་ནྣཱ.
ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ…པེ… པ་ཙྩ་ཡོ བྷ་ཝི་ཏུནྟི ཐ་མྦྷ་ན་ཙ་ལ་ནེ་སུ ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ པ་ཙྩ་ཡོ བྷ་ཝི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཨེ་ཀོ ཨཱ་ཀཱ་ར་ཝི་སེ་སོ ཨ་ཏྠི, ཨ་ཡཾ ཝི་ཉྙ་ཏྟི ནཱ་མ. ཏེ་ས་ཉྷི ཏ་དཱ་ཀཱ་ར་ཏྟཱ ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ ཐ་མྦྷེ་ཏི ཙཱ་ལེ་ཏི ཙཱ་ཏི. ན ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱཏི ཨེ་ཏེ་ན པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཨ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. ན ཧི རཱུ་པཾ ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡཾ ཨ་ཏྠི, ན ཙ ནི་བྦཱ་ན་ཝ་ཛྫོ ཨ་ཏྠོ ནི་ཙྩོ ཨ་ཏྠཱི་ཏི. ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཏཱ་ཡཱཏི ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཝི་ཀཱ་ར་ཏཱ་ཡ. ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝོ ཝི་ཡ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏ་ཝི་ཀཱ་ར་ཏཱ་ཡ ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པ་བྷཱ་ཝོ ཙ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཀཱ་ཡི་ཀ་ཀ་ར་ཎནྟི ཀཱ་ཡ་དྭཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟཾ ཙི་ཏྟ་ཀི་རི་ཡཾ, ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཀཱ་རེ་ཏི མ་ཉྙེཏི ཨེ་ཏེ་ན ཝ་ཎྞ་གྒ་ཧ་ཎཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ག་ཧི་ཏཱ་ཡ ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཡཾ ཀ་ར་ཎཾ ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦཾ, ཏ་སྶ ཝི་ཛཱ་ན་ནེ་ན ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཾ ད་སྶེ་ཏི. ན ཧི ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ར་ཧི་ཏེ་སུ རུ་ཀྑ་ཙ་ལ་ནཱ་དཱི་སུ ‘‘ཨི་ད་མེ་ས ཀཱ་རེ་ཏཱི’’ཏི ཝི་ཛཱ་ན་ནཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཧི རཱུ་པེ ཨ་བྷི་ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ ཀི་ཙྩཾ, ན ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ས་ཧ་བྷུ་ནོ ཙ་ལ་ན་ཝི་ཀཱ་ར་སྶ ག་ཧ་ཎཾ. ཙི་ཏྟ་སྶ པ་ན ལ་ཧུ་པ་རི་ཝ་ཏྟི་ཏཱ་ཡ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཝཱི་ཐི་ཡཱ ཨ་ན་ནྟ་རཾ མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཏ་མྤི ཙ་ལ་ནཾ ཙ་ཀྑུ་ནཱ དི་ཊྛཾ ཝི་ཡ མ་ཉྙ་ནྟི ཨ་ཝི་སེ་ས་ཝི་དུ་ནོ, ཏ་སྨཱ ཡ་ཐཱ ནཱི་ལཱ་བྷི་ནི་པཱ་ཏ་ཝ་ས་པྤ་ཝ་ཏྟཱ་ཡ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཝཱི་ཐི་ཡཱ ནཱི་ལ་ནྟི པ་ཝ་ཏྟཱ་ཡ མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཝཱི་ཐི་ཡཱ ཙ ཨ་ནྟ་རཾ ན ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝི་ཉྙཱ་ཡ་མཱ་ན་ནྟ་རེ་ན མ་ནོ་དྭཱ་ར་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན ག་ཧི་ཏེ ཏ་སྨིཾ ཙི་ཏྟེ་ན ས་ཧེ་ཝ ཨ་ནུ་པ་རི་ཝ་ཏྟེ ཀཱ་ཡ་ཐ་མྦྷ་ན་ཝི་ཀཱ་ར་ཙོ་པ་ན་ས་ངྑཱ་ཏེ ‘‘ཨི་ད་མེ་ས ཀཱ་རེ་ཏི, ཨ་ཡ་མ་སྶ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ’’ཏི ཝི་ཛཱ་ན་ནཾ ཧོ་ཏི.
ཏཱ་ལ་པ་ཎྞཱ་དི་རཱུ་པཱ་ནི དི་སྭཱ ཏ་ད་ན་ནྟ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟཱ་ཡ མ་ནོ་དྭཱ་ར་ཝཱི་ཐི་ཡཱ ཨ་ཝི་ཉྙཱ་ཡ་མཱ་ན་ནྟ་རཱ་ཡ ཏཱ་ལ་པ་ཎྞཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་ད་ཀཱ་དི་ས་ཧ་ཙཱ་རི་པྤ་ཀཱ་ར་ཏཾ ས་ཉྙཱ་ཎཱ་ཀཱ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀཱ་དི་གྒ་ཧ་ཎཾ ཝི་ཡ. ཨེ་ཏྠ ཨུ་ད་ཀཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཙ ཨུ་ད་ཀཱ་དི་ས་མྦ་ནྡྷ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན རཱུ་པ་གྒ་ཧ་ཎཱ་ནུ་སཱ་ར་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན ཡཾ ཨུ་ད་ཀཱ་དི ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦཾ, ཏ་སྶ ཝི་ཛཱ་ན་ནེ་ན ཏ་དཱ་ཀཱ་ར་སྶ ཝི་ཉྙཱ་ཏ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཱ. ཨེ་ཏ་སྶ པ་ན ཀཱ་ཡི་ཀ་ཀ་ར་ཎ་གྒ་ཧ་ཎ་སྶ ཨུ་ད་ཀཱ་དི་གྒ་ཧ་ཎ་སྶ ཙ པུ་རི་མ་སི་དྡྷ་ས་མྦ་ནྡྷ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨ་ཐ པ་ན ནཱ་ལ་མྦི་ཏཱ་པི ཝི་ཉྙ་ཏྟི ཀཱ་ཡི་ཀ་ཀ་ར་ཎ་གྒ་ཧ་ཎ་སྶ ཙ པ་ཙྩ་ཡོ པུ་རི་མ་སི་དྡྷ་ས་མྦ་ནྡྷ་གྒ་ཧ་ཎོ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཝ་སེ་ན སཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཝི་ཀཱ་ར་བྷཱུ་ཏ་ཝ་ཎྞ་གྒ་ཧ་ཎཱ་ན་ནྟ་རཾ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་སྶ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་གྒ་ཧ་ཎ་སྶ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ས་ཧ་བྷཱུ་ཝི་ཀཱ་རཱ་བྷཱ་ཝེ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཨེ་ཝཾ ས་ཏི ཝ་ཎྞ་གྒ་ཧ་ཎཱ་ན་ནྟ་རེ་ན ཨུ་ད་ཀཱ་དི་གྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ ཏཱ་ལ་པ་ཎྞཱ་དི་ས་ཉྙཱ་ཎཱ་ཀཱ་རོ ཝི་ཡ ཝ་ཎྞ་གྒ་ཧ་ཎཱ་ན་ནྟ་རེ་ན ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་གྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ ཝི་ཉྙ་ཏྟི པཱ་ཀ་ཊཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ‘‘ཨི་ད་ཉྩི་ད་ཉྩ ཨེ་ས ཀཱ་རེ་ཏི མ་ཉྙེ’’ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཝི་ཛཱ་ན་ནེ་ནེ་ཝ ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་ཉྙཱ་ཏ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ.
ཨ་ཡཾ ནོ པ་ཧ་རི་ཏུ་ཀཱ་མོཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཝི་ཛཱ་ན་ནེ་ན ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ པཱ་ཀ་ཊ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. ན ཧི ཏ་ད་པཱ་ཀ་ཊ་བྷཱ་ཝེ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཝི་ཛཱ་ན་ནཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ས་མྨུ་ཁཱི…པེ… ཡེ་ཝ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱིཏི ཨ་ས་མྨུ་ཁཱི་བྷཱུ་ཏ་ཏཱ་ཡ ཨ་ནཱ་པཱ་ཐ་ག་ཏཱ་ནཾ རཱུ་པཱ་དཱི་ནཾ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ་དི་བྷཱ་ཝོ ཝི་ཡ ས་བྷཱ་ཝ་བྷཱུ་ཏཾ ཏཾ དྭི་དྷཱ ཝི་ཉྙ་ཏྟི་བྷཱ་ཝཾ སཱ་དྷེ་ཏི. པ་རཾ བོ་དྷེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཝི་ནཱ་པི ཨ་བྷི་ཀྐ་མ་ནཱ་དི་པྤ་ཝ་ཏྟ་ནེ་ན སོ ཙི་ཏྟ་ས་ཧ་བྷཱུ་ཝི་ཀཱ་རོ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏི, ས་ཡ་ཉྩ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི དྭི་དྷཱ་པི ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཏ་སྨིཾ དྭཱ་རེ སི་དྡྷཱཏི ཏེ་ན དྭཱ་རེ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཏེ་ནེ་ཝ དྭཱ་རེ་ན ནཱ་མ་ལཱ་བྷ་ཏོ ཏ་སྨིཾ དྭཱ་རེ པཱ་ཀ་ཊ་བྷཱ་ཝ་ཝ་སེ་ན སི་དྡྷཱ. ཀུ་ས་ལཾ ཝཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཝཱ་ཏི ཋ་པེ་ཏ་བྦཾ. ཀ་སྨཱ? ཡ་སྨཱ པ་ར་ཝཱ་དི་ནོ ཨ་ཝི་པཱ་ཀ་སྶ ཀ་མྨ་བྷཱ་ཝོ ན སི་དྡྷོ, ཨི་ཏ་ར་སྶ པ་ན སི་དྡྷོ་ཏི ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ཀཱ་ནཾ ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ནྣཾ ཀི་རི་ཡ་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཏི་ཀཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཋ་པེ་ཏ་བྦཾ.
དྭཱ་རེ ཙ་ར་ནྟི ཀ་མྨཱ་ནཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཡ་མ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – ཡ་དི དྭཱ་རཱ དྭཱ་ར་ནྟ་ར་ཙཱ་རི་ནོ ཧོ་ནྟི, དྭཱ་ར་ས་མྦྷེ་དཱ ཀ་མྨ་ས་མྦྷེ་དོ་པཱི་ཏི ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་དྭཱ་ར་ནྟི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ ན སི་ཡཱ, ཀ་མྨཱ་ན་མྤི ཀ་མྨ་ནྟ་ར་ཙ་ར་ཎེ ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཡ་དི པ་ན དྭཱ་རཱ་ན་མྤི དྭཱ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན ཀ་མྨ་ནྟ་ར་ཙ་ར་ཎཾ ཀ་མྨཱ་ན་ཉྩ དྭཱ་ར་ནྟ་ར་ཙ་ར་ཎཾ ན སི་ཡཱ, སུ་ཊྛུ་ཏ་རཾ ཀ་མྨ་དྭཱ་ར་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ སི་ཡཱ. ན པ་ན ཀ་མྨཱ་ནཾ དྭཱ་ར་ནྟ་རེ ཨ་ཙ་ར་ཎཾ ཨ་ཏྠི, ཀི་ནྟུ དྭཱ་རེ ཨ་ཉྙ་སྨི་ཉྩ ཙ་ར་ནྟི ཀ་མྨཱ་ནི ཨ་ཉྙཱ་ནི་པི. ཡ་སྨཱ པ་ན དྭཱ་རེ དྭཱ་རཱ་ནི ན ཙ་ར་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཨ་དྭཱ་ར་ཙཱ་རཱི་ཧི དྭཱ་རེ་ཧི ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏེ་ཧི ཀ་མྨཱ་ནི དྭཱ་ར་ནྟ་རེ ཙ་ར་ནྟཱ་ནི་པི ཝ་ཝ་ཏྠི་ཏཱ་ནི. ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཀ་མྨཱ་ནེ་ཝ, ཏེ་ཧི པ་ན དྭཱ་རཱ་ནི་པཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཀ་མྨ་དྭཱ་རཱ་ནི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཝ་ཝ་ཏྠི་ཏཱ་ནི ‘‘ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན་ཝུ་ཏྟི་ཏཱ་ཡ ཏ་བྦ་ཧུ་ལ་ཝུ་ཏྟི་ཏཱ་ཡ ཙཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ་ཡ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་ཡུ་ཏྟི་ཡཱ. ཏ་ཏྠ དྭཱ་རཱ་པེ་ཀྑ་ཏྟཱ ཀ་མྨཱ་ནཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཱ་དི་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་དྭཱ་ར་ཙཱ་རཱི་ཧི དྭཱ་རེ་ཧི ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ ཧོ་ཏི, ན པ་ན དྭཱ་ར་ནྟ་ར་ཙཱ་རཱི་ཧི ཀ་མྨེ་ཧི དྭཱ་རཱ་ནཾ ཨ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ ཀ་མྨཱ་ན་པེ་ཀྑ་ཀཱ་ཡ་དྭཱ་རཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ཧི དྭཱ་རེ་ཧི ཝ་ཝ་ཏྠི་ཏཱ་ནཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཱ་དཱི་ནཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་དྭཱ་རཱ་དི་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་ཀ་ར་ཏྟཱ. ཨ་ཐ ཝཱ དྭཱ་ར་ནྟ་རེ ཙ་ར་ནྟཱ་ནི་པི ཀཱ་ཡཱ་དཱི་ཧི ཨུ་པ་ལ་ཀྑི་ཏཱ་ནེ་ཝ ཙ་ར་ནྟི པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དཱི་ནཾ ཨེ་ཝཾ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཧ་ཏྠ་ཝི་ཀཱ་རཱ་དཱི་ཧི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ན་སྶ་པི ཀཱ་ཡཱ་དཱི་ཧི སཱ་དྷེ་ཏ་བྦ་ས་བྷཱ་ཝཱ་ཝ་བོ་དྷ་ཏོ, ཏ་སྨཱ ན ཀ་མྨ་ནྟ་ར་སྶ ཨ་ཏྟ་ནི ཙ་ར་ནྟ་སྶ་པི དྭཱ་ར་ནྟ་རཾ ས་ནཱ་མཾ དེ་ཏི, ནཱ་པི ཀ་མྨཾ དྭཱ་ར་སྶ, ཏཾ་ཏཾ་དྭཱ་ར་མེ་ཝ པ་ན ཀ་མྨ་སྶ ཀ་མྨ་ཉྩ དྭཱ་ར་ནྟ་རེ ཙ་ར་ནྟ་མྤི ཨ་ཏྟ་ནོ་ཡེ་ཝ དྭཱ་ར་སྶ ནཱ་མཾ དེ་ཏཱི་ཏི སི་དྡྷཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ. པུ་བྦེ པ་ན དྭཱ་རེ་སུ ཨ་ནི་བ་དྡྷ་ཏཱ ཀ་མྨཱ་ནཾ དྭཱ་ར་ནྟ་ར་ཙ་ར་ཎ་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཱ, ན ཨེ་ཏཾ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་ནྟི.
ཏ་ཏྠཱཏི ཏེ་སུ དྭཱ་ར་ཀ་མྨེ་སུ. ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་སྶ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཊྛཱ་ནནྟི ཏཾ་ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཀི་ཉྩཱ་པི ཧི སཱ ཏ་སྶ ཀེ་ན་ཙི པ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ ན ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ་པི ཀ་མྨ་སྶ ཝི་སེ་སི་ཀཱ ཝི་ཉྙ་ཏྟི ཏཾ་ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཏ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཏྟཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ནི་ཡ་མེ་ན ཨ་ཉྙ་ཝི་སེ་ས་ན་སྶ ཀ་མྨ་སྶ ཝི་སེ་ས་ན་ནྟ་རེ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཨ་བྷཱ་ཝཱ. ཀཱ་ཡེ་ན པ་ན ཀ་ཏ་ཏྟཱཏི ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙ་ཏྟིཾ ཛ་ནེ་ཏྭཱ ཏཱ་ཡ ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡུ་པ་ཙྪེ་དཱ་དི་ནི་པྥཱ་ད་ན་ཏོ ཨ་ཏྟ་ནོ ནི་པྥ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ‘‘ཀཱ་ཡེ་ན ཀ་ཏཾ ཀ་མྨ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏོ ཧི པ་ནེ་ཏྠ ཀཱ་ཡོ་ཏི.
ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཝ་ཝ་ཏྠི་ཏཱཏི ཨེ་ཏྠ ཀ་མྨུ་ནཱ ཀཱ་ཡོ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་དྭཱ་ར་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཝ་ཝ་ཏྠི་ཏོ, ན ཀཱ་ཡོ ཨི་ཙྩེ་ཝ. ཡ་ཐཱ སཱུ་ཙི་ཀ་མྨུ་ནཱ སཱུ་ཙི་ཀ་མྨ་ཀ་ར་ཎ་ནྟི ཝ་ཝ་ཏྠི་ཏཱ, ན སཱུ་ཙི ཨི་ཙྩེ་ཝ, ཏ་ཐཱ ཨི་ད་མྤི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཝ་ཝ་ཏྠི་ཏཱཏི ཙ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཝི་སེ་སི་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཾ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་ནི་ཡ་མཾ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘དྭཱ་རེ ཙ་ར་ནྟི ཀ་མྨཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཝ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཙོ་དེ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེཏི ཀ་མྨཱ་ནཾ དྭཱ་ར་ཙ་ར་ཎེ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙེ་ན ཙ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནེ ནཱ་མ་ལཱ་བྷེ ཝི་སེ་ས་ནེ ས་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་དྭཱ་ར་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨ་དྭཱ་ར་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཙ་ཏཱུ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱཏི ཨེ་ཏྠ སུ་བྷཱ་སི་ཏ་བྷཱ་ས་ན་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཨ་པི་སུ་ཎ་ཝཱ་ཙཱ, དྷ་མྨ་བྷཱ་ས་ན་ས་ངྑཱ་ཏོ ཨ་ས་མྥ་པྤ་ལཱ་པོ, པི་ཡ་བྷཱ་ས་ན་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཨ་ཕ་རུ་ས་ཝཱ་ཙཱ, ས་ཙྩ་བྷཱ་ས་ན་ས་ངྑཱ་ཏོ ཨ་མུ་སཱ་ཝཱ་དོ ཙཱ་ཏི ཨེ་ཏཱ ཝཱ་ཙཱ ཏ་ཐཱ་པ་ཝ་ཏྟཱ ཙེ་ཏ་ནཱ ད་ཊྛ་བྦཱ. ས་ཧ་ས་དྡཱ པ་ནཱཏི ཏ་སྶ ཝི་ཀཱ་ར་སྶ ས་དྡེ་ན ས་ཧ ས་མྦྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཙི་ཏྟཱ་ནུ་པ་རི་ཝ་ཏྟི་ཏཱ་ཡ པ་ན སོ ན ཡཱ་ཝ ས་དྡ་བྷཱ་ཝཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ, ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་པྥཱ་ར་ས་དྡོ ན སོ་ཏ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻོ་ཏི པ་ཝ་ཏྟེ་ན མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝཱ་དེ་ན ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ས་དྡོ ཝི་ནཱ་པི ཝི་ཉྙ་ཏྟི་གྷ་ཊྚ་ནེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ‘‘ཡཱ ཏཱ་ཡ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝི་ཉྙ་ཏྟཱི’’ཏི (དྷ. ས. ༦༣༦) ཧི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨ་སོ་ཏ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ས་དྡེ་ན ས་ཧ ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི ན་ཏྠཱི་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི.
ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ས་དྡཱ་ཡ་ཏ་ནནྟི ཨེ་ཏྠ ཙ ན ཀོ་ཙི ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནོ ས་དྡོ ཨ་ས་ངྒ་ཧི་ཏོ ནཱ་མ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝཱ་དཾ པ་ཊི་སེ་དྷེ་ཏི. ཚ་བྦི་དྷེ་ན རཱུ་པ་ས་ངྒ་ཧཱ་དཱི་སུ ཧི ‘‘སོ་ཏ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ’’ནྟི ‘‘དི་ཊྛཾ སུ་ཏ’’ནྟི ཨེ་ཏྠ ‘‘སུ་ཏ’’ནྟི ཙ ན ཀོ་ཙི ས་དྡོ ན ས་ངྒ་ཡ྄ཧ་ཏཱི་ཏི. མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ས་ཧ་ཛ་མེ་ཝ ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཏཱ་ལུ་ཙ་ལ་ནཱ་དི་ཀ་ར་ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་མུ་ཊྛི་ཏཾ སུ་ཁུ་མ་ས་དྡཾ ‘‘དི་བྦ་སོ་ཏེ་ན སུ་ཏྭཱ ཨཱ་དི་ས་ཏཱི’’ཏི སུ་ཏྟེ པ་ཊྛཱ་ནེ ཙ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་ས་དྡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘སོ་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཨ་སོ་ཏ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ སི་ཡཱ. ས་དྡོ ཙ ཨ་སོ་ཏ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻོ ཙཱ་ཏི ཝི་རུ་དྡྷ་མེ་ཏ་ནྟི པ་ན པ་ཊི་ཀྑེ་པོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཝི་ཉྙ་ཏྟི་པ་ཙྩ་ཡཱ གྷ་ཊྚ་ནཱ ཝི་ཉྙ་ཏྟི་གྷ་ཊྚ་ནཱ. ཝི་ཉྙ་ཏྟི ཨེ་ཝ ཝཱ. གྷ་ཊྚ་ནཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟ་བྷཱུ་ཏ་ཝི་ཀཱ་རོ ཧི ‘‘གྷ་ཊྚ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ. ས་ངྒྷ་ཊྚ་ནེ་ན ས་ཧེ་ཝ ས་དྡོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ན པུ་བྦཱ་པ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན. པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ་ཡཱཏི ཨི་དཾ ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཝི་ཡ ཙཱ་ལ་ནཾ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ས་ངྒྷ་ཊྚ་ནཾ ཀི་ཙྩཾ ཨ་དྷི་ཀ་ནྟི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ, ཝི་ཀཱ་ར་སྶ ཙ ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏ་བྦི་ཀཱ་རཱ་ན་ཉྷི བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ་ཏི. ཨ་ཉྙ་མྤི ས་བྦཾ ཝི་དྷཱ་ནཾ ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཾ ཝི་ཡ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཏི་ས་མུ་ཊྛཱ་ནི་ཀ་ཀཱ་ཡཾ…པེ… ན ལ་བྦྷ་ཏི. ན ཧི ཙཱ་ལ་ནཾ ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་གྷ་ཊྚ་ན་ནྟི. ཙཱ་ལ་ན་ཉྷི དེ་ས་ནྟ་རུ་པྤཱ་ད་ན་པ་ར་མྤ་ར་ཏཱ, གྷ་ཊྚ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡ་ཝི་སེ་སེ་ན བྷཱུ་ཏ་ཀ་ལཱ་པཱ་ནཾ ཨཱ་ས་ནྣ་ཏ་རུ་པྤཱ་དོ་ཏི. ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ན་ཀི་ཙྩ་མྤི ན་ཏྠཱིཏི ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ནེ་ན ཝི་ནཱ པ་ཋ་མ་ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་པི གྷ་ཊྚ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི གྷ་ཊྚ་ན་ཏྠཾ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ནེ་ན པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ན་ཏྠི, ལ་དྡྷཱ་སེ་ཝ་ནེ་ན ཙི་ཏྟེ་ནེ་ཝ གྷ་ཊྚ་ན་སྶ བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ནཾ ན་ཏྠི ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཝི་ཙཱ་རེ་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.
ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨ་དྭཱ་ར་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
མ་ནོ་ཀ་མྨ་དྭཱ་ར་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨ་ཡཾ ནཱ་མ ཙེ་ཏ་ནཱ ཀ་མྨཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦཱཏི ཨི་དཾ ཡ་སྶ དྭཱ་རཾ མ་ནོ, ཏཾ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཀ་པྤེ་ཏཱིཏི ‘‘ཏྭཾ ཕུ་ས་ནཾ ཀ་རོ་ཧི, ཏྭཾ ཝེ་ད་ཡི་ཏ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཀ་པྤེ་ནྟཾ ཝི་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཀ་པྤ་ནཉྩ ཏ་དེ་ཝ. ཀིཾ པི་ཎྜཾ ཀ་རོ་ཏཱིཏི ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ན་ཏྠ་ཝ་སེ་ན པུ་ཙྪ་ཏི. ཕ་སྶཱ་དི་དྷ་མྨེ ཧི ཨ་ཝི་པྤ་ཀི་ཎྞེ ཀ་ཏྭཱ ས་ཀི་ཙྩེ་སུ པ་ཝ་ཏྟ་ནཾ ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ནཾ, ཏ་ཏྠེ་ཝ བྱཱ་པཱ་ར་ཎཾ ཙེ་ཏ་ཡ་ནཾ, ཏ་ཐཱ་ཀ་ར་ཎཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ར་ཎནྟི. ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་སྶེ་ཝ ག་ཧ་ཎཾ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཀ་མྨ་སྶ ཀ་མྨ་ཀྑ་ཡ་ཀ་ར་ཏྟཱ.
མ་ནོ་ཀ་མྨ་དྭཱ་ར་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཀ་མྨ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཙེ་ཏ་ཡི་ཏྭཱ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཡ་སྨཱ པུ་རི་མ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ཙེ་ཏ་ཡི་ཏྭཱ ས་ནྣི་ཊྛཱ་ན་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཙེ་ཏ་ནཱ་པུ་བྦ་ཀཾ ཀ་མྨཾ ཏཾ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ས་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝཱ་ཏི ཙེ་ཏ་ནཾ ཨ་ཧཾ ཀ་མྨཾ ཝ་དཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐ ཝཱ ས་མཱ་ན་ཀཱ་ལ་ཏྟེ་པི ཀཱ་ར་ཎ་ཀི་རི་ཡཱ པུ་བྦ་ཀཱ་ལཱ ཝི་ཡ ཝ་ཏྟུཾ ཡུ་ཏྟཱ, ཕ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ ཙ ཨ་པ་ར་ཀཱ་ལཱ ཝི་ཡ. ཡ་སྨཱ ཙ ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ཙེ་ཏ་ཡི་ཏྭཱ ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་ཧི ཙོ་པ་ན་ཀི་རི་ཡཾ མ་ན་སཱ ཙ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དི་ཀི་རི་ཡཾ ཀ་རོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏ་སྶཱ ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཀཱ་རི་ཀཾ ཙེ་ཏ་ནཾ ཨ་ཧཾ ཀ་མྨཾ ཝ་དཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀཱ་ཡེ ཝཱཏི ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ས་ངྑཱ་ཏེ ཀཱ་ཡེ ཝཱ. ས་ཏཱིཏི དྷ་ར་མཱ་ནེ, ཨ་ནི་རོ་དྷི་ཏེ ཝཱ. ཀཱ་ཡ་ས་མུ་ཊྛཱ་པི་ཀཱ ཙེ་ཏ་ནཱ ཀཱ་ཡ་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ. ཨེ་ཏྠ ཙ སུ་ཁ་དུ་ཀྑུ་པྤཱ་ད་ཀེ་ན ཀ་མྨེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ཙེ་ཏ་ནཱ ཙ སུ་ཁ་དུ་ཀྑུ་པྤཱ་དི་ཀཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཏ་སྶཱ ཀ་མྨ་བྷཱ་ཝོ སི་དྡྷོ ཧོ་ཏི. ས་ཉྩེ་ཏ་ནི་ཡནྟི ས་ཉྩེ་ཏ་ན་ས་བྷཱ་ཝ་ཝ་ནྟཾ. ས་མི་དྡྷི་ཏྠེ་རེ་ན ‘‘ས་ཉྩེ་ཏ་ནི་ཡཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ…པེ… མ་ན་སཱ སུ་ཁཾ སོ ཝེ་ད་ཡ་ཏཱི’’ཏི (མ. ནི. ༣.༣༠༠; ཀ་ཐཱ. ༥༣༩) ཨ་ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ བྱཱ་ཀ་ཏོ. སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ན ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ བྱཱ་ཀཱ་ཏ་བྦོ སོ པ་ཉྷོ, ཏ་སྨཱ ས་མྨཱ བྱཱ་ཀ་ཏོ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི. ཨི་ཏ་ར་དྭ་ཡེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཡ་ཐཱ པ་ན སུ་ཏྟཱ་ནི ཋི་ཏཱ་ནི, ཏ་ཐཱ ཙོ་པ་ན་ཀི་རི་ཡཱ་ནི་སྶ་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དི་ཀི་རི་ཡཱ་ནི་སྶ་ཡོ ཙ མ་ནོ་དྭཱ་རཱ་ནི, ཡཱ་ཡ པ་ན ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ཏེ་ཧི ཀཱ་ཡཱ་དཱི་ཧི ཀ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏེ་ཧི ཙོ་པ་ནཱ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དི་ཀི་རི་ཡཾ ཀ་རོ་ནྟི ཝཱ་སི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཝི་ཡ ཚེ་ད་ནཱ་དིཾ, སཱ ཙེ་ཏ་ནཱ ཀ་མྨ་ནྟི དྭཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡ་མྤི ཀ་མྨ་དྭཱ་རཱ་བྷེ་ད་ན་ཉྩ ཀ་མྨ་དྭཱ་ར་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་ཉྩ དི་སྶ་ཏི, ཨེ་ཝ་ཉྩ ས་ཏི ‘‘ཀཱ་ཡེ་ན ཙེ ཀ་ཏཾ ཀ་མྨ’’ནྟི་ཨཱ་དི་གཱ་ཐཱ་ཡོ (དྷ. ས. ཨ་ཊྛ. ༡ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་དྭཱ་ར) ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཡུ་ཛྫ་ནྟི.
ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མ་གྒོ ཨི་དྷ ལོ་ཀི་ཡ་ཀ་མྨ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཨ་ན་དྷི་པྤེ་ཏོ་པི བྷ་ཛཱ་པི་ཡ་མཱ་ནོ ཏཱི་ཎི ཀ་མྨཱ་ནི བྷ་ཛ་ཏི. མ་ནེ་ན དུ་སྶཱི་ལྱནྟི ཀཱ་ཡི་ཀ་ཝཱ་ཙ་སི་ཀ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ཝ་ཛྫཾ ས་བྦཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི, མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ས་ངྐ་པྤ་ཝཱ་ཡཱ་མ་ས་ཏི་ས་མཱ་དྷིཾ ཝཱ. ཏ་མྤི ཙེ་ཏཾ ‘‘མ་ན་སཱ སཾ་ཝ་རོ སཱ་དྷཱུ’’ཏི (སཾ. ནི. ༡.༡༡༦; དྷ. པ. ༣༦༡) ཝུ་ཏྟ་སྶ སཾ་ཝ་ར་སྶ པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ན སཱི་ལ་ཝི་པ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན. ན ཧི སཱ མཱ་ན་སི་ཀཱ ཨ་ཏྠཱི་ཏི མ་གྒ་སྶེ་ཝ བྷ་ཛཱ་པ་ནཾ མ་ཧཱ་ཝི་ས་ཡ་ཏྟཱ. བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ ཧི མ་ནོ་ཀ་མྨ་མེ་ཝ བྷ་ཛེ་ཡྻུཾ, ན ཙ ན ས་ཀྐཱ མ་གྒ་བྷ་ཛཱ་པ་ནེ་ནེ་ཝ ཏེ་སཾ བྷ་ཛཱ་པ་ནཾ ཝི་ཉྙཱ་ཏུ་ནྟི.
ཀ་མྨ་པ་ཐཾ ཨ་པྤ་ཏྟཱ་ན་མྤི ཏཾ་ཏཾ་དྭཱ་རེ སཾ་ས་ནྡ་ནཾ ཨ་ཝ་རོ་དྷ་ནཾ དྭཱ་ར་ནྟ་རེ ཀ་མྨ་ནྟ་རུ་པྤ་ཏྟི་ཡ་མྤི ཀ་མྨ་དྭཱ་རཱ་བྷེ་ད་ན་ཉྩ དྭཱ་ར་སཾ་ས་ནྡ་ནཾ ནཱ་མ. ‘‘ཏི་ཝི་དྷཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀཱ་ཡ་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཀ་ཐཱ. ༥༣༩) ཀ་མྨ་པ་ཐ་པྤ་ཏྟཱ་ཝ ས་ནྣི་ཊྛཱ་པ་ཀ་ཙེ་ཏ་ནཱ ཀ་མྨ་ནྟི ཝུ་ཏྟཱ་ཏི པུ་རི་མ་ཙེ་ཏ་ནཱ ས་བྦཱ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཏྭཱ…པེ… ཨ་ལ་བྷ་ནྟ་སྶཱཏི ཨཱ་ཎ་ཏྟེ་ཧི ཨ་མཱ་རི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི ཨ་ཀ་མྨ་པ་ཐ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ‘‘ཨི་མེ ས་ཏྟཱ ཧ་ཉྙ་ནྟཱུ’’ཏི པ་ཝ་ཏྟ་བྱཱ་པཱ་ད་ཝ་སེ་ན ཙེ་ཏ་ནཱ་པ་ཀྑི་ཀཱ ཝཱ བྷ་ཝ་ནྟི ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་ཝོ་ཧཱ་ར་ལཱ་བྷཱ. ཨ་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀཱ ཝཱ མ་ནོ་ཀ་མྨ་ཝོ་ཧཱ་ར་ཝི་ར་ཧཱ. ས་ས་མྦྷཱ་ར་པ་ཐ་ཝཱི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨཱ་པཱ་ད་ཡོ ཨེ་ཏྠ ནི་ད་སྶ་ནཾ.
ཀུ་ལུ་མྦ་སྶཱཏི ག་བྦྷ་སྶ, ཀུ་ལ་སྶེ་ཝ ཝཱ. ཏི་སྶོ་པི ས་ངྒཱི་ཏི་ཡོ ཨཱ་རུ་ལ༹ྷ་ཏཱ་ཡ ཨ་ན་ནུ་ཛཱ་ན་ན་ཏོ ‘‘ཏ་ཝ སུ་ཏྟ་སྶཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ད་ས་ཝི་དྷཱ ཨི་དྡྷི པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་མ་གྒེ ཨི་དྡྷི་ཀ་ཐཱ་ཡ ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ. བྷཱ་ཝ་ནཱ་མ་ཡནྟི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནི་དྡྷིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. གྷ་ཊ་བྷེ་དོ ཝི་ཡ པ་རཱུ་པ་གྷཱ་ཏོ, ཨུ་ད་ཀ་ཝི་ནཱ་སོ ཝི་ཡ ཨི་དྡྷི་ཝི་ནཱ་སོ ཙ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨུ་པ་མཱ སཾ་ས་ནྡ་ཏི. ཏ་ཝ པ་ཉྷོཏི བྷཱ་ཝ་ནཱ་མ་ཡཱ་ཡ པ་རཱུ་པ་གྷཱ་ཏོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟོ ཉཱ་པེ་ཏུཾ ཨི་ཙྪི་ཏོ ཨ་ཏྠོ. ཨཱ་ཐ་བྦ་ཎི་དྡྷི ཝི་ཛྫཱ་མ་ཡི་དྡྷི ཧོ་ཏི. ས་ཏྟ་མེ པ་དེཏི མ་ཎྜ་ལཱ་དི་ཏོ ས་ཏྟ་མེ པ་དེ.
ཝ་ཙ་ན་ནྟ་རེ་ན ག་མེ་ཏ་བྦ་ཏྠཾ ནེ་ཡྻ་ཏྠཾ, ས་ཡ་མེ་ཝ ག་མི་ཏ་བྦ་ཏྠཾ ནཱི་ཏ་ཏྠཾ. ཀི་རི་ཡ་ཏོ ས་མུ་ཊྛཱ་ཏི, ཨུ་དཱ་ཧུ ཨ་ཀི་རི་ཡ་ཏོཏི ཏེ་ནཱ་དྷི་པྤེ་ཏཾ ས་མྤ་ཛཱ་ན་མུ་སཱ་ཝཱ་དཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ པུ་ཙྪ་ཏི, ན ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧི སོ ཨ་ན་རི་ཡ་ཝོ་ཧཱ་རཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝོ་ཧ་ར་ཏཱི་ཏི. ཝཱ་ཙཱ་གི་རནྟི ཝཱ་ཙཱ་ས་ངྑཱ་ཏཾ གི་རཾ, ཝཱ་ཙཱ་ནུ་ཙྩཱ་ར་ཎཾ ཝཱ.
ཁ་ནྡ་སི་ཝཱ་ད་ཡོ སེ་ཊྛཱཏི ཁ་ནྡཱཏི ཀུ་མཱ་རཱ. སི་ཝཱཏི མ་ཧེ་སྶ་རཱ, མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ ནི་ད་སྶ་ན་ཏྠ་མི་དཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ན་ཏྠི་ཀ་དི་ཊྛཱ་ད་ཡོ ཨེ་ཝ ཧི ཀ་མྨ་པ་ཐ་པྤ་ཏྟཱ ཀ་མྨ་ནྟི. ཙེ་ཏ་ནཱ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀཱཏི ཀཱ་ཡ་དྭཱ་རེ ཝ་ཙཱི་དྭཱ་རེ ཙ ས་མུ་ཊྛི་ཏཱ་པི ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨ་ནྟི ཙ ཝོ་ཧཱ་རཾ ན ལ་བྷ་ཏི ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དི་པྤ་དྷཱ་ན་ཏྟཱ. ‘‘ཏི་ཝི་དྷཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ནོ་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ མ་ནོ་ཀ་མྨ’’ནྟི པ་ན ཝ་ཙ་ན་ཏོ ས་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ སཱ མ་ནོ་ཀ་མྨཾ, ན ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དི་པ་ཀྑི་ཀ་ཏྟཱ་ཏི ‘‘ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དི་པ་ཀྑི་ཀཱ་ཝཱ’’ཏི ན ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན ཋཱ་ནེ ཀཱ་ཡ་ངྒ་ཝཱ་ཙ་ངྒཱ་ནི ཨ་ཙོ་པེ་ཏྭཱ ཙི་ནྟ་ན་ཀཱ་ལེ ཙེ་ཏ་ནཱ་པི ཙེ་ཏ་ནཱ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་པི མ་ནོ་དྭཱ་རེ ཨེ་ཝ ས་མུ་ཊྛ་ཧ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ཨ་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀ་བྷཱ་ཝོ ཀ་ཐ་ཉྩི ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
‘‘ཏི་ཝི་དྷཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀཱ་ཡ་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ ཀུ་ས་ལཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ (ཀ་ཐཱ. ༥༣༩) པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དི་པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱུ་ཏཱ ཏ་བྦི་ར་ཏི་ཝི་སི་ཊྛཱ ཙེ་ཏ་ནཱ་ཝ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏ་ཝི་ར་ཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ‘‘ཙེ་ཏ་ནཱ་པ་ཀྑི་ཀཱ ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ན ‘‘ཝི་ར་ཏི་པ་ཀྑི་ཀཱ’’ཏི. ར་ཀྑ་ཏཱིཏི ཨ་ཝི་ནཱ་སེ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ཏི. བྷི་ནྡ་ཏཱིཏི ཝི་ནཱ་སེ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ཏི.
ཀ་མྨ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྭཱ་རནྟི ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ དྭཱ་རཾ. ཙ་ཀྑུ ཙ ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྭཱ་ར་ཉྩཱ་ཏི ཝཱ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྭཱ་རཾ. ཙ་ཀྑུ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྭཱ་ར་ནྟི ཝཱ ཨ་ས་མཱ་ས་ནི་དྡེ་སོ. ཏཾ པ་ན ཙ་ཀྑུ་མེ་ཝ. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་སེ་སུ་པི. ‘‘ཙ་ཀྑུ་ནཱ སཾ་ཝ་རོ སཱ་དྷཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ་ཡ (དྷ. པ. ༣༦༠) གཱ་ཐཱ་ཡ པ་སཱ་ད་ཀཱ་ཡ་ཙོ་པ་ན་ཀཱ་ཡ་སཾ་ཝ་རེ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ཀ་ཏྭཱ ཀཱ་ཡེ་ན སཾ་ཝ་རོ ཝུ་ཏྟོ, ཏཾ ཨི་དྷ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ཊྛ སཾ་ཝ་རཱ, ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་སཾ་ཝ་རཱ ཨ་ཊྛ ཀ་ཐི་ཏཱ. སཱི་ལ་སཾ་ཝ་རཱ་ད་ཡོ་པི པ་ཉྩེ་ཝ སཾ་ཝ་རཱ ས་བྦ་དྭཱ་རེ་སུ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ་པི, ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱ་ཝེ་ན དུ་སྶཱི་ལྱཱ་དཱི་ནི ཨ་སཾ་ཝ་རཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ཏ་ཏྠ དུ་སྶཱི་ལྱཾ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དི་ཙེ་ཏ་ནཱ. མུ་ཊྛ་སྶ་ཙྩཾ ས་ཏི་པ་ཊི་པ་ཀྑཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ. པ་མཱ་ད་ནྟི ཀེ་ཙི. སཱི་ཏཱ་དཱི་སུ པ་ཊི་གྷོ ཨ་ཀྑ་ནྟི. ཐི་ན་མི་དྡྷཾ ཀོ་ས་ཛྫཾ.
ཝི་ནཱ ཝ་ཙཱི་དྭཱ་རེ་ན སུ་དྡྷཾ ཀཱ་ཡ་དྭཱ་ར་ས་ངྑཱ་ཏནྟི ཨི་དཾ ཝ་ཙཱི་དྭཱ་ར་ས་ལླ་ཀྑི་ཏ་སྶ མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ་དི་ནོ་པི ཀཱ་ཡ་དྭཱ་རེ པ་ཝ་ཏྟི་ས་བྦྷཱ་ཝཱ ཨ་སུ་དྡྷ་ཏཱ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཏཾ་ནི་ཝཱ་ར་ཎ་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ན ཧི ཏཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ཧོ་ཏི. སུ་དྡྷ་ཝ་ཙཱི་དྭཱ་རོ་པ་ལ་ཀྑི་ཏཾ པ་ན ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཨ་སཾ་ཝ་རོཏི ཨེ་ཏེ་ན སུ་དྡྷ་ཀཱ་ཡ་དྭཱ་རེ་ན ཨུ་པ་ལ་ཀྑི་ཏོ ཨ་སཾ་ཝ་རོ དྭཱ་ར་ནྟ་རེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནོ་པི ཝུ་ཏྟོ. དྭཱ་ར་ནྟ་རཱ་ནུ་པ་ལ་ཀྑི་ཏཾ ས་བྦཾ ཏཾ་དྭཱ་རི་ཀཱ་ཀུ་ས་ལ་ཉྩེ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ཀ་མྨ་པ་ཐ་སཾ་ས་ནྡ་ནེ ‘‘ཙོ་པ་ན་ཀཱ་ཡ་ཨ་སཾ་ཝ་ར་དྭཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནོ ཨ་སཾ་ཝ་རོ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ‘‘ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ཙོ་པ་ན་ཀཱ་ཡ་ཨ་སཾ་ཝ་ར་དྭཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཝ་ཙཱི་ཨ་སཾ་ཝ་ར་ཝ་སེ་ན ཙ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་ཧ ཨ་ཝི་རུ་དྡྷཾ ཧོ་ཏི. ཨ་སཾ་ཝ་རོ ཧི དྭཱ་ར་ནྟ་རེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནོ་པི ས་དྭཱ་རེ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ས་དྭཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣོ་ཏི ཙ, ཀ་མྨཾ ཨ་ཉྙ་དྭཱ་རེ ཨ་ཉྙ་དྭཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཙཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝི་རུ་དྡྷཾ.
ཨ་ཐ ཝཱ ཨེ་ཏྠཱཏི སུ་དྡྷཾ ཨ་སུ་དྡྷ་ནྟི ཨེ་ཏཾ ཨ་ཝི་ཙཱ་རེ་ཏྭཱ ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཙོ་པ་ནེ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ས་ཏི དྭཱ་ར་ནྟ་རོ་པ་ལ་ཀྑི་ཏཾ ཀ་མྨ་པ་ཐ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཝ་ཙཱི་མ་ནོ་ཀ་མྨཾ ཙོ་པ་ན་ཀཱ་ཡ་ཨ་སཾ་ཝ་ར་དྭཱ་རེ ཨུ་པྤ་ནྣཾ, སེ་སཾ ས་བྦཾ ཏཾ་དྭཱ་རུ་པྤ་ནྣཱ་ཀུ་ས་ལཾ ཝི་ཡ ‘‘ཙོ་པ་ན་ཀཱ་ཡ་ཨ་སཾ་ཝ་རོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཀ་མྨ་པ་ཐ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ དྭཱ་ར་ནྟ་རུ་པྤ་ནྣཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་ཉྩ ཏ་ཐཱ ན ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཀ་མྨ་པ་ཐ་སཾ་ས་ནྡ་ན་ཝི་རོ་དྷོ སི་ཡཱ, ཏ་ད་ཝི་རོ་དྷཾ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཝ་ཀྑཱ་མ. སཱི་ལ་སཾ་ཝ་རཱ་ད་ཡོ པ་ཉྩ ནི་ཀྑེ་པ་ཀ་ཎྜེ ཨཱ་ཝི བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཉཱ་ཎ་སཾ་ཝ་རེ པ་ཙྩ་ཡ་ས་ནྣི་སྶི་ཏ་སཱི་ལ་སྶ, ཝཱི་རི་ཡ་སཾ་ཝ་རེ ཙ ཨཱ་ཛཱི་ཝ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཡཱ ཨ་ནྟོ་ག་དྷ་ཏཱ ད་ཊྛ་བྦཱ.
ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ས་ར་སེ་ནེ་ཝ ཙ པ་ཏ་ན་ས་བྷཱ་ཝ་སྶ པཱ་ཎ་སྶ ཨ་ནྟ་རཱ ཨེ་ཝ ཨ་ཏཱི་ཝ པཱ་ཏ་ནཾ ཨ་ཏི་པཱ་ཏོ, ས་ཎི་ཀཾ པ་ཏི་ཏུཾ ཨ་ད་ཏྭཱ་ཝ སཱི་གྷཾ པཱ་ཏ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ ཝཱ ས་ཏྠཱ་དཱི་ཧི ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ པཱ་ཏ་ནཾ ཨ་ཏི་པཱ་ཏོ. པ་ཡོ་ག་ཝ་ཏྠུ་མ་ཧ་ནྟ་ཏཱ་དཱི་ཧི མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫ་ཏཱ ཏེ་ཧི པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ཡ ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡ་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་པི ཏཾ་ཏཾ་པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ཡ ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ བ་ལ་ཝཱ་བ་ལ་ཝ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨ་པྤ་སཱ་ཝ་ཛྫ་མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨི་དྡྷི་མ་ཡོ ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀ་ཛི་དྡྷི་མ་ཡོ དཱ་ཋཱ་ཀོ་ཊི་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཡ.
གོ་ཏྟ་ར་ཀྑི་ཏཱ ས་གོ་ཏྟེ་ཧི ར་ཀྑི་ཏཱ. དྷ་མྨ་ར་ཀྑི་ཏཱ ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀེ་ཧི ར་ཀྑི་ཏཱ. ས་སཱ་མི་ཀཱ སཱ་ར་ཀྑཱ. ཡ་སྶཱ ག་མ་ནེ ར་ཉྙཱ ད་ཎྜོ ཋ་པི་ཏོ, སཱ ས་པ་རི་ད་ཎྜཱ. ཨ་ཏྠ་བྷ་ཉྫ་ཀོཏི ཀ་མྨ་པ་ཐ་པྤ་ཏྟཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཀ་མྨ་པ་ཐ་ཀ་ཐཱ ཧེ་སཱ་ཏི. ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀཾ ཨ་དཱ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡཱཏི་ཨཱ་དི མུ་སཱ་ཝཱ་ད་སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ. ཧ་སཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ན་པུ་རེ་ཀྑཱ་ར་སྶེ་ཝ མུ་སཱ་ཝཱ་དོ. སུ་ཉྙ་བྷཱ་ཝནྟི པཱི་ཏི་ཝི་ར་ཧི་ཏ་ཏཱ་ཡ རི་ཏྟ་ཏཾ. ཨ་ཏྠ་ཝི་པ་ནྣ་ཏཱ་ཡ ན ཧ་ད་ཡ་ངྒ་མཱ. ཨ་གྒ་ཎྷ་ནྟེཏི ཨ་ས་དྡ་ཧ་ནྟེ ཀ་མྨ་པ་ཐ་བྷེ་དོ ན ཧོ་ཏི. ཡོ ཀོ་ཙི པ་ན ས་མྥ་པྤ་ལཱ་པོ དྭཱི་ཧི ས་མྦྷཱ་རེ་ཧི སི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི. ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་ཎཱ་མ་ནཾ ཙི་ཏྟེ་ནེ་ཝཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. མི་ཙྪཱ པ་སྶ་ཏཱིཏི ཝི་ཏ་ཐཾ པ་སྶ་ཏི.
ཀོ་ཊྛཱ་ས་ཏོཏི ཕ་སྶ་པ་ཉྩ་མ་ཀཱ་དཱི་སུ ཙི་ཏྟ་ངྒ་ཀོ་ཊྛཱ་སེ་སུ ཡེ ཀོ་ཊྛཱ་སཱ ཧོ་ནྟི, ཏ་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན་ནུ ཙ ཙེ་ཏ་ནཱ ཀ་མྨ་པ་ཐེ་སུ ན ཝུ་ཏྟཱ་ཏི པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ས་ཏྟ་ནྣཾ ཀ་མྨ་པ་ཐ་བྷཱ་ཝོ ན ཡུ་ཏྟོ་ཏི? ན, ཨ་ཝ་ཙ་ན་སྶ ཨ་ཉྙ་ཧེ་ཏུ་ཏྟཱ. ན ཧི ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ཨ་ཀ་མྨ་པ་ཐ་ཏྟཱ ཀ་མྨ་པ་ཐ་རཱ་སི་མྷི ཨ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཀ་དཱ་ཙི པ་ན ཀ་མྨ་པ་ཐོ ཧོ་ཏི, ན ས་བྦ་དཱ་ཏི ཀ་མྨ་པ་ཐ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་ནི་ཡ་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཡ་དཱ པ་ན ཀ་མྨ་པ་ཐོ ཧོ་ཏི, ཏ་དཱ ཀ་མྨ་པ་ཐ་རཱ་སི་ས་ངྒ་ཧོ ན ནི་ཝཱ་རི་ཏོ་ཏི. ‘‘པ་ཉྩ སི་ཀྑཱ་པ་དཱ པ་རི་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎཱ ཨེ་ཝཱ’’ཏི ཨེ་ཏེ་ན ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཱ་དཱི་ནཾ ས་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱ་ཝ་ཝི་རོ་དྷཾ ‘‘ས་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ཏེ ས་ངྑཱ་རེ ཨེ་ཝ ཨཱ་ར་བྦྷ པ་ཝ་ཏྟི་ཏོ’’ཏི ས་ཡ་མེ་ཝ པ་རི་ཧ་རི་སྶ་ཏི. ‘‘ན་ཏྠི ས་ཏྟཱ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀཱ’’ཏི པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ དི་ཊྛི ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་དྷ་མྨ་ཝི་ས་ཡཱ་ཝཱ་ཏི ས་ངྑཱ་རཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཝི་པཱ་ཀ་ནི་སྶ་ནྡ་ཕ་ལཱ་ནི ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ ནི་ར་ཡཱ་དི་ཝི་པཱ་ཀ་དུ་གྒ་ཏ་ཏཱ་དཱི་ནི.
ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དཱི་ཧི པ་ན ཝི་ར་ཏི་ཡོཏི ཨེ་ཏཾ ཡཱ་ཧི ཝི་ར་ཏཱི་ཧི ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཙེ་ཏ་ནཱ ‘‘ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི, ཏཱ་ས་ཉྩ ཀ་མྨ་པ་ཐ་བྷཱ་ཝོ ཡུ་ཏྟོ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝ་ཀྑ་ཏི ‘‘པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ས་ཏྟ ཙེ་ཏ་ནཱ་པི ཝ་ཊྚ་ནྟི ཝི་ར་ཏི་ཡོ་པཱི’’ཏི. ཨ་ལླ་ས་ས་མཾ་སནྟི ཛཱི་ཝ་མཱ་ན་ཀ་ས་ས་མཾ་སཾ. ཝོ་རོ་པེ་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ ནཱ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མི. དུ་སྶཱི་ལྱཱ་དཱ་ར་མྨ་ཎཱ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎཱ. ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡཱ་དི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ ཀ་ཐཾ དུ་སྶཱི་ལྱཱ་དཱི་ནི པ་ཛ་ཧ་ནྟཱི་ཏི ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡ་ཐཱ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ན་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ…པེ… ཝི་ར་མ་ནྟ་སྶཱཏི ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཾ པ་ཛ་ཧ་ནྟ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན ཧི མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ ཝི་ར་ཏི ཨ་ཏྠི ཨ་ན་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དཱི་ཧེ་ཝ ཏ་པྤ་ཧཱ་ན་ཏོ.
ཀ་མྨ་པ་ཐ་སཾ་ས་ནྡ་ན་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཀ་མྨ་པ་ཐ་པྤ་ཏྟཱ་ནཾ དུ་སྶཱི་ལྱཱ་དཱི་ནཾ ཨ་སཾ་ཝ་རཱ་ནཾ ཏ་ཐཱ དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་ན་ཉྩ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐེ་ཧི ཀ་མྨ་པ་ཐ་པྤ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ ཙ སུ་སཱི་ལྱཱ་དཱི་ནཾ སཾ་ཝ་རཱ་ནཾ ཏ་ཐཱ སུ་ཙ་རི་ཏཱ་ན་ཉྩ ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐེ་ཧི ཨ་ཏྠ་ཏོ ནཱ་ན་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ནཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ཏེ་སཾ ཕ་སྶ་དྭཱ་རཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཝི་རོ་དྷ་བྷཱ་ཝེ་ན དཱི་པ་ནཾ ཀ་མྨ་པ་ཐ་སཾ་ས་ནྡ་ན་ནྟི ཀེ་ཙི ཝ་ད་ནྟི, ཏ་དེ་ཏཾ ཝི་ཙཱ་རེ་ཏ་བྦཾ. ན ཧི པ་ཉྩ་ཕ་སྶ་དྭཱ་ར་པ་ཉྩ་ཨ་སཾ་ཝ་ར་དྭཱ་ར་པ་ཉྩ་སཾ་ཝ་ར་དྭཱ་རེ་སུ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ཨ་སཾ་ཝ་རཱ་ནཾ སཾ་ཝ་རཱ་ན་ཉྩ ཀ་མྨ་པ་ཐ་ཏཱ ཨ་ཏྠི པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དཱི་ནཾ པ་ར་ས་ནྟ་ཀ་ཝ་ཏྠུ་ལོ་བྷ་པ་ར་ས་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎ་བྱཱ་པཱ་ད་ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་དི་ཊྛི་ཨཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཏེ་སུ དྭཱ་རེ་སུ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ. ཏི་ཝི་དྷ་ཀ་ཨཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་དཱི་ནི ཙ ཀ་མྨ་པ་ཐཱ་ཏི པཱ་ཀ་ཊཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཀིཾ ཏེ་སཾ ཀ་མྨ་པ་ཐེ་ཧི ནཱ་ན་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ནེ་ན, ན ཙ དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་ནཾ སུ་ཙ་རི་ཏཱ་ན་ཉྩ ཕ་སྶ་དྭཱ་རཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ཏྟི དཱི་པི་ཏཱ, ནཱ་པི ཨ་སཾ་ཝ་རཱ་ནཾ སཾ་ཝ་རཱ་ན་ཉྩ ཡ་ཏོ ཏེ་སཾ ཕ་སྶ་དྭཱ་རཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཝི་རོ་དྷ་བྷཱ་ཝེ་ན དཱི་པ་ནཱ སི་ཡཱ, ཀེ་ཝ་ལཾ པ་ན ཕ་སྶ་དྭཱ་རཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ཨ་སཾ་ཝ་རཱ་ནཾ སཾ་ཝ་རཱ་ན་ཉྩ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཱ་དི་ཏཱ དཱི་པི་ཏཱ. ཡ་དི ཙ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཀ་མྨ་པ་ཐ་སཾ་ས་ནྡ་ནཾ, ‘‘ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ པ་ཉྩ་ཕ་སྶ་དྭཱ་ར་ཝ་སེ་ན ནུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཀ་མྨ་པ་ཐ་སཾ་ས་ནྡ་ནཾ ན སི་ཡཱ. ཨེ་སཱ་པི ཚ་ཕ་སྶ་དྭཱ་རཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཝི་རོ་དྷ་དཱི་པ་ནཱ་ཏི ཙེ, ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ པ་ཀཱ་ར་ནྟ་རེ་ན ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ཐ ཝཱ’’ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ས་མུ་ཙྩ་ཡ་ཏྠེ ཙ ཨ་ཐ ཝཱ-ས་དྡེ ཀ་མྨ་པ་ཐ་པྤ་ཏྟཱ་ནེ་ཝ དུ་སྶཱི་ལྱཱ་དཱི་ནི ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཱ་དི་ནཱ་མེ་ཧི ཝ་ད་ནྟེ་ཧི མ་ནོ་ཀ་མྨ་སྶ ཚ་ཕ་སྶ་དྭཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ཏྟི ན ཝ་ཏྟ་བྦཱ. ན ཧི ཏཾ ཙ་ཀྑུ་དྭཱ་རཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི. ཡ་དི ཙ ཀ་མྨ་པ་ཐ་པྤ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ ཨ་སཾ་ཝ་རཱ་ད་ཡོ ག་ཧི་ཏཱ, དུ་ཙྩ་རི་ཏེ་ཧི ཨ་ཉྙེ་སཾ ཨ་སཾ་ཝ་རཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝཱ ཏེ་ས་ཉྩ ཏཾ་ཏཾ་ཀ་མྨ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘‘ཙོ་པ་ན་ཀཱ་ཡ་ཨ་སཾ་ཝ་ར་དྭཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣོ ཨ་སཾ་ཝ་རོ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ. ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནེ ཧི ཏ་སྨིཾ ས་ངྐ་རོ སི་ཡཱ, ཝ་ཙཱི་མ་ནོ་ཀ་མྨཱ་ནི་པི ཧི ཀཱ་ཡ་དྭཱ་རེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཏ་ཐཱ སེ་ས་དྭཱ་རེ་སུ་པི ཀ་མྨ་ནྟ་རཱ་ནཱི་ཏི.
ཨ་ཐ པ་ན དྭཱ་ར་ནྟ་རེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཾ ཀ་མྨ་ནྟ་ར་མྤི ཏཾ་དྭཱ་རི་ཀ་ཀ་མྨ་མེ་ཝ སི་ཡཱ, ‘‘ཏི་ཝི་དྷཾ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་མེ་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི, ‘‘ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ཙོ་པ་ན་ཀཱ་ཡ་ཨ་སཾ་ཝ་ར་དྭཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཝཱ་ཙཱ་ཨ་སཾ་ཝ་ར་དྭཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཙ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཙ ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷེ་ཡྻ. དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་ན་ཉྷི ཨ་ཉྙ་དྭཱ་ར་ཙ་ར་ཎཾ ཨ་ཏྠི, ན ཙ་སྶ དྭཱ་ར་ནྟ་རུ་པྤ་ནྣཾ ཀ་མྨ་ནྟ་རཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཏ་སྨཱ ཧེ་ཊྛཱ ཀ་མྨ་པ་ཐ་པྤ་ཏྟཱ་ནཾ ཨེ་ཝ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཱ་དི་བྷཱ་ཝ་སྶ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ སེ་སཱ་ན་ཉྩ ཏཾ་ཏཾ་དྭཱ་རུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྭཱ་ར་སཾ་ས་ནྡ་ནེ ཏཾ་ཏཾ་དྭཱ་ར་པ་ཀྑི་ཀ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཨི་དྷ ཀ་མྨ་པ་ཐཾ ཨ་པྤ་ཏྟཱ་ན་ཉྩ ཙེ་ཏ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཀ་མྨཱ་ན་ཉྩ ཨ་སཾ་ཝ་རཱ་ནཾ སཾ་ཝ་རཱ་ན་ཉྩ བྷ་ཛཱ་པི་ཡ་མཱ་ནཱ་ནཾ ཀ་མྨ་པ་ཐཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཱ་དི་ཏཱ་དཱི་པ་ནཾ, ཀ་མྨ་པ་ཐ་པྤ་ཏྟཱ་ནཾ ཏི་ཝི་དྷ་ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་དཱི་ནཾ ཏི་ཝི་དྷ་ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏཱ་དཱི་ན་ཉྩ དྭཱ་ར་ནྟ་ར་ཙ་ར་ཎེ་པི ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཱ་དི་བྷཱ་ཝཱ་ཝི་ཛ་ཧ་ན་དཱི་པ་ནཾ, ཡ་ཐཱ་པ་ཀཱ་སི་ཏཱ་ན་ཉྩ ཀ་མྨ་པ་ཐ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་པ་ཏྟཱ་ན་ཉྩ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཀུ་ས་ལ་ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཕ་སྶ་དྭཱ་རཱ་དཱི་ཧི ཨུ་པྤ་ཏྟི་པ་ཀཱ་ས་ན་ཉྩ ཀ་མྨ་པ་ཐ་སཾ་ས་ནྡ་ནཾ ནཱ་མ. ཀ་སྨཱ? ཨ་ཀ་མྨ་པ་ཐཱ་ནཾ ཀ་མྨ་པ་ཐེ་སུ ཀ་མྨ་པ་ཐཱ་ན་ཉྩ ཨ་ཀ་མྨ་པ་ཐེ་སུ ས་མཱ་ན་ནཱ་མ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན, ཀ་མྨ་པ་ཐཱ་ནཾ ཀ་མྨ་པ་ཐེ་སུ སཱ་མ་ཉྙ་ནཱ་མཱ་ཝི་ཛ་ཧ་ན་ཝ་སེ་ན, ཨུ་བྷ་ཡེ་ས་ཉྩ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན དྭཱ་རེ་སུ ཨེ་ཏྠ སཾ་ས་ནྡི་ཏ་ཏྟཱ.
ཏ་ཏྠ ཏི་ཝི་དྷ་ཀ་མྨ་དྭཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ཀ་མྨཱ་ནཾ ཉཱ་ཏ་ཀ་མྨ་བྷཱ་ཝ་ཏཱ་ཡ ཏཾ་ཏཾ་ཀ་མྨ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་ཝ་ཙ་ནཱི་ཡ་ཏྟཱ ཀ་མྨ་དྭཱ་རེ་སུ ཏེ་སཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཙ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ པ་ཉྩ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྭཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨ་སཾ་ཝ་རཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཝ་ཙ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ ཀ་མྨ་དྭཱ་ར་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྭཱ་རཱ་ནི ཝི་ར་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ‘‘པ་ཉྩ་ཕ་སྶ་དྭཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཧི ཨུ་པྤ་ནྣོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཡ་མྤི་དཾ ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི སུ་ཁཾ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ‘‘ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ནྡྷོ ཨ་ཏྠི ཀུ་ས་ལོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཙ པ་ཉྩ་ཕ་སྶ་དྭཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨ་སཾ་ཝ་རཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི་པ་རི་ཡཱ་ཡོ ཝུ་ཏྟོ, ན ཙ ‘‘ཡ་མི་དཾ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ ‘‘ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ས་ཧ་ཛཱ་ཏོ ཧི ཕ་སྶོ ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶོ’’ཏི་ཨཱ་དི (དྷ. ས. ༡ ཀ་མྨ་ཀ་ཐཱ; མ་ཧཱ་ནི. ཨ་ཊྛ. ༨༦). ཏེ་ན ཧི ཨ་སཾ་ཝ་རཱ་ནཾ སཾ་ཝ་རཱ་ན་ཉྩ ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶཱ་དཱི་ཧི ཨ་ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཏྟཱ མ་ནོ་ས་མྥ་སྶ་ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་ན་ཉྩ ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶ་དྭཱ་རཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ཏྟི དཱི་པི་ཏཱ་ཏི. ‘‘སོ ཧི ཀཱ་ཡ་དྭཱ་རེ ཙོ་པ་ནཾ པ་ཏྟོ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ‘‘ཙོ་པ་ན་ཀཱ་ཡ་ཨ་སཾ་ཝ་ར་དྭཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣོ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཙ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཀ་མྨ་པ་ཐ་པྤ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་སཾ་ཝ་ར་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཱ་དི་བྷཱ་ཝེ ཨཱ་པ་ནྣེ ‘‘ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་པ་ཝཱ་དེ་ན ནི་ཝ་ཏྟི ད་ཊྛ་བྦཱ. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ པུ་བྦེ ད་སྶི་ཏེ་སུ ཨ་སཾ་ཝ་ར་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡེ་སུ དུ་ཏི་ཡ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡེ་སུ ཙ ན ཀོ་ཙི ཝི་རོ་དྷོ. ན ཧི ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཱ་དི་བྷཱུ་ཏོ ཙོ་པ་ན་ཀཱ་ཡ་ཨ་སཾ་ཝ་རོ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཱ་དི ཧོ་ཏཱི་ཏི.
ཨ་ཀུ་ས་ལཾ མ་ནོ་ཀ་མྨཾ པ་ན ཚ་ཕ་སྶ་དྭཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏཾ ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་དྭཱ་རེ་སུ ཙོ་པ་ནཾ པ་ཏྟཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ ཧོ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཀིཾ ཏཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ མ་ནོ་ཀ་མྨཾ ནཱ་མ, ཧེ་ཊྛཱ ད་སྶི་ཏ་ན་ཡེ་ན ཙ ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་དྭཱ་རེ་སུ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཏི་ཝི་དྷཾ མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཙོ་པ་ནཾ ཨ་པྤ་ཏྟཾ ས་བྦཱ་ཀུ་ས་ལ་ཉྩ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཏ་སྶ ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨ་བྷཱ་ཝོ ན་ཏྠཱི་ཏི ‘‘ཙོ་པ་ན་པྤ་ཏྟཾ ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ན ཡུ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི? ནོ ན ཡུ་ཛྫ་ཏི ཙོ་པ་ན་པྤ་ཏྟཾ ཀཱ་ཡེ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཙ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཀ་མྨཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠ་སི་དྡྷི་ཏོ. ཀ་མྨཾ པ་ན ཧོ་ནྟཾ ཀིཾ ཀ་མྨཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི? མ་ནོ་ཀ་མྨ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཙོ་པ་ན་པྤ་ཏྟཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཀཱ་ཡ་དྭཱ་རེ ཝ་ཙཱི་དྭཱ་རེ ཙ མ་ནོ་ཀ་མྨཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ཏཾ-ས་དྡ་སྶ མ་ནོ་ཀ་མྨེ་ན ས་མྦ་ནྡྷཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཚ་ཕ་སྶ་དྭཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཡཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་ནྟི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཨུ་པྤཱ་ད་མ་ཏྟ་པ་རི་ཙྪི་ནྣེ་ན ས་མྦ་ནྡྷོ ཀཱ་ཏ་བྦོ. ཀིཾ པ་ན ཏ་ནྟི? ཀ་མྨ་ཀ་ཐཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཏྟཱ ཀ་མྨ་ནྟི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཏ་ཉྩ མ་ནོ་ས་མྥ་སྶ་དྭཱ་རེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ན་མྤི ཏི་ཝི་དྷཾ ཀ་མྨཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཡ་ཐཱ ཏཾ ཧོ་ཏི, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་དྭཱ་རེ་སུ ཙོ་པ་ནཾ པ་ཏྟ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ནི་ཡ་མ་སྶ ཨ་ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཙོ་པ་ན་པྤ་ཏྟི ཨུ་པ་ལ་ཀྑ་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨ་ནཱ་མ་སཱ་དྷི་ཀཱ་ཝ, ན པ་ན ས་བྦ་མྤི ཙོ་པ་ན་པྤ་ཏྟཾ ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨ་མེ་ཝ, ནཱ་པི ཀུ་ས་ལ་པ་ཀྑེ ཙོ་པ་ནཾ ཨ་པྤ་ཏྟཾ ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ སི་དྡྷོ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི.
ཨ་ཐ ཝཱ ཏནྟི ཏཾ ཚ་ཕ་སྶ་དྭཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཾ མ་ནོ་ཀ་མྨ་ནྟི ས་བྦཾ མ་ན་སཱ་པི ནི་པྥ་ཛྫ་མཱ་ནཾ ཀ་མྨཾ མ་ནོ་ཀ་མྨ་ནྟི ཙོ་ད་ཀཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝ་ད་ཏི, ན པུ་བྦེ ད་སྶི་ཏ་མ་ནོ་ཀ་མྨ་ནྟི. ཡོ ཧི པ་ར་སྶ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ‘‘མ་ན་སཱ ནི་པྥ་ཏྟི་ཏོ ས་བྦེ་ན མ་ནོ་ཀ་མྨེ་ནེ་ཝ བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ན ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨེ་ནཱ’’ཏི, ཏཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཏྟ་ཡ་ནི་ཡ་མཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཨི་ད་མཱ་ར་དྡྷཾ ‘‘ཏཾ ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་དྭཱ་རེ་སུ ཙོ་པ་ནཾ པ་ཏྟ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཨེ་ཏྠ ཙ ས་ངྐ་རཱ་བྷཱ་ཝོ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཀ་མྨ་ནྟི ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ཀ་མྨ་ས་དྡ་མ་ཏྟེ་ན ས་མྦ་ནྡྷཾ ཀ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟོ ཀ་མྨ་པྤ་བྷེ་དོ ཡ་ཐཱ ཧོ་ཏི, ཏཾ པ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ས་ངྐ་རོ ཙ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡོ་ཝ. ཡཾ པ་ན ཝ་ད་ནྟི ‘‘ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨ་ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ད་ཡོ ཡ་དཱ ཙེ་ཏ་ནཱ་པ་ཀྑི་ཀཱ ཧོ་ནྟི, ཏ་དཱ ཏཱ་ནི མ་ནོ་ཀ་མྨཱ་ནི ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཱ་ནི ཧོ་ནྟཱི’’ཏི, ཏ་ཉྩ ན, ཙེ་ཏ་ནཱ་པ་ཀྑི་ཀཱ་ནཾ མ་ནོ་ཀ་མྨ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝཱ. ཨ་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀ་ཏྟེ ཙ མ་ནོ་ཀ་མྨ་ཏཱ སུ་ཊྛུ་ཏ་རཾ ན་ཏྠི. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ ‘‘ཨ་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀཱ ཝཱ’’ཏི. ཏ་སྨཱ མ་ནོ་ཀ་མྨ་སྶ ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨ་ཏཱ ན ཝ་ཏྟ་བྦཱ. ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དི་ཀི་རི་ཡཱ་ཀཱ་རི་ཀཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ད་ཡོ མ་ནོ་ཀ་མྨཾ, ན པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དི་ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་ཀི་རི་ཡཱ་ཀཱ་རི་ཀཱ་ཡཱ་ཏི བྷི་ཡྻོ་པི ཏེ་སཾ མ་ནོ་ཀ་མྨ་ཏཱ་ཏི ན ཏེ་སཾ མ་ནོ་ཀ་མྨཱ་ནཾ ས་ཏཾ ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨ་ཏཱ ཝ་ཏྟ་བྦཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཀ་མྨཱ་ནཾ དྭཱ་རེ་སུ དྭཱ་རཱ་ན་ཉྩ ཀ་མྨེ་སུ ཨ་ནི་ཡ་ཏ་ཏྟཱ དྭཱ་ར་ནི་བ་ནྡྷ་ནཾ ན ཀ་ཏཾ. ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཀ་ཏེ་པི ཙ དྭཱ་ར་ནི་བ་ནྡྷ་ནེ ཡེ་སཾ དྭཱ་རཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨི་དཾ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏེ་སཾ ཏཾ་ཏཾ་དྭཱ་ར་ཀ་མྨ་པ་ཐཱ་ན་ཉྩ ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཡ་ཐཱ་བྷ་ཊྛ་པཱ་ལི༹་ཡཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཡ ཙ དཱི་པ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཏ་ཏྠ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཙི་ཏྟཾ ཏི་ཝི་དྷ་ཀ་མྨ་དྭཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱིཏི ཨི་དཾ མ་ནོ་ཀ་མྨ་དྭཱ་ར་བྷཱུ་ཏ་སྶ ཏེ་ན ས་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པྤ་ཏྟིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་ཐཱ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ཙི་ཏྟཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻ་ནྟི ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨེ་ཝ་མི་དྷཱ་པཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཙོ་པ་ན་དྭ་ཡ་ར་ཧི་ཏ་སྶ མ་ནོ་པ་བ་ནྡྷ་སྶ མ་ནོ་ཀ་མྨ་དྭཱ་ར་བྷཱ་ཝེ པ་ན ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ ན་ཏྠི.
ཀ་མྨ་པ་ཐ་སཾ་ས་ནྡ་ན་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
དྭཱ་ར་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨ་ཡཾ ཡོ་ཛ་ནཱཏི ‘‘རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཝཱ…པེ… དྷ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཝཱ’’ཏི ཨེ་ཏེ་ན ས་ཧ ‘‘ཡཾ ཡཾ ཝཱ པ་ནཱ’’ཏི ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཡཾ ས་མྦ་ནྡྷོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀོ པ་ནཱ་ཡཾ ས་མྦ་ནྡྷོ་ཏི? ཡེ་ན ཝ་ཙ་ནཱ་ནི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ས་མྦ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི, ཏཾ པུ་བྦཱ་པ་ར་ཝ་ཙ་ནེ པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨི་དྷ ཙ ས་བྦཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ་དི་ད་སྶ་ནཾ ‘‘རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཝཱ…པེ… དྷ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཝཱ’’ཏི ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ན་ནྟ་རཾ ‘‘ཡཾ ཡཾ ཝཱ པ་ནཱ’’ཏི ཨེ་ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནེ པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཡོ་ཛ་ནཱ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཏ་ཏྠ ‘‘རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཝཱ…པེ… དྷ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཝཱ ཨཱ་ར་བྦྷཱ’’ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན ཨཱ་པ་ནྣཾ དོ་སཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཏ་ནྣི་ཝ་ཏྟ་ན་ཝ་སེ་ན ‘‘ཡཾ ཡཾ ཝཱ པ་ནཱ’’ཏི ཨེ་ཏ་སྶ པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཧེ་ཊྛཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. དུ་ཏི་ཡེ ཨ་ཏྠ་ཝི་ཀ་པྤེ ‘‘ཡཾ ཡཾ ཝཱ་པ་ནཱ’’ཏི ཨེ་ཏེ་ན ཨ་པྤ་དྷཱ་ན་མྤི རཱུ་པཱ་དིཾ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ཏི. ན ཧི པ་དྷཱ་ན་སྶ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱ་ཝོ ཨ་ཏྠཱི་ཏི. ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནཱཏི ས་བྦཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ་དི་ན་ཡེ་ན. ‘‘ཧེ་ཊྛཱ ག་ཧི་ཏ་མེ་ཝ ག་ཧི་ཏ་ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནེ པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘རཱུ་པཾ ཝཱ…པེ… ཨི་དཾ ཝཱ ཨི་དཾ ཝཱ ཨཱ་ར་བྦྷཱ’ཏི ཀ་ཐེ་ཏུཾ ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨི་དཾ ཝཱ ཨི་དཾ ཝཱཏི ཨེ་ཏཾ ས་བྦཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ་དིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཀ་ཐི་ཏ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
དྷ་མྨུ་དྡེ་ས་ཝཱ་ར་ཀ་ཐཱ
ཕ་སྶ་པ་ཉྩ་མ་ཀ་རཱ་སི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ནནྟི རེ་ཝ་ཏཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ. ན པ་ནེ་ཏཾ སཱ་ར་ཏོ ད་ཊྛ་བྦཾ. ན ཧི ཕ་སྶཱ་དཱི་ནཾ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ་དི་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཨི་ད་མཱ་ར་དྡྷཾ, ཀི་ནྟུ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཕ་སྶཱ་དི་ས་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠ་ནྟི.
ཙི་ཏྟ་སྶ པ་ཋ་མཱ་བྷི་ནི་པཱ་ཏ་ཏྟཱཏི ས་བྦེ ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ ཙི་ཏྟཱ་ཡ་ཏྟཱ ཙི་ཏྟ་ཀི་རི་ཡཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཙྩ་ནྟཱི་ཏི ཕ་སྶོ ‘‘ཙི་ཏྟ་སྶ པ་ཋ་མཱ་བྷི་ནི་པཱ་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཀཱ་མཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཕ་སྶོ པུ་གྒ་ལོ ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀ་རཱ་སི ཝཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་ན ཕུ་ཊྛོ ཕ་སྶ་ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་ཡ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཏཾ་ས་མ་ཀཱ་ལ་མེ་ཝ ཝེ་དེ་ཏི, ཕ་སྶོ པ་ན ཨོ་བྷཱ་ས་སྶ པ་དཱི་པོ ཝི་ཡ ཝེ་ད་ནཱ་དཱི་ནཾ པ་ཙྩ་ཡ་ཝི་སེ་སོ ཧོ་ཏཱི་ཏི པུ་རི་མ་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཝུ་ཏྟོ. གོ་པཱ་ན་སཱི་ནཾ ཨུ་པ་རི ཏི་རི་ཡཾ ཋ་པི་ཏ་ཀ་ཊྛཾ པ་ཀྑ་པཱ་སོ. ཀ་ཊྛ་དྭ་ཡཱ་དི ཝི་ཡ ཨེ་ཀ་དེ་སེ་ན ཨེ་ཀ་པ་སྶེ་ན ཨ་ན་ལླཱི་ཡ་མཱ་ནོ་པི རཱུ་པེ་ན ས་ཧ ཕ་སྶ་སྶ སཱ་མ་ཉྙཾ ཨ་ན་ལླཱི་ཡ་མཱ་ནཾ ས་ངྒྷ་ཊྚ་ན་མེ་ཝ, ན ཝི་ས་ཡ་བྷཱ་ཝོ, ས་ངྒྷ་ཊྚ་ན་ཉྩ ཕ་སྶ་སྶ ཙི་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནཾ ས་ནྣི་པ་ཏ་ན་བྷཱ་ཝོ ཨེ་ཝ. ཝ་ཏྠཱ་ར་མྨ་ཎ་ས་ནྣི་པཱ་ཏེ་ན ས་མྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ས་ངྒྷ་ཊྚ་ན་ས་མྤ་ཏྟི་ཀོ ཕ་སྶོ. པཱ་ཎི་དྭ་ཡ་སྶ ས་ནྣི་པཱ་ཏོ ཝི་ཡ ཙི་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎ་ས་ནྣི་པཱ་ཏོ ཕ་སྶོ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཀི་ཙྩ་ཊྛེ་ནེ་ཝ ར་སེ་ན ས་ངྒྷ་ཊྚ་ན་ར་སོ. ཏ་ཐཱ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཧི ཏ་སྶ ཕ་སྶ་སྶ ས་ངྒྷ་ཊྚ་ན་ཀི་ཙྩ་ནྟི. ཡ་ཐཱ ཧི པཱ་ཎི་ཡཱ པཱ་ཎི་མྷི ས་ངྒྷ་ཊྚ་ནཾ ཏ་བྦི་སེ་ས་བྷཱུ་ཏཱ རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ, ཨེ་ཝཾ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ས་ངྒྷ་ཊྚ་ནཾ ཏ་བྦི་སེ་ས་བྷཱུ་ཏོ ཨེ་ཀོ ཙེ་ཏ་སི་ཀ་དྷ་མྨོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཙི་ཏྟེ་ཡེ་ཝཱཏི ཨེ་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སི་ཀ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཾ ཝ་ཏྠཱ་ར་མྨ་ཎེ་ཧི ཨ་སཾ་ས་ཊྛཾ ས་ངྒྷ་ཊྚ་ནཾ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ད་སྶེ་ཏི, ན པ་ན ཝ་ཏྠུ་ནི་སྶ་ཡ་ཏཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི. ཏ་སྶ ཕ་སྶ་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏོ ཏ་ད་ནུ་རཱུ་པོ ས་མ་ནྣཱ་ཧཱ་རོ ཏ་ཛྫཱ་ས་མ་ནྣཱ་ཧཱ་རོ. ཨི་ནྡྲི་ཡ་སྶ ཏ་ད་བྷི་མུ་ཁ་བྷཱ་ཝོ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་ཡ ཙ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎཾ ཝི་ས་ཡ་སྶ པ་རི་ཀྑ་ཏ་ཏཱ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ཏ་ཏཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཝི་ས་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱ་ཡ་མེ་ཝ ལ་བྦྷ་ཏི ཨ་སྶཱ་ད་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཝི་སྶ་ཝི་ཏཱ་ཡཱཏི ཨ་ར་ཧ་ཏཱ་ཡ. ཨ་ནེ་ཀ་ཏྠ་ཏྟཱ ཧི དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྠོ ཝི་པུ་བྦོ སུ་ས་དྡོ. ཝི་སྶ་ཝཾ ཝཱ ས་ཛ་ནཾ ཝ་སི་ཏཱ ཀཱ་མ་ཀཱ་རི་ཏཱ ཝི་སྶ་ཝི་ཏཱ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ར་སེ་ཀ་དེ་ས་མེ་ཝ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟཱིཏི ཨི་དཾ ཕུ་ས་ནཱ་དི་ཀི་ཙྩཾ ཨེ་ཀ་དེ་སཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ན་མི་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཝེ་ད་ཡི་ཏ་ས་བྷཱ་ཝོ ཨེ་ཝ ཧི ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ན་ནྟི. ཕུ་ས་ནཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན ཝཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཨེ་ཀ་དེ་སཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ནཾ, ཝེ་ད་ཡི་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན ག་ཧ་ཎཾ ཡ་ཐཱ་ཀཱ་མཾ ས་བྦཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ནཾ. ཨེ་ཝཾ ས་བྷཱ་ཝཱ་ནེ་ཝ ཏཱ་ནི ག་ཧ་ཎཱ་ནཱི་ཏི ན ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཝི་ཡ ཕ་སྶཱ་དཱི་ན་མྤི ཡ་ཐཱ་ས་ཀ་ཀི་ཙྩ་ཀ་ར་ཎེ་ན སཱ་མི་བྷཱ་ཝཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ནཾ ཙོ་དེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཡཾ ཨི་དྷཱཏི ཨེ་ཏེ་ན པ་ཉྩ་སུ ཝེ་ད་ནཱ་སུ ཨི་མ་སྨིཾ ཙི་ཏྟེ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ སོ་མ་ན་སྶ་ཝེ་ད་ནཾ ཝ་ད་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨ་སོ་མ་ན་སྶ་ཝེ་ད་ནཾ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏཱ་ཡ སོ་མ་ན་སྶ་ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ས་མཱ་ནཱ ཨི་ཊྛཱ་ཀཱ་ར་ས་མྦྷོ་ག་ར་ས་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ནི་མི་ཏྟེ་ན པུ་ན་ས་ཉྫཱ་ན་ན་ཀི་ཙྩཱ པ་ཙྩཱ་བྷི་ཉྙཱ་ཎ་ར་སཱ. པུ་ན་ས་ཉྫཱ་ན་ན་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ པུ་ན་ས་ཉྫཱ་ན་ན་པ་ཙྩ་ཡོ, ཏ་དེ་ཝ ནི་མི་ཏྟཾ པུ་ན…པེ… ནི་མི་ཏྟཾ, ཏ་སྶ ཀ་ར་ཎཾ པུ་ན…པེ… ཀ་ར་ཎཾ. པུ་ན་ས་ཉྫཱ་ན་ན་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏཾ ཝཱ ནི་མི་ཏྟ་ཀ་ར་ཎཾ པུ་ན…པེ… ཀ་ར་ཎཾ, ཏ་ད་སྶཱ ཀི་ཙྩ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. པུ་ན་ས་ཉྫཱ་ན་ན་པ་ཙྩ་ཡ་ནི་མི་ཏྟ་ཀ་ར་ཎཾ ནི་མི་ཏྟ་ཀཱ་རི་ཀཱ་ཡ ནི་མི་ཏྟེ་ན ས་ཉྫཱ་ན་ནྟི་ཡཱ ཙ ས་བྦཱ་ཡ ས་ཉྙཱ་ཡ ས་མཱ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཉཱ་ཎ་མེ་ཝ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ཀཱ་རི་ཀཱ ཝི་པ་རཱི་ཏ་གྒཱ་ཧི་ཀཱ ཙ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨེ་ཏེ་ནུ་པཱ་ཡེ་ན ས་མཱ་དྷི་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ཡ ཨ་ཙི་ར་ཊྛཱ་ན་ཏཱ ཙ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཱ.
ཨ་བྷི་ས་ནྡ་ཧ་ཏཱིཏི པ་བ་ནྡྷ་ཏི པ་ཝ་ཏྟེ་ཏི. ཙེ་ཏ་ནཱ་བྷཱ་ཝོ བྱཱ་པཱ་ར་བྷཱ་ཝོ. དི་གུ་ཎུ་སྶཱ་ཧཱཏི ན དི་གུ་ཎཾ ཝཱི་རི་ཡ་ཡོ་གཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཨེ་ཝ པ་ན བྱཱ་པཱ་ར་ཀི་ཙྩ་སྶ མ་ཧ་ནྟ་བྷཱ་ཝཾ དཱི་པེ་ཏི. ཨུ་སྶཱ་ཧ་ན་བྷཱ་ཝེ་ནཱཏི ཨཱ་ད་ར་བྷཱ་ཝེ་ན. སཱ ཧི ས་ཡཾ ཨཱ་ད་ར་བྷཱུ་ཏཱ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟེ ཨཱ་ད་ར་ཡ་ཏཱི་ཏི.
ཝི་ཛཱ་ན་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ཨུ་པ་ལ་དྡྷི. ས་ནྡ་ཧ་ནཾ ཙི་ཏྟ་ནྟ་ར་སྶ ཨ་ནུ་པྤ་བ་ནྡྷ་ནཾ. ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཧི དི་ཊྛནྟི ཙ་ཀྑུ་ནཱ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཡ་ཐཱ ‘‘དི་ཊྛཾ སུ་ཏཾ མུ་ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཏ’’ནྟི ད་ཊྛ་བྦཱ་དི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨེ་ཝ་མི་དྷཱ་པི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཧཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཙ་ཀྑུ་ནཱ…པེ… མ་ན་སཱ དྭཱ་རེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན་ག་ར་གུ་ཏྟི་ཀ་སྶ ཝི་ཡ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་མ་ཏྟཾ ཨུ་པ་དྷཱ་ར་ཎ་མ་ཏྟཾ ཨུ་པ་ལ་དྡྷི་མ་ཏྟཾ ཀི་ཙྩཾ, ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ན་པ་ཙྩཱ་བྷི་ཉྙཱ་ཎཱ་དི པ་ན ཀི་ཙྩཾ པ་ཉྙཱ་ས་ཉྙཱ་དཱི་ན་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. པུ་རི་མ་ནི་དྡི་ཊྛནྟི ས་མ་ཡ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནེ ནི་དྡི་ཊྛཾ. བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ཝི་ཡ ན ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཀི་ནྟུ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཙི་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨེ་ཏཾ ཧོ་ཏི-ས་དྡ་སྶ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི-ས་དྡ་སྶ ཙ ས་མཱ་ན་ཏྠ་ཏྟེ ས་ཏི ཡུ་ཛྫེ་ཡྻ, ཏ་ད་ཏྠ་ཏྟེ ཙ ཏ་ཏྠ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ན ཝུ་ཙྩེ་ཡྻ. ན ཧི ཡུ་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཝ་ཏྟུཾ. ཙི་ཏྟ་སྶ ཙ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཏཱ ས་མ་ཡ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནེ ཝུ་ཏྟཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཀིཾ ཏ་སྶ པུ་ན ཨུ་པྤ་ཏྟི་ད་སྶ་ནེ་ན. ཡེ་ན ཙ ས་མ་ཡ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ ཀ་ཏཾ, ཏ་སྶ ནི་དྡེ་སོ ན ན ས་ཀྐཱ ཀཱ་ཏུ་ནྟི ཀིཾ ཏཾ ནི་དྡེ་ས་ཏྠཾ ཨུ་དྡེ་སེ་ན དུ་ཏི་ཡེ་ན, ནི་དྡེ་སེ་ནེ་ཝ ཙ ཕ་སྶཱ་དཱི་ཧི ཙ ཨ་ཉྙ་ཏྟཾ ཙི་ཏྟ་སྶ སི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཀིཾ ཏ་ད་ཏྠེ་ན པུ་ན ཝ་ཙ་ནེ་ན, ཨ་ཉྙ་པྤ་ཡོ་ཛ་ན་ཏྟཱ པ་ན པུ་རི་མ་སྶ ཙི་ཏྟ་ཝ་ཙ་ན་སྶ པ་ཙྪི་མཾ ཝུ་ཏྟཾ. པུ་རི་མ་ཉྷི ས་མ་ཡ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ, ན ཝ་ཝ་ཏྠི་ཏ་ས་མ་ཡེ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་དྷ་མྨ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ, ཨི་ཏ་ར་ཉྩ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་དྷ་མྨ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ, ན ས་མ་ཡ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་ཏྠཾ, ན ཙ ཨ་ཉྙ་ད་ཏྠཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ད་ཏྠཾ ཝ་ད་ཏི, ན ཙ ལེ་སེ་ན ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཀ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཀཱ་རུ་ཎི་ཀོ ཨ་ཏྠཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ན ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི.
ཕ་སྶ་པ་ཉྩ་མ་ཀ་རཱ་སི་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཛྷཱ་ན་ངྒ་རཱ་སི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཏཱིཏི དྷ་མྨ་ཏོ ཨ་ཉྙ་སྶ ཀ་ཏྟུ་ནི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏྠཾ དྷ་མྨ་མེ་ཝ ཀ་ཏྟཱ་རཾ ནི་དྡི་ས་ཏི. ཏ་སྶ པ་ན ཝ་ས་ཝ་ཏྟི་བྷཱ་ཝ་ནི་ཝཱ་ར་ཎ་ཏྠཾ ‘‘ཝི་ཏ་ཀྐ་ནཾ ཝཱ’’ཏི བྷཱ་ཝ་ནི་དྡེ་སོ. རཱུ་པཾ རཱུ་པ་ནྟི པ་ཐ་ཝཱི པ་ཐ་ཝཱི་ཏི ཝཱ ཨཱ་ཀོ་ཊེ་ནྟོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཀོ་ཊ་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ. ཨཱ་དི་ཏོ, ཨ་བྷི་མུ་ཁཾ ཝཱ ཧ་ན་ནཾ ཨཱ་ཧ་ན་ནཾ, པ་རི་ཏོ, པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཝཱ ཨཱ་ཧ་ན་ནཾ པ་རི་ཡཱ་ཧ་ན་ནཾ. ཝི་ཙཱ་ར་ཏོ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་ཊྛེ་ན ཝི་ཙཱ་ར་སྶེ་ཝ པུ་བྦ་ངྒ་མ་ཊྛེ་ན ཨ་ནུ་ར་ཝ་ཏོ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀོ ཏ་སྶ ཙ པུ་བྦ་ངྒ་མོ གྷ་ཎྚཱ་བྷི་གྷཱ་ཏོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི ཝི་ཏ་ཀྐོ. སོ ཡ་ཐཱ གྷ་ཎྚཱ་བྷི་གྷཱ་ཏོ པ་ཋ་མཱ་བྷི་ནི་པཱ་ཏོ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་བྷི་མུ་ཁ་ནི་རོ་པ་ན་ཊྛེ་ན པ་ཋ་མཱ་བྷི་ནི་པཱ་ཏོ ཧོ་ཏི. ཝི་པྥཱ་ར་ཝཱཏི ཝི་ཙ་ལ་ན་ཡུ་ཏྟོ. ཨ་ནུ་པྤ་བ་ནྡྷེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཡནྟི ཨུ་པ་ཙཱ་རེ ཝཱ ཨ་པྤ་ནཱ་ཡཾ ཝཱ ས་ནྟཱ་ནེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ. ཏ་ཏྠ ཧི ཝི་ཏ་ཀྐོ ནི་ཙྩ་ལོ ཧུ་ཏྭཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨ་ནུ་པ་ཝི་སི་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. མ་ཎྜ་ལནྟི ཁ་ལ་མ་ཎྜ་ལཾ.
པི་ཎ་ཡ་ཏཱིཏི ཏ་པྤེ་ཏི, ཝ་ཌྜྷེ་ཏི ཝཱ. ཕ་ར་ཎ་ར་སཱཏི པ་ཎཱི་ཏ་རཱུ་པེ་ཧི ཀཱ་ཡ་སྶ བྱཱ་པ་ན་ར་སཱ. ཨུ་ད་གྒ་བྷཱ་ཝོ ཨོ་ད་གྱཾ. ཁུ་དྡི་ཀཱ ལ་ཧུཾ ལོ་མ་ཧཾ་ས་ན་མ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ བྷི་ནྣཱ ན པུ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཁ་ཎི་ཀཱ བ་ཧུ་ལཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཨུ་བྦེ་ག་ཏོ ཕ་ར་ཎཱ ནི་ཙྩ་ལ་ཏྟཱ ཙི་ར་ཊྛི་ཏི་ཀ་ཏྟཱ ཙ པ་ཎཱི་ཏ་ཏ་རཱ. པ་སྶ་དྡྷི་ཡཱ ནི་མི་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན ག་བྦྷཾ ག་ཎྷ་ནྟཱི. ཨ་པྤ་ནཱ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ཝ པཱི་ཏི ཨ་པྤ་ནཱ་ས་མཱ་དྷི་པཱུ་རི་ཀཱཏི ཀ་ཏྭཱ སཱ ཋ་པི་ཏཱ. ཨི་ཏ་རཱ དྭེ ཁ་ཎི་ཀོ་པ་ཙཱ་ར་ས་མཱ་དྷི་པཱུ་རི་ཀཱ པཱི་ཏཱི.
ས་མཱ་དྷི་ཙི་ཏྟེ་ནཱཏི ས་མཱ་དྷི་ས་ཧི་ཏ་ཙི་ཏྟེ་ན. ཨ་ཝི་སཱ་རོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨེ་ཝ ཨ་ཝི་ས་ར་ཎ་ས་བྷཱ་ཝོ. ཨ་ཝི་ཀྑེ་པོ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ཝི་ཀྑི་ཏྟ་ཏཱ. ཡེ་ན ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཨ་ཝི་ཀྑི་ཏྟཱ ཧོ་ནྟི, སོ དྷ་མྨོ ཨ་ཝི་ཀྑེ་པོ་ཏི. ཝི་སེ་ས་ཏོཏི ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན. སུ་ཁ་ཝི་ར་ཧི་ཏོ་པི ཧི ཨ་ཏྠི ས་མཱ་དྷཱི་ཏི. པ་དཱི་པ་ནི་ད་སྶ་ནེ་ན ས་ནྟཱ་ན་ཊྛི་ཏི་བྷཱ་ཝཾ ས་མཱ་དྷི་སྶ ད་སྶེ་ཏི.
ཛྷཱ་ན་ངྒ་རཱ་སི་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨི་ནྡྲི་ཡ་རཱ་སི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ས་དྡ་ཧ་ནྟི ཨེ་ཏཱ་ཡཱཏི ས་དྡ་ཧ་ན་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཏ་ཏྠ ཨཱ་དྷི་པ་ཙྩ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་དྡྷཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཡ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏ་སྶཱ ཧི དྷ་མྨཱ་ནཾ ཏ་ཐཱ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ ས་ཏི ‘‘པུ་གྒ་ལོ ས་དྡ་ཧ་ཏཱི’’ཏི ཝོ་ཧཱ་རོ ཧོ་ཏི. པ་སཱ་ད་ནཱི་ཡ་ཊྛཱ་ནེ་སུ པ་སཱ་ད་སྶ པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཨ་སྶ་དྡྷི་ཡཾ མི་ཙྪཱ་དྷི་མོ་ཀྑོ ཙ. པ་སཱ་ད་བྷཱུ་ཏོ ནི་ཙྪ་ཡོ ཝ་ཏྠུ་ག་ཏོ ཨ་དྷི་མོ་ཀྑ་ལ་ཀྑ་ཎཾ, ན ཡེ་ཝཱ་པ་ན་ཀཱ་དྷི་མོ་ཀྑོ་ཏི. ཨི་ནྡ་ཊྛཾ ཀཱ་རེ་ཏཱིཏི ‘‘མཾ ཨ་ནྟ་རེ་ན ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་ནཾ ན་ཏྠི, མ་ཡཱ ས་དྡ་ཧ་ཐཱ’’ཏི ཝི་ཡ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟེ་ཏི ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨེ. ཨེ་ཝཾ སེ་སེ་སུ་པི. པ་ཀྑ་ནྡ་ནནྟི སཾ་སཱི་ད་ནཾ. པ་ངྐོ ཀ་དྡ་མ་ཏོ གྷ་ནཱི་བྷཱུ་ཏོ ཧོ་ཏི. པ་ཎ་ཀཾ པི་ཙྪི་ལཾ ཨུ་ད་ཀ་མ་ལཾ. པཱི་ཏཾ ཨུ་ད་ཀཾ. ཨོ་ཀ་པྤ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱཏི ཨ་ནུ་པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་མེ་ཏ་ནྟི ཀ་པྤ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ. ཨ་ཀ་ལུ་ས་བྷཱ་ཝོ ཨ་ཀཱ་ལུ་སི་ཡཾ, ཨ་ནཱ་ཝི་ལ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. བུ་དྡྷཱ་དི་ཝ་ཏྠཱུ་ནི ས་དྡྷེ་ཡྻཱ་ནི. ས་པྤུ་རི་སཱུ་པ་སེ་ཝ་ན་ས་དྡྷ་མྨ་ས་ཝ་ན་ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་དྷ་མྨཱ་ནུ་དྷ་མྨ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡོ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཡ་ངྒཱ་ནི. ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨཱ་དཱ་ནེ ཧ་ཏྠོ ཝི་ཡ, ས་བྦ་ས་མྤ་ཏྟི་ནི་པྥཱ་ད་ནེ ཝི་ཏྟཾ ཝི་ཡ, ཨ་མ་ཏ་ཀ་སི་ཕ་ལ་ཕ་ལ་ནེ བཱི་ཛཾ ཝི་ཡ ད་ཊྛ་བྦཱ.
ཝཱི་ར་བྷཱ་ཝོཏི ཡེ་ན ཝཱི་རོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, སོ དྷ་མྨོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ནུ་བ་ལ་པྤ་དཱ་ནཾ པ་གྒ་ཧོ. མ་གྒོ ག་ནྟ་བྦོ ཧོ་ཏི, མ་གྒོ ག་ཏོ, ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྟ་བྦཾ, ཀ་མྨཾ ཀ་ཏཾ, ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀོ ཨཱ་བཱ་དྷོ ཨུ་པྤ་ནྣོ, གི་ལཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛི་ཏོ ཧོ་ཏི ཨ་ཙི་ར་ཝུ་ཊྛི་ཏོ གེ་ལ་ཉྙཱ, གཱ་མཾ ཝཱ ནི་ག་མཾ ཝཱ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟོ ན ལ་བྷ་ཏི ལཱུ་ཁ་སྶ ཝཱ པ་ཎཱི་ཏ་སྶ ཝཱ བྷོ་ཛ་ན་སྶ ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠཾ པཱ་རི་པཱུ་རིཾ, ལ་བྷ་ཏི…པེ… པཱ་རི་པཱུ་རི་ནྟི ཨེ་ཏཱ་ནི ཨ་ནུ་རཱུ་པ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་ས་ཧི་ཏཱ་ནི ཨ་ཊྛ ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་མྦྷ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི ཏཾ་མཱུ་ལ་ཀཱ་ནི ཝཱ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་ནི.
ཙི་ར་ཀ་ཏཱ་དི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ ཋཱ་ནཾ, ཨ་ནི་སྶ་ཛྫ་ནཾ ཝཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ. ཨུ་ད་ཀེ ཨ་ལཱ་བུ ཝི་ཡ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ པི་ལ་ཝི་ཏྭཱ ག་ནྟུཾ ཨ་པྤ་དཱ་ནཾ པཱ་སཱ་ཎ་སྶ ཝི་ཡ ནི་ཙྩ་ལ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ཋ་པ་ནཾ སཱ་ར་ཎཾ ཨ་ས་མྨུ་ཊྛ་ཏཱ་ཀ་ར་ཎཾ ཨ་པི་ལཱ་པ་ནཾ. ཨ་པི་ལཱ་པེ ཀ་རོ་ཏི ཨ་པི་ལཱ་པེ་ཏི. ག་ཏི་ཡོཏི ནི་པྥ་ཏྟི་ཡོ ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཕ་ལ་ཏོ ཙ. ཨ་པ་རོ ན་ཡོཏི ར་སཱ་དི་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ས་མྨོ་ས་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀཾ ཀི་ཙྩཾ ཨ་ས་མྨོ་སོ, ན ས་མྨོ་སཱ་བྷཱ་ཝ་མ་ཏྟཾ. ས་ཏི་ཡཱ ཝ་ཏྠུ་བྷཱུ་ཏཱ ཀཱ་ཡཱ་ད་ཡོ ཀཱ་ཡཱ་དི་ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ, ས་ཏི་ཡོ་ཡེ་ཝ ཝཱ པུ་རི་མཱ པ་ཙྪི་མཱ་ནཾ པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ.
ཝི་ཀྑེ་པ་སྶ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་སྶ. པ་ཉྙཱ་པེ་ཏཱིཏི པ་ཀཱ་རེ་ཧི ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏི. ཨེ་ཀཱ་ལོ་ཀཱ ཧོ་ཏཱིཏི ཝི་པ་སྶ་ནུ་པ་ཀྐི་ལེ་སོ་བྷཱ་སཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ. མ་ན་ཏེ ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཝཱ མ་ནོ, ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ‘‘མ་ན་ཉྩ པ་ཊི་ཙྩ དྷ་མྨེ ཙཱ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༢༠༤, ༤༠༠; ༣.༤༢༡, ༤༢༥) ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན མ་ནོ ཝུ་ཏྟོ. ས་བྦོ ཧི མ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ན་ནྟ་ར་སྶ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི. ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཏཱིཏི པ་རི་ཙྪི་ནྣོ་པ་ལ་དྡྷི་ཝ་སེ་ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ན ས་ཉྙཱ་པ་ཉྙཱ ཝི་ཡ ས་ཉྫཱ་ན་ན་པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཝ་སེ་ན.
པཱི་ཏི་སོ་མ་ན་སྶ་ས་མྤ་ཡོ་ག་ཏོཏི ཝུ་ཏྟེ ཡེ་ན ཡོ་གཱ སུ་མ་ནོ ཧོ་ཏི, ཏཾ སོ་མ་ན་སྶ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི པཱི་ཏི་ཡཱ ཙ སོ་མ་ན་སྶ་བྷཱ་ཝོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཝི་ནཱ་པི ཀཱ་ཡེ་ན ཝ་ཏྠུ་ནཱ སཱ་ཏ་ཝེ་ད་ནཱ་ས་མྤ་ཡོ་ག་ཏོ་ཏི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝ་ཉྩ ནི་པྤཱི་ཏི་ཀཾ སོ་མ་ན་སྶ་ཉྩ ས་ངྒ་ཧི་ཏཾ ཧོ་ཏི, པཱི་ཏི་ཨུ་པ་ལ་ཀྑི་ཏཾ ཝཱ སོ་མ་ན་སྶཾ ས་པྤཱི་ཏི་ཀཾ ནི་པྤཱི་ཏི་ཀ་ཉྩ སོ་མ་ན་སྶ་ནྟི ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ.
པ་ཝ་ཏྟ་ས་ནྟ་ཏཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻནྟི པ་ཝ་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ ས་ནྟ་ཏི་ཡཱ ཨ་དྷི་པ་ཏི་བྷཱུ་ཏཾ. ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་སྶ ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཀྑ་ཎེ ཨ་ནུ་པཱ་ལེ་ནྟ་སྶ ཨ་ན་ནྟ་ར་ཉྩ སཱ་ནུ་པཱ་ལ་ནཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏ་སྶ ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཾ ཙི་ར་ཊྛི་ཏི་ཀཾ ཧོ་ཏི, ཏཾ་ཏཾ་ཀ་མྨ་ཝི་སེ་སེ་ན ཝི་སེ་ས་ཡུ་ཏྟཾ ཡཱ་ཝ ཙུ་ཏི ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ཝཱ ཡཱ་ཝ པ་རི་ནི་བྦཱ་ནཾ ཨ་ཝི་ཙྪི་ནྣཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི ཛཱི་ཝ་མཱ་ན་ཏཱ་ཝི་སེ་ས་ཡུ་ཏྟ་ཉྩཱ་ཏི རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ས་མཱ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ་དིཾ ཝ་ཏྟུཾ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨ་ཝི་ནི་བྷུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་ན’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཨ་ནུ་པཱ་ལེ་ཏ་བྦཱ་ནཾ ཨ་ཏྠི་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ. ཨ་ས་ཏི ཧི ཨ་ནུ་པཱ་ལེ་ཏ་བྦེ ཨུ་པྤ་ལཱ་དི་མྷི ཀིཾ ཨུ་ད་ཀཾ ཨ་ནུ་པཱ་ལེ་ཡྻཱ་ཏི. ཏ་སྶ ཏ་སྶཱཏི ཨ་ནུ་པཱ་ལ་ནཱ་དི་ཀ་སྶ. སཱ་དྷ་ན་ཏོཏི སཱ་དྷ་ནེ་ན. ཏཾ་སཱ་དྷ་ན་ཉྩ ཛཱི་ཝ་མཱ་ན་ཝི་སེ་ས་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ.
ཨི་ནྡྲི་ཡ་རཱ་སི་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
མ་གྒ་ངྒ་རཱ་སི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ས་མྨཱཏི ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན. པ་ས་ཏྠ་ཏཱ ཙ ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ད་ཊྛ་བྦཱ.
བ་ལ་རཱ་སི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨ་སྶ་དྡྷི་ཡེཏི ཨ་སྶ་དྡྷི་ཡ་ཀཱ་ར་ཎཱ. ཨུ་བྷ་ཡ་པ་ད་ཝ་སེ་ནཱཏི ས་དྡྷཱ་པ་དཾ བ་ལ་པ་ད་ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་པ་ད་དྭ་ཡ་ཝ་སེ་ན. ནི་ཡ་ཀ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ཨེ་ཏི་སྶཱ་ཏི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ. ག་རུ་ནཱ ཀི་སྨི་ཉྩི ཝུ་ཏྟེ གཱ་ར་ཝ་ཝ་སེ་ན པ་ཏི་སྶ་ཝ་ནཾ པ་ཏི་སྶ་ཝོ, ས་ཧ པ་ཏི་སྶ་ཝེ་ན ས་པྤ་ཏི་སྶ་ཝཾ, པ་ཏི་སྶ་ཝ་བྷཱུ་ཏཾ ཏཾ་ས་བྷཱ་ག་ཉྩ ཡཾ་ཀི་ཉྩི གཱ་ར་ཝ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཛཱ་ཏིཨཱ་དི་མ་ཧ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ ཙ ཧི་རཱི ཏ་ཏྠ གཱ་ར་ཝ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ‘‘ས་པྤ་ཏི་སྶ་ཝ་ལ་ཀྑ་ཎཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཝ་ཛྫཾ བྷཱ་ཡ་ཏི ཏ་ཉྩ བྷ་ཡ་ཏོ པ་སྶ་ཏཱི་ཏི ཝ་ཛྫ་བྷཱི་རུ་ཀ་བྷ་ཡ་ད་སྶཱ་ཝཱི. ཨེ་ཝཾ་ས་བྷཱ་ཝཾ ཨོ་ཏྟ་པྤཾ. ཧི་རཱི པཱ་པ་དྷ་མྨེ གཱུ་ཐཾ ཝི་ཡ པ་སྶ་ཏི, ཨོ་ཏྟ་པྤཾ ཨུ་ཎྷཾ ཝི་ཡ. དཱ་ཡ་ཛྫཾ ན་ཝ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨཱ་དི. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དི་ཏཱ ཙ ཧི་རཱི་ཨོ་ཏྟ་པྤཱ་ནཾ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ པཱ་ཀ་ཊ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཏྟཱ, ན པ་ན ཏེ་སཾ ཀ་དཱ་ཙི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཝི་པྤ་ཡོ་གཱ. ན ཧི ལ་ཛྫ་ནཾ ནི་བྦྷ་ཡཾ པཱ་པ་བྷ་ཡཾ ཝཱ ཨ་ལ་ཛྫ་ནཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི.
མཱུ་ལ་རཱ་སི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨ་གེ་དྷོ ཨ་ན་བྷི་ཛ྄ཛྷ་ནཾ ཨ་ན་བྷི་ཀ་ངྑ་ནཾ. ཨ་ན་ལླཱི་ནོ བྷཱ་ཝོ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཨ་ན་ལླཱི་ན་བྷཱ་ཝོ, ཨེ་ཝ་ཉྷི ཨུ་པ་མཱ་ཡ ས་མེ་ཏི. ཨ་ནུ་ཀཱུ་ལ་མི་ཏྟོ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ཀོ. ཝི་ན་ཡ་ར་སོཏི ཝི་ན་ཡ་ན་ར་སོ. ཨ་དོ་སོ དུ་སྶཱི་ལྱ་མ་ལ་སྶཱཏི ཨི་དཾ དུ་སྶཱི་ལྱ་སྶ དོ་ས་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཏཾ དོ་སཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཏ་ཉྩ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡཱཏི ‘‘ཏ་ཏྠ ཛཱ་ཏཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ན་ཏི་ཝ་ཏྟ་ན་ཊྛེ་ན བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ར་ས་ཊྛེ་ན བྷཱ་ཝ་ནཱ ཏ་དུ་པ་ག་ཝཱི་རི་ཡ་ཝཱ་ཧ་ན་ཊྛེ་ན བྷཱ་ཝ་ནཱ ཨཱ་སེ་ཝ་ན་ཊྛེ་ན བྷཱ་ཝ་ནཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་སཱ་དྷ་ནཱ་ཡ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི, ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱུ་ཏཱ ཝཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ནཱ. ནི་གྒུ་ཎེ་པི གུ་ཎ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཨ་དྷི་ཀ་གྒ་ཧ་ཎཾ. ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་མྤི གུ་ཎཾ ཝི་དྡྷཾ་སེ་ཏྭཱ ག་ཧ་ཎཾ ཨཱུ་ན་གྒ་ཧ་ཎཾ. ཙ་ཏུ་ཝི་པ་ལླཱ་ས་གྒ་ཧ་ཎཾ ཝི་པ་རཱི་ཏ་གྒ་ཧ་ཎཾ.
ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ས་བྷཱ་ཝེཏི ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀོ ཨེ་ཏ་སྶ གུ་ཎོ, ཨེ་ཏྟ་ཀོ དོ་སོ’’ཏི གུ་ཎ་དོ་སཱ་ནཾ ས་བྷཱ་ཝེ ‘‘ཛ་རཱ་དྷ་མྨོ ཛཱི་ར་ཏི, ཏཾ ཀུ་ཏེ་ཏྠ ལ་བྦྷཱ མཱ ཛཱི་རཱི’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. ཨ་ལོ་བྷེ་ན ཙ ག་ཧ་ཊྛཱ་ནཾ ཁེ་ཏྟ་ཝ་ཏྠཱ་དཱི་སུ ཝི་ཝཱ་དཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨ་མོ་ཧེ་ན པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནཾ དི་ཊྛི་ག་ཏ་ཝི་ཝཱ་དཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ཝི་ནི་བ་ནྡྷཱ ཧི ག་ཧ་ཊྛཱ ག་ཧ་ཊྛེ་ཧི ཝི་ཝ་ད་ནྟི, དི་ཊྛི་རཱ་གཱ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ཝི་ནི་བ་ནྡྷཱ ས་མ་ཎཱ ས་མ་ཎེ་ཧཱི་ཏི. རཱ་ག་ཝ་སེ་ན མི་ཏྟ་ས་ནྠ་ཝོ དོ་ས་ཝ་སེ་ན ཝི་རོ་དྷོ ཙ ཏ་བྦི་སེ་སེ་ན ཨུ་པ་ག་མཱ་པ་ག་མཱ, ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཝཱ རཱུ་པཱ་དི་མྷི ཨ་ནུ་རོ་དྷ་ཝི་རོ་དྷཱ. ཨ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་སྶ པ་ཊི་གྷཱ་ནུ་ན་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ མོ་ཧེ་ན པ་ཝ་ཏྟི. སུ་ཁ་ཝི་པ་རི་ཎཱ་མེ དུ་ཀྑ་ས་མཱ་ཡོ་གེ ཙ པ་ཊི་གྷ་པ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ ཝེ་ད་ནཱ་པ་རི་གྒ་ཧོ ན སི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཨ་དོ་སཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝེ་ད་ནཱ་ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཾ སི་ཛ྄ཛྷ་ཏི. དི་བྦ་ཝི་ཧཱ་ར་སྶཱཏི ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཛྷཱ་ནཱ་ནཾ. ཨ་རི་ཡ་ཝི་ཧཱ་རོ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི. མོ་ཧེ་ན ཨ་ཝི་ཙཱ་རེ་ནྟོ ཨུ་དཱ་སཱི་ན་པ་ཀྑེ་སུ་པི ས་ཏྟ་ས་ངྑཱ་རེ་སུ ས་བྦེ་སུ ཨ་བྷི་ས་ངྒཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཨ་མཱུ་ལ༹ྷ་སྶ ཏ་ད་བྷཱ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. དུ་ཀྑ་ད་སྶ་ན་སྶ ཨཱ་ས་ནྣ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏྟཱ དོ་ས་སྶ ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑེ་ན ཨ་དོ་སེ་ན དུ་ཀྑ་ད་སྶ་ནཾ ཧོ་ཏི.
ཀ་མྨ་པ་ཐ་རཱ་སི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
སུ་ཁཱ་དཱི་ནི ཨ་ཏྟ་ནོ ན བྱཱ་པཱ་དེ་ཏི ན ཝི་ནཱ་སེ་ཏི པ་ར་སྶ ཙཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཀ་མྨ་པ་ཐ་ཏཱ་ཏཾ་ས་བྷཱ་ག་ཏཱ་ཧི ཀ་མྨ་པ་ཐ་ཝ་སེ་ན.
པ་སྶ་དྡྷཱ་དི་ཡུ་ག་ལ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ད་ར་ཐོ སཱ་ར་མྦྷོ, དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶ་པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ ཨུ་དྡྷ་ཙྩཱ་དི་ཀཱ་ནཾ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཝཱ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་པྤ་དྷཱ་ནཱ ཀི་ལེ་སཱ ཨུ་དྡྷ་ཙྩཱ་དི་ཀི་ལེ་སཱ, ཨུ་དྡྷ་ཙྩཾ ཝཱ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ས་བྦ་ཀི་ལེ་སེ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. སུ་ཝ་ཎྞ་ཝི་སུ་དྡྷི ཝི་ཡཱཏི ཡ་ཐཱ སུ་ཝ་ཎྞ་ཝི་སུ་དྡྷི ཨ་ལ་ངྐཱ་ར་ཝི་ཀ་ཏི་ཝི་ནི་ཡོ་ག་ཀྑ་མཱ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཡ་མྤི ཧི་ཏ་ཀི་རི་ཡཱ་ཝི་ནི་ཡོ་ག་ཀྑ་མཱ.
ས་མཾ, ས་མ་ནྟ་ཏོ ཝཱ པ་ཀཱ་རེ་ཧི ཛཱ་ན་ནཾ ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ. ཙེ་ཏི་ཡ་ཝ་ནྡ་ནཱ་དི་ཨ་ཏྠཾ ཨ་བྷི་ཀྐ་མཱ་དཱི་སུ ཨ་ཏྠཱ་ན་ཏྠ་པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནཾ སཱ་ཏྠ་ཀ་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ. ས་ཏི ཙ ཨ་ཏྠེ ས་པྤཱ་ཡཱ་ས་པྤཱ་ཡ་རཱུ་པཱ་དི་པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནཾ ས་པྤཱ་ཡ་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ. གོ་ཙ་ར་གཱ་མཱ་བྷི་ཀྐ་མ་ནཱ་དཱི་སུ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཱ་ཝི་ཛ་ཧ་ནཾ གོ་ཙ་ར་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ. ཨ་བྷི་ཀྐ་མ་ནཱ་དཱི་ནཾ དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཝི་ཙ་ཡོ ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ. ས་བྦ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་ཡུ་ཏྟཱ་ནཾ ས་བྦ་ཡོ་གཱི་ནཾ ས་བྦ་དཱ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀཱ ཨི་མེ དྭེ དྷ་མྨཱ པཱ་རི་པ་ནྠ་ཀ་ཧ་ར་ཎ་ཏོ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝ་ཌྜྷ་ན་ཏོ ཙ. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘དྭེ དྷ་མྨཱ བ་ཧུ་ཀཱ་རཱ ས་ཏི ཙ ས་མྤ་ཛ་ཉྙ་ཉྩཱ’’ཏི (དཱི. ནི. ༣.༣༥༢). ཡུ་གེ ན་དྡྷཱ ཝི་ཡཱ་ཏི ཡུ་ག་ན་དྡྷཱ, ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ནི་མི་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་མཾ པ་ཝ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཡུ་ག་ན་དྡྷཾ བྷཱ་ཝེ་ཏཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༤.༡༧༠; པ་ཊི. མ. ༢.༡) ཧི སུ་ཏྟེ ཨེ་ཏེ་སཾ ཡུ་ག་ན་དྡྷ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ. ས་བྦ་ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨེ་སུ ལཱི་ནུ་དྡྷ་ཙྩཱ་བྷཱ་ཝོ ཨེ་ཏེ་ཧི དྭཱི་ཧི ས་མཾ ཡུ་ཏྟེ་ཧཱི་ཏི ‘‘ཝཱི་རི་ཡ་ས་མཱ་དྷི་ཡོ་ཛ་ན་ཏྠཱ་ཡཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ, ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ན་ཏྠཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཡེ་ཝཱ་པ་ན་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
རཱུ་པཱ་བྷཱ་ཝེ་ནཱཏི རུ་པྤ་ནཱ་བྷཱ་ཝེ་ན. དྷ་མྨཱཏི ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠོ ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་མཱ་ནཱ་ཏི. མེ་ཏྟཱ་པུ་བྦ་བྷཱ་གོཏི ཨ་པྤ་ནཱ་པྤ་ཏྟཱ་ཡ མེ་ཏྟཱ་ཡ པུ་བྦ་བྷཱ་གོ, པ་རི་ཀ་མྨ་མེ་ཏྟཱ ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཙི་ཏྟེ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝི་ར་ཏི་ཝ་སེ་ནཱཏི ཝ་ཙཱི་པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ན པཱུ་རེ་ཏི, ཀི་ནྟུ ཝི་ར་ཏི་ཡོ་གེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་པ་ཎྞ་ཀ་ངྒཱ་ནཱིཏི ཨ་ཝི་ར་དྡྷ་ངྒཱ་ནི. ཡ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཝཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ནཾ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་ནཾ. ན ཧི ཨ་ན་དྷི་མུ་ཙྩ་ནྟོ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དཱི་སུ དཱ་ནཱ་དཱི་སུ ཝཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ས་དྡྷཱ པ་ན པ་སཱ་ད་ནཱི་ཡེ་སུ པ་སཱ་དཱ་དྷི་མོ་ཀྑོ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏེ་སཾ ཝི་སེ་སོ. དཱ་ར་ཀ་སྶ ཝི་ཡ ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ སཾ་ས་པྤ་ན་སྶ ཀ་རི་སྶཱ་མི ན ཀ་རི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་སྶ པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཀི་རི་ཡཱ ཨ་སཾ་ས་པྤ་ནཾ. པུ་རི་མ་མ་ན་ཏོཏི བྷ་ཝ་ངྒ་ཏོ. ཝི་ས་དི་སཾ ཝཱི་ཐི་ཛ་ཝ་ནཾ མ་ནཾ ཀ་རོ་ཏཱིཏི མ་ན་སི་ཀཱ་ར་སཱ་མ་ཉྙེ་ན ཝཱི་ཐི་ཛ་ཝ་ན་པ་ཊི་པཱ་ད་ཀེ ད་སྶེ་ཏི. ཏེ་སུ དྷ་མྨེ་སཱུཏི ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀ་དྷ་མྨེ་སུ. ཨ་ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏྟེ་པི ཧི ཏེ་སུ ས་མ་པྤ་ཝ་ཏྟེ་སུ ཨུ་དཱ་སཱི་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཏ་ཏྲ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཏཱཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ལཱི་ནཱ་ནུ་དྡྷ་ཏ་པྤ་ཝ་ཏྟི་པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟཱ ཨཱུ་ནཱ་དྷི་ཀ་ནི་ཝཱ་ར་ཎ་ར་སཱ. ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་དི་ཝ་ཏྠཱུ་ནནྟི པཱ་ཎཱ་དཱི་ནཾ. ཨ་མ་དྡ་ནཱ མ་དྡ་ན་པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱ་ཝོ་ཝ.
ཏཾ་ཏཾ་རཱ་སི་ཀི་ཙྩ་ཝ་སེ་ན ཝི་བྷཱ་ག་ར་ཧི་ཏཱ ཨ་ཝི་བྷ་ཏྟི་ཀཱ. ཨེ་ཏྠཱཏི ཨེ་ཏེ་སུ ས་ཝི་བྷ་ཏྟི་ཀེ་སུ དུ་ཏི་ཡ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་སུ་པི བྷཱ་ཛི་ཡ་མཱ་ནེ་སུ ཨ་པུ་བྦཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་དཾ པཱུ་རི་ཏནྟི ཛྷཱ་ནཱ་དི་པ་དཾ པ་ཉྩ་ཀཱ་དི་ཝ་སེ་ན པཱུ་རི་ཏཾ. པ་ཉྩ ཧི ཨ་ངྒཱ་ནི ཛྷཱ་ན་པ་ད་སྶ ཨ་ཏྠོ, ཏེ་སུ ཨེ་ཀ་སྨི་ཉྩ ཨཱུ་ནེ ཛྷཱ་ན་པ་དཾ ཨཱུ་ནཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི. པ་ད་ས་མཱུ་ཧོ པ་ད་ཀོ་ཊྛཱ་སོ ཝཱ ཏཾ ཏ་མེ་ཝ ཝཱ པ་དཾ, ཨ་ཝུ་ཏྟཾ ཧཱ་པི་ཏཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པཱུ་རི་ཏ’’ནྟི. ཝུ་ཏྟ་སྨི་ཉྙེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནེ ཨ་ནེ་ཀེ་སཾ པུ་རི་ས་ས་དྡཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཀོ་ཙི ས་མྦ་ནྡྷོ ན་ཏྠཱི་ཏི མ་ཉྙ་མཱ་ནོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ན་ནུ་ས་ནྡྷི་ཀཱ ཀ་ཐཱ’’ཏི. ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ ཝུ་ཏྟ་སྨི་ཉྙེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནེ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན དྷ་མྨཱ ཀ་ཐི་ཏཱ ན ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨུ་པྤ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ’’ཏི. ཕ་སྶ་པ་ཉྩ་མ་ཀ་རཱ་སི ས་བྦ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏུ་ཀྑ་ནྡྷ་ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡ་ས་ངྒ་ཧ་ཝ་སེ་ན ཙ ཝུ་ཏྟོ. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་སུ པ་ན རཱ་སཱི་སུ ཨེ་ཀ་རཱ་སི་ཀི་ཙྩ་སྶ་པི ཨ་བྷཱ་ཝཱ ཚ་ནྡཱ་ད་ཡོ ཡེ་ཝཱ་པ་ན་ཀ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ. ཝུ་ཏྟཱ་ན་མྤི ཙ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ ཝེ་ད་ནཱ་དཱི་ནཾ ཛྷཱ་ན་ངྒཱ་དི་བྷཱ་ཝོ ཝུ་ཏྟོ, ན ཨེ་ཝཾ སོ་ཝ་ཙ་སྶ་ཏཱ་ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་ཏཱ་དི་ཝི་སེ་སོ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཏ་སྶ ས་ངྒ་ཎྷ་ན་ཏྠཾ ཀེ་ཙི དྷ་མྨེ ཝི་སུཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཏེ ཙ ཏ་ཉྩ ཝི་སེ་སཾ ‘‘ཡེ ཝཱ པ་ནཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཝེ་ནེ་ཡྻ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཝ་སེ་ན ཝཱ སཱ་ཝ་སེ་སེ དྷ་མྨེ ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཡེ ཝཱ པ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ཡེ་ཝཱ་པ་ན་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
དྷ་མྨུ་དྡེ་ས་ཝཱ་ར་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.